Twoja wyszukiwarka

Grudzień 1999
NAGRODY NOBLA `99
ANDRZEJ GORZYM
Laureatami Nagrody Nobla w 1999 roku zostali: W dziedzinie medycyny i fizjologii: GÜNTER BLOBEL (63 lata), Niemiec pracujący ponad 30 lat w Rockefeller University w Nowym Jorku, za odkrycie wewnątrzkomórkowego mechanizmu transportu białek, wyjaśniającego ...
MŁODZI POLACY NA PODIUM
ANDRZEJ GORZYM
Znakomicie spisała się polska reprezentacja we wrześniu w Salonikach podczas finałów XI Konkursu Prac Młodych Naukowców Unii Europejskiej. MICHAŁ KSIĄŻKIEWICZ (19 lat), absolwent VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, podopieczny ...
"POLSKIE NOBLE"
ANDRZEJ GORZYM
Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej od ośmiu lat przyznaje swoje nagrody, które należą do najbardziej cenionych w kraju wyróżnień za dokonania naukowe i są powszechnie nazywane "Polskimi Noblami". W 1999 roku otrzymali je: W dziedzinie nauk humanistycznych ...
NOWA GENERACJA ANTYBIOTYKÓW
MARTA KOTON
Bakterie chorobotwórcze niezwykle szybko zdobywają oporność na stosowane do ich zwalczania antybiotyki. Lekarze i mikrobiolodzy zmuszeni są zatem do ciągłych poszukiwań nowych związków bakteriobójczych. Ten trwający do dzisiaj wyścig pomiędzy drobnoustrojami ...
POLSKA BUDUJE WIELKI TELESKOP
BOGDAN MIŚ
Polska zamierza przystąpić do międzynarodowego konsorcjum, które wybuduje w południowej Afryce potężny teleskop o ponad 10-metrowej średnicy - poinformował dyrektor Centrum Astronomicznego PAN, docent Marek Sarna. Teleskop SALT (Southern African ...
TAJEMNICE COLTA
BOGDAN MIŚ
W październiku całą prasę światową obiegła wiadomość, ujawniona po raz pierwszy przez słynny tygodnik "Newsweek", że mająca 163 lata tradycji firma Colt zaprzestaje wytwarzania krótkiej broni palnej na potrzeby rynku, pozostawiając na taśmach ...
PIĆ I ZDROWYM BYĆ
BARBARA PRATZER
Nie po raz pierwszy dowiadujemy się, że zmiana codziennych przyzwyczajeń w znacznym stopniu może obniżyć ryzyko zachorowania na raka. Od dawna wiadomo, że rzucenie palenia oddala niebezpieczeństwo raka płuca, rezygnacja z opalania chroni przed nowotworami ...
DESZCZ Z KOSMOSU
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Ku wielkiemu zaskoczeniu specjalistów z NASA, w meteorycie, który kilkanaście miesięcy temu spadł w Teksasie, znaleziono kryształy soli i wodę. W pierwszym dniu wiosny 1998 roku, w położonym w zachodnim Teksasie miasteczku Monahans, spadł meteoryt. ...
MALARIA ATAKUJE... DYRYGENTA
BARBARA PRATZER
W trwającej od bardzo dawna walce człowieka z zarodźcem malarycznym (Plasmodium) wciąż górą jest ów niewielki pasożyt. Co roku miliony ludzi umierają na malarię, której jest sprawcą, ponieważ dotychczas nie udało się skonstruować skutecznej szczepionki, ...
SŁOŃCE NA ORBICIE
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Po raz pierwszy udało się zaobserwować ruch Słońca po orbicie wokół centrum Galaktyki. Centrum naszej Galaktyki znajduje się w odległości około 25 tys. lat świetlnych od Słońca, w tle gwiazdozbioru Strzelca. Już od dawna wiedziano, że Słońce okrąża ...
BEZ PANIKI
BARBARA PRATZER
W literaturze medycznej wypadnięcie płatka zastawki dwudzielnej opisuje się jako przypadłość rozpowszechnioną, której w dodatku często towarzyszą powikłania. Lekarze zaangażowani w piąty już cykl badawczy Framingham Heart Study, programu zainicjowanego ...
KLEJNOTY
BARBARA POKORSKA
Jeśli brak Państwu pomysłu, jak ozdobić strój na bal sylwestrowy czy na szaleństwa karnawałowe 2000 roku, trzeba koniecznie odwiedzić Galerię Nusantara warszawskiego Muzeum Azji i Pacyfiku przy ul. Nowogrodzkiej. Tam, wśród prezentowanych ponad 400 obiektów ...
ŚMIERĆ FLORENCE GRIFFITH-JOYNER WYJAŚNIONA?
MARTA KOTON
Coraz więcej schorzeń mózgu i całego układu nerwowego zostaje uznanych za choroby zdeterminowane genetycznie. Wśród nich znalazł się także rozległy naczyniak mózgu. Właśnie to dość rzadkie schorzenie prawdopodobnie spowodowało nagłą śmierć 38-letniej ...
FESTIWALE NAUKI, CZYLI JAK ROZMAWIAĆ Z LUDZMI
ANNA ORZELSKA
Przeminęły już wrześniowe Festiwale Nauki w Warszawie, we Wrocławiu i w Białymstoku. To tempo powstawania "mutacji" festiwalowych świadczy o ich autentycznej potrzebie społecznej, a pospolite ruszenie środowisk naukowych oznacza, że szukają ...
URAN REKORDZISTĄ
MICHAŁ RÓŻYCZKA
W lipcu br. odkryto trzy dalsze księżyce Urana. Dzięki temu planeta boga niebios okazała się posiadaczką rekordowo licznej rodziny satelitów. Uran w obiektywie Kosmicznego Teleskopu Hubble'a Fot. E. Karkoschka, University of Arizona/STScI/NASA Jeszcze ...
DLACZEGO ZIEWAMY?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Tak zwana psychologia ludowa ma na ten temat liczne teorie, lecz tak naprawdę nowoczesna nauka nie proponuje żadnej zadowalającej odpowiedzi na to pytanie. Ziewamy rzekomo, gdy jesteśmy znudzeni lub śpiący, lub gdy nasz organizm odczuwa niedobór tlenu. ...
POWIEDZ MI, CO OGLĄDASZ...
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Według badań firmy Surfwatch Software, zajmującej się rozwojem technologii filtrowania informacji pochodzącej z Internetu, liczba Amerykanów, którzy w godzinach pracy używając służbowych komputerów, "surfują po sieci" dla zaspokojenia prywatnej ...
CZY POKONAMY KARALUCHY?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Australijscy badacze z firmy Glaxo-Wellcome, których wielkim sukcesem było wynalezienie pierwszego skutecznego leku przeciwko grypie, postawili sobie następny ambitny cel - zamierzają wyprodukować środki owadobójcze, które zabijać będą tylko jeden ...
CHIŃSKI NESSIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Jak donosi agencja Xinhua, w wielkim sztucznym jeziorze Songhua w prowincji Jilin pojawił się wodny potwor, który wzbudził panikę wśród plażowiczów. Według opisu świadków, był to szybko poruszający się stwór pokryty czarną skórą, z głową o szerokości ...
NIKT NIE JEST DOSKONAŁY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Jak się dowiadujemy, genetyczna analiza komórek owieczki Dolly ujawniła, że ich mitochondria nie pochodzą od dawczyni jej chromosomów, lecz od owcy, która dostarczyła komórkę jajową. Dolly nie jest zatem doskonałym klonem, bowiem jej materiał genetyczny ...
INSTRUMENT Z GWARANCJĄ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Chińscy antropolodzy, prowadząc wykopaliska w liczących sobie 9 tys. lat grobowcach w środkowo-wschodnich Chinach, znaleźli w nich wykonane z kości żurawia flety, z których sześć było w tak dobrym stanie, że można było na nich zagrać. Okazało się, ...
MAŁE JEST PIĘKNE?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Wszystko w dzisiejszych czasach zdaje się kurczyć - telefony komórkowe, które można ukryć w dłoni, kieszonkowe komputery czy choćby zmniejszający się biust Pameli Anderson. Ostatnio naukowcy donieśli o kolejnym sukcesie w dziedzinie miniaturyzacji: ...
POWIEDZ MI, JAK SIĘ KŁÓCISZ...
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Para psychologów z Uniwersytetu Stanu Washington w Seattle, John Gottman i Sybil Carrere, twierdzi, iż w wyniku blisko dziesięcioletnich badań odkryła metodę pozwalającą z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć trwałość małżeństwa po zaledwie trzech ...
LŻEJSZE, NIE ZNACZY BEZPIECZNIEJSZE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Badania Danielle Symons z Uniwersytetu Florydzkiego, których wyniki ogłosił w ostatnim wrześniowym numerze "New Scientist", dostarczyć mogą długo oczekiwanego wyjaśnienia zagadki, dlaczego piłkarze są mniej inteligentni od pływaków? Pani ...
CZARNE JAGODY ROZJAŚNIAJĄ UMYSŁ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
O tym, że czarne jagody są "dobre na głowę", wiedziała już moja babcia. Naukowcy jednak nie mają zaufania do starych prawd sprawdzonych na ludziach, dopóki nie przetestują ich na szczurach. Jak donoszą Paula Bickford i jej koledzy z Uniwersytetu ...
ZAWÓD - PRZYNĘTA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
W osobliwy sposób zarabia na życie Barry Salley z miasta Savannah w Georgii. Władze hrabstwa Chatham płacą mu za to, że jest gryziony. Salley jest oficjalnym "licznikiem ukąszeń komara" i dostarczane przez niego dane mają istotne znaczenie ...
POZDROWIENIA Z NEANDERTALU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Odkrycie w listopadzie ub.r., w Lagar Velho w Portugalii, szkieletu 4-letniego chłopca, który, zdaniem niektórych antropologów, m.in. Erika Trinkhausa z Saint Louis, był ludzko--neandertalskim mieszańcem, wywołało gwałtowną kłótnię wśród uczonych. ...
NAJTRUDNIEJSZE JEST PIERWSZE STO LAT
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Większość ludzi intuicyjnie zakłada, iż im jesteśmy starsi, tym większa możliwość, że nie przeżyjemy następnego roku. Do pewnego wieku okazuje się to prawdą. Wśród Niemców (bo w Niemczech właśnie przeprowadził swe badania dr James Vaupel z Instytutu ...
PRAWDY WYMYŚLONE I PRAWDY OBJAWIONE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
CZY DO POMYŚLENIA JEST RACJONALNY KOMPROMIS POMIĘDZY WIARĄ A NAUKĄ, KTÓRY ZAPEWNIŁBY OBU PEŁNĄ WZAJEMNĄ NIEZALEŻNOŚĆ? NA PEWNO NIE DA SIĘ GO ZAWRZEĆ RAZ NA ZAWSZE, BO WYMAGA CIĄGŁYCH RENEGOCJACJI. W połowie kwietnia 1999 roku Amerykańskie Towarzystwo ...
POGODNI ŻYJĄ DŁUŻEJ
PAWEŁ WERNICKI
CZY MOŻNA ROZCHOROWAĆ SIĘ Z NADMIARU KŁOPOTÓW? CZY ŁATWIEJ WRÓCIĆ DO ZDROWIA, GDY BARDZO SIĘ TEGO PRAGNIE? DZIŚ JUŻ WIEMY, ŻE JEDNOŚĆ CIAŁA I DUSZYNIE JEST ANI WYMYSŁEM POETÓW, ANI SZARLATANÓW. To, że nastrój wpływa na ogólny stan organizmu, czyli ...
INTELIGENTNE DOMY
PAWEŁ WERNICKI
TECHNICY UPARLI SIĘ NAZYWAĆ "INTELIGENTNYMI" NIEKTÓRE BUDOWLE NAFASZEROWANE NOWOCZESNYMI URZĄDZENIAMI ELEKTRONICZNYMI... Nazywanie budynków "inteligentnymi" wydaje się pewnym nadużyciem: wszak intelekt ludzie przypisują sobie. ...
TRADYCJA, TRADYCJA
JOANNA KOMOROWSKA
JEŻELI BOŻE NARODZENIE, TO OCZYWIŚCIE TRADYCYJNA WIGILIJNA WIECZERZA, KOLĘDY I ŚWIĄTECZNA CHOINKA. WŁAŚNIE PRZEKAZYWANE MIĘDZY POKOLENIAMI OBYCZAJE I OBRZĄDKI STANOWIĄ O NASZEJ, LUDZKIEJ WYJĄTKOWOŚCI. NOWE BADANIA DOWODZĄ TYMCZASEM, ŻE O CZYMŚ, CO PRZYPOMINA ...
KŁOPOTY Z AKUMULATOREM
JACEK TYCZKOWSKI
MIJA 140 LAT OD DATY ZBUDOWANIA PIERWSZEGO AKUMULATORA ELEKTROCHEMICZNEGO. I CHOCIAŻ POWSTAŁY DZIESIĄTKI OBIECUJĄCYCH POMYSŁÓW I KONSTRUKCJI, AKUMULATOR STANOWI CIĄGLE NAJSŁABSZY ELEMENT WIELU URZĄDZEŃ PRZENOŚNYCH. Ryc. Filip Kabulski Akumulator ...
MEDIUM NIEPOSPOLITE
JERZY DĄBROWSKI
PRZEŁOM STULECI SPRZYJA ZAINTERESOWANIOM SPIRYTYSTYCZNYM. OTO HISTORIA JEDNEGO Z NAJSŁAWNIEJSZYCH AUTORYTETÓW EPOKI WIRUJĄCYCH STOLIKÓW. Ryc. Jerzy Sadownik Wszystko zaczęło się w połowie ubiegłego wieku, kiedy duchy romantyzmu, patronujące dotąd ...
MALARSTWO W REAKTORZE
MONIKA FABIJAŃSKA
POD GRUBĄ WARSTWĄ WERNIKSÓW NAKŁADANYCH PRZEZ KOLEJNE POKOLENIA KONSERWATORÓW DAWNE MALARSTWO KRYJE WIELKIE TAJEMNICE. ICH ODSŁONIĘCIE NIE ZAWSZE OZNACZA SENSACJĘ NA MIARĘ ODKRYCIA NIEZNANEGO DZIEŁA WIELKIEGO MISTRZA PĘDZLA PODZNANYM JUŻ MALOWIDŁEM. ...
KRÓTKA HISTORIA KALENDARZA
ANDRZEJ GÓRECKI
KALENDARZ, KTÓREGO OBECNIE UŻYWAMY, NIE JEST TAKI STARY, JAK SIĘ WYDAJE.OSTATNIA WERSJA LICZY DOPIERO 417 LAT, CHOCIAŻ JEGO LEGENDARNY POCZĄTEKTO 21 KWIETNIA 753 ROKU P.N.E., KIEDYŚ ROK PIERWSZY A.U.C., CZYLI AB URBECONDITA - OD ZAŁOŻENIA RZYMU. Kalendarz ...
STO LAT TEMU
MARIA SUPRANOWICZ
CHĘTNIE GODZIMY SIĘ Z TYM, ŻE NOWY WIEK I NOWE TYSIĄCLECIE NASTANĄ Z POCZĄTKIEM 2000 ROKU. CZY NASI DZIADKOWIE TEŻ TAK BEZKRYTYCZNIE ULEGALI MAGII OKRĄGŁYCH LICZB? W liście do naszej redakcji czytelnicy, zdenerwowani wciąż powtarzającymi się w mediach ...
TAJEMNICE ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA
TERESA LEWIŃSKA
DZIŚ NAZYWAJĄ GO W ANGLII FATHER CHRISTMAS, WE FRANCJI - P`ERE NöEL, W NIEMCZECH - WEIHNACHTSMANN, W HOLANDII - SINTER KLAAS, W TURCJI - NöELBABA, W STANACH ZJEDNOCZONYCH - SANTA CLAUS, W JAPONII - SANTA SAN. Święty Mikołaj, ...
NUNAVUT - NASZA ZIEMIA
ELŻBIETA DĄBROWSKA
W TYM ROKU POWSTAŁO NUNAVUT. JEGO TERYTORIUM, OBEJMUJĄCE NIEMAL JEDNĄ PIĄTĄCAŁEJ KANADY, ZAMIESZKUJĄ GŁÓWNIE ESKIMOSI I TO ONI STANĄ SIĘ GOSPODARZAMIZIEMI SWOICH PRZODKÓW. NUNAVUT TO W JĘZYKU ESKIMOSKIM "NASZA ZIEMIA". Powstanie Nunavut, nowej ...
ZWIERZĘTA W JĘZYKU
JAN MIODEK
Zaproszony przez Wydział Weterynarii Akademii Rolniczej we Wrocławiu dowygłoszenia okolicznościowego wykładu na pewnej uroczystości, postanowiłemrozwinąć parę myśli związanych z obecnością świata zwierząt w naszym codziennymjęzykowym obcowaniu. Zacząłem ...
CZYM SKORUPKA ZA MŁODU NASIĄKA?
X.RUT
Piszę ten felieton w przedświąteczną niedzielę. Komercyjna gorączka szczytuje. Z radia, na wszystkich prawie częstotliwościach UKF, płynie ckliwa christmasówka, tandetna jak plastikowe choinki ze sztucznym śniegiem. W telewizji pszennowłose, niedożywione ...
UMYSŁ, JĘZYK, SPOŁECZEŃSTWO ZEN I SZTUKA OBSŁUGI MOTOCYKLA
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN BENJAMIN CURRY
ZEN I SZTUKA OBSŁUGI MOTOCYKLA. Robert M. Pirsig. Przełożył Tomasz Bieroń.Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 1999. Ta kultowa powieść ma niewiele wspólnego z poradnikiem obsługi motocykla, a tym bardziej z religią zen, choć czytelnik znajdzie w niej wiele ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
Rys. Krysp Zgodnie z informacją sprzed miesiąca - nowych pytań nie ma, konkurs o tytuły "Erudyty" powoli dobiega końca. Zacznę zatem od podania poprawnych odpowiedzi na pytania z numeru 9 "Wiedzy i Życia". Oto one: 1.d. W ...
STATYSTYKA, ZNAKI, POEZJA
BOGDAN MIŚ
Zacznijmy od czegoś niesłychanie pouczającego i ciekawego: od witryny z danymi statystycznymi, i to interakcyjnej. Witryna o nazwie Infonation (ryc. 1) jest poza tym niezwykle łatwa w użyciu. Najpierw - na części z mapą - wybieramy jeden z ...
WYNIKI SZÓSTEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO "WIEDZY I ŻYCIA"
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Częściowe zaćmienie Słońca przy iglicy ratusza w Krotoszynie Fot. M. Pawlik I nagroda (teleskop Cassegraina o średnicy 25 cm): Łowcy Zaćmień - Grupa Przyjacielska "Dzwon" za pięknie opracowane fotoreportaże z kilku zaćmień Księżyca ...
GŁOWA DO GÓRY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej(4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejszemgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektachliczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Od 1987 roku w Paryżu organizowane są Międzynarodowe Mistrzostwa w GrachLogicznych i Matematycznych. Określenie "gry" jest w tym przypadku niecozwodnicze, bowiem udział w turnieju polega na rozwiązywaniu zadań zbliżonychdo łamigłówek. Specyficzną ...
PIERWSZA DAMA W FIZYCE
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Przez wiele stuleci kobiety miały niezwykle utrudniony dostęp do edukacji. Mogły być kształcone przez domowych nauczycieli albo uczyć się w klasztorach, jeśli wybrały habit. Natomiast uniwersytety od swego powstania były dla nich niedostępne. W niektórych ...