Twoja wyszukiwarka

Luty 2001
SYGNAŁY - RZADKI GOŚĆ Z KOSMOSU
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Do rąk badaczy trafił świetnie zachowany meteoryt z unikalnego gatunku chondrytów węglowych. 18 stycznia 2000 roku nad północno-zachodnią Kanadą przeleciał bardzo jasny bolid. Jego lot zakończył się serią eksplozji, które zaobserwowano na Alasce oraz ...
SYGNAŁY - KOKAINA NISZCZY GENY
PIOTR KOSSOBUDZKI
Narkotyki mogą wywierać zgubny wpływ na nasz materiał genetyczny. Podczas corocznego zjazdu amerykańskiego Towarzystwa Neurologicznego (Society for Neuroscience) ogłoszono wyniki badania wpływu narkotyków na ludzkie DNA. Naukowcy zidentyfikowali ponad ...
SYGNAŁY - SUPERPAMIĘĆ
PIOTR KOSSOBUDZKI
Ile danych można zmieścić na dysku magnetycznym? Pomimo że nośniki magnetyczne (np. taśma magnetofonowa, dyskietki) służą do zapisu informacji już od lat pięćdziesiątych, to nie osiągnęliśmy jeszcze krańców ich możliwości. Japońskim naukowcom z firmy ...
SYGNAŁY - RODZINA SIĘ POWIĘKSZA
BARBARA PRATZER
Mózg sam potrafi bronić się przed niedotlenieniem. Hemoglobina, której krew zawdzięcza czerwoną barwę, to transporter tlenu z płuc do wszystkich zakątków organizmu. Jej bliska krewna - mioglobina to magazyn tlenu, z którego komórki mięśni, także mięśnia ...
SYGNAŁY - W MEZOPOTAMSKIEJ BUDOWLI
DB
W Tell Arbid (północno-wschodnia Syria) polscy archeolodzy odsłaniają kolejne fragmenty rozległej mezopotamskiej budowli sprzed 4.5 tys. lat. Budynek z cegły mułowej mierzył co najmniej 15x15 m i pełnił nieznane dotąd funkcje. Budowla została ostatecznie ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Bujna czupryna biologiczną adaptacją? Jak sugerowała Susan Blackmore w swej książce "The Meme Machine", niebywałe zwiększenie objętości ludzkiego mózgu w czasie ostatniego miliona lat mogło być spowodowane selekcją seksualną. Po prostu na ...
SYGNAŁY - SŁONECZNE TRENDY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Poznaliśmy ciekawe wyniki długoletnich obserwacji Słońca. Europejska sonda Ulysses okrążyła Słońce, przelatując nad jego biegunami i mierząc prędkość oraz gęstość wiatru słonecznego (nazwą tą określa się strumień emitowanych z powierzchni Słońca cząstek ...
SYGNAŁY - CZAS UMIERANIA
GRZEGORZ NALEPA
Wirus musi bardzo dokładnie wybrać moment, w którym zaatakowana przez niego komórka ma umrzeć. Jeśli śmierć zakażonej komórki nastąpi za wcześnie, to wirus zginie razem z nią, ponieważ nie zdąży się namnożyć. W przeciwnym wypadku nowe cząstki wirusowe ...
SYGNAŁY - PREHISTORYCZNA PUŁAPKA NA RYBY
MARIA SUPRANOWICZ
Na długo przed konkwistą mieszkańcy północno-wschodniej Boliwii wznieśli wielką budowlę hydrotechniczną. Clark Erickson, archeolog z University of Pennsylvania w Filadelfii (USA), uważa, że zygzakowata sieć ziemnych wałów o wysokości 0.5 m, szerokości ...
SYGNAŁY - ŻABY W ODWROCIE
PIOTR KOSSOBUDZKI
Co jest przyczyną powszechnego wymierania płazów? Ostatnie dziesięciolecie to wyjątkowo niekorzystny okres dla żab i ich krewnych. Populacje płazów maleją na całym świecie. Istnieje kilka hipotez tłumaczących taki stan rzeczy, ostatnio podejrzenie padło ...
SYGNAŁY - LATAJĄCY EKOLOG
JERZY LIWIŃSKI
Polscy inżynierowie stworzyli samolot spełniający wysokie wymagania NATO. PZL M28B Bryza to specjalna, morska wersja samolotu M-28, produkowanego przez Polskie Zakłady Lotnicze w Mielcu. Jest on przeznaczony do ochrony wód przybrzeżnych oraz wykonywania ...
SYGNAŁY - PSYCHIATRA NA ODLEGŁOŚĆ
PIOTR KOSSOBUDZKI
Czy lekarz może pomóc choremu oddalonemu o setki kilometrów? Amerykańscy psychiatrzy opublikowali artykuł na temat nowej techniki leczniczej seansów terapeutycznych na odległość. Telepsychiatria czyli rozmowa z pacjentem za pomocą interaktywnej telewizji ...
SYGNAŁY - TAJEMNICA GORĄCEJ KORONY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Zlokalizowano jedno ze źródeł energii, dzięki którym korona słoneczna utrzymuje bardzo wysoką temperaturę. Temperatura zewnętrznych warstw Słońca osiąga minimum (ok. 4500 K) w tzw. chromosferze, która znajduje się tuż ponad pozorną powierzchnią naszej ...
SYGNAŁY - POWRÓT DO KORZENI
PIOTR KOSSOBUDZKI
Czy można cofnąć ewolucję? Biolodzy od lat spierają się, czy zmiany zachodzące podczas ewolucji gatunków są odwracalne. Niektórzy sugerują, że jest to możliwe, jeśli organizm znajdzie się w identycznych warunkach jak jego przodkowie. Potwierdza to ...
SYGNAŁY - CO ZABIŁO OSKARA WILDE`A?
PIOTR KOSSOBUDZKI
W setną rocznicę śmierci irlandzkiego pisarza lekarze twierdzą, że poznali prawdziwą przyczynę jego zgonu. W oficjalnych biografiach autora "Portretu Doriana Graya" znajdziemy stwierdzenie, że zmarł on 30 listopada 1900 roku z powodu zapalenia ...
SYGNAŁY - OPIERZONY DINOZAUR
PIOTR KOSSOBUDZKI
Czy znaleziono w końcu prawdziwego protoplastę ptaków? Ponad rok temu głośno było o odkryciu w Chinach prehistorycznego gada przodka dzisiejszych ptaków. Pomimo dźwięcznej nazwy Archeoraptor okazał się skamieniałością pierwotnego ptaka ze zręcznie doklejonym ...
SYGNAŁY - IDEALNY FILTR
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Usuwa ze spalin zanieczyszczenia i przy okazji produkuje diamenty. Dwaj australijscy naukowcy wpadli na genialny pomysł, by wykorzystać mikrofale do konwersji szkodliwych gazów spalinowych w związki nieszkodliwe. Sercem ich urządzenia jest komora o ...
SYGNAŁY - RENTGENOWSKI SZTYLET
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Z okolic gigantycznej czarnej dziury wytryska strumień gazu emitujący nadspodziewanie silne promieniowanie rentgenowskie. Teleskop rentgenowski Chandra (nazwany tak dla upamiętnienia urodzonego w Indiach astrofizyka amerykańskiego, Subrahmanyana Chandrasekhara) ...
SYGNAŁY - GWIAZDY-GIGANTY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Pierwsze gwiazdy we Wszechświecie mogły mieć masę kilkaset razy większą od Słońca. Wszystkie znane nam gwiazdy mają masy nie większe niż ok. 100 M (mas Słońca). Powyżej owej granicy są bardzo szybko "rozdmuchiwane" przez ciśnienie własnego ...
SYGNAŁY - CZY NOE PŁYWAŁ PO MORZU CZARNYM?
MIROSŁAW RUTKOWSKI
Odkrywca "Titanica" poszukuje pod wodą dowodów biblijnego kataklizmu. Opublikowanie w zeszłym roku pracy W. Ryana i W. Pitmana, dwóch geologów z Columbia University, którzy umieścili biblijny potop w basenie Morza Czarnego, wywołało poruszenie ...
SYGNAŁY - SERCU NA RATUNEK
BARBARA PRATZER
Zamiast przeszczepu cudzego serca, do wyzdrowienia wystarczy wstrzyknięcie własnych komórek mięśniowych, które je zregenerują. Zawał nieuchronnie prowadzi do obumarcia tej części serca, do której zablokowane naczynie wieńcowe nie dostarczyło tlenu. ...
SYGNAŁY - ENERGIA, BÓL I PEŁNY PĘCHERZ
GRZEGORZ NALEPA
Naukowcy przekonali się, że wrażenie bólu może być wywoływane przez "energetyczne" cząsteczki ATP. Wszystkie żywe komórki wykorzystują adenozyno-trifosforan (ATP) do przechowywania energii uwolnionej w różnych reakcjach biochemicznych. Taka ...
SYGNAŁY - DZIEŃ, W KTÓRYM PRZYSZŁA ZIMA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Obserwacje zamarzania jezior potwierdzają, że od 150 lat ociepla się klimat Ziemi. Jeden z podstawowych problemów w prognozowaniu klimatu to brak wiarygodnych danych o jego zmianach w przeszłości. Dawne temperatury powietrza można odczytać z tzw. wskaźników ...
SYGNAŁY - SZCZEPIONKI Z PRIONAMI
BARBARA PRATZER
Nie tylko mięso, ale i... szczepionki mogą przenosić chorobę szalonych krów na ludzi. Ta zaskakująca sugestia znalazła się w opublikowanym niedawno w Londynie raporcie na temat epidemii choroby szalonych krów (BSE) i jej odpowiednika u ludzi ...
SYGNAŁY - TELESKOP DLA NAJLEPSZYCH
MAREK CHROMICKI
Wręczyliśmy nagrody Wiedzy i Życia dla obserwatorów nieba. Tradycyjnie w ostatnich dniach grudnia gościliśmy laureatów VII już edycji Konkursu Astronomicznego Wiedzy i Życia. Nagrody ufundowane przez redakcję - teleskopy firmy Uniwersał - wręczyli ...
SYGNAŁY - OŻYWCZY KOPNIAK
GRZEGORZ NALEPA
Amerykańscy lekarze próbują ratować ofiary hazardu. Nagłe zatrzymanie akcji serca najczęściej prowadzi do niedotlenienia mózgu i śmierci w ciągu kilku minut. Chorą osobę można jednak uratować, rozpoczynając natychmiast masaż serca i sztuczne oddychanie. ...
SYGNAŁY - TEST NA PARKINSONA
BARBARA PRATZER
Czy można będzie przewidzieć chorobę Parkinsona wiele lat przed wystąpieniem pierwszych objawów? Objawy choroby Parkinsona wywołane są głównie przez zanik komórek nerwowych wytwarzających substancję zwaną dopaminą. Jej brak w tej części mózgu, która ...
SYGNAŁY - LEKARZE JAK FORMUŁA 1
PIOTR KOSSOBUDZKI
Gdy o życiu chorego decydują sekundy, lekarz musi być równie szybki jak rajdowiec. Przekazanie chorego z sali operacyjnej na oddział intensywnej terapii wymaga niezwykle sprawnego współdziałania wielu osób. Lekarze mają kilka sekund, aby przekazać ...
SYGNAŁY - JACHT ZE SKRZYDŁAMI NIETOPERZA
PIOTR KOSSOBUDZKI
Kolejna rewolucja w żeglarstwie? Angielski biolog - dr Richard Dryden - opatentował właśnie wynalazek, który może zrewolucjonizować żeglarstwo. Wzorując się na skrzydle nietoperza, stworzył nowatorski maszt przypominający nieco literę "N", ...
SYGNAŁY - SMUTEK DEALERA
GRZEGORZ NALEPA
Nowa metoda walki z producentami narkotyków? Rośliny hodowane w odmiennych warunkach klimatycznych mogą pobierać mniej albo więcej atomów różnych pierwiastków chemicznych z gleby i atmosfery. To bardzo zła wiadomość dla południowoamerykańskich producentów ...
CZEKAJĄC NA GRYPĘ
PAWEŁ WERNICKI
Od ostatniej pandemii grypy upłynęło już ponad 30 lat. Nikt nie wie, kiedy nadejdzie nowa, ale może się zdarzyć w każdej chwili. Czy świat jest do tego przygotowany? Grypę znano już w starożytności. Pierwszy jej opis sporządził Hipokrates w 412 roku ...
TELE PRACA
BOGDAN MIŚ
Podporządkowanie się dyscyplinie pracy, a szczególnie punktualne przybycie do miejsca jej wykonywania, jest dla wielu pracowników bardzo trudne. Odległość od miejsca zatrudnienia, często przekraczająca 100 km, zatłoczona komunikacja publiczna, korki ...
KLEJNOTY U KOSMETYCZKI
WŁODZIMIERZ ŁAPOT
Zabiegi upiększające nie są zarezerwowane tylko dla ludzi. Poddaje się im wiele naturalnych kamieni szlachetnych, aby zwiększyć ich wartość. Czy można rozpoznać sfałszowane klejnoty? W listopadzie 1999 roku Europę obiegła intrygująca oferta sprzedaży ...
MORSKIE PODCHODY
JERZY LIWIŃSKI
Po niewidzialnych przynajmniej dla radarów samolotach przyszła pora na okręty. Już niebawem pojawią się na oceanach dziwne konstrukcje odbiegające wyglądem od tradycyjnych korwet i niszczycieli. Jak zaskoczyć wroga? Dobrze się ukryć i zaatakować w najmniej ...
MIKROSKOPIJNY RAMBO
MARTA KOTON-CZARNECKA
Promieniowanie po eksplozji bomby atomowej powoduje na obszarze setek kilometrów śmierć wszystkiego, co żyje. Wszystkiego, ale nie bakterii Deinococcus radiodurans, która doskonale radzi sobie w ekstremalnych sytuacjach. Jak dowodzą wyniki badań laboratoryjnych, ...
ŚWIAT MEMÓW
MIRA MONTANA CZARNAWSKA
Nasze umysły są doskonałym siedliskiem memów. Czym są owe memy? Wszystkim, czego uczymy się przez naśladownictwo. Teoria memów każe inaczej spojrzeć na człowieka i kulturę, podważając to, co zwykliśmy o sobie sądzić. Wszystko zaczęło się od biologii. ...
ROZMYŚLAJCIE NAD MOWĄ - NIERUCHOMIEJĄCE KOŃCÓWKI
JAN MIODEK
W jednym z numerów Polityki znalazłem aż trzy fragmenty potrzebne mi do napisania dzisiejszego artykułu o ewolucji czasu przeszłego złożonego w języku polskim. I tak Krzysztof Pomian przytoczył słowa Ignacego Krasickiego z roku 1765: "Tego gdym ...
JAK WIELE MOŻNA PRZETŁUMACZYĆ?
PAWEŁ RUTKOWSKI
Czytając książkę przełożoną z języka obcego, nie zdajemy sobie sprawy, ile wysiłku włożył tłumacz w ukazanie przedstawionego w niej świata takim, jakim opisał go autor. Tłumacze powtarzają często, iż nie można nauczyć się języka obcego na tyle dobrze, ...
TWÓRCY, KTÓRYCH TRZEBA ZNAĆ
BARBARA RISS
Nie ma na świecie nagrody bardziej prestiżowej oraz przynoszącej laureatowi więcej sławy i pieniędzy niż Nagroda Nobla w dziedzinie literatury. Otrzymało ją 97 twórców pochodzących z ponad trzydziestu krajów, piszących w 22 językach. Cztery razy to wyróżnienie ...
SYNTETYCZNE METALE
ADAM PROŃ
Odkrycia ubiegłorocznych noblistów sprawią, że w najbliższym czasie nasze codzienne życie zmieni się nie do poznania. Dzięki spektakularnemu rozwojowi metalurgii w XIX wieku metale i ich stopy są dziś najpopularniejszymi tworzywami konstrukcyjnymi, ...
LABORATORIUM WIEDZY I ŻYCIA - DRGANIA W REZONATORACH INSTRUMENTÓW MUZYCZNYCH
JAN GAJ
Z czego składa się dźwięk? Czy kamerton drga inaczej niż struna? Dlaczego trudno jest odlewać dzwony? Zapraszam do eksperymentowania - to zupełnie inny rodzaj przyjemności niż przeczytanie o czymś, co zrobił ktoś inny. Tak jak granie na instrumencie ...
MULTIMEDIA
MAREK CHROMICKI
FLORA OJCZYSTA. ROŚLINY POSPOLITE, CHRONIONE, CIEKAWE... Stigma SC, Warszawa 2000. Chyba wszyscy wiedzą, jak wyglądają wilk, jeż, ślimak lub konik polny. Ale idę o zakład, że niewielu potrafi rozpoznać salwinię, tojad, lepiężnik lub sit. Do ...
Z CZARNEJ DZIURY DROGA MLECZNA
BOŻENA CZERNY
Historia naszej Galaktyki wciąż kryje w sobie wiele zagadek. Nie wiemy, jak wyglądały pierwsze chwile Drogi Mlecznej, ani dlaczego w jej gwiazdach pierwiastki wymieszane są w takich, a nie innych proporcjach. Problemów ubywa, gdy założymy, że na początku ...
CO NOWEGO
MICHAŁ MIŚ
Gratka dla filmowców Firma Canon wprowadziła nową kamerę cyfrową mv300. Urządzenie wyposażone zostało w 8 podstawowych efektów cyfrowych. Jest jednak niezwykle małe. Ma duży wyświetlacz ciekłokrystaliczny, na którym można obserwować bądź odtwarzać ...
GŁOWA DO GÓRY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 lutego o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 lutego o 23:00, 30 lutego o 22:00 i 15 marca o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Zadania na ubiegłorocznych mistrzostwach świata w rozwiązywaniu łamigłówek były wyjątkowo trudne. Takie, które można by uznać za dość proste, stanowiły na poprzednich mistrzostwach czasem nawet połowę wszystkich zadań; tym razem było ich nie więcej niż ...
UCZENI W ANEGDOCIE - APTEKARZ
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Sławny chemik szwedzki Karl Wilhelm Scheele urodził się 9 grudnia 1742 roku w Stralsund na Pomorzu Zachodnim, które wówczas, w wyniku wojny trzydziestoletniej, należało do Szwecji. Karl używał także formy Carl - był siódmym z jedenaściorga dzieci znanego ...