Twoja wyszukiwarka

Listopad 1999
CHANDRA JUŻ PRACUJE
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Obraz Cas A uzyskany przez Chandrę Fot. NASA/ChSC Miesiąc temu pisaliśmy o udanym starcie kosmicznego teleskopu rentgenowskiego Chandra (wym. Czandra). Przygotowania przyrządu do podjęcia pracy poszły równie gładko i w końcu sierpnia opublikowano ...
JAK WYGLĄDA ATOM
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Atomowi lub cząsteczce kształt nadają ich najbardziej zewnętrzne elektrony czy, bardziej precyzyjnie, chmura elektronowa, której gęstość określa prawdopodobieństwo tego, że elektron znajduje się w danym miejscu. Kształt tej chmury może być bardzo skomplikowany, ...
NOWA POLSKA HAUBICA
JERZY LIWIŃSKI
W lipcu 1999 roku podpisano kontrakty pomiędzy Hutą Stalowa Wola S.A. a brytyjską firmą GEC Marconi, dotyczące transferu technologii i współpracy kooperacyjno-marketingowej przy produkcji w Polsce samobieżnych haubic AS 52 Braveheart (Chrobry). Haubica ...
CIEPLEJSZE ZIMY
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Najbardziej zauważalną zmianą warunków klimatycznych w Europie jest ocieplenie miesięcy zimowych. Naukowcy sądzą, że winne temu są silniejsze niż zazwyczaj zachodnie wiatry, a im z kolei winne jest globalne ocieplenie. Ryc. A.P Któż z nas nie zauważył, ...
SAMOBÓJSTWO I PRIONY
BARBARA PRATZER
Dawno nie pisaliśmy o chorobie szalonych krów oraz jej ludzkim odpowiedniku, chorobie Creutzfeldta-Jakoba (CJD), i właśnie jest powód, żeby przerwać milczenie. Jak wiadomo, sprawcą tych chorób są priony, które różni od innych czynników infekcyjnych to, ...
REKINY NAS NIE LUBIĄ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Od czasu słynnego filmu Spielberga "Szczęki" żarłacz ludojad (Carcharodon carcharias) stał się postrachem amerykańskich plażowiczów, przekonanych, że ów rekin o niczym innym nie marzy, jak tylko o tym, by ich pożreć. Okazuje się, że nic podobnego. ...
MÓZG EINSTEINA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Odkrycie dr Sandry Witelson z Uniwersytetu McMaster w Ontario, że mózg Einsteina odznaczał się jednak pewnymi osobliwymi cechami, które musiały być wrodzone, przyjęty został z ulgą przez wielu młodych ludzi, którym rodzice i nauczyciele usiłują wmówić, ...
CIENKA TALIA TO ZDROWIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Ważnym kryterium kobiecej urody jest, jak wiadomo, magiczna proporcja obwodu talii i bioder (ideał to 0.7). Niedawno Sheila Patel i jej koledzy z uniwersytetu w Newcastle dowiedli, że obwód talii jest istotnym wskaźnikiem stanu zdrowia. Badając związek ...
ZEMSTA ZZA GROBU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Lekarze w Arizonie ostrzegają, że grzechotnik może nas ukąsić - nawet jeśli obetnie się mu głowę. Oczywiście, ukąsić może głowa, nawet jeśli odetnie się od niej grzechotnika. W ciągu ostatnich dwóch lat Jeffrey Suchard i Frank LoVecchio z Phoenix ...
NOWA VIAGRA?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Inni badacze z Arizony, prowadzący badania nad rakiem skóry, odkryli, że stosowany przez nich specyfik, melanotan II, który działa jak doustny samoopalacz, ma także uboczne działanie, o którym w dobrym towarzystwie mówi się z pewnym zażenowaniem. Okazało ...
SKARBY W ŚMIETNIKU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Firma zajmująca się spalaniem odpadków wytwarzanych przez mieszkańców powiatu York w Pensylwanii doniosła, że w ciągu ostatniego roku odnalazła w wyprodukowanych przez siebie popiołach monety (nieco zdeformowane) o łącznej wartości 43 tys. dolarów. ...
WILK W OWCZEJ SKÓRZE
ARKADIUSZ MILLER
Boimy się grypy, tymczasem wiele innych, pozornie błahych, "przeziębień" może mieć tragiczne skutki. Od dawna przypuszczano, że uszkodzenia mięśnia sercowego, w języku medycznym określane jako kardiomiopatie, mogą mieć ścisły związek z zakażeniami ...
IO W ZBLIŻENIU
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Fot. NASA/University of Arizona Od grudnia 1995 roku krąży wokół Jowisza sonda Galileo, dzięki której poznaliśmy bardzo ciekawe szczegóły rzeźby powierzchni jowiszowych księżyców. Ostatnio Galileo nadesłał nowe fascynujące zdjęcia. Tym razem jego ...
NA NOSA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Węch jest zmysłem stanowczo niedocenianym. Jak wykazali niedawno badacze z Instytutu Boltzmana w Wiedniu, Anja Rikowski i Karl Grammer, mężczyźni są w stanie "wywęszyć" piękną kobietę nawet po ciemku. Wiedeńscy uczeni dowiedli tego, każąc uczestnikom ...
MODNE MELONY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Wielkie sieci supermarketów mają własne centra badawcze i psycholodzy zatrudnieni przez jedno z nich - należące do brytyjskiej firmy Tesco - odkryli, że owoce melona kojarzą się klientom z kobiecymi piersiami. Idąc za panującą obecnie modą na ...
ZIELONA MYSZ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Nowym osiągnięciem inżynierii genetycznej jest wyprodukowanie przez prof. Anthony'ego Perry'ego z Honolulu na Hawajach transgenicznej myszy, która nie tylko jest zielona, ale także świeci w mroku. Uczonym nie kierowały jednak względy estetyczne. Profesor ...
NIEBIESKA OWCA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Pani Nancy Follett, hodowczyni owiec z południowej Australii, dokonała z kolei innego niezwykłego wyczynu kolorystycznego, produkując bez pomocy inżynierii genetycznej niewielkie stado niebieskich owiec o całej gamie odcieni. Pani Follett skarży się ...
NAJWIĘKSZE ODKRYCIE EINSTEINA?
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
W 1917 roku, tuż po sformułowaniu ogólnej teorii względności opisującej m.in. historię i przyszłą ewolucję Wszechświata jako całości, Einstein wprowadził do swoich równań dodatkowy element odpowiadający energii zawartej w pustej przestrzeni i nazwany ...
DALI W WARSZAWIE
MARIA SUPRANOWICZ
Do 5 grudnia w Muzeum im. Xawerego Dunikowskiego w warszawskiej Królikarni można oglądać wystawę, zatytułowaną Salvador Dali. Rzeźby i grafiki. Elefante cósmico (Słoń kosmiczny) Fot. Chrom Na wystawie znajdują się 22 rzeźby, które artysta stworzył ...
NA JESIEŃ PLAZMA GLUONOWO-KWARKOWA?
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Teoria oddziaływań silnych, chromodynamika kwantowa, w skrócie QCD, stworzona na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, uważana jest za jedno z najważniejszych osiągnięć fizyki drugiej połowy XX wieku. Jest to teoria opisująca m.in. oddziaływania ...
TO ILE W KOŃCU LAT MA ŚWIAT?
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Jednym z najważniejszych problemów astrofizyki jest określenie wieku Wszechświata, a ściślej czasu, który upłynął od momentu zwanego Wielkim Wybuchem - odtąd znana nam fizyka opisuje ewolucję kosmosu. O skomplikowaniu zagadnienia świadczy fakt, że ...
PODEJRZANY WIRUS
BARBARA PRATZER
Na długą już listę poważnych chorób przewlekłych, w powstanie których zaangażowane są czynniki infekcyjne, wpisano ostatnio raka piersi. W trakcie polowania na wirusa wywołującego raka u laboratoryjnych myszy zespół z Tulane University Medical Center ...
NIE WIEDZIAŁEM, ŻE SIĘ GNIEWASZ...
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Mężczyźni nie mają szczególnie dobrze rozwiniętej umiejętności rozpoznawania gniewu kobiety na podstawie wyrazu jej twarzy. Odkrycie to jest wynikiem badań Lisy Goos, doktorantki z Uniwersytetu York w Toronto, która pokazywała grupie ochotników obu płci ...
PREHISTORYCZNE SPORTY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Embriolodzy badający rozwój płodowy słonia doszli do wniosku, że jego trąba nie powstała - jak twierdził Kipling - w wyniku spotkania z krokodylem, który złapał jego przodka za nos, lecz jako przystosowanie do nurkowania. Za jej pomocą słonie ...
TEN GRYZIE, KTO GRYZIE OSTATNI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Największym morskim drapieżnikiem, jaki kiedykolwiek istniał (a przynajmniej ,jakiego udało się dotąd odkryć paleontologom), był gigantyczny rekin, Carcharodon megalodon, który wyginął wkrótce przed nastaniem ostatniej epoki lodowej. Potwór ten miał ...
EPOKA CHOPINA
BOGDAN MIŚ
W Zamku Królewskim w Warszawie od 20 listopada 1999 roku do końca lutego 2000 roku można oglądać wystawę zatytułowaną Romantyzm. Malarstwo w czasach Fryderyka Chopina. Tym ważnym wydarzeniem Zamek uczestniczy w obchodach Międzynarodowego Roku Chopinowskiego ...
BRAKUJĄCE OGNIWO
TOMASZ ŁĘSKI
Niewiele jest miejsc, w które nie próbowaliby zajrzeć uczeni. Kierują oni obiektywy przyrządów zarówno na odległe galaktyki, jak i na najmniejsze struktury organizmów żywych. Zaglądają nawet w tak mało zachęcające miejsca, jak np. wnętrze jelit karalucha. ...
O CZYM MARZY MŁODZIEŻ?
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
Co młodzi ludzie chcieliby w życiu osiągnąć, kim chcieliby być - takie pytanie zadali badacze CBOS-u uczniom ostatnich klas szkół ponadpodstawowych. Ponad połowa ankietowanych (57%) uznała udane życie rodzinne za jeden ze swoich najważniejszych ...
PO CO NAM PŁEĆ?
JERZY KLAG
ISTNIENIE DWU PŁCI U LUDZI WYDAJE SIĘ OCZYWISTE. JEDNAK ODPOWIEDŹ NA PYTANIE, JAKĄ ROLĘ W EWOLUCJIODGRYWA ROZMNAŻANIE PŁCIOWE, OD DZIESIĄTKÓW LAT NURTUJE NAUKOWCÓW. Fot. Corel Dla ludzi rozmnażanie płciowe jest jedynym sposobem, aby mieć dzieci, ...
CIEMNOŚCI NA KONIEC STULECIA
MAREK DEMIAŃSKI
OSTATNIE ZAĆMIENIE SŁOŃCA UZNANO JUŻ ZA NAJBARDZIEJ POPULARNE NATURALNE ZJAWISKO KOŃCZĄCEGO SIĘ WIEKU. PAS ZAĆMIENIA PRZECHODZIŁ PRZEZ GĘSTO ZAMIESZKANE OBSZARY EUROPY I AZJI, TOTEŻ MOGŁO JE OBSERWOWAĆ KILKASET MILIONÓW LUDZI. NAJWIĘCEJ EMOCJI PRZEŻYLI ...
SKĄD W NAS TYLE ZŁA?
MAREK DEMIAŃSKI
CZY CZŁOWIEK JEST Z NATURY BESTIĄ ? NIE MUSI NIĄ BYĆ, PONIEWAŻ POTRAFIKSZTAŁTOWAĆ SWE ZACHOWANIA WBREW NATURALNYM SKŁONNOŚCIOM. Hanna Damasio z University of Iowa zrekonstruowała współczesnymi metodamikomputerowymi mózg pewnego amerykańskiego robotnika, ...
PUSTYNNA BURZA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
MNIEJ WIĘCEJ 30% POWIERZCHNI LĄDÓW TO OBSZARY SUCHE LUB PÓŁSUCHE. POŁOWA Z NICH TO PUSTYNIE, BĘDĄCE GŁÓWNYM ŹRÓDŁEM PYŁU W ATMOSFERZE. Źródło: NOAA/Operational Significant Event Imagery Tam, gdzie jest lub zaczyna być sucho, obniża się odporność ...
SZTUCZNA INTELIGENCJA - FANTAZJA CZY RZECZYWISTOŚĆ?
ANDRZEJ WIŚNIEWSKI
CZY POTRAFIMY JUŻ STWORZYĆ "PRAWDZIWĄ" SZTUCZNĄ INTELIGENCJĘ ? NASZA NOWA (CHOĆ WCIĄŻ BARDZO MAŁA) WIEDZA O BUDOWIE I DZIAŁANIU MÓZGU NASUWA POMYSŁY, JAK TO ZROBIĆ... Ryc. Zbigniew Gręziak Dla fi zyka komputer jest niczym więcej, jak tylko ...
BITWA O MASZT
KRZYSZTOF MICHALSKI
NA POCZĄTKU WRZEŚNIA URUCHOMIONO W SOLCU KUJAWSKIM NAJNOWOCZEŚNIEJSZĄ NA ŚWIECIE RADIOSTACJĘ DŁUGOFALOWĄ EMITUJĄCĄ PROGRAM I POLSKIEGO RADIA. Już pod koniec lat sześćdziesiątych wiadomo było, że nadająca dotąd program I Polskiego Radia radiostacja ...
GDZIE SIĘ CHOWASZ PIELĘGNICO?
DOROTA WROŃSKA
ODKRYCIE GEOLOGÓW STAŁO SIĘ DLA BIOLOGÓW TRUDNĄ ZAGADKĄ, A JEJ ROZWIĄZANIE MOŻE ZREWOLUCJONIZOWAĆ WSPÓŁCZESNE TEORIE NA TEMAT EWOLUCJI GATUNKÓW. Fot. Fred Hoogervorst W Jeziorze Wiktorii - największym afrykańskim akwenie - żyje ponad 300 ...
OKOŃ, PIELĘGNICE I CZŁOWIEK
EWA MAKAŁA VAN DEN BERGEN
CHYBA NIKT W NAJŚMIELSZYCH MARZENIACH NIE MÓGŁ PRZEWIDZIEĆ TEGO, CO NASTĄPIŁO W KILKADZIESIĄT LAT PO OSIEDLENIU W JEZIORZE JEDNEGO GATUNKU RYBY. Niestety, coraz częściej okazuje się, że ingerencja człowieka w przyrodę miewa dalekosiężne i opłakane skutki. ...
GODNOŚĆ CZŁOWIEKA TRWA POZA JEGO ŚMIERĆ
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK
KULT ZMARŁYCH I ZWIĄZANE Z NIM OBRZĘDY POGRZEBOWE SĄ RÓWNIE STARE, JAK HISTORIA LUDZKOŚCI. I CHOĆ NOSZĄ PIĘTNO CZASÓW I KULTUR, KTÓRE JE STWORZYŁY, TO PODSTAWĄ RÓŻNYCH SPOSOBÓW CHOWANIA ZMARŁYCH BYŁO PRZEKONANIE O ISTNIENIU ŻYCIA POZAGROBOWEGO. Józef ...
ŚLADAMI SŁOWACKIEGO
MAREK TROSZYŃSKI
PO 150 LATACH OD ŚMIERCI POETY NA CMENTARZU MONTMARTRE GRÓB SŁOWACKIEGO JEST ZANIEDBANY, A NAPISY LEDWIE WIDOCZNE. CZY TEN POMNIK NASZEJ KULTURY NIE ZASŁUGUJE NA WIĘKSZĄ TROSKĘ? Wycieczkę śladami Juliusza Słowackiego należałoby rozpocząć w jego rodzinnym ...
SINTOIZM
ANNA ZALEWSKA
DROGA BÓSTW, CZYLI SINTOIZM, TO NAZWA NADANA W JAPONII RODZIMYM KULTOMRELIGIJNYM, KTÓRYCH POCZĄTKI SIĘGAJĄ PIERWSZEGO TYSIĄCLECIA P.N.E. W TEJRELIGII NIE MA IDEI GRZECHU - CZŁOWIEK JEST Z NATURY ISTOTĄ CZYSTĄ. Sintoizm (jap. shinto) jest religią ...
DAMBOŃ I DĘBSKA KUŹNIA
JAN MIODEK
Ryc. krysp Wracając niedawno ze swych rodzinnych Tarnowskich Gór do Wrocławia,przejeżdżałem przez podopolską Dębską Kuźnię, a w parę dni później dostałemciekawy list od pewnej opolanki z ulicy Dambonia. Obie formy wywiedzioneod dębu zasługują na uwagę, ...
MULTIMEDIALNA GEOGRAFIA W KIOSKU
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Na początku października na rynku wydawniczym pojawił się pierwszy numer Encyklopedii Multimedialnej PWN. Cała edycja podzielona została na zeszyty tematyczne ukazujące się w odstępach miesięcznych. Tom poświęcony geografii i naukom o Ziemi składa się ...
OD NASZYCH CZYTELNIKÓW - PIERWSZA PORCJA
BOGDAN MIŚ
GIEŁDA! FINANSE! EKONOMIA! Jako pierwszy na nasz apel zareagował pan Maciej Górski, który prezentuje nam (poniżej) piękny zestaw odnośników, związanych z giełdą i inwestowaniem giełdowym. Choć zależy nam - jak pisaliśmy - przede wszystkim na ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
NIESPODZIANKI, NIESPODZIANKI... Mam dla Państwa ważną wiadomość; od niej właśnie zacznę to spotkanie, zostawiając zwięzłe omówienie dotychczasowych wyników zabawy w "Erudytę" na później. Nasz konkurs dobiega powoli końca. Jak wiele procesów ...
ZNOWU LEONIDY
ARKADIUSZ OLECH
W ZESZŁYM ROKU LEONIDY TROCHĘ NAS ZAWIODŁY. NIE DAJMY ZA WYGRANĄ. TEGOROCZNY POWRÓT ROJU MOŻE BYĆ ZNACZNIE BARDZIEJ EFEKTOWNY. Fot. AO MFF UK Modra W połowie listopada ub.r. w mediach było głośno o spodziewanym deszczu meteorów z roju Leonidów. Informowała ...
GŁOWA DO GÓRY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej(4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejszemgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektachliczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Chociaż "Puzeland" zdecydowanie nie jest rubryką krzyżówkową, to jednak są krzyżówki, które mogą się w nim pojawiać. Należą do nich wszystkie te ich rodzaje, które wymagają nie erudycji, lecz kombinowania i myślenia. Przykładem jest krzyżówka ...
ODMIENNY OD INNYCH
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Każdy człowiek jest inny, ale Eugene Wigner był tak bardzo odmienny od innych, jak to tylko jest możliwe - napisał Edward Teller we wspomnieniu pośmiertnym o jednym z najwybitniejszych uczonych naszego stulecia. Nasz bohater urodził się w 1902 roku ...