Twoja wyszukiwarka

Styczeń 2000
SYGNAŁY - ZŁOTE NANODRUCIKI
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Fizycy skonstruowali złoty drucik zbudowany z łańcucha pojedynczych atomów. Złoto, jak się okazuje, jest obiektem zainteresowania nie tylko jubilerów i wielbicielek kosztownej biżuterii. Również fizycy zafascynowani są własnościami tego metalu. Złoto ...
SYGNAŁY - WWW. W SIECI
BOGDAN MIŚ
Holandia: transmisje ze ślubów Magistrat holenderskiego miasta Enschede postanowił popularyzować śluby cywilne, oferując za 50 dolarów internetowe transmisje z uroczystości. Dzięki takiej transmisji rodzina i znajomi nowożeńców mogą obejrzeć ich zaślubiny ...
SYGNAŁY - MRÓWKI WYKORZYSTUJĄ BIOLOGICZNE ZWALCZANIE SZKODNIKÓW
MISO
Na świecie istnieje około 20 gatunków mrówek hodujących strzępki grzybów na pożywce z liści. Najbardziej znane z nich to mrówki Atta. W pewnym sensie owady te praktykują rolnictwo od około 50 mln lat. Pomimo zainteresowania, jakie budzą te pomysłowe ...
SYGNAŁY - WIDOKI NEPTUNA
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Dzięki optyce adaptywnej teleskopy naziemne zaczynają dorównywać teleskopom orbitalnym. Dobry teleskop musi dawać ostre obrazy, na których widać dużo drobnych szczegółów. Temu wymogowi staje na przeszkodzie falowa natura światła, która powoduje, że ...
SYGNAŁY - HATSZEPSUT OCZEKUJE GOŚCI
MARIA SUPRANOWICZ
W kwietniu br. nastąpi otwarcie dla zwiedzających dziedzińca i trzech sanktuariów boga Amona na górnym tarasie świątyni Hatszepsut. Od prawie 40 lat pracują przy niej polscy archeolodzy, a patronują im w tym od niedawna "Wiedza i Życie" oraz ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Diamentowe planety Interdyscyplinarny zespół naukowców z Uniwersytetu Berkeley, kierowany przez Robina Bendetti, doszedł do wniosku, że w atmosferach Neptuna i Urana, składających się głównie z metanu, panują warunki sprzyjające tworzeniu się kryształów ...
SYGNAŁY - DEEP GREEN BURZY STYSTEMATYKĘ ROŚLIN
MISO
Badania genetyczne 500 gatunków roślin zdają się świadczyć, że trzeba będzie na nowo opracować ich systematykę. Podstawy współczesnej systematyki roślin zostały stworzone przez Karola Linneusza prawie 250 lat temu. Jest to system naturalny oparty na ...
SYGNAŁY - PRZYCIĄGANIE GRAWITACJI
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Czy grawitacja może być źródłem samej siebie? Uczonym udało się to potwierdzić za pomocą wahadła torsyjnego - podobnego do stosowanych w zwykłych zegarkach mechanicznych. Jedną z podstaw teorii grawitacji Einsteina, a tym samym całej współczesnej fizyki, ...
SYGNAŁY - KOSMICZNA STACJA NA KOSMICZNYM ŚMIETNIKU
REDAKCJA
Aby uniknąć zderzenia z fragmentem starej rakiety nośnej, międzynarodowa stacja kosmiczna ISS (International Space Station) została zmuszona do niezaplanowanej zmiany orbity. W przestrzeni wokółziemskiej robi się tłoczno. Oprócz użytecznych satelitów ...
SYGNAŁY - 1000 GB NA JEDNEJ PŁYTCE
MICHAŁ MIŚ
Znaleziono sposób ogromnego zwielokrotnienia pojemności płytki podobnej do CD. Trzy lata temu dysk DVD wydawał się nieprawdopodobnym osiągnięciem, a już zaczyna z nim konkurować nowa technologia. FMD (Fluorescent Multilayer Disk) to nowy sposób trójwymiarowego ...
SYGNAŁY - LUNAR PROSPECTOR ROZCZAROWAŁ?
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Sonda kosmiczna Lunar Prospector, która od stycznia 1998 roku do lipca 1999 roku krążyła wokół Księżyca, poszukując m.in. dowodów istnienia na nim wody, zawiodła oczekiwania naukowców. Lunar Prospector zakończył swój pracowity żywot, rozbijając się ...
SYGNAŁY - NANOBY
MISO
Czyżby przekroczona została ponownie bariera minimalnej wielkości żywego organizmu? W próbce piaskowca pobranej z odwiertu na głębokości 3 km znaleziono nitkowate organizmy o średnicy 20-150 nm, które nazwano nanobami. Wydają się one mieć ściany komórkowe, ...
SYGNAŁY - KSIĘŻYCOWA WODA NIE DO POWĄCHANIA
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI
Jeśli na Księżycu istnieje woda, to prawdopodobnie nie będziemy mieli z niej pożytku. Nadal nie ma jednoznacznej odpowiedzi, czy na Księżycu jest woda. Na razie wiadomo, że jest tam wodór, co stwierdzono pośrednio na podstawie pomiarów neutronowych ...
SYGNAŁY - PALMTOP DLA PROFESJONALISTÓW
MICHAŁ MIŚ
Wszystko w jednym, czyli kieszonkowy kombajn komputerowy Kieszonkowe komputery do niedawna spełniały rolę jedynie luksusowych zabawek dla biznesmenów. Pozwalały sporządzić krótkie notatki, zaplanować spotkanie czy wprowadzić do pamięci listę telefonów. ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - MEDYCYNA
REDAKCJA
Komórkowe źródło młodości tak uczeni nazwali enzym telomerazę, znany z tego, że zapewnia nieśmiertelność komórkom nowotworowym. Teraz dzięki niemu udało się zmusić zdrowe ludzkie komórki do dłuższego życia, i to bez żadnych oznak degeneracji. Stwarza ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - ASTRONOMIA
REDAKCJA
Zarejestrowano kolejny błysk promieniowania gamma. W trakcie trwania błysku udało się zaobserwować jego źródło w świetle widzialnym. Była to pierwsza tego typu detekcja w niemal trzydziestoletniej już historii tych zjawisk. Mimo to przyczyny wybuchów ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - GENETYKA
REDAKCJA
Tytoń stał się źródłem leków przeciw nowotworom. W jego liściach zakażonych wirusem mozaiki tytoniowej powstaje dużo białek wirusa. Jeżeli przerobić genetycznie wirusa, dodając mu gen kodujący dowolne białko, np. będące lekiem, po 2-3 tygodniach od ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - BIOLOGIA
REDAKCJA
Odkryto fragmenty czaszki i zębów Australopithecus garhi - nowego gatunku australopiteka. Żył on na terenie Etiopii przed około 2.5 mln lat, czyli prawie równocześnie z najstarszymi znanymi gatunkami człowieka (Homo habilis i H. rudolfensis). ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - FIZYKA
REDAKCJA
Czy stałe fizyczne są stałe? Wyniki badań sugerują, że jedna z fundamentalnych stałych, tzw. stała struktury subtelnej, określająca siłę, z jaką oddziałują ze sobą cząstki naładowane i widma promieniowania emitowanego przez atomy, powoli się zmienia. ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - MATEMATYKA I INFORMATYKA
REDAKCJA
Rekordowa liczba pierwsza ma ponad 2 mln cyfr. Jej odkrywca otrzymał premię w wysokości 50 tys. dolarów; następna nagroda (100 tys. dolarów) czeka na odkrywcę liczby pierwszej zawierającej minimum 10 mln cyfr. Odkrycie zostało dokonane w ramach projektu ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - CHEMIA
REDAKCJA
Nowy proces wytwarzania ceramiki magnetycznej, materiału niezbędnego do produkcji odbiorników telewizyjnych, komputerów i... kart kredytowych, opracowali badacze z University College of London. Metoda nosi nazwę samopropagującej syntezy wysokotemperaturowej ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - KLIMAT
REDAKCJA
Lasy mogą pochłonąć nadmiar CO2. Okazało się, że lasy umiarkowanych szerokości geograficznych pochłaniają z atmosfery więcej tego gazu, niż dotąd przypuszczano. Potwierdził to inny eksperyment, zakończony kilka miesięcy później przez inny zespół i przeprowadzony ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - GEOLOGIA
REDAKCJA
Skamieniałe szczątki niewielkiego drapieżnego dinozaura Scipionyx samniticus, znalezionego przed kilkunastu laty we Włoszech, były zachowane tak wspaniale, że pozostały nawet ślady niektórych narządów wewnętrznych. Interpretacja oddychania tego dinozaura ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - ARCHEOLOGIA
REDAKCJA
Cmentarzysko założone około 4 tys. lat temu przez ludność zaliczaną do kultury pucharów lejkowatych odkryli archeolodzy z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Kicharach Nowych (woj. świętokrzyskie). Na bogato wyposażony grób (XVI/XV wiek p.n.e., ...
NORMY MORALNE: LUKSUS CZY KONIECZNOŚĆ?
KONRAD R. FIAŁKOWSKI
Normy moralne nie zostały człowiekowi przekazane z góry. Ukształtowały się w drodze jego ewolucji i trzeba je respektować, by przeżyć. To, że człowiek broni swego potomstwa i swoich krewnych, jest oczywiste. Tak czyni wiele zwierząt. Bronią one po prostu ...
WITAMINOMANIA
ANDRZEJ ZIEMBA
Zapewniają zdrowie, urodę, pogodę ducha, siłę, sprawność, energię życiową, odporność na stres. Tak wynika z reklam. Czy wydawanie pieniędzy na preparaty witaminowe rzeczywiście ma sens? Już samo słowo "witaminy" jest wielce obiecujące. "Vita" ...
LATAJĄCY BIAŁY DOM
JERZY LIWIŃSKI
Gdy na pokładzie wojskowego Boeinga VC-25A przebywa prezydent USA, samolot przyjmuje kryptonim radiowy Air Force One i staje się najważniejszym statkiem powietrznym w przestworzach. Określenie VIP - Very Important Person, czyli Bardzo Ważna Osobistość ...
GOŚĆ ZNAD NILU
MARTA KOTON
Tajemnicze epidemie uśmiercające całe wioski gdzieś w głębi Afryki traktujemy ze współczuciem, ale spokojnie, przekonani, że nam nic takiego nie zagraża. Czy nasz spokój jest na pewno uzasadniony? Na przełomie sierpnia i września ubiegłego roku w Nowym ...
SEZON CYKLONÓW
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Co roku nad oceanami tworzą się ogromne powietrzne wiry. Podczas swej wędrówki uderzają w wybrzeża huraganowymi wiatrami, siejąc zniszczenie i śmierć. Huragany należą do najbardziej brzemiennych w skutki katastrof naturalnych. Wiatr porywa w górę drzewa ...
KOSMOS NA ŻYCZENIE
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Gdyby chcieć lapidarnie scharakteryzować nasz Wszechświat, można by powiedzieć, iż jest on jednocześnie skomplikowany i prosty. Skomplikowany dlatego, że gdy rozglądamy się po naszym najbliższym otoczeniu lub za pomocą potężnych teleskopów, patrzymy ...
KŁOPOTY Z KLONOWANIEM
PAWEŁ ŁUKÓW
Czy wolno klonować ludzi? Nawet jeśli wierzymy, że to człowiek tworzy moralny porządek świata i ma prawo ingerować w naturę, to i tak nie znamy związanego z klonowaniem ryzyka poważnych chorób, niesprawności i zaburzeń genetycznych. Techniki klonowania ...
OD TRASZKI DO OWCY
TOMASZ ŁĘSKI
Jednym z pierwszych badaczy, który próbował zrozumieć, na czym polega proces specjalizacji komórek zwierzęcych, był niemiecki embriolog Hans Spemann. Dzięki błyskotliwym eksperymentom, które przeprowadził w latach dwudziestych na zarodkach traszki, ...
TWARZĄ W TWARZ
WALDEMAR FRĄCKIEWICZ
Twarz drugiego człowieka jest chyba najważniejszym i najbardziej złożonym obiektem ludzkiego postrzegania. Przemawia do nas nie tylko mimika, ale i rysy twarzy. Dlaczego ta sama osoba nie jest odbierana przez wszystkich jednakowo. Osoba atrakcyjna w ...
GDZIE STUDIOWAĆ? UCZELNIA Z TRADYCJĄ
KATARZYNA MACIEJEWSKA
Uniwersytet Florencki jest dziś prężnym ośrodkiem naukowym, przyciągającym co roku wielu studentów i wybitnych naukowców. Powstał niespełna osiemdziesiąt lat temu, jednak jego historia pośrednio sięga początków XIV wieku. Nie sposób pisać o florenckiej ...
ZAKAZANE SŁOWO
KATARZYNA STANIEWSKA
Dlaczego nasi przodkowie mówili kosmacz, kudłacz, mrówczarz czy po prostu miś, unikając słowa niedźwiedź? Język, którym mówimy na co dzień i który wydaje się nam tak swojski, kryje wiele reliktów odległej przeszłości. Mogą one pochodzić z czasów, gdy ...
Z RAPORTÓW ONZ - POLSKI SKOK
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
Polska awansowała w tym roku z 51. na 44. miejsce w światowym rankingu określającym poziom rozwoju społecznego. Wydawany corocznie przez ONZ Raport o Rozwoju Społecznym [patrz: Zmierzyć dobrobyt, "WiŻ" nr 11/1998] określa m.in. poziom życia ...
ROZMYŚLAJCIE NAD MOWĄ - ZASKOCZYŁO, ODPALIŁO
JAN MIODEK
W wyrażeniach i zwrotach metaforycznych, w przysłowiach i sentencjach odbija się jak w zwierciadle kultura i cywilizacja danej społeczności. Stare konstrukcje językowe są językowym znakiem rolniczej kultury naszego narodu, potwierdzeniem silnych związków ...
BEFSZTYK Z PRIONEM W TLE
RADZISŁAW KORDEK
Brytyjska wołowina znów ma wolny wstęp na rynki Europy. Czy to oznacza, że nie zagraża nam już choroba Creutzfeldta-Jakoba, będąca odpowiednikiem choroby szalonych krów u ludzi? W sierpniu ub.r. Komisja Europejska zniosła zakaz importu wołowiny z Wielkiej ...
FELIETON Z ŁEZKĄ - SENTYMENTALNE ZNACZKI
JACEK KUNICKI
Czy Rowland Hill był dżentelmenem chcącym przyjść z pomocą skromnej kelnerce, czy oszustem - trudno dziś ustalić, ale to na pewno on wymyślił znaczek pocztowy, który spowodował rewolucję w przesyłaniu korespondencji. Było to w 1839 roku. Dlaczego z ...
KSIĄŻKI
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
PASJA POZNAWANIA. W CO WIERZĄ UCZENI. Lewis Wolpert i Alison Richards. Przełożyła Anna Tanalska-Dulęba. Wydawnictwo CiS, Warszawa 1999. Nienaukowcom trudno zrozumieć naukowców. W potocznej świadomości uczonych postrzega się przez pryzmat stereotypów: ...
INTERNET - CHEMIA I NIE TYLKO
BOGDAN MIŚ
Zacznijmy od adresów nadesłanych przez naszych Czytelników. Pan Tomasz Suchan (któremu, naturalnie, wraz z podziękowaniami za zainteresowanie wysyłamy skromny upominek) proponuje odwiedzenie kilku witryn nie tylko interesujących, ale w dodatku polskojęzycznych, ...
NA FALACH WSZECHŚWIATA
MAREK BIESIADA
Choć o falach grawitacyjnych mówi się od osiemdziesięciu lat, nigdy jeszcze nie udało się ich zaobserwować. Wkrótce zostaną jednak uruchomione urządzenia umożliwiające ich bezpośrednią detekcję. W połowie XX wieku astronomia przeżyła wielką rewolucję: ...
GALERIA VI KONKURSU ASTRONOMICZNEGO
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Wśród przysłanych na VI Konkurs fotografii, rysunków i obrazów jest wiele takich, które powinny znaleźć się w tradycyjnej konkursowej galerii. Niestety, nie wszystkie będziemy mogli wydrukować: jest ich po prostu za dużo. Dziękując Autorom, prosimy o ...
GŁOWA DO GÓRY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 stycznia o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 stycznia o 23:00, 30 stycznia o 22:00 i 15 lutego o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Gospodarzami ubiegłorocznych 8. Mistrzostw Świata w Rozwiązywaniu Łamigłówek byli Węgrzy. W imprezie, która odbyła się na początku października w Budapeszcie, uczestniczyły 4-osobowe drużyny z 16 państw – w sumie 72 zawodników; niektóre kraje ...
UCZENI W ANEGDOCIE - PRECZ Z KWANTAMI!
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Jednym z punktów dorocznych ceremonii wręczania Nagród Nobla są wykłady, które wygłaszają laureaci, zwykle na tematy związane z własnymi osiągnięciami. Teksty tych wykładów są świetnym podsumowaniem aktualnego stanu wiedzy w danej dziedzinie, nic więc ...