Twoja wyszukiwarka

Maj 2000
SYGNAŁY - LECZĄC, NIE SZKODZIĆ
AM
Chroniąc przewód pokarmowy przed wrzodami, można uzyskać dokładnie odwrotny efekt. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) to grupa farmaceutyków znana każdemu, kto choć raz był przeziębiony, bolał go ząb czy głowa lub choruje np. na reumatyzm. Najpopularniejszym ...
SYGNAŁY - NAGRODY IM. STEINHAUSA ROZDANE
REDAKCJA
Nagrody im. Steinhausa rozdane Redaktor naczelny Wiedzy i Życia (na zdjęciu po prawej) odebrał z rąk prof. Ewy Łętowskiej, przewodniczącej jury i prof. Janusza Hamana, członka rady i zarządu Polskiej Fundacji Upowszechniania Nauki nagrodę im. Hugona ...
SYGNAŁY - PRZECIĘTNY GENIUSZ
PIOTR KOSSOBUDZKI
Nawet mając przeciętny mózg, można dokonać genialnych odkryć. Naukowcy nie ustają w poszukiwaniu zależności pomiędzy budową mózgu a zdolnościami intelektualnymi człowieka. Chcąc rozwikłać tę zagadkę, uczeni zakonserwowali mózg Alberta Einsteina po śmierci ...
SYGNAŁY - STERYLNA MARSJAŃSKA SIARKA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Analizy izotopowe siarki z marsjańskich meteorytów wykazały, że nie nosi śladów działalności organizmów żywych. Gdy sonda Pathfinder zaczęła przesyłać pierwsze analizy chemiczne marsjańskich skał, wykonane przez jeżdżącego po okolicy Sojournera, naukowców ...
SYGNAŁY - ECHA SUPERNOWEJ 1987A
MICHAŁ RÓŻYCZKA
W Wielkim Obłoku Magellana jeden po drugim rozbłyskują fajerwerki - echa wybuchu supernowej. Zewnętrzne warstwy gwiazdy, która wybucha jako supernowa, rozbiegają się z prędkościami sięgającymi kilkudziesięciu tysięcy km/s. W zderzeniu z niemal nieruchomą ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Skandynawskie wilki schodzą na psy Biolodzy ze szwedzkiego uniwersytetu w Uppsali znaleźli niedawno w pobliżu Oslo szczeniaka, który okazał się krzyżówką wilczycy i psa. Zważywszy, że w całej Skandynawii pozostało jeszcze 50-70 dziko żyjących wilków, ...
SYGNAŁY - NASZ DRUGI KSIĘŻYC
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Niedawno odkryto drugiego naturalnego satelitę Ziemi. Jest to niewielki obiekt, który porusza się po orbicie o kształcie podkowy. Procesy i zjawiska całkowicie sprzeczne z intuicją nie są wyłączną specjalnością teorii względności i mechaniki kwantowej. ...
SYGNAŁY - TEMPERATURA SMAKU
GRZEGORZ NALEPA
Od czego zależy smak pożywienia? Kiedy coś jemy, pobudzamy nie tylko kubki smakowe, ale i receptory zapachu, temperatury, dotyku, a nawet bólu. Mózg tworzy wyobrażenie smaku na podstawie informacji docierających z tych wszystkich receptorów. Wyłączenie ...
SYGNAŁY - RYBA TROJAŃSKA?
MISO
Czy jedna genetycznie zmodyfikowana ryba może doprowadzić do wyginięcia całej populacji jej niezmodyfikowanych braci i sióstr? Symulacje komputerowe przeprowadzone przez Williama Muira i Richarda Howarda z Purdue University w West Lafayette wskazują, ...
SYGNAŁY - SATELITARNY ANIOŁ STRÓŻ
PIOTR KOSSOBUDZKI
Już w najbliższych latach określenie "zaginiony" może zniknąć z policyjnych kronik. Satelitarny system globalnej lokalizacji GPS [patrz: "Satelitarny przewodnik", WiŻ nr 4/2000] może pomóc nie tylko żeglarzom chcącym dokładnie ustalić ...
SYGNAŁY - GRZYBY JAK KWIATY
WOJCIECH MIKOŁUSZKO
Wilczomlecz sosnka jest bardzo pospolitą rośliną w całej Europie. Co roku na wiosnę z zagrzebanego w ziemi kłącza wyrasta gęsto ulistniona łodyga. W kwietniu lub maju na jej szczycie rozwijają się charakterystyczne żółte kwiatostany. Słodki nektar przyciąga ...
SYGNAŁY - CHANDRA I CZARNE DZIURY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Teleskop rentgenowski Chandra wpadł na trop nietypowej czarnej dziury. W tle gwiazdozbioru Andromedy, 2 mln lat świetlnych od nas, znajduje się bliźniaczo podobna do naszej galaktyka spiralna, powszechnie nazywana Mgławicą Andromedy. Jest to jedna ...
SYGNAŁY - AMERYKANIE PRZEZ SATELITĘ, ANGLICY PRAWIE ZA DARMO
MICHAŁ MIŚ
Microsoft stawia na komunikację internetową za pośrednictwem satelitów. W Wielkiej Brytanii dostęp do Internetu będzie darmowy. Amerykański gigant Microsoft postanowił jako pierwszy zaoferować dostęp do Internetu za pośrednictwem satelitów. W tym ...
SYGNAŁY - BEZSENNY MÓZG
GRZEGORZ NALEPA
Zamiast zarywać noc przed egzaminem, lepiej się dobrze wyspać! Bezsenność jest szczególnie uciążliwa dla układu nerwowego. Większość narządów naszego organizmu może odpoczywać w stanie czuwania, ale kora mózgowa musi być gotowa do błyskawicznej reakcji ...
SYGNAŁY - WIWAT OTTON III
JACEK WRZESIŃSKI
1000 lat temu cesarz Otton III pokonał drogę z Ostrowa Lednickiego do Gniezna, pielgrzymując do grobu świętego Wojciecha. W czerwcu wyruszy orszak, aby przejść tę samą trasę. W czerwcu nad Jeziorem Lednickim stanie obóz, a w namiotach zamieszka około ...
SYGNAŁY - BIZNESMENI O SIECI
MICHAŁ MIŚ
Menedżerowie z Europy Centralnej przewidują, że w ciągu najbliższych kilku lat Internet zdominuje komunikację w biznesie. Według badań dotyczących znaczenia Internetu w biznesie, które zostały przeprowadzone przez agencję Hauska & Fleishmann-Hillard ...
SYGNAŁY - WIOSNA NA MARSIE
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Sonda Mars Global Surveyor udokumentowała nadejście wiosny w podbiegunowych obszarach Marsa. W okolicy południowego bieguna Marsa wiosna zaczęła się na początku sierpnia 1999 roku i trwała prawie pół ziemskiego roku. Z jej nadejściem zaczęła sublimować ...
SYGNAŁY - BARDZIEJ WRAŻLIWI CZY UCIĄŻLIWI?
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
Około 780 tys. Polaków, czyli mniej więcej co pięćdziesiąty z nas, leczy się w przychodniach lub szpitalach psychiatrycznych. Jaki jest nasz stosunek do chorych psychicznie? Niemal powszechnie sądzi się, że chorzy psychicznie to osoby częściej niż inne ...
SYGNAŁY - KOMÓRKA NA PALEC
MICHAŁ MIŚ
Firma Sagem zaprezentowała najbezpieczniejszy telefon komórkowy. Techniki znane do tej pory głównie z filmów o Jamesie Bondzie znajdują zastosowanie także w życiu codziennym. Jedną z nich jest system zabezpieczający telefon komórkowy przed niepowołanym ...
SYGNAŁY - SUPERZDROWE ZIEMNIAKI
MISO
Sztuczny gen powstały z połączenia genów jedwabnika oraz pszczoły może chronić ziemniak przed chorobami. Grupa naukowców z Victoria University w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie stworzyła syntetyczny gen poprzez połączenie genu cekropiny jedwabnika z ...
SYGNAŁY - NA GOLFA - W KASKU?
BARBARA PRATZER
Silne uderzenie piłką golfową w głowę może wywołać chorobę nawet po kilku latach. Do niedawna grę w golfa znaliśmy głównie z filmów, teraz kto chce go na to stać może sam spróbować, ponieważ pól golfowych wciąż w Polsce przybywa. Przed podjęciem decyzji ...
SYGNAŁY - KOMPUTEROWA PIELĘGNIARKA
GRZEGORZ RAWICZ-MAŃKOWSKI
Ludzie w podeszłym wieku często wymagają pomocy i opieki. Czy robot może w tym wyręczyć rodzinę lub pielęgniarkę? Żyjemy coraz dłużej. Osiągnięcie wieku 80 lat w krajach rozwiniętych jest obecnie czymś zwyczajnym. Stajemy jednak przed problem: jak zapewnić ...
SYGNAŁY - ŚWIAT W KOMPUTERZE
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Najdokładniejsza mapa świata jest już w drodze dzięki pomiarom radarowym wahadłowca Endeavour. Wahadłowiec Endeavour 22 lutego br. przywiózł na Ziemię około 10 TB danych (pojemność 15 tys. dysków CD-ROM), które posłużą do wykonania najdokładniejszej ...
SYGNAŁY - ŚLADAMI SZMARAGDÓW
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Dzięki badaniom izotopowym można określić, skąd pochodzą klejnoty. Szmaragdy od wieków są najbardziej poszukiwanymi kamieniami szlachetnymi, cenionymi nieraz wyżej od diamentów. Nic w tym dziwnego, bo klarowne, błyskające nasyconą zielenią jubilerskie ...
SYGNAŁY - WIRTUALNA TURYSTYKA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Już niebawem, nie ruszając się z domu, można będzie poznać dowolny zakątek naszego globu. Ciekawie byłoby przejść się po wirtualnym Paryżu. Co prawda, w kawiarni można by wypić tylko wirtualną kawę, ale jakież wartości poznawcze niesie ze sobą możliwość ...
SYGNAŁY - CHEMIOTERAPIA GENOWA
GRZEGORZ NALEPA
Uczeni nie ustają w poszukiwaniu nowych sposobów leczenia raka. Terapia genowa - zwalczanie chorób związane z wprowadzaniem leczniczych genów do komórek - może posłużyć do udoskonalenia metod leczenia nowotworów. Naukowcy z Wiednia i Rostocku wykorzystali ...
SYGNAŁY - HOLOCEN ZUPEŁNIE ZWYCZAJNY?
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Klimat ostatniego ciepłego okresu międzylodowcowego bardziej przypominał nasze czasy, niż dotąd przypuszczano. Ostatnie 10 tys. lat historii naszej planety, nazywane przez geologów holocenem, uważa się za okres niezwykłej stabilności klimatu. Pogląd ...
SYGNAŁY - SIEĆ SIĘGA W KOSMOS
BOGDAN MIŚ
W przyszłym roku zaczną działać satelity wyspecjalizowane w przekazywaniu danych internetowych. Arianespace - komercyjna gałąź Europejskiej Agencji Kosmicznej, poinformowała na początku lutego o porozumieniu z firmą iSKY z Denver w sprawie wprowadzenia ...
SYGNAŁY - TAJEMNICZE UCHO AMERYKI
MICHAŁ MIŚ
Echelon, system podsłuchowy z czasów "zimnej wojny", służy do śledzenia partnerów handlowych Stanów Zjednoczonych. W połowie lutego br. w Parlamencie Europejskim zawrzało. Tym razem jednak nie z powodu austriackiego rządu, ale elektronicznego ...
CO MA WISIEĆ, NIE UTONIE...
BOLESŁAW ORŁOWSKI
Dwieście lat temu marzeniem konstruktorów było zbudowanie mostu wiszącego o rozpiętości 100 m. W 1972 roku w Wielkiej Brytanii wybudowano Humber Bridge jeden z największych mostów wiszących na świecie. Jego główne przęsło ma długość 1410 m, a stalowe ...
DRAPIEŻNIK DODA CI SKRZYDEŁ
KONRAD HAŁUPKA
Czy drapieżnik działa na korzyść swojej ofiary? Jakie są dobre strony bycia prześladowanym? Odpowiedź można znaleźć na biebrzańskich bagnach. Na podmokłych, biebrzańskich łąkach bardzo trudno ukryć się przed niebezpieczeństwem. Nic więc dziwnego, że ...
LĄDOWANIE NA KOMECIE
KRZYSZTOF ZIOŁKOWSKI
Współczesne badania dowiodły, że komety są pozostałościami tworzywa, z którego ponad 4.5 mld lat temu powstał Układ Słoneczny. Co więcej, prawdopodobnie to one dostarczyły na Ziemię materię organiczną, niezbędną dla rozwoju życia. Te urodziwe i rzadko ...
SZYĆ! ALE CZYM?
LESZEK SOLSKI
Od prawie 2 tysięcy lat chirurdzy stosują do szycia tę samą nić - katgut. Oczywiście to nie oznacza, że w tej dziedzinie nie nastąpił żaden postęp. Obecnie różne kombinacje nici i igieł obejmują kilkaset pozycji. Rany chirurgiczne goją się tak samo, ...
ANTARKTYKA JAK NOWA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Dzięki informacjom zebranym przez umieszczony na orbicie radar powstała nowa mapa Antarktyki. Już wstępne jej oględziny zadziwiły badaczy. Zbieranie danych trwało zaledwie 18 dni jesienią 1997roku. Kanadyjski satelita Radarsat miał na pokładzie radar ...
ONIEMIEĆ Z ZACHWYTU
KRZYSZTOF JANICKI
Na wystawie światowej każdy kraj stara się pokazać to, co jest jego największym osiągnięciem,z czego jest dumny, co chciałby, aby wszyscy mogli podziwiać. Zaszokować świat miały telegraf i kolorowy telewizor, Pałac Kryształowy w Londynie i wieża Eiffla. ...
TAJEMNICA JOANNY D`ARC
JERZY BESALA
Rodacy uznali ją za "heretyczkę, odszczepieńca, bałwochwalczynię", Anglicy ku uciesze tłumów włożyli na głowę mitrę z tym napisem i spalili na stosie. Dla potomnych stała się symbolem patriotyzmu. Uczynili z niej świętą. W 1337 roku wybuchła ...
JAKA BĘDZIE NOWA MATURA?
WŁODZIMIERZ ZIELICZ
Wielu uczniów klasy drugiej szkół średnich zaczyna wpadać w popłoch. W 2002 roku przyjdzie im zdawać maturę w nowym kształcie i według nowych zasad. Zdaniem nauczyciela matematyki i fizyki jednego z warszawskich liceów - nie ma powodów do obaw. Od sześciu ...
SKARBY WAWELU
MAGDALENA PIWOCKA DARIUSZ NOWACKI
Od wieków sylweta Wawelu symbolizuje potęgę dawnej Polski, utrwaloną w monumentalnej architekturze zamku i katedry. Ich historię obrazuje wystawa najpiękniejszych dzieł sztuki związanych z dawną stolicą Rzeczypospolitej. Bez wątpienia jedną z najważniejszych ...
PISARZ ZAANGAŻOWANY
BARBARA RISS
Günter Grass stał się Polakom szczególnie bliski ze względu na kaszubskie korzenie, do których chętnie się przyznaje, i fakt, że akcja wielu jego książek rozgrywa się w Gdańsku. Dla Europy lat sześćdziesiątych Grass stał się symbolem rozrachunku Niemców ...
ROZMYŚLAJCIE NAD MOWĄ - CH - H, RZ - Ż
JAN MIODEK
Z listu pana Lubomira Horyla z Kędzierzyna-Koźla: "W jednej ze swych książek napisał Pan, że - pod wpływem języków ruskich - w fonetyce ludzi z kresów wschodnich utrzymuje się różnica między dźwięcznym h (wataha, wahadło, błahy, Sapieha) a bezdźwięcznym ...
KSIĄŻKI
PIOTR AMSTERDAMSKI STANISŁAW BAJTLIK PIOTR NIEDZIELA
WSZECHŚWIAT A SZTUKA.Fizyczne, astronomiczne i biologiczne źródła estetyki.John D. Barrow.Przełożył Janusz Skolimowski.Amber, Warszawa 1999. Zadaniem, jakie postawił sobie autor tej książki, jest wyjaśnienie zjawiska zwanego sztuką i jej genezy. Co ...
CO NOWEGO
MICHAŁ MIŚ
Napęd z możliwościami Combo drive SM-304 to wielofunkcyjne urządzenie produkcji firmy Samsung Electronics. Łączy w jednym nagrywarkę płyt CD-R/CD-RW, CD-ROM oraz DVD-ROM. Dzięki zastosowaniu wielopłaszczyznowej soczewki patentu Samsunga urządzenie ...
GALERIA KRZYWYCH - OWAL CASSINIEGO
BOGDAN MIŚ
Każdy wie, jak wyglądają koło, elipsa, parabola. Matematycy znają jednak całe mnóstwo ciekawych i niekiedy bardzo pięknych krzywych. Warto je poznać. Rysunek zamieszczony obok przedstawia rodzinę krzywych płaskich czwartego stopnia, noszących nazwę ...
INTERNET - LUDZIE I ICH DZIEŁA W SIECI
BOGDAN MIŚ
Stali czytelnicy tej rubryki pamiętają zapewne, że prezentowałem tu niegdyś młodego Amerykanina o nazwisku Eric Weisstein. Przypomnę, że stworzył świetną sieciową encyklopedię nauk ścisłych; mnie zachwyciła w szczególności jej część matematyczna. Eric ...
GŁOWA DO GÓRY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 maja o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 maja o 23:00, 30 maja o 22:00 i 15 czerwca o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga ...
ASTRONOTKI
MICHAŁ RÓŻYCZKA
NASA zamierza przedłużyć o rok misję sondy Galileo, która od grudnia 1995 roku jest sztucznym księżycem Jowisza i dostarcza niezwykle ciekawych informacji o księżycach tej olbrzymiej planety. W ciągu owego nadprogramowego roku głównym obiektem badań ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Eliminacje do mistrzostw – drugi etap Przed miesiącem w „Puzelandzie” zamieszczono zadania pierwszego etapu eliminacji do mistrzostw Polski w rozwiązywaniu łamigłówek, które są równocześnie eliminacjami do mistrzostw świata. Wszystkich, ...
UCZENI W ANEGDOCIE - TYSIACPIĘĆSET
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Na setne spotkanie z Czytelnikami przygotowałem tekst o jednym z najwybitniejszych polskich uczonych, Marianie Danyszu (1909-1983), fizyku, którego miałem szczęście i zaszczyt być uczniem, a potem współpracownikiem. Pochodził z rodu uczonych. Jego dziad, ...