Twoja wyszukiwarka

Marzec 2000
SYGNAŁY - ZAWODNY TEST
BARBARA PRATZER
Ostrożnie z domowymi testami na HIV! Mogą dać błędny wynik! W lutowym numerze "WiŻ" pisaliśmy o domowych testach na HIV, które wbrew powszechnie przyjętym regułom postępowania diagnostycznego dopuszczono w Polsce do wolnej sprzedaży. I oto ...
SYGNAŁY - NOWE OBSERWATORIUM NA ORBICIE
MICHAŁ RÓŻYCZKA
ESA zbudowała dużego satelitę do obserwacji promieniowania rentgenowskiego. W grudniu ub.r. rakieta Ariane 5 wyniosła na orbitę skonstruowane przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) obserwatorium rentgenowskie XMM (X-ray Multi-Mirror Telescope). Start ...
SYGNAŁY - HYDRATOWA BOMBA ZEGAROWA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Gwałtowne ocieplenie na Ziemi 55 mln lat temu było najprawdopodobniej skutkiem szybkiego rozpadu hydratów metanowych. Węgiel jest ważnym pierwiastkiem nie tylko dlatego, że stanowi podstawowy budulec wszystkich organizmów żywych. Każdy gazowy związek ...
SYGNAŁY - FALUJĄCY PŁASZCZ ZIEMI
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Oryginalny eksperyment pokazał, jak prawdopodobnie wygląda wnętrze naszej planety. Konwekcja, czyli obieg ciepła i materii w płaszczu Ziemi (płaszcz rozciąga się na głębokości ~20-2900 km), od lat pozostaje jednym z najpoważniejszych nie rozwiązanych ...
SYGNAŁY - ZABÓJCZY WEKTOR
GRZEGORZ NALEPA
Terapia genowa nie jest tak bezpieczna, jak się wcześniej uczonym wydawało. Badacze z Instytutu Ludzkiej Terapii Genowej University of Pennsylvania przekonali się, że terapia genowa może być związana z poważnymi i trudnymi do przewidzenia efektami ubocznymi. ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Zimowy mrok rozjaśnia umysł Ostatnie badania przeprowadzone na 100 wybranych mieszkańcach norweskiego miasta Tromso/, w którym zimowe ciemności trwają pełne dwa miesiące, wykazały, że w czasie arktycznej nocy nasza pamięć i zdolność koncentracji poprawiają ...
SYGNAŁY - CORAZ MNIEJ ARKTYKI
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Grubość lodu pokrywającego Ocean Arktyczny zmniejsza się stopniowo, co grozi poważnymi zmianami klimatycznymi. Dzięki obserwacjom dokonywanym przez statki, samoloty i satelity od kilkudziesięciu lat wiemy, że zmniejsza się zasięg arktycznego lodu morskiego. ...
SYGNAŁY - WITAMINY Z UMIAREM
BARBARA PRATZER
Czyżby niektóre witaminy osłabiały zdolność organizmu do walki z rakiem? Od czasu, kiedy naukowcy zauważyli wpływ tzw. wolnych rodników tlenowych na rozwój różnych chorób, jeszcze bardziej wzrosło zainteresowanie witaminami. Niektóre z nich, na przykład ...
SYGNAŁY - ZŁOTE ŁOPATY
MARIA SUPRANOWICZ
Rozdano pierwsze nagrody "Złotej Łopaty", promujące osiągnięcia polskich archeologów. Kapituła złożona z przedstawicieli mediów specjalizujących się w popularyzacji nauki (m.in. również z "Wiedzy i Życia" oraz "Świata Nauki") ...
SYGNAŁY - PREZYDENT ZA INTERNETEM W SZKOŁACH
BOGDAN MIŚ
Dzięki nowej akcji więcej uczniów będzie mieć dostęp do Sieci. Prezydent Aleksander Kwaśniewski energicznie włączył się pod koniec ub.r. do akcji udostępniania Sieci uczniom, obejmując patronatem nowe przedsięwzięcie "Internet w szkołach". ...
SYGNAŁY - FONTANNA LAWY NA IO
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Sonda Galileo sfotografowała olbrzymią fontannę lawy wulkanicznej na księżycu Jowisza. 25 listopada ub.r., niemal dokładnie w piątą rocznicę wejścia na orbitę wokół Jowisza, sonda Galileo dokonała ryzykownego zbliżenia do Io - najgorętszego i najbardziej ...
SYGNAŁY - ODKRYCIA ROKU 1999 WEDŁUG SCIENCE
GRZEGORZ NALEPA
Badania nad właściwościami komórek macierzystych, zsenkwencjonowanie ludzkiego chromosomu 22. i określenie przestrzennej struktury rybosomu to niektóre z osiągnięć wyróżnionych przez to prestiżowe pismo. Według "Science" największym przełomem ...
SYGNAŁY - POMOST ŻYCIA
BARBARA PRATZER
Wstrzyknięcie zdrowych komórek wątroby pozwala ciężko chorym ludziom spokojnie czekać na przeszczep tego narządu. Schorzenia wątroby prowadzące do jej zniszczenia zdarzają się coraz częściej, a nie wszyscy pacjenci mają dość szczęścia, żeby doczekać ...
SYGNAŁY - NOWY SYSTEM OPERACYJNY
BOGDAN MIŚ
Windows 2000 PL czy to dobry wybór i dla kogo? W kwietniu br. mają się ukazać w sprzedaży popularne "Okienka" system operacyjny firmy Microsoft dla komputerów osobistych klasy PC - spolszczonej wersji o nazwie "Windows 2000 Professional ...
SYGNAŁY - BLASKI I CIENIE OBCYCH PLANET
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Umiemy już obserwować zarówno cienie rzucane na Ziemię przez planety pozasłoneczne, jak i pochodzące od tych planet światło. Stwierdzenie, że planeta krąży wokół gwiazdy, jest tylko częściowo prawdziwe. W rzeczywistości planeta i gwiazda krążą wokół ...
SYGNAŁY - NA RATUNEK ŁYSYM
GRZEGORZ NALEPA
Czy cebulki włosowe są immunologicznie uprzywilejowane? Układ odpornościowy wykrywa i niszczy obce komórki; w ten sposób giną m.in. komórki nowotworowe. Niestety, ubocznym efektem tego zjawiska jest odrzucanie przeszczepów tkanki pobrane od innych ludzi ...
SYGNAŁY - NOWA POSTAĆ PRIONÓW
GRZEGORZ NALEPA
Ciągle nie wiadomo, jaki jest mechanizm zarażania chorobami prionowymi. Według Stanleya Prusinera, priony (PrPSc) to szkodliwe białka, które różnią się strukturą przestrzenną od prawidłowych białek komórki (PrPc). Cząsteczki PrPSc przyłączają się do ...
SYGNAŁY - STYPA PO MIDASIE
SMA
Dzięki analizie chemicznej pozostałości na ściankach zastawy grobowej wiemy już, co jedzono na królewskiej stypie. Króla Midasa znamy z legend obecnie jest słynny również dzięki odkryciom archeologicznym dokonanym w jego grobowcu [patrz: Złoty dotyk ...
SYGNAŁY - OJCOWSKA CIĄŻA
BARBARA PRATZER
Burzę hormonalną przeżywa nie tylko ciężarna kobieta, ale również mężczyzna oczekujący narodzin swego dziecka. Doświadczenia przeprowadzone dwa lata temu wykazały, że samce ptaków, gryzoni i niektórych naczelnych bardzo przeżywają okres oczekiwania ...
SYGNAŁY - GRUŹLICA STARA JAK ŚWIAT
PIOTR KOSSOBUDZKI
Już kilkanaście tysięcy lat temu ta groźna choroba zbierała śmiertelne żniwo na różnych kontynentach. Do dziś nie wiadomo, skąd zaczęła się rozprzestrzeniać po świecie. Wbrew obiegowej opinii, gruźlica stanowi obecnie jedną z najgroźniejszych chorób ...
SYGNAŁY - MIĘTA - NATURALNY INSEKTYCYD
JS
Olejek z mięty pieprzowej może być skuteczną bronią przeciw komarom roznoszącym groźne choroby zakaźne. Indyjscy uczeni donieśli, że olejek miętowy nie tylko odstrasza dorosłe owady, ale także zabija larwy. Działanie wyizolowanego z miejscowej odmiany ...
SYGNAŁY - GIGAKOMPUTER
BOGDAN MIŚ
Przełamano kolejną granicę: pierwszy seryjnie produkowany komputer osobisty taktowany zegarem 1 GHz jest już na rynku. Firma Kryotech we współpracy z AMD, znanym konkurentem głównego producenta mikroprocesorów Intela, rozpoczęła jeszcze w ub.r. sprzedaż ...
SYGNAŁY - PIERWSZY W BELGII WYROK ZA RASIZM W INTERNECIE
BOGDAN MIŚ
Sąd belgijski skazał policjanta za propagowanie rasizmu w Internecie. To przestroga dla wszystkich głoszących swe poglądy w Sieci. Wim Elbers, policjant i działacz skrajnie prawicowego Bloku Flamandzkiego, zamieszczał na swojej stronie internetowej ...
SYGNAŁY - PAMIĘĆ LIMFOCYTÓW
GRZEGORZ NALEPA
W jaki sposób nasz organizm zapamiętuje chorobotwórcze intruzy, z którymi niegdyś się zetknął? Naukowcy od dawna wiedzą, że nasz układ odpornościowy zapamiętuje antygeny, które spotyka. Kiedy chorobotwórcze bakterie albo wirusy po raz pierwszy przedostają ...
SYGNAŁY - NOWOCZESNE SKŁADOWISKO ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI
W USA zbudowano magazyn, w którym odpady promieniotwórcze będą bezpiecznie przechowywane przez co najmniej 10 tys. lat. Sporą przeszkodą w rozwoju energetyki jądrowej oraz wszelkich zastosowań nukleoniki, z medycznymi włącznie, jest problem unieszkodliwiania ...
SYGNAŁY - SKŁADANIE OBRAZÓW
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Fale radiowe odbierane przez zestawy radioteleskopów pozwalają odtworzyć bardzo dokładne obrazy odległych obiektów kosmicznych. Technika składania fal, nazywana interferometrią, jest znana w radioastronomii już od kilkudziesięciu lat. Odpowiednio planując ...
SYGNAŁY - HIV SIĘ CHOWA
GRZEGORZ NALEPA
W ludzkim organizmie są takie miejsca, w których mogą się ukryć te wirusy na czas terapii. Naukowcy wciąż nie dysponują skuteczną metodą walki z AIDS. Okazuje się, że wirus HIV nie tylko potrafi sprytnie unikać ataku komórek ludzkiego układu odpornościowego ...
SYGNAŁY - W AMERYCE JUŻ Z GÓRKI...
BOGDAN MIŚ
Większość dorosłych Amerykanów korzysta z Internetu. Liczba dorosłych Amerykanów korzystających z Internetu po raz pierwszy przekroczyła liczbę tych, którzy do Sieci nie zaglądają poinformowała pod koniec grudnia ub.r. sieć telewizyjna CNN. Wymowa ...
SYGNAŁY - ALKOHOL A MÓZG
GRZEGORZ NALEPA
Nie tylko naukowcy wiedzą, że alkohol wpływa na działanie mózgu. Po wypiciu kilku kieliszków człowiek przestaje logicznie myśleć, traci zdolność wykonywania precyzyjnych ruchów, staje się mniej wrażliwy na ból, gorzej widzi i przestaje kontrolować swoje ...
SYGNAŁY - CZERWONY TLEN
JS
Ten najbardziej rozpowszechniony na naszej planecie pierwiastek zadziwia uczonych. W postaci związków z innymi pierwiastkami wchodzi w skład hydrosfery (woda) i litosfery (związki krzemu). W atmosferze natomiast występuje w postaci wolnej. Dotąd znane ...
SYGNAŁY - DO PRACY - PRZEZ PROTEKCJĘ
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
Coraz częściej słyszy się, że tylko dobre znajomości mogą zapewnić dobrą pracę. W ciągu ostatnich dziesięciu lat rynek pracy w Polsce bardzo się zmienił, a z nim postawy Polaków wobec kwestii poszukiwania pracy lub jej zmiany. Przeważający odsetek ankietowanych ...
SYGNAŁY - KASPAZA W SIATECZCE
GRZEGORZ NALEPA
Uczeni badają enzym, który być może pozwoli opracować nowy sposób leczenia zarówno chorób nowotworowych, jak i choroby Alzheimera. Kaspazy - specjalne enzymy - są jednymi z najważniejszych białek kontrolujących apoptozę, czyli programowaną śmierć komórki. ...
SYGNAŁY - TWARDZIELE W KOSMOSIE?
PIOTR KOSSOBUDZKI
Uczeni z NASA badają bakterię, która mogłaby przeżyć w warunkach panujących w kosmosie. W kosmos latały już najprzeróżniejsze zwierzęta: myszy, psy małpy, a nawet ludzie. Udało im się przeżyć poza Ziemią jedynie dzięki grubym ścianom pojazdu kosmicznego ...
SYGNAŁY - TRUCIZNA W GLEBIE
GRZEGORZ NALEPA
Czy grzebanie w genach roślin uprawnych jest bezpieczne dla człowieka? W Stanach Zjednoczonych biolodzy wprowadzili do komórek kukurydzy gen kodujący pewną białkową toksynę bakteryjną. Takie rośliny są trujące dla pasożytniczych owadów, ale całkowicie ...
PIĘKNI I BESTIE
PIOTR KOSSOBUDZKI
Aleksander Fleming, odkrywca penicyliny, dał ludzkości nadzieję na opanowanie chorób gnębiących nas od stuleci. Dziś lekarze utracili jednak wiele z optymizmu pionierów antybiotykoterapii. Choroby zakaźne są nadal główną przyczyną wszystkich zgonów na ...
SYGNAŁY - DEKADA TYSIĄCLECIA
BOGDAN MIŚ
Światowa Organizacja Meteorologiczna oceniła, że lata dziewięćdziesiąte były najcieplejszą dekadą nie tylko XX wieku, ale całego kończącego się tysiąclecia. W komunikacie ogłoszonym w Genewie stwierdzono m.in., że, licząc od 1860 roku, z siedmiu najgorętszych ...
JAK ZMIERZYĆ KLIMAT?
PIOTR J. FLATAU KRZYSZTOF MARKOWICZ
W 1999 roku nad Oceanem Indyjskim powstała chmura smogu. Była tak wielka, że miała wpływ na klimat tego rejonu Ziemi. W lutym, marcu i kwietniu nad Oceanem Indyjskim spotykają się dwie masy powietrza, związane z wiatrami pasatowymi. Jeden wiatr, wiejący ...
CZY ASTRONOMOWIE POTRZEBUJĄ BOGA?
MICHAŁ RÓŻYCZKA
W naszym kręgu kulturowym drogi myśli religijnej i myśli naukowej rozeszły się na procesie Galileusza. Od tamtej chwili trwał triumfalny pochód nauki, która w naszych czasach sięgnęła krańców Wszechświata. Sięgnęła - co dalej? Choć nie zawsze sobie z ...
MOLEKULARNE ADRESY
MAGDALENA FIKUS
Jak to się dzieje, że miliony różnych białek, uczestniczących w procesach komórkowych, trafiają we właściwym czasie tam, gdzie są niezbędne? Odpowiedź na to pytanie warta jest Nagrody Nobla. Gdy w latach sześćdziesiątych analizowano strukturę komórki ...
HATSZEPSUT - KOBIETA FARAON
ZBIGNIEW SZAFRAŃSKI
To, co się udało dokonać przez trzydzieści lat burzliwego życia królowej Hatszepsut, kobiecie ambitnej i z charakterem, wystarczyłoby na obdzielenie kilku innych faraonów potężnego kraju nad Nilem. Po kilkunastu latach panowania królowa jednak nagle ...
BOB RZADKO SIĘ MYLI
ANNA BĄKIEWICZ
Zwykle jesteśmy skłonni przypisywać autorstwo sukcesów i porażek gospodarczych politykom. Pomijamy przy tym twórców teorii ekonomicznych, których prace stanowią podstawę dla ich programów. Przy omawianiu osiągnięć zeszłorocznego laureata Nagrody Nobla ...
KIEDY UCZENI BYLI ROMANTYKAMI
EWA KOCHANOWSKA
Wielu poetów romantycznych uważało, że poznanie rozumowe jest istotnym, lecz zaledwie pierwszym krokiem na drodze wiodącej ku odkryciu prawdy o istnieniu - znaleźli sojuszników wśród fizyków, matematyków, biologów. Zaryzykować można tezę, że uczonym ...
GDZIE STUDIOWAĆ? - JAPOŃSKA KUŹNIA ELIT
ANNA ZALEWSKA
W Japonii jest obecnie ponad 500 uniwersytetów, z czego około 400 to uczelnie prywatne. Jeśliby jednak poprosić Japończyka o wskazanie najlepszego, zapewne podałby nazwę państwowego Uniwersytetu Tokijskiego, czyli Tky-daigaku, w skrócie zwykle nazywanego ...
ROZMYŚLAJCIE NAD MOWĄ - O SUMIENIU I INNYCH HIPERYZMACH
JAN MIODEK
W Świecie Zofii Josteina Gaardera przetłumaczonym przez Iwonę Zimnicką taki oto dialog prowadzony jest na temat sumienia: Nawet kiedy jesteśmy już dorośli, towarzyszy nam echo moralnych wymagań i uprzedzeń. Tak jakby oczekiwania moralne świata zewnętrznego ...
OKNO NA ŚWIAT
ANDRZEJ MICHALSKI
Mózg człowieka sam potrafi bronić się przed nadmiarem informacji. Dzięki temu może dokładniej przeanalizować to, co naprawdę ważne. W wielu kulturach i religiach powtarza się ten sam schemat: mędrzec spędza życie na medytacji lub szuka odosobnienia ...
MAGIA KALEJDOSKOPU
KRZYSZTOF ERNST
Kalejdoskop to zabawka znana od prawie 200 lat i wciąż bardzo popularna. Choć wydaje się nieco tajemniczy, do zrozumienia jego działania wystarczą spojrzenie w lustro i chwila zastanowienia. Przeglądanie się w lustrze jest zwykłą, codzienną czynnością. ...
PLASTIKOWE PIENIĄDZE
BOGDAN MIŚ
Ogromna liczba programów telewizyjnych dostępnych w niemal każdym odbiorniku domowym, niebywały rozkwit telefonii komórkowej, burzliwy rozwój Internetu, wreszcie gwałtowne upowszechnianie "plastikowego pieniądza", czyli kart kredytowych - oto ...
KAPELUSZE PEŁNE LEKÓW
ANDRZEJ LEONOWICZ KRZYSZTOF GRZYWNOWICZ
Dla nas grzyby to tylko smaczna potrawa. Tymczasem narody Dalekiego Wschodu od niepamiętnych czasów wykorzystują ich właściwości lecznicze. Grzyby pojawiły się na Ziemi około 400 mln lat temu i do dziś stanowią najszybciej ewoluującą grupę organizmów. ...
KSIĄŻKI
STANISŁAW BAJTLIK MICHAŁ HERBICH MACIEJ ŁUBIEŃSKI
RÓŻNORODNOŚĆ ŻYCIA.Edward O. Wilson.Przełożył January Weiner.PIW, Warszawa 1999. Geniusz, który dokonał przewrotu w nauce, udowadniając, że w genach tkwi wyjaśnienie tajemnic człowieka bezkrytycznie pieją entuzjaści; naiwny redukcjonista, hołdujący ...
MULTIMEDIA - ENCARTA 2000: WYDARZENIE. BLISKA DOSKONAŁOŚCI
BOGDAN MIŚ
Nowa multimedialna encyklopedia Microsoftu Encarta 2000, której najbogatsze wydanie - nazwane De Luxe - miałem ostatnio okazję przetestować, jest czymś w swej kategorii bliskim doskonałości. Jej poprzednie wydania też były bardzo dobre, szczególnie ...
CO NOWEGO
MICHAŁ MIŚ
CYFROWA AGFA "ePhoto 780c" to cyfrowy aparat fotograficzny firmy Agfa, który dzięki zastosowanej nowej technologii umożliwia robienie zdjęć o rozdzielczości do 1024x768 i przetwarzanie ich w niecałe dwie sekundy. Wyposażony zarówno w wizjer ...
INTERNET - LOKALNOŚĆ GLOBALNA
BOGDAN MIŚ
Otrzymałem list od jednego z moich Czytelników, pana Michała Beima. Oto fragmenty: Z ciekawością czytam Pańskie artykuły o Internecie. W listopadowym numerze publikował Pan strony przysłane od czytelników i nie związane bezpośrednio z nauką, dlatego ...
GŁOWA DO GÓRY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 marca o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 marca o 23:00, 31 marca o 22:00 i 15 kwietnia o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Oto wiadomość wielkiej wagi dla wszystkich miłośników łamania głowy: najwyższa pora na ostatni ostry trening przed mistrzostwami Polski, a równocześnie eliminacjami do mistrzostw świata w rozwiązywaniu łamigłówek. Do udziału w nich bywalców „Puzelandu” ...
UCZENI W ANEGDOCIE - CZY PAN RZEŹNIK?
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Svante Arrhenius urodził się w 1859 roku w Wijk niedaleko Uppsali. Nauczył się czytać, mając trzy lata. Już jako dziecko zadziwiał zdolnościami matematycznymi. Kiedy miał 17 lat, ukończył szkołę katedralną w Uppsali, jako najlepszy i najmłodszy uczeń, ...