Twoja wyszukiwarka

Grudzień 2001
SYGNAŁY - BITWA O LIŚCIE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Czy gąsienice potrafią się dogadać? Wydawałoby się, że tłuste gąsienice, flegmatycznie pochłaniające liście, nie należą do konfliktowych stworzeń. Jednak przekonanie to jest z gruntu fałszywe. Spotkanie dwóch larw motyla z północnoamerykańskiego gatunku ...
SYGNAŁY - GEN NA KOŃCU JĘZYKA
PIOTR KOSSOBUDZKI
Wada w DNA jest przyczyną zaburzeń w wypowiadaniu wyrazów i zdań. W październiku brytyjscy naukowcy zidentyfikowali pierwszy gen, który jest zaangażowany w posługiwanie się mową. Dla osób, które mają uszkodzoną kopię genu FOXP2, komunikowanie się z ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Lepsi w labiryncie Badania naukowe przeprowadzone przez uczonych Earla Hunta i Maryam Allahyar z University of Washington w Seattle potwierdziły przewagę mężczyzn nad kobietami w jeszcze jednej żywotnej dziedzinie. Używając komputerowej symulacji, dowiedli ...
SYGNAŁY - PÓŁ ŻARTEM NA SERIO
PIOTR KOSSOBUDZKI
Po co nam śmiech i czy dobieramy go do towarzystwa. Na te poważne pytania postanowiło odpowiedzieć dwoje profesorów psychologii z Vanderbilt University i Cornell University w Stanach Zjednoczonych. Przebadali oni 97 osób, pokazując im różne fragmeny ...
SYGNAŁY - KWADRATURA KOŁA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
W Polsce nadal pije się dużo herbaty, ale czy umiemy dobrze ją zaparzyć? Tym, którzy zastanawiają się, jaką herbatę kupić - okrągłych czy kwadratowych torebkach - donosimy, że kształt opakowania nie wpływa na jakość otrzymywanego napoju. Liczy się natomiast ...
SYGNAŁY - CZY MÓZG LUBI HAZARD?
IRENA SZYMCZAK
Nasz intelekt zdaje się na przypadek nawet przy podejmowaniu życiowych decyzji. "Pan Bóg nie gra w kości" - rzekł kiedyś z oburzeniem Einstein, komentując nieprzewidywalne zachowania mechaniki kwantowej. Jeśli jednak jesteśmy stworzeni "na ...
SYGNAŁY - CENNA GODZINA
PIOTR KOSSOBUDZKI
W przypadku zawału serca liczy się przede wszystkim czas. Podczas weekendów chory może mieć problem z uzyskaniem odpowiedniej opieki medycznej. Wykazują to wyniki badań, które na początku września ogłosili przedstawiciele kanadyjskiej służby zdrowia. ...
SYGNAŁY - OBLICZE KOMETY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Dzięki pomysłowości i wytrwałości inżynierów z NASA uzyskaliśmy dokładne zdjęcia jądra komety. W nocy z 22 na 23 września do komety Borrelly dotarła sonda Deep Space 1. Jest to pierwsza sonda z programu New Millenium, w ramach którego NASA projektuje ...
SYGNAŁY - WIRTUALNA TOŻSAMOŚĆ
BOGDAN MIŚ
Prezydent zatwierdził ustawę o podpisie elektronicznym, która wchodzi w życie latem 2002 roku. Przepisy regulujące sprawy związane z podpisem cyfrowym istnieją już w kilku krajach. Prezydent Stanów Zjednoczonych 30 czerwca podpisał dokument normujący ...
SYGNAŁY - KOMÓRKA NA KORBKĘ...
MICHAŁ MIŚ
Nowy wynalazek zmienia sens słów "gadasz jak nakręcony". Każdemu posiadaczowi telefonu komórkowego zdarzyło się zapomnieć o naładowaniu baterii. Czym to się kończy, wiadomo. Telefon odmawia posłuszeństwa właśnie wtedy, kiedy jest najbardziej ...
SYGNAŁY - ...I NA GAZ
BOGDAN MIŚ
Osobom, które nie chcą co kilka godzin nakręcać telefonu, Motorola proponuje "komórkę" zasilaną... gazem. Prototypowy aparat działający na metan wytrzymuje miesiąc bez uzupełniania "paliwa". W jego wnętrzu znajduje się maleńka fabryka ...
SYGNAŁY - UNIWERSALNY PIENIĄDZ
MARIA SUPRANOWICZ
Od przyszłego roku euro zastąpi 12 walut narodowych. Stanie się to w państwach Unii Europejskiej, które spełniły określone kryteria zawarte w traktacie z Maastricht z 1992 roku i przystąpiły do Unii Gospodarczej i Walutowej. Są to: Austria, Belgia, ...
SYGNAŁY - WODNA BOMBA
MIROSŁAW RUTKOWSKI
Co zrobić, gdy jezioro na szczycie góry występuje z brzegów? Dziesięć lat temu eksplozja wulkanu Pinatubo na filipińskiej wyspie Luzon kosztowała życie 800 ludzi. Po erupcji wierzchołek wulkanu zniknął, a na jego miejscu powstał krater. Tropikalne ...
SYGNAŁY - UWOLNIĆ RZEKI
MIROSŁAW RUTKOWSKI
Amerykanie wyciągają wnioski z powodzi. Robert Criss i Everett Shock z Washington University przeprowadzili analizę wielkiej powodzi, którą w 1993 roku spowodowała w rejonie St Louis rzeka Missisipi. Zauważyli oni, że poczynając od 1860 roku, systematycznie ...
SYGNAŁY - DNI RAKA SĄ POLICZONE
BOGDAN MIŚ
Matematycy próbują określić przebieg choroby nowotworowej. Grupa uczonych pod kierunkiem prof. Mirosława Lachowicza z Instytutu Matematyki Stosowanej i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego zajmuje się matematyczną analizą modeli opisujących rozwój ...
SYGNAŁY - KOMPUTER - DEGUSTATOR
BOGDAN MIŚ
Ludzi oceniających smak kawy może wkrótce zastąpić program komputerowy. Jakość kawy ocenia się po wyglądzie, zapachu i smaku. Sekret doskonałej "małej czarnej" tkwi w procesie palenia ziaren. "To trudny i nieprzewidywalny proces, jedynie ...
SYGNAŁY - SŁONIOWY EKSPORT
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Republika Południowej Afryki rozpoczęła w październiku br. akcję przesiedlania tysiąca słoni z Parku Narodowego Krugera do sąsiedniego Mozambiku. Uroczystości związane z przekraczaniem granicy przez pierwsze stado, złożone z 40 zwierząt, zaszczycił były ...
SYGNAŁY - PIELENIE INACZEJ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Tradycyjna walka z chwastami bywa kosztowna. Ale może być dużo tańsza, jeżeli stworzymy roślinom uprawnym lepsze warunki do walki z intruzami. Chwasty mają się bowiem gorzej na polu obsianym gęściej i mniej regularnie. Na przykład pszenica jest słabszym ...
SYGNAŁY - ŻYŁA NA ŻYCZENIE
PIOTR KOSSOBUDZKI
Jeden gen może zapoczątkować tworzenie zdrowych naczyń krwionośnych. Badacze z Cold Spring Harbor Laboratory w Stanach Zjednoczonych odkryli, że włączenie "na stałe" genu HIF-1 powoduje widoczny nawet gołym okiem wzrost liczby żył. Produkt ...
SYGNAŁY - MORSKIE OKO
JERZY LIWIŃSKI
W niemieckiej firmie EADS Dornier opracowano okrętowy system rozpoznania nowego typu. Jego podstawą są dwa bezpilotowe statki latające SEAMOS, które będą wykonywać loty poza zasięg okrętowego radaru. Jednostki te kształtem przypominają śmigłowiec i są ...
SYGNAŁY - DZIUROWE PRZYCIĄGANIE
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Co zrobią dwie czarne dziury, gdy znajdą się blisko siebie? Teoria względności jest od strony matematycznej niezwykle skomplikowana. Tylko w najprostszych przypadkach można rozwiązać jej równania za pomocą ołówka i kartki papieru. Chcąc na przykład ...
SYGNAŁY - MLECZNA DROGA DO... RAKA
PIOTR KOSSOBUDZKI
Nadmiar wapnia może zwiększać ryzyko powstania nowotworu. Do takich niepokojących wniosków doszli amerykańscy badacze, analizując wyniki doświadczenia z udziałem niemal 21 tys. mężczyzn. Okazało się, że ilość zjadanego wapnia (szczególnie w produktach ...
SYGNAŁY - WSZĘDZIE TYLKO PSZENICA
PIOTR KOSSOBUDZKI
Dramatycznie zmniejsza się liczba odmian roślin uprawnych i zwierząt hodowlanych. Najnowsze dane FAO (Organizacji ds. Żywności i Rolnictwa przy ONZ) wykazują, że każdego tygodnia bezpowrotnie znikają dwie rasy zwierząt. Aż 1350 z nich stoi na progu ...
SYGNAŁY - GUMA DLA ALERGIKÓW
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Czy pustynie będą konkurować z lasami tropikalnymi w produkcji lateksu? Gwajula to niepozornie wyglądający krzew o żółtych kwiatach i srebrzystych liściach, który słynie z tego, że jego korzenie wydzielają kwas cynamonowy - substancję toksyczną dla ...
SYGNAŁY - ROZMOWY KOMPUTEROWANE
PIOTR KOSSOBUDZKI
Czy maszyna może mieć temperament? Psycholodzy ze Stanford University starali się odpowiedzieć na to pytanie, opisując doświadczenie, w którym 72 osoby wsłuchiwały się w słowa komputerowego syntezatora mowy. Mechaniczny lektor czytał recenzje książek, ...
SYGNAŁY - RUTYNOWY SZACH-MAT
GRZEGORZ NALEPA
Czy arcymistrz myśli inaczej niż początkujący szachista? Niemieccy naukowcy odkryli, że u amatorów podczas gry bardzo aktywny jest płat skroniowy mózgu, który analizuje nieznane sytuacje na szachownicy. Natomiast u mistrzów intensywnie działają płaty ...
SYGNAŁY - KOSZAROWY KUJON
WIESŁAW B. PIETRZAK
Żołnierze US Army mogą już studiować przez Internet. Army University Access Online (AUAO) - tak nazywa się inicjatywa edukacyjna, w ramach której żołnierze mogą zdobyć wyższe wykształcenie. Kontrakt powierzono firmie Price Waterhouse Coopers (PWC), ...
SYGNAŁY - POLSKIE NOBLE ROZDANE
MAREK CHROMICKI
Najbardziej znaczące dokonania naukowe w Polsce już od 10 lat są nagradzane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. Tę prestiżową nagrodę można otrzymać za wybitne osiągnięcia naukowe dokonane w ciągu ostatnich czterech lat. Nagrody są przyznawane w ...
SYGNAŁY - WSZYSCY NASI NAGRODZENI
IRENA SZYMCZAK
Z prawdziwą dumą donosimy, że nagrodzone zostały wszystkie trzy prace z Polski, które zgłoszono do finału XIII Konkursu Młodych Naukowców Unii Europejskiej.Zbigniew Pianowski z Krakowa, za syntezę siedmiu nowych ciekłych kryształów o własnościach pożądanych ...
SYGNAŁY - NOBLE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Tegoroczne uroczystości wręczania Nagród Nobla są wyjątkowe - mija bowiem dokładnie 100 lat od inauguracji tych najbardziej prestiżowych wyróżnień przyznawanych za intelektualne osiągnięcia adeptom różnych dyscyplin naukowych oraz literatury. Do Sztokholmu ...
SYGNAŁY - IGNOBLE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Niezwykłe dostojeństwo ceremoniału wręczania Nagród przyczynia się do utrwalenia stereotypu uczonego jako osobnika prowadzącego pracowite życie pełne wyrzeczeń po to, by wzbogacić ludzką wiedzę. Jeśli jego misja zakończy się sukcesem - dostaje milion ...
OPINIE - ŁYŻKA DZIEGCIU W BECZKĘ MIODU
ŁUKASZ A. TURSKI
Sądzę, że przyznawanie Nagród Nobla straciło swój majestat na rzecz huku medialnego. Jak co roku w październiku środowiska naukowe i dziennikarskie spędzają tydzień z oczyma przyklejonymi do ekranów komputerów, na których z dokładnością godną dobrego ...
WIGILIA W SKALI MIKRO
ANNA ADAMSKA
Prawdziwy uczony nawet w czasie świąt nie zapomina o obowiązkach badacza. Zanim więc zaczniemy objadać się wigilijnymi specjałami, przyjrzyjmy się im z bardzo, bardzo bliska. Do tradycyjnych potraw wigilijnych, pojawiających się na wszystkich chyba ...
ZABAWKI NOWEJ ERY
MICHAŁ MIŚ
Czasy, kiedy dzieci marzyły o pluszowym misiu bądź lalce Barbie, szybko odchodzą w przeszłość. W każde święta Bożego Narodzenia producenci zaskakują nas nowymi zabawkami, które kuszą wyrafinowaną techniką. Czy zabawki high-tech uczą i bawią; czy może ...
DOTYK MIDASA
MARIAN RADNY
Midas, król Frygii, nie musiał mieć nosa do interesów - mnożył bogactwo za każdym dotknięciem ręki. Inżynier finansista też nie musi inwestować na wyczucie. Intuicję ma mu zastąpić znajomość odpowiednich formuł. Niestety, te, które znamy, niekiedy boleśnie ...
KOMU DOKŁADKĘ?
MARIA ORZESZKO
Święta to tradycyjnie czas wielkiego obżarstwa. Począwszy od Wigilii, pochłaniamy ogromne ilości ryb, kapusty, słodyczy... Co na to nasz żołądek? Apetyt jest często uważany za oznakę zdrowia. Jednak jedzenie służy nie tylko zaspokajaniu głodu, ale ma ...
ŚWIĘTA NOC
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK
Wigilijnych potraw może być dwanaście, bo tylu było apostołów. Ale równie często przygotowuje się nieparzystą liczbę dań, pięć, siedem czy jedenaście. Im więcej, tym lepiej, tym obfitszy będzie nadchodzący rok. Boże Narodzenie, w Polsce zwane także ...
SMS DO ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA
MICHAŁ MIŚ
*< |:--))! Jeśli pod *< |< |< |< |= będzie (oJ lub 3:[ to (^--^) t1 bd *|:^)(.)(...) 3V się! PS ~ Qpuj mi żamy!!!Święty Mikołaju! Jeśli pod choinką będzie zestaw do nurkowania lub bulterier, będę zadowolony. Teraz będę lepić bałwana. Trzymaj ...
PROFESOR
ZBIGNIEW SZAFRAŃSKI
"Cudem z Faras" nazwała prasa w 1962 roku odkrycie profesora Kazimierza Michałowskiego w Sudanie. Na ścianach wczesnochrześcijańskiej bazyliki polscy archeolodzy odsłonili ponad 120 pięknych, monumentalnych malowideł. Było to całkowite zaskoczenie, ...
ZIEMIA I ŻYCIE - KRONIKA
MARCIN RYSZKIEWICZ
Jedno doniesienie naukowe jest jak kamyk na górskim stoku. Sam nie znaczy wiele, ale może wywołać lawinę, która zmieni góry. Poprosiliśmy Marcina Ryszkiewicza, żeby opisał stopień zagrożenia lawinowego w naukach o Ziemi w ostatnim półroczu. Pod koniec ...
WOJENNE (PO)RACHUNKI
WITOLD SADOWSKI
Wiele bitew można byłoby rozstrzygnąć na kartce, gdyby tylko generałowie znali rachunek różniczkowy. Podobnie jak wielu poetom wydaje się, że wszystko jest poezją, tak wielu matematyków uważa, że wszystko jest matematyką. Biorą się stąd zazwyczaj pomysły ...
SZYMPANS - MAŁPA Z KULTURĄ
MAGDALENA ŁUKASIK
Szympansy uprawiają politykę. Tworzą też własną kulturę: mają swoje upodobania i zwyczaje, które przekazują z pokolenia na pokolenie. Pytanie, czy zwierzęta mają kulturę, jest podobne do tego, czy kura umie fruwać. Ptak ten nie ma takich zdolności ...
NIEZWYKŁA ZIEMIA - TAJEMNICE ŚNIEŻKI
MIROSŁAW RUTKOWSKI
Regularna piramida Śnieżki góruje nad Karkonoszami. Wejście na jej szczyt jest obowiązkiem każdego wczasowicza wypoczywającego w jednym z licznych sanatoriów i domów wczasowych Karpacza. Niewielu z nich wie jednak o tajemnicach, jakie kryje ta góra. Sekrety ...
WYNIKI ÓSMEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO WIEDZY I ŻYCIA
MICHAŁ RÓŻYCZKA
W tym roku nie przyznaliśmy pierwszej nagrody. Firma Uniwersał ufundowała jednak dwie równorzędne nagrody za miejsca drugie i piąte oraz nagrodę specjalną. Oto lista nagrodzonych: II nagroda (20 cm teleskop Newtona): Marcin Dobrowolski z Kołobrzegu ...
GŁOWA DO GÓRY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 grudnia o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne15 grudnia o 23:00, 30 grudniao 22:00 i 15 stycznia o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4,5 wielkości gwiazdowej (4,5m), schematycznie ukazana ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Na 10. Mistrzostwach Świata w Rozwiązywaniu Łamigłówek, które odbyły się w październiku w Brnie, padły przynajmniej trzy rekordy związane z dotychczasową historią tego turnieju: największa liczba startujących indywidualnie (105), najwięcej drużyn (27) ...
UCZENI W ANEGDOCIE - PRZEDE WSZYSTKIM GOŁĘBIE
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Przez kilkadziesiąt lat niemal codziennie w Bryant Park obok New York Public Library można było zobaczyć niecodzienny widok. Wysoki, szczupły człowiek stał pośród wielkiego stada gołębi, które otaczały go szczelnie, siadając mu nawet na głowie, ramionach ...
FELIETON ETOLOGA - RATUJ SIĘ, KTO MOŻE
MARZENNA NOWAKOWSKA
Kiedy Hugo Dionizy Steinhaus, znany matematyk, wymieniał trzy dowody na degenerację współczesną - próchnicę zębów, wytrysk przedwczesny i wyzwolenie kobiet - wysiłki na rzecz ratowania ginących gatunków były w powijakach. Dziś z pewnością dodałby je ...