Twoja wyszukiwarka

Wrzesień 2001
OPINIE - CZAKRA CZYLI TAJEMNICE POLA
WŁADYSŁAW M. TURSKI
To cud prawdziwy, że fizyk z porządnego uniwersytetu poświadcza istnienie Duchowej Siły w postaci zmiennego pola magnetycznego. Lato, upał, ogórki. Z głębin szkockiego Loch Ness niechybnie wynurzy się potwór. Z dalekiego marginesu nauki polskiej wychynął ...
SYGNAŁY - LEPSZE ZŁO
PIOTR KOSSOBUDZKI
Alkohol ratuje płody przed... alkoholem. Mocne trunki, zwłaszcza przed 12 tygodniem ciąży, mogą powodować u płodu uszkodzenia mózgu i układu nerwowego, spowolnienie wzrostu, charakterystyczne deformacje twarzy, a nawet poronienie. Ponieważ obecnie ...
SYGNAŁY - SUKCES POLSKICH HAKERÓW
BOGDAN MIŚ
Kilku godzin potrzebowali Polacy, by złamać jeden z najpotężniejszych systemów zabezpieczeń. Zdobyli w ten sposób blisko 50 tys. dolarów. Podczas międzynarodowego spotkania "Infosecurity Europe 2001", zorganizowanego w tym roku w Londynie, ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Myślenie męczy Dwaj profesorowie University of Illinois, Paul Gold i Ewan McNay, ogłosili wyniki swoich badań, które dowodzą dobrze mi znanej prawdy, że umysłowy wysiłek skrajnie męczy. Mówiąc dokładniej, intensywne myślenie powoduje wyczerpanie zasobów ...
SYGNAŁY - W CIENIU KONKURENCJI
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Jedne bujnie rosną w pełnym słońcu, inne tylko w cieniu. Rośliny choć pozbawione oczu także "widzą" światło. Podobnie jak o wodę, składniki mineralne czy przestrzeń do życia, rośliny walczą o dostęp do światła. Właśnie ten czynnik decyduje, ...
SYGNAŁY - ZAGADKA NEUTRIN SŁONECZNYCH WYJAŚNIONA
IRENA SZYMCZAK
Cząstki-widma mają masę. Może to właśnie one stanowią większość masy Wszechświata. Poza "przyzwoitymi" cząstkami elementarnymi: protonem, neutronem i elektronem, które budują otaczający nas świat, fizycy wiedzą o istnieniu kilku innych tajemniczych ...
SYGNAŁY - JAKIE BĘDZIE AUTO PRZYSZŁOŚCI?
BOGDAN MIŚ
Opony trwalsze od pojazdu, lakier bez rys i chłodzący dach. Nanotechnologia obecna jest w motoryzacji już od kilkunastu lat. We wszystkich nowych samochodach z silnikami benzynowymi obecne są katalizatory zbudowane z cieniutkich nanorurek. Już dziś ...
SYGNAŁY - ŻYCIE PO ŚMIERCI
GRZEGORZ NALEPA
Wszczepienie komórek macierzystych do układu nerwowego pacjenta daje szansę na leczenie wielu chorób. Naukowcy z Salk Institute w USA postawili pierwszy krok na drodze do realizacji tych marzeń, opracowując metodę izolacji komórek macierzystych z tkanki ...
SYGNAŁY - NA KRESACH WSZECHŚWIATA
MICHAŁ RÓŻYCZKA
NASA wystrzeliła sondę kosmiczną, która zbada promieniowanie sprzed 14 mld lat. Promieniowanie docierające do nas z dużych odległości jest w charakterystyczny sposób zniekształcone (w żargonie astronomów "poczerwienione"). Efekt poczerwienienia ...
SYGNAŁY - NEKROPOLIA XXI WIEKU?
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
W Szwecji wynaleziono nową metodę chowania zmarłych - zamrażanie i kompostowanie. Dzięki tym praktykom ciało zamienia się w próchnicę zaledwie w kilka miesięcy. Po zamrożeniu zwłoki są zanurzane w ciekłym azocie, co pozbawia je wody. Pozostaje z nich ...
SYGNAŁY - SZÓSTY ZMYSŁ FOKI
IRENA SZYMCZAK
Zwęszyć ofiarę w dżungli czy na sawannie to żadna sztuka, ale czy można wytropić rybę pod wodą? Czy wiedzą Państwo, co to jest "ribbentrop"? Jest to jak powiadają żartem nurkowie ślad pozostawiony w wodzie przez płynącą rybę. Idąc takim śladem, ...
SYGNAŁY - BÓL NIENATURALNY
PIOTR KOSSOBUDZKI
Nawet w najbardziej zagorzałym mieszczuchu ukryta jest potrzeba obcowania z naturą. Umieją to wykorzystać lekarze. Bronchoskopia jest jedną z metod diagnostycznych polegającą na wprowadzeniu do płuc przytomnego pacjenta (przez nos lub usta) cienkiej ...
SYGNAŁY - OGIEŃ WŚRÓD LODÓW
MIROSŁAW RUTKOWSKI
Zespół naukowców z University of Hawaii, opracowujący mapę dna Morza Arktycznego, nieoczekiwanie dokonał sensacyjnego odkrycia. W czasie prac nad danymi sonarowymi, dostarczonymi przez okręt podwodny USS Hawkbill, napłynęły informacje ze światowej sieci ...
SYGNAŁY - RANDKA Z HIV
PIOTR KOSSOBUDZKI
Wbrew powszechnemu przekonaniu strzykawki i igieł nie są głównym źródłem zakażeń HIV u narkomanów. Wyniki trwających 10 lat badań dowodzą, że głównym źródłem zakażeń narkomanów wstrzykujących sobie narkotyki są stosunki seksualne. Co więcej, według ...
SYGNAŁY - NIC SIĘ NIE MARNUJE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Plastikową butelkę można zrobić... z obornika. Zwierzęta gospodarskie, zwłaszcza krowy, nie trawią dokładnie pokarmu. Ich odchody są bogate w węglowodany i białka. A we wzorowym gospodarstwie nic nie powinno się zmarnować. Węglowodany mogą być oddzielone ...
SYGNAŁY - ZAPÓŹNIONA W ROZWOJU
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Wenus wygląda dziś tak samo, jak Ziemia 2.5 mld lat temu. Na przełomie ery archaicznej i proterozoicznej na Ziemi pojawiły się pierwsze stabilne kontynenty i pierwsze bakterie. Epoka ta odznaczała się ponadto intensywną działalnością wulkaniczną. ...
SYGNAŁY - NIEPRZEWIDZIANY RUCH
IRENA SZYMCZAK
Dinozaury najprawdopodobniej wyginęły 65 mln lat temu wskutek upadku wielkiej planetoidy. Ale skąd się ona wzięła na kursie Ziemi? Astrobiolog Bruce Runnegar wraz z kolegami z University of California w Los Angeles wysunął dość nietypową hipotezę, ...
SYGNAŁY - W SIECI SEKSU
GRZEGORZ NALEPA
Czy burzę zmysłów można opisać równaniem? Podjęli się tego wyzwania amerykańscy naukowcy, analizujący szczegóły życia osobistego prawie trzech tysięcy kobiet i mężczyzn. Następnie spróbowali znaleźć wzór opisujący częstotliwość i współzależność ich ...
SYGNAŁY - ZAMIEŚĆ POD DYWAN?
MIROSŁAW RUTKOWSKI
Morze Norweskie już wkrótce może stać się składowiskiem dwutlenku węgla. Uczeni z Nansen Environmental and Remote Sensing Center w Bergen zaproponowali oryginalny sposób utylizacji dwutlenku węgla. Ten kłopotliwy gaz jest produktem ubocznym przy eksploatacji ...
SYGNAŁY - SOJOWA TERAPIA
PIOTR KOSSOBUDZKI
Azjaci jedzą dużo soi i rzadko chorują na raka prostaty. Podczas dorocznego zjazdu Amerykańskiego Towarzystwa Urologicznego naukowcy z Centrum Badań nad Rakiem z University of California przedstawili interesujące wyniki prac nad nowym lekiem przeciw ...
SYGNAŁY - SKĄD SIĘ WZIĘŁY TE PLANETY?
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Poszukiwania planet w gromadzie kulistej M22 zakończyły się sukcesem, który okazał się nieco kłopotliwy. Gromada M22 składa się z kilku milionów gwiazd ciasno stłoczonych na kulistym obszarze o średnicy 60 lat świetlnych. W pobliżu jej centrum odległości ...
SYGNAŁY - ZDROWY NAŁÓG
PIOTR KOSSOBUDZKI
Stawia na nogi i chroni przed Parkinsonem. Picie umiarkowanych ilości kawy to nie tylko sposób na poranną senność. Według naukowców z Massachusetts General Hospital kofeina zawarta w tym napoju może niwelować skutki choroby Parkinsona. Schorzenie ...
SYGNAŁY - KOSMICZNY STEROWIEC
BOGDAN MIŚ
Po 2010 roku poleci na Tytana. Pozostanie tam przez dwa tygodnie. Zdobywając kosmos, stajemy przed problemem dokładnego i bezpośredniego zbadania planet i księżyców. Jednym z rozwiązań tego problemu może być Aerover Blimp - mały sterowiec, przeznaczony ...
SYGNAŁY - IGLASTY GĄSZCZ
DOROTA MIKOS
Za kilkadziesiąt lat w lesie zobaczymy przede wszystkim sosny. Przyczyną takich zmian będzie podwyższony poziom dwutlenku węgla w atmosferze. Gaz ten wraz z energią słoneczną bierze udział w procesie fotosyntezy, a jego zwiększone stężenie przyspiesza ...
SYGNAŁY - PODRÓŻE OGŁUPIAJĄ
GRZEGORZ NALEPA
Po zmianie stref czasowych czujemy się rozbici i otępiali. Na szczęście po kilku dniach intelekt wraca do normy... ale czy na pewno? Organizm ma kłopoty z przyzwyczajeniem się do zaburzeń rytmu dnia i nocy: mózg jest zdezorientowany, ponieważ po dniu ...
SYGNAŁY - PODWODNA EKSMISJA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Ocieplenie klimatu nie musi zniszczyć raf koralowych! Najprawdopodobniej blednięcie korali [patrz: "Rafa pod prądem", WiŻ nr 8/2001] nie jest zapowiedzią nadciągającej katastrofy, ale ryzykowną grą tych organizmów, które próbują przystosować ...
SYGNAŁY - DRUGI PLUTON?
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Za orbitą Neptuna odkryto obiekt o średnicy ponad 1000 km. Na peryferiach Układu Słonecznego krążą liczne planetoidy. Należą one do tzw. Pasa Kuipera, który jest pozostałością po okrążającym młode Słońce dysku protoplanetarnym. Największym ze znajdujących ...
SYGNAŁY - SZPIEG O PSEUDONIMIE TERRA
DOROTA MIKOS
Już niedługo najwięksi producenci gazów cieplarnianych przestaną być anonimowi. Dzięki zdjęciom satelitarnym o bardzo dużej rozdzielczości możliwe będzie zidentyfikowanie poszczególnych winowajców zanieczyszczających atmosferę tlenkiem węgla (CO), azotu ...
SYGNAŁY - JASKINIE I TAJEMNICA CAŁUNU TURYŃSKIEGO
IRENA SZYMCZAK
Datowanie węglem 14C prowadzi do błędów rzędu kilku tysięcy lat. Naukowcy zbadali nacieki jaskiniowe (stalagmity) w tzw. blue holes [patrz: "Błękitne studnie", WiŻ nr 6/2001], jaskiniach zalanych wodą znajdujących się na Bahamach. Tempo przyrostu ...
SYGNAŁY - ALE BYCZA FRYZURA!
MARIA SUPRANOWICZ
Byki mogą interesować ludzi nie tylko jako potencjalne befsztyki, czy też dlatego, że chorują na BSE. Niektórzy badacze obserwują ułożenie sierści na ich łbach i wysnuwają daleko idące wnioski. Toreador, który chciałby nacieszyć się zarobionymi podczas ...
KTO SKONSTRUUJE MYŚLĄCĄ ISTOTĘ, BĘDZIE MIAŁ WSZYSTKIE PRAWA I OBOWIĄZKI BOGA
ROGER PENROSE PIOTR SZYMCZAK
Kto skonstruuje myślącą istotę, będzie miał wszystkie prawa i obowiązki Boga - twierdzi sir Roger Penrose w rozmowie z Wiedzą i Życiem Jak to się stało, że Pan, matematyk i fizyk teoretyk, zajął się problemem świadomości? To ciekawe - wiele osób o ...
MATEMATYKA W TOALECIE
BOGDAN MIŚ
Kilka lat temu - w roku 1997 - sir Roger Penrose był bohaterem głośnego procesu sądowego. W dodatku proces ten dotyczył praw autorskich do wzoru tłoczonego na... papierze toaletowym. Wszystko razem miało zaś bezpośredni związek z matematyką. Chyba każdy ...
BLAGIER CZY GENIUSZ
MICHAŁ MIŚ
Czy naukowiec może dorównać sławą gwieździe koszykówki? Nie tylko może, ale powinien -uważa Dean Kamen, amerykański konstruktor, twórca Gingera, najbardziej tajemniczego wynalazku. Co może zmienić nasz świat bardziej niż Internet? Tajemniczy Ginger, ...
HEDONIŚCI W MIKROŚWIECIE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
"Żywią y bronią" mogłyby napisać na swych sztandarach rośliny, zmuszane przez owady do opieki nad ich larwami. Na liściach drzew można zauważyć niekiedy dziwne, kolorowe zgrubienia i narośla. W maju na młodych pędach modrzewia pojawiają się, ...
JAK DWA RAZY DWA
PIOTR KOSSOBUDZKI
Znów koszmarna lekcja matematyki. Kolejna próba rozwiązania prostego na pozór równania i kolejna klęska. Maleje wiara we własne możliwości, narasta niechęć do szkoły. W końcu pada diagnoza: dyskalkulia. Co czwarty pierwszoklasista nie radzi sobie ...
DZIECI NIE CHORUJĄ NA DYSKALKULIĘ!
PIOTR KOSSOBUDZKI EDYTA GRUSZCZYK-KOLCZYŃSKA
Rozmowa z prof. dr hab. Edytą Gruszczyk-Kolczyńską, kierownikiem Katedry Wspomagania Rozwoju i Edukacji Dzieci na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej Czy dziecko może cierpieć na brak zdolności matematycznych? Te same czynności umysłowe, które wykorzystuje ...
DYSKALKULIA TO WADA CENTRUM OBLICZENIOWEGO MÓZGU
ELŻBIETA SZELĄG PIOTR KOSSOBUDZKI
Rozmowa z doc. dr hab. Elżbietą Szeląg, kierownikiem Pracowni Neuropsychologii, Zakładu Neurofizjologii Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN Czy w mózgu są obszary odpowiedzialne za zdolności matematyczne? Oczywiście, ich istnienie ...
MATEMATYCY TWORZĄ NOWE LICZBY
BOGDAN MIŚ
Wiemy dobrze, co to są dwa jabłka albo dwa samochody. Ale co to jest samo "dwa"? Wybitny angielski filozof, logik i matematyk Bertrand Russell (1872-1970) powiedział:"kiedy myślę o liczbie dwa, głębia abstrakcji tego pojęcia przyprawia ...
ILE TO JEST DUŻO?
IRENA SZYMCZAK
Milion? Trylion? Kwadrylion, kwintylion, sykstylion? Jak wielkie są to liczby? Jeśli będziemy liczyć w tempie jedna liczba na sekundę, do tysiąca zliczymy w 17 minut, doliczenie do miliona zajmie nam 12 dni, zaś do miliarda 32 lata. Na tym kończą się ...
STEROWANIE JĘZYKIEM
BRONISŁAW JAKUBOWSKI
W wyścigu do wspólnej Europy może nam przeszkodzić język - twierdzą lingwistyczni dyletanci. Językoznawcy martwią się, że przystąpienie do Unii Europejskiej zagraża polszczyźnie i zastanawiają, jak temu przeciwdziałać. Wszyscy są jednak zgodni, że polszczyznę ...
IM SROŻSZA, TYM LEPSZA
AGNIESZKA LISAK
Powieszenie na haku za żebro, wbicie na pal, spalenie. Przez wieki karę śmierci powszechnie uważano za najbardziej skuteczną, a im była krwawsza, tym lepszą miała być przestrogą dla przestępców. W Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, nie wykonuje ...
CZY ISTNIEJE POLSKA W ŚWIECIE?
ADAM SUCHOŃSKI
Uczeń w RPA z podręcznika do historii dowie się, że Hitler i Stalin jednocześnie najechali na Polskę, a wojska radzieckie doszły aż do Wisły. Jego włoski kolega przeczyta, że Niemcy po zajęciu Warszawy we wrześniu 1939 roku wypędzili całą ludność i miasto ...
INNE ŻYCIE
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Mamy wiele wskazówek świadczących, że Ziemia nie jest jedynym siedliskiem życia w kosmosie. Już w najbliższych latach może dojść do odkrycia prostych organizmów pochodzenia pozaziemskiego. Od niedawna wiemy, że Wszechświat jest niewiarygodnie wielki ...
BIAŁKO NA MIARĘ
PIOTR KOSSOBUDZKI
Dotychczas leki przeciwko nowotworom czy enzymy w proszkach do prania odkrywano metodą prób i błędów. W przyszłości będą one projektowane na zamówienie. Jak powstaje funkcjonalne białko? Epidemia dziesiątkuje Afrykę. Każdego dnia giną setki ludzi. ...
BAWEŁNIANY ZAMEK
MIROSŁAW RUTKOWSKI
Gorące wody, wapień i kaprysy przyrody stworzyły Pamukkale - jaskinię na wolnym powietrzu. Do Pamukkale dostaniemy się bez trudu z każdego dworca autobusowego w Zachodniej Turcji. Trasa wycieczki prowadzi zwykle przez miejscowość Denizli, a później ...
SZCZYPTA SOLI - SKĄD TYLE GNIEWU?
X.RUT
Prawie na samym początku "Eneidy" Wergiliusz pyta: "Tantaene animis caelestibus irae?" ("Skąd tyle gniewu w niebiańskich duszach?"). Rozmawiając niedawno z panem S. o publicznych sprawach Najjaśniejszej, usłyszałem, co ...
GŁOWA DO GÓRY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 września o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne15 września o 23:00, 30 września o 22:00 i 15 października o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ...
ASTRONOTKI
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Dotknięcie kosmosu umożliwia niewidomym specjalnie dla nich wydany album ze zdjęciami wybranymi z kolekcji Teleskopu Hubble'a. Kolory są w nim zastąpione przez różne rodzaje wzorów tłoczonych na kartach, a każdemu zdjęciu towarzyszy komentarz napisany ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Dwa najważniejsze tegoroczne wydarzenia łamigłówkowe tuż, tuż: 2 września w Warszawie finał 6 Mistrzostw Polski; 8–13 października w Brnie 10 Mistrzostwa Świata. Głównym sponsorem udziału drużyny polskiej w mistrzostwach jest tym razem ...
UCZENI W ANEGDOCIE - NIEULECZALNE UROJENIA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Prawo Ohma należy do najbardziej znanych praw fizyki. Zetknął się z nim zapewne każdy uczeń w szkole średniej. Prawie nikt jednak nie wie, że odkrywca tego prawa, Georg Simon Ohm, był profesorem matematyki, a wyniki jego badań były przez większość współczesnych ...
FELIETON ETOLOGA - POLITYCY NA TOKOWISKU
MARZENNA NOWAKOWSKA
Do mównicy idzie z wysoko podniesioną głową. Krok pewny, sprężysty. Garnitur od najlepszego krawca. Jeśli głos także go nie zawiedzie, polityk może nawet gulgotać. Liczy się wrażenie siły i pewności siebie. Samica pawia potrafi wykryć brak zaledwie ...