Twoja wyszukiwarka

Grudzień 2000
SYGNAŁY - CZARNA DZIURA WAGI ŚREDNIEJ
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Astronomowie odkryli czarną dziurę o niespotykanych dotychczas własnościach. Galaktyka M82, czyli obiekt nr 82 w XVIII-wiecznym katalogu astronomicznym sporządzonym przez Charlesa Messiera, leży w tle gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy i jest od nas ...
SYGNAŁY - SUPERKOMPUTER W KRAKOWIE
ANDRZEJ GORZYM
Polscy uczeni otrzymali do dyspozycji potężne narzędzie badawcze Akademickie Centrum Komputerowe CYFRONET Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie wzbogaciło się o nowy superkomputer Origin2000 amerykańskiej firmy SGI. Jest to pod względem mocy obliczeniowej ...
SYGNAŁY - NA DOBRE I NA ZŁE
GRZEGORZ NALEPA
Dlaczego kochasz mamusię? Bo nie masz innego wyjścia... Małe dzieci zawsze kochają rodziców, nawet jeśli rodzice nie traktują ich dobrze. Tak przynajmniej zachowują się młode szczury. Amerykańscy biolodzy udowodnili to w badaniach laboratoryjnych. Jak ...
SYGNAŁY - CIEPŁY KIEŁ DINOZAURA
BOGDAN MIŚ
Badania izotopowe potwierdzają stałocieplność dinozaurów. Naukowcy zajmujący się rekonstrukcją dawnego klimatu korzystają od lat z tzw. metody paleotemperatur. Polega ona na pomiarze składu izotopowego tlenu w minerałach - zazwyczaj w węglanach ze skał ...
SYGNAŁY - KARABIN PRZYSZŁOŚCI
BOGDAN MIŚ
Żołnierz musi tylko naciskać spust. W ciągu 9 lat armia amerykańska ma zamiar zbudować kosztem 95 mln dolarów karabin przyszłości, który zastąpi jednocześnie dobrze znany karabin NATO wzoru M16A2, karabinek M4 i granatnik M203. Nowa broń ma się nazywać ...
SYGNAŁY- Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Pigułka na starość Coraz więcej uczonych zdaje się traktować starość, a nawet samą śmierć, jak "jednostki chorobowe", na które wkrótce znalezione zostanie lekarstwo. Zespół badaczy z kilku uniwersytetów amerykańskich i brytyjskich donosi, ...
SYGNAŁY - NAGRODY NOBLA 2000
ANDRZEJ GORZYM
Uczeni pracujący w USA dominują wśród noblistów. W DZIEDZINIE MEDYCYNY I FIZJOLOGII: Arvid Carlsson (77 lat), Szwed, emerytowany profesor farmakologii na uniwersytecie w Goeteborgu, Paul Greengard (75 lat), Amerykanin, profesor farmakologii i psychiatrii, ...
SYGNAŁY - POLSKIE NOBLE
ANDRZEJ GORZYM
Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznała doroczne nagrody. Najpoważniejszym polskim wyróżnieniem naukowym są nagrody Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej nazywane przez dziennikarzy "Polskimi Noblami". W przeciwieństwie do prawdziwych Nobli, ...
SYGNAŁY - NASI GÓRĄ!
ANDRZEJ GORZYM
Polscy młodzi naukowcy nie mają powodów do kompleksów. Jedną z trzech pierwszych nagród w finale XII Konkursu Prac Młodych Naukowców Unii Europejskiej, który odbył się we wrześniu w Amsterdamie, zdobył Grzegorz Niedźwiedzki, 20-letni paleontolog z Piotrowic ...
SYGNAŁY - DLA KAŻDEGO COŚ CIEKAWEGO
MAGDALENA FIKUS
Festiwal Nauki cieszy się niesłabnącą popularnością. IV Festiwal Nauki w Warszawie, który odbył się w dniach 15-24 września br., dostarczył zarówno uczestnikom, jak i organizatorom wiele wrażeń, przeżyć i przemyśleń. Rośnie liczba gości i stałych uczestników ...
SYGNAŁY - DZIURA CORAZ WIĘKSZA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
We wrześniu dziura ozonowa nad Antarktydą osiągnęła rekordowo duże rozmiary. Mimo że maleje stężenie substancji niszczących ozon w atmosferze , dziura ozonowa nad biegunem południowym wcale nie chce się zmniejszać. W tym roku po raz pierwszy sięgnęła ...
SYGNAŁY - KAWA DLA NIEMOWLĄT?
GRZEGORZ NALEPA
Transgeniczna odmiana kawy nie zawiera kofeiny. Przyspieszone bicie serca, podwyższone ciśnienie krwi, drżące ręce, niepokój, bezsenność to typowe objawy przedawkowania kofeiny. Można im zapobiegać, pijąc kawę bezkofeinową, ale smak takiej kawy nie ...
SYGNAŁY - BURZLIWA MŁODOŚĆ GWIAZDY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Zaobserwowano kosmiczne fajerwerki wystrzeliwane przez niedawno powstałą parę gwiazd. Najbliższy obszar aktywny gwiazdotwórczo znajduje się w tle dobrze teraz widocznego gwiazdozbioru Byka. Od Słońca dzieli go 500 lat świetlnych, toteż za pomocą nowoczesnych ...
SYGNAŁY - PIERŚ JAK... TARCZYCA
GRZEGORZ NALEPA
Czy radioaktywny jod pomoże chorym na raka piersi? Radioaktywny izotop jodu od dawna stosuje się w terapii raka tarczycy. Tarczyca wychwytuje bowiem radioaktywny jod z krwi, otrzymując zabójczą dawkę promieniowania jonizującego. Inne tkanki są bezpieczne, ...
SYGNAŁY - TAKI PEJZAŻ...
DOROTA FOLGA-JANUSZEWSKA
Na dworze słota, szaruga i zimno, a w Muzeum Narodowym można obejrzeć pejzaże pełne ciepła i piękna. Wystawę, ponad 200 obrazów, otwierają płótna Bernarda Bellotta zwanego Canalettem, artysty sprowadzonego na dwór króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, ...
SYGNAŁY - CZARNY ŚRODEK GALAKTYKI
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Ruchami gwiazd w centrum naszej Galaktyki rządzi czarna dziura o masie ponad 2 mln mas Słońca. Do takiego wniosku prowadzą wyniki czteroletnich obserwacji centrum Galaktyki, które wykonano w obserwatorium na Mauna Kea (Hawaje) za pomocą dziesięciometrowego ...
SYGNAŁY - CHIŃSKI PODBÓJ KOSMOSU
BOGDAN MIŚ
Najpierw sami na Księżyc, potem wspólnie na Marsa. W listopadzie zeszłego roku bez większego echa przeszła wiadomość, że Chiny wypróbowały z powodzeniem pojazd kosmiczny "Shenzhou" (Święty Statek), przeznaczony do lotów załogowych. Oficjalne ...
SYGNAŁY - SPOSÓB NA RAKIETY
JERZY LIWIŃSKI
Działa laserowe bronią XXI wieku? Na amerykańskim poligonie rakietowym wypróbowano z pełnym sukcesem działo laserowe, za pomocą którego zniszczono dwie rakiety wystrzelone z wyrzutni RM-70 (nowsza wersja Katiuszy). Celami były pociski rakietowe kalibru ...
SYGNAŁY - SZTUCZNE SERCE NA ZAWSZE
BARBARA PRATZER
Wszczepiono choremu sztuczne serce, które zastąpi mu własne na resztę życia. W czerwcu br. w szpitalu John Radcliff Hospital w Oksfordzie 62-letniemu pacjentowi, któremu zostało najwyżej kilka tygodni życia, wszczepiono sztuczne serce, które ma pracować ...
SYGNAŁY - CIENKI LÓD
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Pomiary satelitarne umożliwiły określenie grubości lodu na całym Morzu Arktycznym. Jesienią zeszłego roku kanadyjski satelita RADARSAT wykonał pierwszą precyzyjną mapę radarową Antarktyki . Jednocześnie naukowcy z NASA zbierali dane dotyczące grubości ...
SYGNAŁY - KOMU UFAMY?
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
Naukowcy najbardziej wiarygodni, politycy i działacze związkowi najmniej. Na czele listy zawodów obdarzanych przez nas największym zaufaniem są naukowcy, pielęgniarki i nauczyciele. Dobre opinie o naukowcach są zrozumiałe: nauka cieszy się społecznym ...
SYGNAŁY - KRYPTONIM: PSEUDOMONAS
GRZEGORZ NALEPA
Pałeczka ropy błękitnej ozszyfrowana. Pałeczka ropy błękitnej (Pseudomonas aeruginosa) to bakteria, która często atakuje ludzi przewlekle chorych i długo leżących w szpitalu. Zakażenie tymi bakteriami jest szczególnie groźne dla dzieci chorych na mukowiscydozę: ...
GARNEK WRZĄCEJ ZUPY
MAREK W. LORENC
Od prawie 100 lat geolodzy spierają się o to, co jest przyczyną ruchu kontynentów. Jedna z teorii mówi, że wnętrze Ziemi zachowuje się jak wrząca zupa, druga - że puchnie jak nadmuchiwany balon. Geologia zajmuje się w znacznej mierze tym, co dzieje ...
WIARA CZYNI CUDA
JACEK TYCZKOWSKI
Homeopatia cieszy się coraz większą popularnością. Czy istnieją jakiekolwiek naukowe podstawy działania preparatów homeopatycznych, którym wielu ludzi ufa bardziej niż racjonalnej współczesnej farmakologii, chętnie powierzając im swe zdrowie i życie? Historia ...
KOSMICZNY JUBILAT
JOANNA KURASZKIEWICZ
Obserwatorium w przestrzeni kosmicznej przez długie lata pozostawało niespełnionym marzeniem astronomów. Udało się je urzeczywistnić dopiero dziesięć lat temu. Kosmiczny Teleskop Hubble'a (HST) został umieszczony na orbicie 24 kwietnia 1990 roku przez ...
HUMANIŚCI I NAUKA XX WIEKU
MARIA SUPRANOWICZ
Sto lat temu tak oto pisano o nadchodzącym wieku: "patrzymy i mówimy o tym wieku dwudziestym, jakby on skądciś z nieba miał nam spaść, już gotowy, ogromne przynieść nam niespodzianki i największe nasze spełnić marzenia. A tymczasem, on będzie takim, ...
ADAM I 44
MARIA CZEPPE
Na długie lata Adam Mickiewicz zatrudnił wyobraźnię polonistów i miłośników poezji, umieszczając w III części "Dziadów" liczbę 44. Pokolenia starają się odgadnąć znaczenie tajemniczej liczby. Badacze interpretowali liczbę 44 jako datę lub ...
ONI JUŻ WIEDZĄ, CO MY KUPIMY
RAFAŁ RIEDEL
Czy podczas przedświątecznych zakupów w ulubionym centrum handlowym towarzyszą nam jedynie radosne odczucia? A może czujemy się manipulowani? Specjaliści od marketingu i psychologii mogą wiele powiedzieć o organizacji supermarketów i hipermarketów. W ...
ETYKA NA CO DZIEŃ - PARADOKS PRZYZWOITOŚCI
PAWEŁ ŁUKÓW
W cyklu artykułów pod tym hasłem wspólnie zastanawiamy się nad problemami moralnymi, z którymi stykamy się wszyscy. Teraz pomyślmy o zasadzie przyzwoitości - wydawałoby się, tak bardzo jednoznacznej. W większości społeczeństw kultury zachodniej obowiązuje ...
ROZMYŚLAJCIE NAD MOWĄ - MIŁOSZOWE RANLIWE CIAŁO
JAN MIODEK
Odmianą języka, która słowotwórczymi pomysłami powinna się dosłownie skrzyć, jest styl artystyczny, szczególnie zaś - poezja. Czytam w Tygodniku Powszechnym nowe wiersze Czesława Miłosza. W jednym z nich, zatytułowanym "Ogrodnik", znajduję ...
W RYTM NATURY
BRONISŁAW CYMBOROWSKI
Zawały serca najczęściej zdarzają się rano. Najbardziej odporni na ból jesteśmy późnym popołudniem. W rytm zegara biologicznego zmienia się ponad sto różnych parametrów określających stan naszego organizmu. Lekarz powinien uwzględnić te zmiany, jeśli ...
FIZYKA STANU WOJENNEGO
ŁUKASZ A. TURSKI
Co wspólnego mają gazy łzawiące z perfumami? Dlaczego strumień wystrzelony z armatki wodnej rozlatuje się na krople? Czy każde uderzenie pałką policyjną jest równie dotkliwe? 13 grudnia 1981 roku wprowadzono w Polsce stan wojenny. To dramatyczne wydarzenie ...
UROK WIELOŚCIANÓW
ZDZISŁAW POGODA
Wydaje się, że wielościanami interesują się przede wszystkim uczniowie, gdy rozwiązują zadania z geometrii. Do czego jeszcze mogą się przydać te pełne uroku figury? Piękno kojarzy się nam zazwyczaj ze sztuką, np. malarstwem, muzyką, literaturą... Są ...
SZCZYPTA SOLI - SKĄD SIĘ WZIĘŁA SZCZYPTA SOLI?
X.RUT
W "Historii naturalnej" Pliniusza Starszego można przeczytać o tym, jak Gnejusz Pompejusz znalazł w komnacie pokonanego króla Pontu, Mitrydatesa VI, prywatny notatnik, a w nim - przepis na uniwersalną odtrutkę: dwa orzechy włoskie, tyleż fig ...
MNEMONIK. ODCINEK III: JĘZYK POLSKI
REDAKCJA
Najwięcej prac nadesłanych w naszym konkursie dotyczyło licznych zawiłości naszego ojczystego języka. Przedstawiamy zatem pierwszą porcję mnemoników gramatycznych. W tym odcinku kompozycje najbardziej zwięzłe i treściwe. Kolejność przypadków (mianownik, ...
CO NOWEGO
MICHAŁ MIŚ
Cyberlego Firma Lego przedstawiła ostatnio nowy zestaw klocków wyposażony w minikomputer. Nowe Lego Mindstorms Robotics Invention System to zestaw umożliwiający budowę i programowanie robotów. Mózgiem zestawu jest klocek-komputer, który odbiera bodźce ...
LABORATORIUM WIEDZY I ŻYCIA - WRZĄTEK, KTÓRY NIE PARZY
JAN GAJ
Dlaczego woda wrze? Czy na Giewoncie jajko gotowałoby się dłużej? Czy wrzenie może doprowadzić do zamarznięcia wody? Nie znasz odpowiedzi na te pytania? Zapraszamy Cię do przeczytania tego artykułu. Dziś laboratorium urządzimy sobie w kuchni. Nie potrzebujemy ...
WYNIKI SIÓDMEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO WIEDZY I ŻYCIA
MICHAŁ RÓŻYCZKA
I nagroda (teleskop Cassegraina o średnicy 25 cm): Janusz W. Kosiński z Wyszkowa za wartościową i napisaną pięknym językiem pracę "Obserwacje zjawisk zaćmieniowych w układzie Ziemia-Księżyc w latach 1975-2000". Ufamy, że nagroda zachęci p. ...
GŁOWA DO GÓRY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 grudnia o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 grudnia o 23:00, 30 grudnia o 21:00 i 15 stycznia o 20:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Zadanie dla wytrwałych, zamieszczone w tej rubryce przed miesiącem, pojawiło się także na naszych stronach internetowych w postaci układanki. Manipulowanie elementami na ekranie monitora było mamy nadzieję przyjemną zabawą i ułatwiało szukanie ...
I MAMY WODĘ SODOWĄ
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Był jednym z największych chemików, odkrył tlen i kilka innych gazów, ale za swój najszczęśliwszy pomysł, choć miał on zapewne najmniejszą wartość naukową, uważał potem wynalezienie wody sodowej. Joseph Priestley urodził się w 1733 roku w Fieldhead ...