Twoja wyszukiwarka

Dział - INNE
WYNIKI ÓSMEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO WIEDZY I ŻYCIA
MICHAŁ RÓŻYCZKA Grudzień 2001
W tym roku nie przyznaliśmy pierwszej nagrody. Firma Uniwersał ufundowała jednak dwie równorzędne nagrody za miejsca drugie i piąte oraz nagrodę specjalną. Oto lista nagrodzonych: II nagroda (20 cm teleskop Newtona): Marcin Dobrowolski z Kołobrzegu ...
WYNIKI ÓSMEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO WIEDZY I ŻYCIA
MICHAŁ RÓŻYCZKA Grudzień 2001
W tym roku nie przyznaliśmy pierwszej nagrody. Firma Uniwersał ufundowała jednak dwie równorzędne nagrody za miejsca drugie i piąte oraz nagrodę specjalną. Oto lista nagrodzonych: II nagroda (20 cm teleskop Newtona): Marcin Dobrowolski z Kołobrzegu ...
SYGNAŁY - IGNOBLE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 2001
Niezwykłe dostojeństwo ceremoniału wręczania Nagród przyczynia się do utrwalenia stereotypu uczonego jako osobnika prowadzącego pracowite życie pełne wyrzeczeń po to, by wzbogacić ludzką wiedzę. Jeśli jego misja zakończy się sukcesem - dostaje milion ...
SYGNAŁY - IGNOBLE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 2001
Niezwykłe dostojeństwo ceremoniału wręczania Nagród przyczynia się do utrwalenia stereotypu uczonego jako osobnika prowadzącego pracowite życie pełne wyrzeczeń po to, by wzbogacić ludzką wiedzę. Jeśli jego misja zakończy się sukcesem - dostaje milion ...
SYGNAŁY - NOBLE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 2001
Tegoroczne uroczystości wręczania Nagród Nobla są wyjątkowe - mija bowiem dokładnie 100 lat od inauguracji tych najbardziej prestiżowych wyróżnień przyznawanych za intelektualne osiągnięcia adeptom różnych dyscyplin naukowych oraz literatury. Do Sztokholmu ...
SYGNAŁY - NOBLE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 2001
Tegoroczne uroczystości wręczania Nagród Nobla są wyjątkowe - mija bowiem dokładnie 100 lat od inauguracji tych najbardziej prestiżowych wyróżnień przyznawanych za intelektualne osiągnięcia adeptom różnych dyscyplin naukowych oraz literatury. Do Sztokholmu ...
SYGNAŁY - WSZYSCY NASI NAGRODZENI
IRENA SZYMCZAK Grudzień 2001
Z prawdziwą dumą donosimy, że nagrodzone zostały wszystkie trzy prace z Polski, które zgłoszono do finału XIII Konkursu Młodych Naukowców Unii Europejskiej.Zbigniew Pianowski z Krakowa, za syntezę siedmiu nowych ciekłych kryształów o własnościach pożądanych ...
SYGNAŁY - WSZYSCY NASI NAGRODZENI
IRENA SZYMCZAK Grudzień 2001
Z prawdziwą dumą donosimy, że nagrodzone zostały wszystkie trzy prace z Polski, które zgłoszono do finału XIII Konkursu Młodych Naukowców Unii Europejskiej.Zbigniew Pianowski z Krakowa, za syntezę siedmiu nowych ciekłych kryształów o własnościach pożądanych ...
SYGNAŁY - POLSKIE NOBLE ROZDANE
MAREK CHROMICKI Grudzień 2001
Najbardziej znaczące dokonania naukowe w Polsce już od 10 lat są nagradzane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. Tę prestiżową nagrodę można otrzymać za wybitne osiągnięcia naukowe dokonane w ciągu ostatnich czterech lat. Nagrody są przyznawane w ...
SYGNAŁY - POLSKIE NOBLE ROZDANE
MAREK CHROMICKI Grudzień 2001
Najbardziej znaczące dokonania naukowe w Polsce już od 10 lat są nagradzane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. Tę prestiżową nagrodę można otrzymać za wybitne osiągnięcia naukowe dokonane w ciągu ostatnich czterech lat. Nagrody są przyznawane w ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 2001
Lepsi w labiryncie Badania naukowe przeprowadzone przez uczonych Earla Hunta i Maryam Allahyar z University of Washington w Seattle potwierdziły przewagę mężczyzn nad kobietami w jeszcze jednej żywotnej dziedzinie. Używając komputerowej symulacji, dowiedli ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 2001
Lepsi w labiryncie Badania naukowe przeprowadzone przez uczonych Earla Hunta i Maryam Allahyar z University of Washington w Seattle potwierdziły przewagę mężczyzn nad kobietami w jeszcze jednej żywotnej dziedzinie. Używając komputerowej symulacji, dowiedli ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 2001
Nie kijem to pałką Jak stwierdzili uczeni z Aberdeen w Szkocji, globalne ocieplenie grozi Wyspom Brytyjskim poważnym ochłodzeniem. Przeciętna temperatura w Anglii jest o około 5°C wyższa, niż można oczekiwać na tej wysokości geograficznej. Dzieje ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 2001
Nie kijem to pałką Jak stwierdzili uczeni z Aberdeen w Szkocji, globalne ocieplenie grozi Wyspom Brytyjskim poważnym ochłodzeniem. Przeciętna temperatura w Anglii jest o około 5°C wyższa, niż można oczekiwać na tej wysokości geograficznej. Dzieje ...
SYGNAŁY - FINAŁ KONKURSU LABORATORIUM WIEDZY I ŻYCIA
IRENA SZYMCZAK Listopad 2001
Rok temu na naszych łamach ogłosiliśmy konkurs Laboratorium Wiedzy i Życia. Spośród osób nagrodzonych do finału weszło trzech laureatów indywidualnych i trzy dwuosobowe zespoły. Finaliści zaprezentowali wybrane przez siebie doświadczenia w niedzielę ...
SYGNAŁY - FINAŁ KONKURSU LABORATORIUM WIEDZY I ŻYCIA
IRENA SZYMCZAK Listopad 2001
Rok temu na naszych łamach ogłosiliśmy konkurs Laboratorium Wiedzy i Życia. Spośród osób nagrodzonych do finału weszło trzech laureatów indywidualnych i trzy dwuosobowe zespoły. Finaliści zaprezentowali wybrane przez siebie doświadczenia w niedzielę ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 2001
Słonolubny pomidor Kolejnym sukcesem prac nad genetyczną modyfikacją roślin uprawnych było stworzenie przez uczonych z University of California oraz Toronto University pomidora, który może rosnąć na zasolonym gruncie. Przed spożyciem nadal wymaga ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 2001
Słonolubny pomidor Kolejnym sukcesem prac nad genetyczną modyfikacją roślin uprawnych było stworzenie przez uczonych z University of California oraz Toronto University pomidora, który może rosnąć na zasolonym gruncie. Przed spożyciem nadal wymaga ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 2001
Myślenie męczy Dwaj profesorowie University of Illinois, Paul Gold i Ewan McNay, ogłosili wyniki swoich badań, które dowodzą dobrze mi znanej prawdy, że umysłowy wysiłek skrajnie męczy. Mówiąc dokładniej, intensywne myślenie powoduje wyczerpanie zasobów ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 2001
Myślenie męczy Dwaj profesorowie University of Illinois, Paul Gold i Ewan McNay, ogłosili wyniki swoich badań, które dowodzą dobrze mi znanej prawdy, że umysłowy wysiłek skrajnie męczy. Mówiąc dokładniej, intensywne myślenie powoduje wyczerpanie zasobów ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 2001
Kriogeniczna Arka Noego Obecnie około 90 ludzi w Ameryce znajduje się w stanie głębokiego zamrożenia w nadziei, że przyszłe postępy medycyny pozwolą kiedyś na ich reanimację. Architekt Stephen Valentine ma jednak bardziej ambitne zamiary - za sumę ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 2001
Kriogeniczna Arka Noego Obecnie około 90 ludzi w Ameryce znajduje się w stanie głębokiego zamrożenia w nadziei, że przyszłe postępy medycyny pozwolą kiedyś na ich reanimację. Architekt Stephen Valentine ma jednak bardziej ambitne zamiary - za sumę ...
SYGNAŁY - DEPESZE NAUKOWE
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Lipiec 2001
Klimat południowej i północnej półkuli zmienia się jednocześnie. Badania przeprowadzone w boliwijskiej części Andów wykazały, że w ciągu ostatnich kilkudziesięciu tysięcy lat ilość opadów w tym rejonie wahała się zgodnie z klimatem rejonu północnego ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 2001
Zdrowa, ale niepraktyczna Doktor David Jenkins, specjalista od żywienia z Uniwersytetu w Toronto, zadał sobie trud sprawdzenia, czy - zgodnie z rozpowszechnioną opinią - dieta naszych jaskiniowych przodków sprzed 4-5 mln lat była zdrowsza niż nasze ...
SYGNAŁY - DEPESZE NAUKOWE
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Lipiec 2001
Klimat południowej i północnej półkuli zmienia się jednocześnie. Badania przeprowadzone w boliwijskiej części Andów wykazały, że w ciągu ostatnich kilkudziesięciu tysięcy lat ilość opadów w tym rejonie wahała się zgodnie z klimatem rejonu północnego ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 2001
Zdrowa, ale niepraktyczna Doktor David Jenkins, specjalista od żywienia z Uniwersytetu w Toronto, zadał sobie trud sprawdzenia, czy - zgodnie z rozpowszechnioną opinią - dieta naszych jaskiniowych przodków sprzed 4-5 mln lat była zdrowsza niż nasze ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 2001
Plotkowanie pomaga Specjalistka od psychologii pracy, Kathryn Waddington z London City University, na niedawnej konferencji Brytyjskiego Towarzystwa Psychologicznego w Winchester ogłosiła wyniki swoich badań, które świadczą o zbawiennej roli plotkarstwa ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 2001
Plotkowanie pomaga Specjalistka od psychologii pracy, Kathryn Waddington z London City University, na niedawnej konferencji Brytyjskiego Towarzystwa Psychologicznego w Winchester ogłosiła wyniki swoich badań, które świadczą o zbawiennej roli plotkarstwa ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 2001
Wzrok na języku Oczy mają bez wątpienia bezpośrednie połączenie ze zmysłem smaku, o czym świadczy fakt, że widząc coś, co wygląda smakowicie, nabieramy natychmiast apetytu. Okazuje się, że połączenie to można odwrócić. Eliana Sampaio, profesor psychologii ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 2001
Wzrok na języku Oczy mają bez wątpienia bezpośrednie połączenie ze zmysłem smaku, o czym świadczy fakt, że widząc coś, co wygląda smakowicie, nabieramy natychmiast apetytu. Okazuje się, że połączenie to można odwrócić. Eliana Sampaio, profesor psychologii ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 2001
Gdy je biedak rosół z kury... ...pewnie chory on lub ona. To stare, ulubione porzekadło mojego Taty zyskało naukowe potwierdzenie. Dr Stephen Rennard z Centrum Medycznego University of Nebraska poddał analizie rosół przyrządzony według przepisu babci ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 2001
Gdy je biedak rosół z kury... ...pewnie chory on lub ona. To stare, ulubione porzekadło mojego Taty zyskało naukowe potwierdzenie. Dr Stephen Rennard z Centrum Medycznego University of Nebraska poddał analizie rosół przyrządzony według przepisu babci ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Marzec 2001
Podziemna robota Niektóre rośliny angażują się w podziemną wojnę chemiczną, by przeszkodzić innym normalnie rosnąć. Potwierdzili to Ragan Callaway z University of Montana i Erik Aschehoug z Nature Conservancy w San Francisco, badając popularny w Montanie ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Marzec 2001
Podziemna robota Niektóre rośliny angażują się w podziemną wojnę chemiczną, by przeszkodzić innym normalnie rosnąć. Potwierdzili to Ragan Callaway z University of Montana i Erik Aschehoug z Nature Conservancy w San Francisco, badając popularny w Montanie ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 2001
Bujna czupryna biologiczną adaptacją? Jak sugerowała Susan Blackmore w swej książce "The Meme Machine", niebywałe zwiększenie objętości ludzkiego mózgu w czasie ostatniego miliona lat mogło być spowodowane selekcją seksualną. Po prostu na ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 2001
Bujna czupryna biologiczną adaptacją? Jak sugerowała Susan Blackmore w swej książce "The Meme Machine", niebywałe zwiększenie objętości ludzkiego mózgu w czasie ostatniego miliona lat mogło być spowodowane selekcją seksualną. Po prostu na ...
SYGNAŁY - TELESKOP DLA NAJLEPSZYCH
MAREK CHROMICKI Luty 2001
Wręczyliśmy nagrody Wiedzy i Życia dla obserwatorów nieba. Tradycyjnie w ostatnich dniach grudnia gościliśmy laureatów VII już edycji Konkursu Astronomicznego Wiedzy i Życia. Nagrody ufundowane przez redakcję - teleskopy firmy Uniwersał - wręczyli ...
SYGNAŁY - TELESKOP DLA NAJLEPSZYCH
MAREK CHROMICKI Luty 2001
Wręczyliśmy nagrody Wiedzy i Życia dla obserwatorów nieba. Tradycyjnie w ostatnich dniach grudnia gościliśmy laureatów VII już edycji Konkursu Astronomicznego Wiedzy i Życia. Nagrody ufundowane przez redakcję - teleskopy firmy Uniwersał - wręczyli ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - CHEMIA
REDAKCJA Styczeń 2001
Leki na przeziębienie. W teksańskiej firmie farmaceutycznej Cytoclonal opracowano serię aktywnych substancji chemicznych skutecznie leczących przeziębienia. Dotychczas nie znaliśmy na tę powszechną dolegliwość innych środków niż polopiryna i sok z malin, ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - ASTRONOMIA
REDAKCJA Styczeń 2001
Niezwykły wybuch zaobserwowano nad północno-zachodnią Kanadą. Eksplodował duży bolid, czyli bardzo jasny meteoryt, z rzadko spotykanego gatunku chondrytów węglowych. Energia wybuchu była tylko kilka razy mniejsza od wybuchu bomby zrzuconej na Hiroszimę, ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - ASTRONOMIA
REDAKCJA Styczeń 2001
Niezwykły wybuch zaobserwowano nad północno-zachodnią Kanadą. Eksplodował duży bolid, czyli bardzo jasny meteoryt, z rzadko spotykanego gatunku chondrytów węglowych. Energia wybuchu była tylko kilka razy mniejsza od wybuchu bomby zrzuconej na Hiroszimę, ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - MEDYCYNA
REDAKCJA Styczeń 2001
Wirus Ebola mniej groźny. Po raz pierwszy pojawiła się nadzieja na unieszkodliwienie śmiercionoś- nego zarazka. Udało się bowiem znaleźć wspólne elementy białka wytwarzanego w wielu wariantach przez wirusa, które odgrywa kluczową rolę w zakażeniu. A ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - MEDYCYNA
REDAKCJA Styczeń 2001
Wirus Ebola mniej groźny. Po raz pierwszy pojawiła się nadzieja na unieszkodliwienie śmiercionoś- nego zarazka. Udało się bowiem znaleźć wspólne elementy białka wytwarzanego w wielu wariantach przez wirusa, które odgrywa kluczową rolę w zakażeniu. A ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - ARCHEOLOGIA
REDAKCJA Styczeń 2001
Siedem grobów sprzed 3 tysięcy lat odkryli w Opolu archeolodzy z Muzeum Śląska Opolskiego. Są to groby ciałopalne, jamowe - spalone szczątki zmarłych były wrzucane wprost do jamy grobowej. W dwóch z nich odnaleziono dużą liczbę naczyń, włożonych tam ...
GALERIA VII KONKURSU ASTRONOMICZNEGO
MICHAŁ RÓŻYCZKA Styczeń 2001
Zeszłoroczny konkurs Wiedzy i Życia odznaczył się rekordową różnorodnością prac. Oprócz "referatów", zdjęć i sprawozdań z obserwacji otrzymaliśmy również grę planszową, grę komputerową, wierszowane bajki dla dzieci, pamiętnik, zbiór "astrowycinanek", ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - CHEMIA
REDAKCJA Styczeń 2001
Leki na przeziębienie. W teksańskiej firmie farmaceutycznej Cytoclonal opracowano serię aktywnych substancji chemicznych skutecznie leczących przeziębienia. Dotychczas nie znaliśmy na tę powszechną dolegliwość innych środków niż polopiryna i sok z malin, ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - FIZYKA
REDAKCJA Styczeń 2001
Wyłączono na zawsze LEP. W listopadzie ubiegłego roku podjęto decyzję o definitywnym wyłączeniu LEP-u, najpotężniejszego w świecie akceleratora elektronów i pozytonów, pracującego od 11 lat w Europejskim Laboratorium Fizyki Cząstek CERN w Genewie. To ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - FIZYKA
REDAKCJA Styczeń 2001
Wyłączono na zawsze LEP. W listopadzie ubiegłego roku podjęto decyzję o definitywnym wyłączeniu LEP-u, najpotężniejszego w świecie akceleratora elektronów i pozytonów, pracującego od 11 lat w Europejskim Laboratorium Fizyki Cząstek CERN w Genewie. To ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - BIOLOGIA I GENETYKA
REDAKCJA Styczeń 2001
Genomowy wyścig. Rok 2000 był okresem emocjonującego wyścigu do odczytania całego DNA człowieka. W zażartej rywalizacji o sławę i pieniądze konkurowali ze sobą naukowcy z prywatnych i państwowych laboratoriów. Już w kwietniu firma Celera Genomics ogłosiła, ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - BIOLOGIA I GENETYKA
REDAKCJA Styczeń 2001
Genomowy wyścig. Rok 2000 był okresem emocjonującego wyścigu do odczytania całego DNA człowieka. W zażartej rywalizacji o sławę i pieniądze konkurowali ze sobą naukowcy z prywatnych i państwowych laboratoriów. Już w kwietniu firma Celera Genomics ogłosiła, ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - KLIMATOLOGIA
REDAKCJA Styczeń 2001
Lodu coraz mniej. Pomiary satelitarne pozwoliły po raz pierwszy całościowo określić grubość pokrywy lodowej Morza Arktycznego. Okazało się, że lód jest bardzo cienki i wrażliwy na niewielkie zmiany globalnej temperatury. Ma przeciętnie tylko 3 m, czyli ...
GALERIA VII KONKURSU ASTRONOMICZNEGO
MICHAŁ RÓŻYCZKA Styczeń 2001
Zeszłoroczny konkurs Wiedzy i Życia odznaczył się rekordową różnorodnością prac. Oprócz "referatów", zdjęć i sprawozdań z obserwacji otrzymaliśmy również grę planszową, grę komputerową, wierszowane bajki dla dzieci, pamiętnik, zbiór "astrowycinanek", ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - GEOLOGIA
REDAKCJA Styczeń 2001
Wielkie wymieranie jeszcze większe. Wymarcie prawie 90% kręgowców u schyłku okresu permskiego, 250 mln lat temu, nie było jedynym kataklizmem, który się wtedy wydarzył. Badania południowoafrykańskich osadów z tego okresu dowiodły, że wydarzeniu temu ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - GEOLOGIA
REDAKCJA Styczeń 2001
Wielkie wymieranie jeszcze większe. Wymarcie prawie 90% kręgowców u schyłku okresu permskiego, 250 mln lat temu, nie było jedynym kataklizmem, który się wtedy wydarzył. Badania południowoafrykańskich osadów z tego okresu dowiodły, że wydarzeniu temu ...
SYGNAŁY - DEPESZE NAUKOWE
MF Styczeń 2001
Łososie ze sztucznej hodowli w zamkniętych zbiornikach na Wyspie św. Edwarda (Kanada) mają dodatkowy rybi gen hormonu wzrostu i rosną 5 razy szybciej niż normalne. Uczyniono je także bezpłodnymi, aby w razie ucieczki do oceanu, nieprzewidzianej zresztą ...
SYGNAŁY - DEPESZE NAUKOWE
MF Styczeń 2001
Łososie ze sztucznej hodowli w zamkniętych zbiornikach na Wyspie św. Edwarda (Kanada) mają dodatkowy rybi gen hormonu wzrostu i rosną 5 razy szybciej niż normalne. Uczyniono je także bezpłodnymi, aby w razie ucieczki do oceanu, nieprzewidzianej zresztą ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 2001
Niezamierzony eksperyment agrotechniczny Jak donosi zespół badaczy szwajcarskich, brytyjskich i ukraińskich, radioaktywność gleby wokół Czarnobyla powoduje częste zmiany genetyczne roślin uprawnych. Olga Kowalczuk z Friedrich Miescher Institut w Bazylei ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 2001
Niezamierzony eksperyment agrotechniczny Jak donosi zespół badaczy szwajcarskich, brytyjskich i ukraińskich, radioaktywność gleby wokół Czarnobyla powoduje częste zmiany genetyczne roślin uprawnych. Olga Kowalczuk z Friedrich Miescher Institut w Bazylei ...
SYGNAŁY - JUBILEUSZOWE IGNOBLE
BOGDAN MIŚ Styczeń 2001
Przyznano doroczne nagrody, które wyróżnionym nie przynoszą splendoru. 5 października w Harvard University w atmosferze wielkiego happeningu, wśród rojów papierowych samolocików puszczanych przez rozbawioną publiczność, wręczono po raz dziesiąty słynne ...
SYGNAŁY - JUBILEUSZOWE IGNOBLE
BOGDAN MIŚ Styczeń 2001
Przyznano doroczne nagrody, które wyróżnionym nie przynoszą splendoru. 5 października w Harvard University w atmosferze wielkiego happeningu, wśród rojów papierowych samolocików puszczanych przez rozbawioną publiczność, wręczono po raz dziesiąty słynne ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - ARCHEOLOGIA
REDAKCJA Styczeń 2001
Siedem grobów sprzed 3 tysięcy lat odkryli w Opolu archeolodzy z Muzeum Śląska Opolskiego. Są to groby ciałopalne, jamowe - spalone szczątki zmarłych były wrzucane wprost do jamy grobowej. W dwóch z nich odnaleziono dużą liczbę naczyń, włożonych tam ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - KLIMATOLOGIA
REDAKCJA Styczeń 2001
Lodu coraz mniej. Pomiary satelitarne pozwoliły po raz pierwszy całościowo określić grubość pokrywy lodowej Morza Arktycznego. Okazało się, że lód jest bardzo cienki i wrażliwy na niewielkie zmiany globalnej temperatury. Ma przeciętnie tylko 3 m, czyli ...
SYGNAŁY - NASI GÓRĄ!
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 2000
Polscy młodzi naukowcy nie mają powodów do kompleksów. Jedną z trzech pierwszych nagród w finale XII Konkursu Prac Młodych Naukowców Unii Europejskiej, który odbył się we wrześniu w Amsterdamie, zdobył Grzegorz Niedźwiedzki, 20-letni paleontolog z Piotrowic ...
SYGNAŁY - POLSKIE NOBLE
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 2000
Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznała doroczne nagrody. Najpoważniejszym polskim wyróżnieniem naukowym są nagrody Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej nazywane przez dziennikarzy "Polskimi Noblami". W przeciwieństwie do prawdziwych Nobli, ...
SYGNAŁY - POLSKIE NOBLE
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 2000
Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznała doroczne nagrody. Najpoważniejszym polskim wyróżnieniem naukowym są nagrody Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej nazywane przez dziennikarzy "Polskimi Noblami". W przeciwieństwie do prawdziwych Nobli, ...
SYGNAŁY - NAGRODY NOBLA 2000
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 2000
Uczeni pracujący w USA dominują wśród noblistów. W DZIEDZINIE MEDYCYNY I FIZJOLOGII: Arvid Carlsson (77 lat), Szwed, emerytowany profesor farmakologii na uniwersytecie w Goeteborgu, Paul Greengard (75 lat), Amerykanin, profesor farmakologii i psychiatrii, ...
SYGNAŁY - NAGRODY NOBLA 2000
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 2000
Uczeni pracujący w USA dominują wśród noblistów. W DZIEDZINIE MEDYCYNY I FIZJOLOGII: Arvid Carlsson (77 lat), Szwed, emerytowany profesor farmakologii na uniwersytecie w Goeteborgu, Paul Greengard (75 lat), Amerykanin, profesor farmakologii i psychiatrii, ...
SYGNAŁY - NASI GÓRĄ!
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 2000
Polscy młodzi naukowcy nie mają powodów do kompleksów. Jedną z trzech pierwszych nagród w finale XII Konkursu Prac Młodych Naukowców Unii Europejskiej, który odbył się we wrześniu w Amsterdamie, zdobył Grzegorz Niedźwiedzki, 20-letni paleontolog z Piotrowic ...
SYGNAŁY- Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 2000
Pigułka na starość Coraz więcej uczonych zdaje się traktować starość, a nawet samą śmierć, jak "jednostki chorobowe", na które wkrótce znalezione zostanie lekarstwo. Zespół badaczy z kilku uniwersytetów amerykańskich i brytyjskich donosi, ...
WYNIKI SIÓDMEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO WIEDZY I ŻYCIA
MICHAŁ RÓŻYCZKA Grudzień 2000
I nagroda (teleskop Cassegraina o średnicy 25 cm): Janusz W. Kosiński z Wyszkowa za wartościową i napisaną pięknym językiem pracę "Obserwacje zjawisk zaćmieniowych w układzie Ziemia-Księżyc w latach 1975-2000". Ufamy, że nagroda zachęci p. ...
SYGNAŁY- Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 2000
Pigułka na starość Coraz więcej uczonych zdaje się traktować starość, a nawet samą śmierć, jak "jednostki chorobowe", na które wkrótce znalezione zostanie lekarstwo. Zespół badaczy z kilku uniwersytetów amerykańskich i brytyjskich donosi, ...
SYGNAŁY - DLA KAŻDEGO COŚ CIEKAWEGO
MAGDALENA FIKUS Grudzień 2000
Festiwal Nauki cieszy się niesłabnącą popularnością. IV Festiwal Nauki w Warszawie, który odbył się w dniach 15-24 września br., dostarczył zarówno uczestnikom, jak i organizatorom wiele wrażeń, przeżyć i przemyśleń. Rośnie liczba gości i stałych uczestników ...
SYGNAŁY - DLA KAŻDEGO COŚ CIEKAWEGO
MAGDALENA FIKUS Grudzień 2000
Festiwal Nauki cieszy się niesłabnącą popularnością. IV Festiwal Nauki w Warszawie, który odbył się w dniach 15-24 września br., dostarczył zarówno uczestnikom, jak i organizatorom wiele wrażeń, przeżyć i przemyśleń. Rośnie liczba gości i stałych uczestników ...
MNEMONIK. ODCINEK III: JĘZYK POLSKI
REDAKCJA Grudzień 2000
Najwięcej prac nadesłanych w naszym konkursie dotyczyło licznych zawiłości naszego ojczystego języka. Przedstawiamy zatem pierwszą porcję mnemoników gramatycznych. W tym odcinku kompozycje najbardziej zwięzłe i treściwe. Kolejność przypadków (mianownik, ...
MNEMONIK. ODCINEK III: JĘZYK POLSKI
REDAKCJA Grudzień 2000
Najwięcej prac nadesłanych w naszym konkursie dotyczyło licznych zawiłości naszego ojczystego języka. Przedstawiamy zatem pierwszą porcję mnemoników gramatycznych. W tym odcinku kompozycje najbardziej zwięzłe i treściwe. Kolejność przypadków (mianownik, ...
WYNIKI SIÓDMEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO WIEDZY I ŻYCIA
MICHAŁ RÓŻYCZKA Grudzień 2000
I nagroda (teleskop Cassegraina o średnicy 25 cm): Janusz W. Kosiński z Wyszkowa za wartościową i napisaną pięknym językiem pracę "Obserwacje zjawisk zaćmieniowych w układzie Ziemia-Księżyc w latach 1975-2000". Ufamy, że nagroda zachęci p. ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 2000
Gadatliwa fasola Japońscy naukowcy badający obyczaje i zachowanie fasoli lima (Phaseolus lunatus) odkryli, że tak jak wiele innych gatunków roślin ma ona dobrze rozwiniętą zdolność komunikacji. Kiedy, na przykład, któraś z fasolek zaatakowana jest ...
MNEMONIK ODCINEK II: GEOGRAFIA
REDAKCJA Listopad 2000
W tym miesiącu mnemoniki geograficzne. W naszym ogłoszeniu o konkursie proponowaliśmy opracowanie sposobu na zapamiętanie "lewych dopływów Wisły" i jedna z Czytelniczek wzięła to sobie do serca. Dzięki niej możemy przedstawić nie tylko królową ...
SYGNAŁY - DEPESZE NAUKOWE
REDAKCJA Listopad 2000
W laboratorium uniwersytetu stanowego w Illinois karmi się myszy pomidorami zawierającymi szczepionkę przeciw wirusowemu zapaleniu dróg oddechowych - chorobie śmiertelnej dla niemowląt, na którą nie ma ani lekarstwa, ani szczepionki. Jadalna szczepionka ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 2000
Gadatliwa fasola Japońscy naukowcy badający obyczaje i zachowanie fasoli lima (Phaseolus lunatus) odkryli, że tak jak wiele innych gatunków roślin ma ona dobrze rozwiniętą zdolność komunikacji. Kiedy, na przykład, któraś z fasolek zaatakowana jest ...
SYGNAŁY - DEPESZE NAUKOWE
REDAKCJA Listopad 2000
W laboratorium uniwersytetu stanowego w Illinois karmi się myszy pomidorami zawierającymi szczepionkę przeciw wirusowemu zapaleniu dróg oddechowych - chorobie śmiertelnej dla niemowląt, na którą nie ma ani lekarstwa, ani szczepionki. Jadalna szczepionka ...
MNEMONIK ODCINEK II: GEOGRAFIA
REDAKCJA Listopad 2000
W tym miesiącu mnemoniki geograficzne. W naszym ogłoszeniu o konkursie proponowaliśmy opracowanie sposobu na zapamiętanie "lewych dopływów Wisły" i jedna z Czytelniczek wzięła to sobie do serca. Dzięki niej możemy przedstawić nie tylko królową ...
MNEMONIK ODCINEK I: MEDYCYNA
REDAKCJA Październik 2000
W tym miesiącu prezentujemy część najlepszych mnemoników medycznych. Ciąg dalszy w jednym z dalszych numerów - żeby nie trzeba było zbyt długo czekać na mnemoniki z innych dziedzin wiedzy, zamierzamy zmieniać tematykę co miesiąc. W listopadzie opublikujemy ...
MNEMONIK ODCINEK I: MEDYCYNA
REDAKCJA Październik 2000
W tym miesiącu prezentujemy część najlepszych mnemoników medycznych. Ciąg dalszy w jednym z dalszych numerów - żeby nie trzeba było zbyt długo czekać na mnemoniki z innych dziedzin wiedzy, zamierzamy zmieniać tematykę co miesiąc. W listopadzie opublikujemy ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 2000
Kobiety nie lubią komputerów... W czasie, gdy we wszystkich gospodarczo rozwiniętych krajach odczuwa się drastyczny deficyt pracowników biegłych w sztuce komputerowej, masowa dezercja kobiet z tej dyscypliny studiów wpędza ekspertów od edukacji w rozterkę. ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 2000
Kobiety nie lubią komputerów... W czasie, gdy we wszystkich gospodarczo rozwiniętych krajach odczuwa się drastyczny deficyt pracowników biegłych w sztuce komputerowej, masowa dezercja kobiet z tej dyscypliny studiów wpędza ekspertów od edukacji w rozterkę. ...
SYGNAŁY - DEPESZE NAUKOWE
REDAKCJA Październik 2000
W krótką podróż kosmiczną, podobną do tej, której doświadczył kosmonauta Alan Sheppard w 1961 roku, wysłano dwa gatunki bakterii - jeden niezwykle odporny na promieniowanie i drugi pochodzący z gorących i silnie kwasowych źródeł Parku Narodowego Yellowstone. ...
SYGNAŁY - DEPESZE NAUKOWE
REDAKCJA Październik 2000
W krótką podróż kosmiczną, podobną do tej, której doświadczył kosmonauta Alan Sheppard w 1961 roku, wysłano dwa gatunki bakterii - jeden niezwykle odporny na promieniowanie i drugi pochodzący z gorących i silnie kwasowych źródeł Parku Narodowego Yellowstone. ...
SYGNAŁY - POLSKIE IGRZYSKA OLIMPIJSKIE
ANDRZEJ GORZYM Wrzesień 2000
Projektantami zarówno stadionu olimpijskiego w Sydney, jak i medalu olimpijskiego są Polacy. Przed każdymi igrzyskami Komitet Organizacyjny Igrzysk rozpisuje konkurs na oficjalny plakat, maskotkę, medale - nagrodowy i pamiątkowy. W ostatniej edycji ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 2000
Najwyższa góra świata Każdy wie, że najwyższą górą świata jest Mount Everest. A jednak... Wszystko zależy od tego, jak mierzyć jej wysokość. Jeśli od poziomu morza, rzeczywiście bije wszystkie inne pagórki. Jeśli jednak zmierzymy odległość jej wierzchołka ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 2000
Najwyższa góra świata Każdy wie, że najwyższą górą świata jest Mount Everest. A jednak... Wszystko zależy od tego, jak mierzyć jej wysokość. Jeśli od poziomu morza, rzeczywiście bije wszystkie inne pagórki. Jeśli jednak zmierzymy odległość jej wierzchołka ...
SYGNAŁY - POLSKIE IGRZYSKA OLIMPIJSKIE
ANDRZEJ GORZYM Wrzesień 2000
Projektantami zarówno stadionu olimpijskiego w Sydney, jak i medalu olimpijskiego są Polacy. Przed każdymi igrzyskami Komitet Organizacyjny Igrzysk rozpisuje konkurs na oficjalny plakat, maskotkę, medale - nagrodowy i pamiątkowy. W ostatniej edycji ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 2000
Postępy śmiechologii Zespół Badania Bliźniąt (Twins Research Unit) przy szpitalu Św. Tomasza w Londynie zajmuje się głównie badaniem takich problemów, jak osteoporoza, artretyzm czy choroba naczyń wieńcowych. Niedawno jednak, pewnie z tęsknoty za jakimś ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 2000
Postępy śmiechologii Zespół Badania Bliźniąt (Twins Research Unit) przy szpitalu Św. Tomasza w Londynie zajmuje się głównie badaniem takich problemów, jak osteoporoza, artretyzm czy choroba naczyń wieńcowych. Niedawno jednak, pewnie z tęsknoty za jakimś ...
SYGNAŁY - WIRTUALNY WSZECHŚWIAT
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 2000
W maju br. astronomowie australijscy udostępnili internautom wyniki wieloletnich obserwacji odległych galaktyk. Od 7 lat zespół ponad 30 naukowców z 11 instytucji pracuje nad sporządzeniem trójwymiarowej mapy Wszechświata. Celem tego przedsięwzięcia ...
SYGNAŁY - WIRTUALNY WSZECHŚWIAT
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 2000
W maju br. astronomowie australijscy udostępnili internautom wyniki wieloletnich obserwacji odległych galaktyk. Od 7 lat zespół ponad 30 naukowców z 11 instytucji pracuje nad sporządzeniem trójwymiarowej mapy Wszechświata. Celem tego przedsięwzięcia ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 2000
Dzieci siedmiu matek... Wszyscy Europejczycy są potomkami siedmiu kobiet, które przybyły na nasz stary kontynent w rozmaitym czasie w ciągu ostatnich 45 tys. lat. Tak przynajmniej twierdzi prof. Bryan Sykes z Oxford University w Anglii. Sykes, zajmujący ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 2000
Dzieci siedmiu matek... Wszyscy Europejczycy są potomkami siedmiu kobiet, które przybyły na nasz stary kontynent w rozmaitym czasie w ciągu ostatnich 45 tys. lat. Tak przynajmniej twierdzi prof. Bryan Sykes z Oxford University w Anglii. Sykes, zajmujący ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 2000
Morowe pazury W wielu ludzkich mitach i ludowych opowieściach długie paznokcie (a także szpony i pazury) mają zdecydowanie negatywne konotacje, choć w pewnych kulturach są też traktowane jako dowód elegancji i wysokiej hierarchii społecznej. Niedawny ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 2000
Morowe pazury W wielu ludzkich mitach i ludowych opowieściach długie paznokcie (a także szpony i pazury) mają zdecydowanie negatywne konotacje, choć w pewnych kulturach są też traktowane jako dowód elegancji i wysokiej hierarchii społecznej. Niedawny ...
SYGNAŁY - ATAK NA MERLINA
KRZYSZTOF JERZYK Czerwiec 2000
Największa w Polsce księgarnia internetowa została kilkakrotnie zaatakowana przez hackerów. Merlin obchodził 1 kwietnia swoje pierwsze urodziny i z tej okazji przygotował prezent dla swych internetowych klientów. Być może splot dwóch dat, rocznicy powstania ...
SYGNAŁY - ATAK NA MERLINA
KRZYSZTOF JERZYK Czerwiec 2000
Największa w Polsce księgarnia internetowa została kilkakrotnie zaatakowana przez hackerów. Merlin obchodził 1 kwietnia swoje pierwsze urodziny i z tej okazji przygotował prezent dla swych internetowych klientów. Być może splot dwóch dat, rocznicy powstania ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 2000
Skandynawskie wilki schodzą na psy Biolodzy ze szwedzkiego uniwersytetu w Uppsali znaleźli niedawno w pobliżu Oslo szczeniaka, który okazał się krzyżówką wilczycy i psa. Zważywszy, że w całej Skandynawii pozostało jeszcze 50-70 dziko żyjących wilków, ...
SYGNAŁY - NAGRODY IM. STEINHAUSA ROZDANE
REDAKCJA Maj 2000
Nagrody im. Steinhausa rozdane Redaktor naczelny Wiedzy i Życia (na zdjęciu po prawej) odebrał z rąk prof. Ewy Łętowskiej, przewodniczącej jury i prof. Janusza Hamana, członka rady i zarządu Polskiej Fundacji Upowszechniania Nauki nagrodę im. Hugona ...
SYGNAŁY - NAGRODY IM. STEINHAUSA ROZDANE
REDAKCJA Maj 2000
Nagrody im. Steinhausa rozdane Redaktor naczelny Wiedzy i Życia (na zdjęciu po prawej) odebrał z rąk prof. Ewy Łętowskiej, przewodniczącej jury i prof. Janusza Hamana, członka rady i zarządu Polskiej Fundacji Upowszechniania Nauki nagrodę im. Hugona ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 2000
Skandynawskie wilki schodzą na psy Biolodzy ze szwedzkiego uniwersytetu w Uppsali znaleźli niedawno w pobliżu Oslo szczeniaka, który okazał się krzyżówką wilczycy i psa. Zważywszy, że w całej Skandynawii pozostało jeszcze 50-70 dziko żyjących wilków, ...
SEKS OSTRY I PRZEWLEKŁY
ANTONI GEROŃSKI Kwiecień 2000
Jak to się dzieje, że ludzie zachowują nieustanną zdolność do prokreacji przez cały rok, podczas gdy inne zwierzęta i roślinymają swój kalendarz dostosowany do pór roku? Płciowość szarpie nami jak wiatr chorągiewką - tak w wolnym tłumaczeniu można ...
SYGNAŁY - WWW. W SIECI
MICHAŁ MIŚ Kwiecień 2000
Internet pod strzechy Liczba polskich użytkowników Internetu osiągnęła w zeszłym roku prawie 4 mln. 10.6% Polaków w wieku 18-65 lat korzystało z Sieci i w porównaniu z rokiem 1998 liczba Internautów podwoiła się! Jedynie 6% ma dostęp do Sieci w domu. ...
SYGNAŁY - WWW. W SIECI
MICHAŁ MIŚ Kwiecień 2000
Internet pod strzechy Liczba polskich użytkowników Internetu osiągnęła w zeszłym roku prawie 4 mln. 10.6% Polaków w wieku 18-65 lat korzystało z Sieci i w porównaniu z rokiem 1998 liczba Internautów podwoiła się! Jedynie 6% ma dostęp do Sieci w domu. ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 2000
Kolejny krok ku nieśmiertelności Przed 25 laty uczeni z Uniwersytetu Mediolańskiego odkryli, że mieszkańcy wsi Limone sul Garda zawdzięczają swe wyjątkowo zdrowe serca nie tylko umiarkowanemu piciu wina chianti, lecz także pewnej obecnej w ich krwi ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 2000
Kolejny krok ku nieśmiertelności Przed 25 laty uczeni z Uniwersytetu Mediolańskiego odkryli, że mieszkańcy wsi Limone sul Garda zawdzięczają swe wyjątkowo zdrowe serca nie tylko umiarkowanemu piciu wina chianti, lecz także pewnej obecnej w ich krwi ...
SYGNAŁY - PIERWSZY W BELGII WYROK ZA RASIZM W INTERNECIE
BOGDAN MIŚ Marzec 2000
Sąd belgijski skazał policjanta za propagowanie rasizmu w Internecie. To przestroga dla wszystkich głoszących swe poglądy w Sieci. Wim Elbers, policjant i działacz skrajnie prawicowego Bloku Flamandzkiego, zamieszczał na swojej stronie internetowej ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Marzec 2000
Zimowy mrok rozjaśnia umysł Ostatnie badania przeprowadzone na 100 wybranych mieszkańcach norweskiego miasta Tromso/, w którym zimowe ciemności trwają pełne dwa miesiące, wykazały, że w czasie arktycznej nocy nasza pamięć i zdolność koncentracji poprawiają ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Marzec 2000
Zimowy mrok rozjaśnia umysł Ostatnie badania przeprowadzone na 100 wybranych mieszkańcach norweskiego miasta Tromso/, w którym zimowe ciemności trwają pełne dwa miesiące, wykazały, że w czasie arktycznej nocy nasza pamięć i zdolność koncentracji poprawiają ...
SYGNAŁY - PREZYDENT ZA INTERNETEM W SZKOŁACH
BOGDAN MIŚ Marzec 2000
Dzięki nowej akcji więcej uczniów będzie mieć dostęp do Sieci. Prezydent Aleksander Kwaśniewski energicznie włączył się pod koniec ub.r. do akcji udostępniania Sieci uczniom, obejmując patronatem nowe przedsięwzięcie "Internet w szkołach". ...
SYGNAŁY - PIERWSZY W BELGII WYROK ZA RASIZM W INTERNECIE
BOGDAN MIŚ Marzec 2000
Sąd belgijski skazał policjanta za propagowanie rasizmu w Internecie. To przestroga dla wszystkich głoszących swe poglądy w Sieci. Wim Elbers, policjant i działacz skrajnie prawicowego Bloku Flamandzkiego, zamieszczał na swojej stronie internetowej ...
SYGNAŁY - PREZYDENT ZA INTERNETEM W SZKOŁACH
BOGDAN MIŚ Marzec 2000
Dzięki nowej akcji więcej uczniów będzie mieć dostęp do Sieci. Prezydent Aleksander Kwaśniewski energicznie włączył się pod koniec ub.r. do akcji udostępniania Sieci uczniom, obejmując patronatem nowe przedsięwzięcie "Internet w szkołach". ...
SYGNAŁY - TELESKOPY ROZDANE
MAREK CHROMICKI Luty 2000
Nagrody dla młodych entuzjastów astronomii. Już po raz szósty gościliśmy w siedzibie naszego wydawnictwa laureatów Konkursu Astronomicznego "Wiedzy i Życia". Tym razem jednak jury miało nie lada kłopot z ich wyłonieniem, ponieważ otrzymaliśmy ...
SYGNAŁY - TELESKOPY ROZDANE
MAREK CHROMICKI Luty 2000
Nagrody dla młodych entuzjastów astronomii. Już po raz szósty gościliśmy w siedzibie naszego wydawnictwa laureatów Konkursu Astronomicznego "Wiedzy i Życia". Tym razem jednak jury miało nie lada kłopot z ich wyłonieniem, ponieważ otrzymaliśmy ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 2000
Małe marzenia Jedni marzą o dokonaniu czegoś wielkiego, inni, tak jak Michael Marsella, asystent na wydziale chemii California University w Riverdale, chcą stworzyć coś bardzo małego. Uczony żywi ambicję skonstruowania sztucznego "mięśnia" ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 2000
Małe marzenia Jedni marzą o dokonaniu czegoś wielkiego, inni, tak jak Michael Marsella, asystent na wydziale chemii California University w Riverdale, chcą stworzyć coś bardzo małego. Uczony żywi ambicję skonstruowania sztucznego "mięśnia" ...
SYGNAŁY - WWW.W SIECI
REDAKCJA Luty 2000
Rumunia: donosy Rumuńskie służby specjalne zainteresowały się Internetem.Do obywateli zaapelowano o składanie elektronicznych donosów. Rumuńska Służba Informacyjna oczekuje od ludności doniesień o szpiegach, biznesmenach "stwarzających zagrożenie ...
SYGNAŁY - WWW.W SIECI
REDAKCJA Luty 2000
Rumunia: donosy Rumuńskie służby specjalne zainteresowały się Internetem.Do obywateli zaapelowano o składanie elektronicznych donosów. Rumuńska Służba Informacyjna oczekuje od ludności doniesień o szpiegach, biznesmenach "stwarzających zagrożenie ...
GALERIA VI KONKURSU ASTRONOMICZNEGO
MICHAŁ RÓŻYCZKA Styczeń 2000
Wśród przysłanych na VI Konkurs fotografii, rysunków i obrazów jest wiele takich, które powinny znaleźć się w tradycyjnej konkursowej galerii. Niestety, nie wszystkie będziemy mogli wydrukować: jest ich po prostu za dużo. Dziękując Autorom, prosimy o ...
GALERIA VI KONKURSU ASTRONOMICZNEGO
MICHAŁ RÓŻYCZKA Styczeń 2000
Wśród przysłanych na VI Konkurs fotografii, rysunków i obrazów jest wiele takich, które powinny znaleźć się w tradycyjnej konkursowej galerii. Niestety, nie wszystkie będziemy mogli wydrukować: jest ich po prostu za dużo. Dziękując Autorom, prosimy o ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 2000
Diamentowe planety Interdyscyplinarny zespół naukowców z Uniwersytetu Berkeley, kierowany przez Robina Bendetti, doszedł do wniosku, że w atmosferach Neptuna i Urana, składających się głównie z metanu, panują warunki sprzyjające tworzeniu się kryształów ...
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 2000
Diamentowe planety Interdyscyplinarny zespół naukowców z Uniwersytetu Berkeley, kierowany przez Robina Bendetti, doszedł do wniosku, że w atmosferach Neptuna i Urana, składających się głównie z metanu, panują warunki sprzyjające tworzeniu się kryształów ...
"POLSKIE NOBLE"
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 1999
Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej od ośmiu lat przyznaje swoje nagrody, które należą do najbardziej cenionych w kraju wyróżnień za dokonania naukowe i są powszechnie nazywane "Polskimi Noblami". W 1999 roku otrzymali je: W dziedzinie nauk humanistycznych ...
MŁODZI POLACY NA PODIUM
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 1999
Znakomicie spisała się polska reprezentacja we wrześniu w Salonikach podczas finałów XI Konkursu Prac Młodych Naukowców Unii Europejskiej. MICHAŁ KSIĄŻKIEWICZ (19 lat), absolwent VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, podopieczny ...
FESTIWALE NAUKI, CZYLI JAK ROZMAWIAĆ Z LUDZMI
ANNA ORZELSKA Grudzień 1999
Przeminęły już wrześniowe Festiwale Nauki w Warszawie, we Wrocławiu i w Białymstoku. To tempo powstawania "mutacji" festiwalowych świadczy o ich autentycznej potrzebie społecznej, a pospolite ruszenie środowisk naukowych oznacza, że szukają ...
DLACZEGO ZIEWAMY?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
Tak zwana psychologia ludowa ma na ten temat liczne teorie, lecz tak naprawdę nowoczesna nauka nie proponuje żadnej zadowalającej odpowiedzi na to pytanie. Ziewamy rzekomo, gdy jesteśmy znudzeni lub śpiący, lub gdy nasz organizm odczuwa niedobór tlenu. ...
POWIEDZ MI, CO OGLĄDASZ...
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
Według badań firmy Surfwatch Software, zajmującej się rozwojem technologii filtrowania informacji pochodzącej z Internetu, liczba Amerykanów, którzy w godzinach pracy używając służbowych komputerów, "surfują po sieci" dla zaspokojenia prywatnej ...
CZY POKONAMY KARALUCHY?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
Australijscy badacze z firmy Glaxo-Wellcome, których wielkim sukcesem było wynalezienie pierwszego skutecznego leku przeciwko grypie, postawili sobie następny ambitny cel - zamierzają wyprodukować środki owadobójcze, które zabijać będą tylko jeden ...
CHIŃSKI NESSIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
Jak donosi agencja Xinhua, w wielkim sztucznym jeziorze Songhua w prowincji Jilin pojawił się wodny potwor, który wzbudził panikę wśród plażowiczów. Według opisu świadków, był to szybko poruszający się stwór pokryty czarną skórą, z głową o szerokości ...
NIKT NIE JEST DOSKONAŁY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
Jak się dowiadujemy, genetyczna analiza komórek owieczki Dolly ujawniła, że ich mitochondria nie pochodzą od dawczyni jej chromosomów, lecz od owcy, która dostarczyła komórkę jajową. Dolly nie jest zatem doskonałym klonem, bowiem jej materiał genetyczny ...
INSTRUMENT Z GWARANCJĄ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
Chińscy antropolodzy, prowadząc wykopaliska w liczących sobie 9 tys. lat grobowcach w środkowo-wschodnich Chinach, znaleźli w nich wykonane z kości żurawia flety, z których sześć było w tak dobrym stanie, że można było na nich zagrać. Okazało się, ...
MAŁE JEST PIĘKNE?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
Wszystko w dzisiejszych czasach zdaje się kurczyć - telefony komórkowe, które można ukryć w dłoni, kieszonkowe komputery czy choćby zmniejszający się biust Pameli Anderson. Ostatnio naukowcy donieśli o kolejnym sukcesie w dziedzinie miniaturyzacji: ...
STO LAT TEMU
MARIA SUPRANOWICZ Grudzień 1999
CHĘTNIE GODZIMY SIĘ Z TYM, ŻE NOWY WIEK I NOWE TYSIĄCLECIE NASTANĄ Z POCZĄTKIEM 2000 ROKU. CZY NASI DZIADKOWIE TEŻ TAK BEZKRYTYCZNIE ULEGALI MAGII OKRĄGŁYCH LICZB? W liście do naszej redakcji czytelnicy, zdenerwowani wciąż powtarzającymi się w mediach ...
NAGRODY NOBLA `99
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 1999
Laureatami Nagrody Nobla w 1999 roku zostali: W dziedzinie medycyny i fizjologii: GÜNTER BLOBEL (63 lata), Niemiec pracujący ponad 30 lat w Rockefeller University w Nowym Jorku, za odkrycie wewnątrzkomórkowego mechanizmu transportu białek, wyjaśniającego ...
POWIEDZ MI, JAK SIĘ KŁÓCISZ...
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
Para psychologów z Uniwersytetu Stanu Washington w Seattle, John Gottman i Sybil Carrere, twierdzi, iż w wyniku blisko dziesięcioletnich badań odkryła metodę pozwalającą z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć trwałość małżeństwa po zaledwie trzech ...
WYNIKI SZÓSTEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO "WIEDZY I ŻYCIA"
MICHAŁ RÓŻYCZKA Grudzień 1999
Częściowe zaćmienie Słońca przy iglicy ratusza w Krotoszynie Fot. M. Pawlik I nagroda (teleskop Cassegraina o średnicy 25 cm): Łowcy Zaćmień - Grupa Przyjacielska "Dzwon" za pięknie opracowane fotoreportaże z kilku zaćmień Księżyca ...
MEDIUM NIEPOSPOLITE
JERZY DĄBROWSKI Grudzień 1999
PRZEŁOM STULECI SPRZYJA ZAINTERESOWANIOM SPIRYTYSTYCZNYM. OTO HISTORIA JEDNEGO Z NAJSŁAWNIEJSZYCH AUTORYTETÓW EPOKI WIRUJĄCYCH STOLIKÓW. Ryc. Jerzy Sadownik Wszystko zaczęło się w połowie ubiegłego wieku, kiedy duchy romantyzmu, patronujące dotąd ...
PRAWDY WYMYŚLONE I PRAWDY OBJAWIONE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
CZY DO POMYŚLENIA JEST RACJONALNY KOMPROMIS POMIĘDZY WIARĄ A NAUKĄ, KTÓRY ZAPEWNIŁBY OBU PEŁNĄ WZAJEMNĄ NIEZALEŻNOŚĆ? NA PEWNO NIE DA SIĘ GO ZAWRZEĆ RAZ NA ZAWSZE, BO WYMAGA CIĄGŁYCH RENEGOCJACJI. W połowie kwietnia 1999 roku Amerykańskie Towarzystwo ...
NAJTRUDNIEJSZE JEST PIERWSZE STO LAT
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
Większość ludzi intuicyjnie zakłada, iż im jesteśmy starsi, tym większa możliwość, że nie przeżyjemy następnego roku. Do pewnego wieku okazuje się to prawdą. Wśród Niemców (bo w Niemczech właśnie przeprowadził swe badania dr James Vaupel z Instytutu ...
POZDROWIENIA Z NEANDERTALU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
Odkrycie w listopadzie ub.r., w Lagar Velho w Portugalii, szkieletu 4-letniego chłopca, który, zdaniem niektórych antropologów, m.in. Erika Trinkhausa z Saint Louis, był ludzko--neandertalskim mieszańcem, wywołało gwałtowną kłótnię wśród uczonych. ...
ZAWÓD - PRZYNĘTA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
W osobliwy sposób zarabia na życie Barry Salley z miasta Savannah w Georgii. Władze hrabstwa Chatham płacą mu za to, że jest gryziony. Salley jest oficjalnym "licznikiem ukąszeń komara" i dostarczane przez niego dane mają istotne znaczenie ...
CZARNE JAGODY ROZJAŚNIAJĄ UMYSŁ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
O tym, że czarne jagody są "dobre na głowę", wiedziała już moja babcia. Naukowcy jednak nie mają zaufania do starych prawd sprawdzonych na ludziach, dopóki nie przetestują ich na szczurach. Jak donoszą Paula Bickford i jej koledzy z Uniwersytetu ...
LŻEJSZE, NIE ZNACZY BEZPIECZNIEJSZE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
Badania Danielle Symons z Uniwersytetu Florydzkiego, których wyniki ogłosił w ostatnim wrześniowym numerze "New Scientist", dostarczyć mogą długo oczekiwanego wyjaśnienia zagadki, dlaczego piłkarze są mniej inteligentni od pływaków? Pani ...
NIEBIESKA OWCA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Pani Nancy Follett, hodowczyni owiec z południowej Australii, dokonała z kolei innego niezwykłego wyczynu kolorystycznego, produkując bez pomocy inżynierii genetycznej niewielkie stado niebieskich owiec o całej gamie odcieni. Pani Follett skarży się ...
SKARBY W ŚMIETNIKU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Firma zajmująca się spalaniem odpadków wytwarzanych przez mieszkańców powiatu York w Pensylwanii doniosła, że w ciągu ostatniego roku odnalazła w wyprodukowanych przez siebie popiołach monety (nieco zdeformowane) o łącznej wartości 43 tys. dolarów. ...
MÓZG EINSTEINA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Odkrycie dr Sandry Witelson z Uniwersytetu McMaster w Ontario, że mózg Einsteina odznaczał się jednak pewnymi osobliwymi cechami, które musiały być wrodzone, przyjęty został z ulgą przez wielu młodych ludzi, którym rodzice i nauczyciele usiłują wmówić, ...
CIENKA TALIA TO ZDROWIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Ważnym kryterium kobiecej urody jest, jak wiadomo, magiczna proporcja obwodu talii i bioder (ideał to 0.7). Niedawno Sheila Patel i jej koledzy z uniwersytetu w Newcastle dowiedli, że obwód talii jest istotnym wskaźnikiem stanu zdrowia. Badając związek ...
ZEMSTA ZZA GROBU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Lekarze w Arizonie ostrzegają, że grzechotnik może nas ukąsić - nawet jeśli obetnie się mu głowę. Oczywiście, ukąsić może głowa, nawet jeśli odetnie się od niej grzechotnika. W ciągu ostatnich dwóch lat Jeffrey Suchard i Frank LoVecchio z Phoenix ...
NOWA VIAGRA?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Inni badacze z Arizony, prowadzący badania nad rakiem skóry, odkryli, że stosowany przez nich specyfik, melanotan II, który działa jak doustny samoopalacz, ma także uboczne działanie, o którym w dobrym towarzystwie mówi się z pewnym zażenowaniem. Okazało ...
REKINY NAS NIE LUBIĄ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Od czasu słynnego filmu Spielberga "Szczęki" żarłacz ludojad (Carcharodon carcharias) stał się postrachem amerykańskich plażowiczów, przekonanych, że ów rekin o niczym innym nie marzy, jak tylko o tym, by ich pożreć. Okazuje się, że nic podobnego. ...
NA NOSA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Węch jest zmysłem stanowczo niedocenianym. Jak wykazali niedawno badacze z Instytutu Boltzmana w Wiedniu, Anja Rikowski i Karl Grammer, mężczyźni są w stanie "wywęszyć" piękną kobietę nawet po ciemku. Wiedeńscy uczeni dowiedli tego, każąc uczestnikom ...
ZIELONA MYSZ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Nowym osiągnięciem inżynierii genetycznej jest wyprodukowanie przez prof. Anthony'ego Perry'ego z Honolulu na Hawajach transgenicznej myszy, która nie tylko jest zielona, ale także świeci w mroku. Uczonym nie kierowały jednak względy estetyczne. Profesor ...
NIE WIEDZIAŁEM, ŻE SIĘ GNIEWASZ...
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Mężczyźni nie mają szczególnie dobrze rozwiniętej umiejętności rozpoznawania gniewu kobiety na podstawie wyrazu jej twarzy. Odkrycie to jest wynikiem badań Lisy Goos, doktorantki z Uniwersytetu York w Toronto, która pokazywała grupie ochotników obu płci ...
PREHISTORYCZNE SPORTY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Embriolodzy badający rozwój płodowy słonia doszli do wniosku, że jego trąba nie powstała - jak twierdził Kipling - w wyniku spotkania z krokodylem, który złapał jego przodka za nos, lecz jako przystosowanie do nurkowania. Za jej pomocą słonie ...
TEN GRYZIE, KTO GRYZIE OSTATNI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Największym morskim drapieżnikiem, jaki kiedykolwiek istniał (a przynajmniej ,jakiego udało się dotąd odkryć paleontologom), był gigantyczny rekin, Carcharodon megalodon, który wyginął wkrótce przed nastaniem ostatniej epoki lodowej. Potwór ten miał ...
MODNE MELONY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Listopad 1999
Wielkie sieci supermarketów mają własne centra badawcze i psycholodzy zatrudnieni przez jedno z nich - należące do brytyjskiej firmy Tesco - odkryli, że owoce melona kojarzą się klientom z kobiecymi piersiami. Idąc za panującą obecnie modą na ...
OPOWIEŚCI Z PROBÓWKI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1999
Dwa małżeństwa cierpiące na bezpłodność - biała para, Donna i Richard Fasano z Long Island, oraz czarna para, Deborah i Robert Rogers z New Jersey - poddały się zabiegowi zapłodnienia in vitro u tego samego lekarza. Operacja się powiodła... tylko ...
ZAĆMIENIE SŁOŃCA A INTELIGENCJA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1999
Zdawałoby się - co ma piernik do wiatraka? A jednak astronom z Uniwersytetu Stanu Waszyngton w Seattle dr Guillermo Gonzalez twierdzi, że zjawisko pełnego zaćmienia Słońca i okoliczność, że na Ziemi pojawiły się istoty inteligentne (a przynajmniej ...
SZYMPANSIA KULTURA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1999
Podobnie jak ludzie czy makaki, szympansy mają obyczaje i maniery, które różnią się zależnie od regionu, a zatem są manifestacją ich kultury, a nie natury. Do takiego wniosku doszli Andrew Whiten i Jane Goodall, którzy porównali swe obserwacje prowadzone ...
SZTUCZNY LESZCZ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1999
Japońscy konstruktorzy z firmy Mitsubishi Heavy Industries zbudowali sztucznego leszcza napędzanego baterią, który pływając po tokijskim akwarium, do złudzenia imituje prawdziwą rybę. Intencją japońskich inżynierów jest odtworzenie w przyszłości ryb ...
POTWÓR Z LOCH NESS ODNALEZIONY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1999
Agencja Reuters doniosła o kolejnym "bliskim spotkaniu" z Nessie - legendarnym potworem z Loch Ness, po raz pierwszy, jak głosi ludowa opowieść, dostrzeżonym w roku pańskim 565. Ostatnia obserwacja (znanych jest około 3000 wcześniejszych ...
STĄD DO WIECZNOŚCI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1999
Pomimo postępów robotyki niektórzy romantyczni właściciele zwierząt domowych pragnęliby zapewnić im nieśmiertelność - a sobie trwałą obecność bliskiej i dobrze znanej zaufanej istoty z krwi i kości. Wychodząc naprzeciw ich potrzebom, przedsiębiorcza ...
CHROŃMY CHWASTY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1999
Znani ze swej przysłowiowej schludności i systematyczności Niemcy są tak skuteczni w tępieniu chwastów w swych ogrodach, że zmniejszenie różnorodności kwitnących roślin zakłóciło równowagę ekologiczną ich kraju. W ciągu ostatniej dekady liczebność pszczół, ...
REKORDOWY KRATER
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1999
Największym kraterem w Układzie Słonecznym jest, jak twierdzą uczeni, znajdujący się na południowej półkuli Marsa Hellas, który powstał w wyniku uderzenia asteroidy przed jakimiś 4 mld lat. Głębokość Hellasa wynosi prawie 10 km, średnica zaś ponad 2 ...
FIZYKA I PŁEĆ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1999
Pani Averil MacDonald, konsultant edukacyjny i wykładowca na Uniwersytecie w Reading w Anglii, wystąpiła niedawno z tezą, że po to, aby szanse kobiet i mężczyzn na udaną karierę naukową się wyrównały, konieczna jest separacja płciowa klas fizyki, począwszy ...
CZEKOLADA JEST DOBRA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1999
Nowa książka "Czekolada & kakao: zdrowie i odżywianie" wydana dopiero co w Anglii prezentuje wyniki najnowszych badań naukowych dotyczących wpływu spożycia produktów czekoladowych na ludzkie zdrowie. Wpływ ten, w świetle owych badań, wydaje ...
WSPÓŁCZUJĄCY KOMPUTER
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1999
Prace nad okazującym emocje komputerem trwają. Ludzie już dość się poświęcali, przystosowując się do komputerów i teraz kolej na te ostatnie, by nauczyły się lepiej rozumieć swych użytkowników. Wychodząc z takiego założenia pani Roz Picard z Media Lab ...
PŁEĆ MÓZGU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
Ruben C. Gur, neurofizjolog z Uniwersytetu Stanu Pennsylvania, ogłosił w majowym numerze "Journal of Neuroscience" swe odkrycie, które rzuca nowe światło na odwieczną i kontrowersyjną kwestię - dlaczego kobiety myślą inaczej niż mężczyźni. ...
BIOLOGIA KOMÓRKI
REDAKCJA Wrzesień 1999
Grzegorz Nalepa, autor wydanej w ub.r. przez wydawnictwo Prószyński i S-ka znakomitej multimedialnej Biologii komórki, prowadzi świetną witrynę internetową pod tą samą nazwą. Jest ona dostępna pod adresem http://www.wiedzaizycie.pl. Można w niej znaleźć ...
CHARYZMATYCZNE GENY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
Uczeni kanadyjscy z uniwersytetów Zachodniego Ontario i Brytyjskiej Kolumbii zakończyli niedawno pierwszy etap badań w dziedzinie genetyki wodzostwa, które potwierdziły dobrze znany wszystkim monarchom fakt, że zdolności przywódcze są wyraźnie dziedziczne. ...
HORMONY PAMIĘCI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
Do niedawna powszechne było przekonanie, że utrata pamięci z wiekiem jest naturalnym przejawem procesu starzenia. Okazuje się, że nie zawsze. Nowe badania przeprowadzone przez uczonych w Oregon Health Sciences University wykazały, że pamięć 80-letnich ...
WYBREDNE OCELOTY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
Badacze z ogrodu zoologicznego w Dallas, poszukując zapachu, który byłby pociągający lub odstręczający dla ocelotów - i mógłby zostać użyty dla trzymania tych rzadkich kotów z dala od autostrad i innych niebezpiecznych miejsc - postanowili ...
KAWA DOBRA NA KAMIENIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
Szukajcie a znajdziecie. Kawa, jak większość płynów, których spożycie dostarcza konsumentom przyjemnych doznań, uchodzi powszechnie wśród medycznie uświadomionych ludzi za jedną z trucizn przybliżających (obok soli, masła i cukru) zagładę ludzkości. ...
JOIE DE VIVRE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
Aby ocenić ryzyko zarażenia się chorobami wenerycznymi, na jakie wystawieni są Kanadyjczycy podróżujący po świecie, dwa szpitale - St. Luc w Quebec City i Toronto General - podjęły projekt badawczy, w trakcie którego pytano niektórych, czy ...
PIERWSZY POCAŁUNEK
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
Uczeni ustalili, że przeciętny pocałunek trwa około 45 s, że zaangażowane są weń 34 mięśnie twarzy i powoduje on chemiczne zmiany w tzw. ciele migdałowatym. Nie są jednak w stanie wyjaśnić, dlaczego czynność ta sprawia ludziom przyjemność. Problem ...
KOŚĆ SŁONIOWA PRZYCZYNĄ PLAGI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
Europejskie średniowiecze zapoczątkowane zostało wielką zarazą, która zdziesiątkowała Europę. Choć zawsze podejrzewano, że dżuma dotarła na nasz kontynent z Afryki, nie było jednoznacznych dowodów wskazujących na jej źródło. Ostatnio jednak dr Mark ...
PŁYWAJĄCE LOTNISKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
WSPÓŁCZESNY LOTNISKOWIEC TO POTĘŻNA BAZA LOTNICZA LICZĄCA OKOŁO 6 TYS. ŻOŁNIERZY I PONAD 80 SAMOLOTÓW. TAKIEJ SILE OGNIA MOGĄ SIĘ PRZECIWSTAWIĆ TYLKO NIELICZNE PAŃSTWA. Fot. McDonnell Douglas Pierwszego udanego startu samolotem z pokładu okrętu (krążownika ...
UCIEC ŚMIERCI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
PODCZAS TEGOROCZNEGO SALONU LOTNICZEGO WE FRANCJI DWAJ ROSYJSCY PILOCI KATAPULTOWALI SIĘ 45 M NAD ZIEMIĄ I WYLĄDOWALI BEZ SZWANKU. Fot. British Aerospace Na paryskim lotnisku Le Bourget 12 czerwca br. rosyjski samolot wielozadaniowySu-30MK "kręcił" ...
KRYPTOGRAFIA BIOLOGICZNA?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
Carter Bancroft i jego współpracownicy ze szkoły medycznej Mount Sinai w Nowym Jorku donieśli w "Nature", że opracowali metodę kodowania tajnych informacji w sekwencjach DNA, które każdy szpieg może łatwo ukryć w dowolnej komórce swego ciała ...
SMUTNI MYŚLĄ GORZEJ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 1999
Nowe badania naukowe potwierdziły to, co intuicyjnie zawsze zdawało się oczywiste - nasza zdolność do racjonalnego myślenia obniża się, gdy przeżywamy smutek lub depresję. Zdaniem dr Helen Mayberg z Centrum Geriatrycznego Baycrest w Toronto, dzieje ...
DLACZEGO MĄDRZY WIĘCEJ KŁAMIĄ?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 1999
Jak wykazały badania pani Belli DePaulo, profesora psychologii z Uniwersytetu Wirginijskiego, ludzie z wyższym wykształceniem częściej "mijają się z prawdą" w czasie towarzyskich konwersacji. Jak twierdzi uczona, statystycznie biorąc 20% ludzi ...
ŚWIATŁO I DZWIĘK
EDWIN BENDYK Sierpień 1999
Fot. LPS Jean-Michel Jarre, mistrz muzyki elektronicznej, fascynował podczas swych koncertów popisami gry na laserowej harfie, zaprojektowanej specjalnie dla tego muzyka. Urządzenie dostępne do niedawna tylko dla najwybitniejszych profesjonalistów ...
MÓZG LICZY "NA OKO"
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 1999
Okazuje się, że w powiedzeni "ocenić coś na oko" kryje się głęboka neurofizjologiczna prawda. Grupa badaczy pod kierunkiem Stanislava Deheane z Centrum Inserm pod Paryżem i Elizabeth Spelke z MIT odkryła, że zadania matematyczne wykonywane ...
CZY ŻEGLARSTWO MA 900 TYS. LAT TRADYCJI?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 1999
Archeolodzy i antropolodzy sądzili do niedawna, że nasi przodkowie najwcześniejsze podróże oceaniczne podjęli przed mniej więcej 40 tys. laty, kiedy zaludniona została Australia. Niedawne badania, przeprowadzone na indonezyjskiej wyspie Flores przez ...
KOBIETY MIERZĄ WYŻEJ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 1999
Naukowe badania kanonów urody kobiecej wykazały już dość dawno, że dla mężczyzn istotną cechą anatomiczną kobiety jest stosunek obwodu talii i bioder. A co cenią kobiety w mężczyznach? Jak donoszą w czasopiśmie "Lancet" badacze z Wydziału Fizjologi ...
SZPIEGOWSKIE PTAKI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 1999
Część z 35 mln dolarów ,jakie Pentagon przeznaczył na rozwój nowych - miniaturowych i całkowicie cichych - samolotów szpiegowskich, przeznaczona jest na próbę konstrukcji ornitoptera - "sztucznego ptaka", który będzie się poruszać, ...
WYSTRASZONY EMBRION
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 1999
Stare, ludowe opowieści o tym, że przestraszenie kobiety w ciąży może mieć wpływ na rozwój osobowości dziecka, uzyskały wreszcie naukowe potwierdzenie. Uczeni badający australijskie jaszczurki zwane śligami (Scincus) odkryli, że nowo narodzone śligi ...
SPRAGNIONY MÓZG
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 1999
Przez dziesięciolecia badacze mózgu głowili się nad rozwiązaniem zagadki- w jaki sposób zdolni jesteśmy zaspokoić uczucie pragnienia już w ciągu kilku minut po wypiciu szklanki wody, skoro przywrócenie biochemicznej równowagi spowodowanej niedoborem ...
KTO MA NAJWIĘKSZE OCZY?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 1999
Nie, nie Królewna Śnieżka. Właściwa odpowiedź brzmi - kałamarnica olbrzymia Architeuthis dux. Zwierzęta, które żyją w wiecznym mroku na głębokości 200-700 m pod powierzchnią oceanu, mają oczy o średnicy 25 cm. Ze względu na miejsce ich zamieszkania ...
RATUNEK DLA SPÓŹNIALSKICH?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Holendersko-japońskiemu zespołowi uczonych udało się wyizolować dwa białka, które odgrywać mogą zasadniczą rolę w synchronizacji naszego biologicznego zegara. Białka te, zwane cry1 i cry2, korygują, jak twierdzą badacze, nasze rytmy dobowe wraz ze ...
STRASZYĆ CZY USPOKAJAĆ?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Przedstawiciele amerykańskiej administracji, John Koskinen i Edward Kelley, odpowiedzialni za zapobieżenie katastrofie, jaką spowodować może komputerowy "wirus milenijny", czyli Y2K, mają nie lada problem. Jeśli nie zademonstrują wystarczającego ...
GIGANTYCZNY MIKROB
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Choć brzmi to trochę jak "kolosalny krasnoludek", odkrycie największej znanej bakterii ma znaczenie, które wykracza poza trywialne kategorie wymiaru. Thiomargarita namibiensis (co w języku Cycerona oznacza "siarkowa perła z Namibii"), ...
EWOLUCJA ŻYCZLIWOŚCI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Uczonym rosyjskim, jak donosi dr Ludmiła Trut z Instytutu Cytologii i Genetyki w Nowosybirsku, powiódł się interesujący eksperyment. Dyrektor miejscowej doświadczalnej fermy srebrnych lisów dr Dymitr Bielajew podjął w 1959 roku próbę selekcji lisów ...
NAUKI (ŹLE) STOSOWANE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Podczas gdy większość przywództwa serbskich nacjonalistów w Bośni ma wykształcenie ironicznie zwane humanistycznym, Biliana Plavsić, która odczasu swego konfliktu z prezydentem Miloszeviciem uchodzi za polityka umiarkowanego, jest biologiem. Jako osoba ...
(PRAWIE) WIECZNY OGIEŃ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Najdłużej nieprzerwanie palącym się ogniem znanym ziemskim naukowcom jest podziemny pożar złóż węgla w Nowej Południowej Walii w Australii. Pożar ten rozpoczął się prawdopodobnie od uderzenia pioruna ponad 2 tys. lat temu, kiedy żyła węglowa znajdowała ...
MACIERZYŃSTWO PODNOSI INTELIGENCJĘ (MYSZY)
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Neuropsycholodzy Craig Kinsley i Kelly Lambert, badając zmiany zachodzące w mózgu ciężarnych i karmiących myszy, odkryli, że - przynajmniej u zwierząt laboratoryjnych - macierzyństwo stanowi bodziec dla intensywnego rozwoju intelektualnego. ...
LATO CORAZ DŁUŻSZE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Efekt cieplarniany musi działać, bo wiosna przychodzi w nasze strony coraz wcześniej, a jesień coraz później. Anette Menzel i Peter Fabian, biolodzy z Uniwersytetu Monachijskiego, przeanalizowali dane zebrane przez sieć międzynarodowych ogrodów fenologicznych, ...
WRÓŻENIE Z PLAM
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Pier Corbyn, przedsiębiorczy i bogaty Brytyjczyk, który w 1991 roku założył własną firmę prognostyczną rywalizującą z państwowym urzędem meteorologicznym, wprawia w zakłopotanie naukowy establishment. Corbyn twierdzi, że odkrył metodę pozwalającą dokonywać ...
NIE DRAŻNIĆ KOSMITÓW
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Jak doniósł kanadyjski "National Post" z 26 lutego 1999 roku, dwóch uczonych zatrudnionych w kanadyjskim departamencie obrony, Yvan Dutil i Stephane Dumas, wystosowało list do premiera kraju Jeana Chretiena z ostrzeżeniem, że wysyłane w przestrzeń ...
ILE JESZCZE POTWORÓW?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Jeśli Charles Paxton z Uniwersytetu Oksfordzkiego nie myli się w swych rachunkach, głębiny oceanów kryją jeszcze 47 nieznanych "morskich potworów". Paxton nie jest żadnym prorokiem czy jasnowidzem, tylko biologiem morza, który do swych prognoz ...
JAK PRZECHYTRZYĆ Y2K
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1999
Znana jest powszechnie opowieść o rabinie z Berdyczowa, który podróżował w piątek wieczorem i gdy zaczęło się ściemniać (czyli zbliżał się szabas, a z nim zakaz podróżowania), skinął ręką i sprawił cud - na lewo była sobota, na prawo była sobota, ...
NIE MA DYMU BEZ OGNIA?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Powyższe porzekadło służyć może za motto jednoczące 850 członków założonego w 1982 roku Międzynarodowego Towarzystwa Kryptozoologicznego. Jego zawiązanie poprzedziły liczne przypadki odkrycia nieznanych wcześniej przez naukę gatunków zwierząt, o których ...
KOSZTY WZROSTU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Nie wszystko wydaje się jednak stracone dla dzieci, których natura nie obdarzyła wysokim wzrostem. Otrzymywanie przez całe dzieciństwo zastrzyków syntetycznego hormonu wzrostu doprowadzić może w efekcie, jak się ocenia, do zwiększenia wzrostu pacjentów ...
NISKIM ZAWSZE WIATR W OCZY?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Z moich lat szkolnych pamiętam powiedzenie: Puste kłosy wysoko rosną, które sugerować miało istnienie negatywnej korelacji pomiędzy wysokim wzrostem a inteligencją. Niestety, życie nie jest sprawiedliwe i ułomności wzrostu nie są kompensowane dodatkowymi ...
LUDZKIE PRAWA DLA MAŁP
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Jeśli parlament Nowej Zelandii zdecyduje się na uchwalenie rozważanego obecnie projektu uchwały o prawach zwierząt, kraj ten stanie się pierwszym państwem świata, które przyzna małpom "ludzkie prawa". Inicjatywa ta, zwana Great Apes Project ...
POCHWAŁA UMIARU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Wysoki poziom cholesterolu we krwi uważany jest od dawna za zwiastun nagłej i niespodziewanej śmierci. Zwiększa on znacznie ryzyko zawału lub wylewu krwi do mózgu. Niektóre badania zdawały się jednak wskazywać, że choć agresywna terapia obniżająca ...
NAJBLIŻSZY KUZYN KROKODYLA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Uczeni, zajmujący się profesjonalnie badaniem stopnia pokrewieństwa pomiędzy rozmaitymi gatunkami zwierząt, doszli do wniosku, że najbliższymi krewnymi krokodyli i aligatorów nie są, jak dotychczas sądzono, ptaki, lecz żółwie. Myślimy, że wiadomość ...
DLACZEGO OKO WIDZI ŚWIATŁO?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Pytanie może się wydać tautologiczne, bowiem światło, jakim posługuje się nasz zmysł wzroku w celach percepcji, jest z definicji "widzialne". Problem nie jest jednak bynajmniej trywialny, bowiem widzimy tylko wąską cześć widma promieniowania ...
NA TROPIE BIBLIJNEGO POTOPU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Opublikowana właśnie książka autorstwa dwóch wybitnych geologów z Uniwersytetu Columbia Williama Ryana i Waltera Pitmana przedstawia naukowy argument dowodzący, że opisany w Biblii potop rzeczywiście się zdarzył. Zdaniem nowojorskich uczonych, nastąpił ...
O CO NAS GŁOWA BOLI?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Okazuje się, że w czasie weekendów nie tylko częściej pada deszcz, lecz jest to także okres, w którym najbardziej cierpimy na bóle głowy. Choć, jak wykazują badania, 98% ludzi co pewien czas cierpi na migrenę, przyczyny tej popularnej dolegliwości ...
PALI SIĘ! ALE KOMPUTER POMOŻE...
ILONA BENDYK Czerwiec 1999
W ciągu ostatnich 50 lat w dziedzinie bezpieczeństwa pożarowego dokonał się olbrzymi postęp. Czy oprócz konstruowania nowych materiałów i wprowadzania lepszych technologii można jeszcze coś zrobić? Tak! Żyjemy przecież w erze komputerów. Profesor Ed ...
PRZYSZŁOŚC E-BIZNESU
LESZEK WROŃSKI Czerwiec 1999
NA DYNAMICZNIE ZMIENIAJĄCYM SIĘ RYNKU, W WARUNKACH GOSPODARKI W SILNYM STOPNIU ZALEŻNEJ OD TECHNOLOGII INFORMATYCZNYCH, JAKOŚĆ INFORMACJI I SZYBKOŚĆ JEJ PRZETWARZANIA STAJĄ SIĘ GŁÓWNYMI CZYNNIKAMI OSIĄGANIA SUKCESU. JEŻELI W STRATEGII FIRMY ODWOŁUJEMY ...
SYMETRYCZNYM SZCZĘŚCIE SPRZYJA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Dla Charlesa Browna, profesora biologii na Uniwersytecie w Tulsa w Oklahomie, tygodniowy atak majowego chłodu, jaki wydarzył się w 1996 roku, był okazją do obserwowania darwinowskiej teorii ewolucji w akcji. W wyniku nagłego ochłodzenia, jakie zdarza ...
BIOCHEMICZNY BUDZIK
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Uczeni z Uniwersytetu w Lubece ogłosili w tygodniku "Nature" interesujące wyniki badań nad biochemicznym mechanizmem, który pozwala ludziom (co prawda, nie wszystkim) obudzić się o wybranej wcześniej godzinie. Przez kolejne trzy noce badacze ...
MILION DOLARÓW DO WZIĘCIA
HENRYK SZYDŁOWSKI PRZEMYSŁAW KISZKOWSKI Czerwiec 1999
Przystępując niegdyś do badania radiestezji, mieliśmy wątpliwości dotyczącesamego istnienia zjawiska, lecz z braku środków i niechęci do współpracyradiestetów nie mogliśmy rozpocząć badań statystycznych. Z zadowoleniem przyjęliśmy fakt, że profesor H.D. ...
JASNOWIDZ SIĘ POMYLIŁ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Mieszkaniec Modesto w Kalifornii, Bernardo Arroyo, który stanął niedawno przed sądem pod zarzutem handlu narkotykami, zamiast wynająć prawnika, udał się po radę do jasnowidza. Dowiedziawszy się, że zostanie uniewinniony, nie przyjął proponowanej przez ...
KUP PAN NAZWĘ...
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Odkrywca nowego gatunku ptaka z rodzaju Thamnophilus, żyjącego w dorzeczu Amazonki, Bret Whitney z Austin w Teksasie, postanowił sprzedać prawo do jego nazwania na licytacji. Prawo to należy do odkrywcy i nowe gatunki żywych stworzeń często unieśmiertelniają ...
RADIESTEZJA A NAUKA
JAN ŁOPUSKI JANUSZ WILCZEWSKI LESŁAW DRYGAŁA FRANCISZEK ŚCIOBŁOWSKI MAREK RYMUSZKO Czerwiec 1999
W związku z dużym odzewem na artykuł Radiestezja a nauka ["WiŻ" nr 2/1999] Przemysława Kiszkowskiego i Henryka Szydłowskiego publikujemy wybrane fragmenty listów Czytelników i odpowiedź autorów. Całkowicie zgadzam się z autorami, że za pomocą ...
POLSKA A WIZJA GLOBALNEJ INFRASTRUKTURY INFORMACYJNEJ
CZESŁAW JĘDRZEJEK Czerwiec 1999
PRAWO DOSTĘPU DO INFORMACJI I KOMUNIKACJI BEZ BARIER I GRANIC BĘDZIE PODSTAWOWĄ CECHĄ SPOŁECZEŃSTWA INFORMACYJNEGO. STARA INFRASTRUKTURA W POSTACI KOMUTOWANYCH SIECI TELEKOMUNIKACYJNYCH I WĄSKOPASMOWEGO INTERNETU JUŻ NIE WYSTARCZY. SZEROKOPASMOWE "AUTOSTRADY" ...
LENISTWO JEST NIEZDROWE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Mężczyźni, którzy twierdzą, że nie mogą pomagać żonom w drobnych pracach domowych, ponieważ źle się czują, mogą utracić usprawiedliwienie dla swego lenistwa. Jak wynika z ogłoszonych właśnie przez Amerykańskie Stowarzyszenie Medyczne wyników długoletnich ...
PTAKI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Potrafią nie tylko spać, stojąc na jednej nodze, ale także z jednym okiem czujnie patrzącym na świat. Niles Rattenberg z Indiana State University w Terre Haute, który ogłosił niedawno wyniki swych obserwacji w "Nature", twierdzi, że choć ...
VIAGRA NA ODSIECZ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
9 lutego br. organ Amerykańskiego Stowarzyszenia Medycznego "JAMA" doniósł: 31% mężczyzn i 43% kobiet [w Ameryce] cierpi regularnie na jakąś formę seksualnej dysfunkcji, co usprawiedliwia uznanie tego problemu za istotną kwestię dotyczącą ...
KORZYŚCI Z POLIANDRII
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Oczywiście, nie wszystkie owady żyją "przyzwoicie" w trwałych monogamicznych stadłach. Trzmiele z gatunku Bombus terrestris, na przykład, podobnie jak wiele innych pszczół czy os, kultywują obyczaj zwany poliandrią, polegający na tym, że ...
ROZWÓD PO TERMICIEMU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Janet Shellman-Reeve, biolog z Cornell University, zajmuje się badaniem obyczajów małżeńskich monogamicznego gatunku termitów zwanego Zootermopsis nevadensis. Owady te tworzą trwałe pary solidarnie wychowujące swe potomstwo, ale, jak odkryła niedawno ...
ZABAWA W KLATCE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Jak twierdzi profesor genetyki Lee Silver z Uniwersytetu Princeton, około 95% ludzi, którzy zaczęli palić papierosy, odczuwa głód nikotynowy; w wypadku alkoholu odsetek ten wynosi 15%, zaś co najmniej 50% ludzi, którzy raz spróbowali kokainy, odczuwa ...
KWESTIA GUSTU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1999
Uznanie, co w danej kulturze uchodzi za przysmak lub za budzące obrzydzenie paskudztwo, nie wynika na ogół z racjonalnych przesłanek, a z tradycji i obyczaju. W kulturach europejskich, na przykład, owady - które w innych częściach świata traktowane ...
WIRUS ROKU 2000 ATAKUJE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Jak donosi "Bangkok Post", jedną z pierwszych potwierdzonych ofiar wirusa Y2K stały się... taksówki w Singapurze. W południe 1 stycznia 1999 roku w 300 z nich przestały działać liczniki. Kilka godzin później zakłócenia nastąpiły także w Sztokholmie ...
...ORAZ LUDZIOM
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Tymczasem w Kalifornii, krainie ludzi zrelaksowanych, badania nad wpływem stanu psychicznego na zdrowie fizyczne są bardziej zaawansowane. Dean Ornish, dyrektor Instytutu Badawczego Medycyny Prewencyjnej w Sausalito, ogłosił w grudniu w "Journal ...
ZMIERZYĆ DEMOKRACJĘ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Jak obiektywnie ocenić poziom demokracji w wybranym kraju? Brytyjski renomowany tygodnik ekonomiczny "The Economist" opracował własną metodę "pomiaru". Otóż okazuje się, że im bardziej demokratyczny, w powszechnym mniemaniu, kraj, ...
CENA NEUTRINA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
W pięknej dolinie Baksana na Kaukazie położona jest maleńka wioska zwana Neutrino, która jest siedzibą jednego z sześciu działających na Ziemi detektorów ulotnej cząstki elementarnej, noszącej nazwę tejże wsi. Detektor jest owocem międzynarodowej współpracy ...
CAŁA WŁADZA W ŁAPY KOTÓW
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Brytyjski producent kociego jedzenia w puszkach, Whiskas, przy współpracy firmy reklamowej M&C Saatchi wyprodukował, kosztem 825 tys. dolarów, pierwszą w świecie reklamę telewizyjną adresowaną... wprost do kotów. Jej emisję poprzedzać ma 10-sekundowy ...
STRES SZKODZI SZCZUROM...
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Aby dowieść, jak bliski jest związek pomiędzy stanem ducha (i umysłu) a systemem immunologicznym (czyli w konsekwencji zdrowiem fizycznym), zespół uczonych pod kierunkiem dr Esther Sternberg z amerykańskiego Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego ...
GEN CZŁOWIECZEŃSTWA?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Odkryto wreszcie gen odróżniający człowieka od małp. No, przynajmniej pierwszy z takich genów. Jak pamiętamy, ludzie różnią się pod względem genetycznym od małp zaledwie marginalnie. Na przykład w przypadku szympansów 98.5% ich genów jest identycznych ...
WIEM, CZEGO NIE WIEM
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Brytyjscy genetycy zanotowali niedawno poważny sukces, rozszyfrowująckompletną mapę genów małego, przezroczystego robaczka o nazwie Caenorhabditis elegans (ze zrozumiałych względów popularnie zwanego po prostu C. elegans).Jest ich w sumie około 19 ...
(NIEPRAWE) DNA NA SPRZEDAŻ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Islandia stała się pierwszym krajem na świecie, który zdecydował się sprzedać (za skromną sumę 200 mln dolarów...) informację genetyczną, dotyczącą całej swej, liczącej 270 tys. i odznaczającej się wyjątkową homogenicznością, populacji. Nabywcą jest ...
JAK SCHUDNĄĆ NIE PRZERYWAJĄC PRACY BIUROWEJ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Badacze z Mayo Clinic dokonali niedawno odkrycia, które uradować może serca ludzi zagrożonych otyłością z powodu "siedzącego stylu pracy" i braku czasu (bądź woli) na intensywne uprawianie sportów. Stwierdzili mianowicie, że rozmaite nerwowe ...
DOM STARCÓW DLA SZYMPANSÓW
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Pani Gloria Grow z miejscowości Carigan pod Montrealem, która wraz z mężem i grupą wolontariuszy prowadzi schronisko dla zwierząt o nazwie Fauna Foundation we wrześniu 1997 roku przyjęła grupę 15 nowych "pensjonariuszy". Są to szympansy, ...
DLACZEGO MALI ŻYJĄ KRÓCEJ?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Biolodzy już dawno zauważyli, że w świecie zwierząt zaobserwować można znamienną korelację pomiędzy rozmiarami organizmu a przeciętnym okresem jego życia. Im większy, tym bardziej długowieczny. Badacze z Instytutu Santa Fe w Nowym Meksyku - fizyk ...
ŻYCIE SEKSUALNE DZIKICH
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Na niedawnym spotkaniu Amerykańskiego Stowarzyszenia na rzecz Postępu Nauki (AAAS) Paul Valentine, antropolog z Uniwersytetu East London, doniósł o wynikach badania obyczajów małego plemienia o nazwie Curripaco, żyjącego w dorzeczu Amazonki. Jak odkrył ...
PLUTON UNIKNĄŁ DYMISJI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Maj 1999
Pluton, najmniejsza spośród planet Układu Słonecznego, był, przyznajmy to, ofiarą dyskryminacji prawie od chwili odkrycia w 1930 roku przez zmarłego niedawno Clyde'a Tombaugha, astronoma z Lowell Observatory w Arizonie. Wielu uczonych uważało, że ten, ...
WIARA PRZEDŁUŻA ŻYCIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
Wzrasta liczba badań medycznych dowodzących, że ludzie obdarzeni silną wiarą religijną są, statystycznie biorąc, zdrowsi i żyją dłużej od ateistów. Częściej przeżywają pomyślnie operację serca i mają większe szansę wyleczenia się z depresji (jeśli ...
POLITYKA A KROWIE GAZY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
Badania gazów wydalanych przez krowy (zawierają metan, jedną z substancji wpływających na ocieplenie ziemskiego klimatu) stały się przedmiotem politycznej kontrowersji w czasie niedawnych wyborów do Senatu w stanie Wisconsin. Kongresman Mark Neumann, ...
DNA W KOSMOSIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
Każdy Ziemianin posiadający 50 dolarów, z którymi nie wie, co zrobić, może wysłać za tę skromną opłatę w przestrzeń kosmiczną swą genetyczną wizytówkę. Usługę tę oferuje 4.5 mln potencjalnych klientów kalifornijska firma Encounter 2001. Rakieta załadowana ...
PRAWO PO STRONIE DZIĘCIOŁÓW
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
Para upartych dzięciołów spowodowała chwilowe wstrzymanie budowy nowej biblioteki w mieście Riverton w stanie Utah. Ptaki wydziobały sobie dziuplę w ścianie konstruowanej budowli i nijak nie dają się z niej wypłoszyć, prośbą ni groźbą. Budowlańcy trzymają ...
MOWA CIAŁA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
Jak dowodzi w swym artykule w "Nature" dr Jana Iverson z Uniwersytetu Stanu Indiana w Bloomington, zwyczaj używania rąk (i całego ciała) w trakcie rozmowy nie jest nawykiem kulturowym, lecz prawdopodobnie skłonnością zakodowaną genetycznie. ...
AMNEZJA EUFORYCZNA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
Jeśli wierzyć ogłoszonym niedawno w liście do czasopisma "Lancet" wynikom badań dwu lekarzy, Chi Dang i Lawrence'a Gardnera, z Uniwersytetu Johna Hopkinsa w Baltimore, prezydent Clinton być może nie kłamał, kiedy oświadczył pod przysięgą, ...
NIEWINNOŚĆ UZDRAWIA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
Doktor Dieter Frey, psycholog prowadzący badania ofiar nieszczęśliwych wypadków w Klinice Uniwersyteckiej w Kilonii, odkrył, że najlepsze rokowania szybkiego powrotu do zdrowia mają pacjenci przekonani, że wypadek nastąpił nie z ich winy. Zbadał on ...
PIESKIE ZDROWIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
W świecie, w którym odpowiedzią na każdy ludzki problem jest stosowna pastylka, postęp farmakologii nie mógł nie objąć zwierząt domowych, zwanych ostatnio bardziej stosownie "zwierzętami towarzyszącymi". Amerykańska Food and Drug Administration, ...
PERPETUUM MOBILE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
Miesięcznik "Omni" ogłosił wyniki konkursu na niekonwencjonalne teorie naukowe. Pierwszą nagrodę otrzymała następująca propozycja: Kot zrzucony na ziemię ląduje ZAWSZE na czterech łapach; kiedy upada nam na podłogę kromka chleba, ląduje ona ...
GENETYKA NA ODSIECZ GAJOWYM
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
W Kolumbii Brytyjskiej - prowincji kanadyjskiej, znanej z pięknych krajobrazów i niezmierzonych lasów - kradzież drzew stała się poważnym problemem ekonomicznym. Pojedynczy egzemplarz zachodniego czerwonego cedru o wartości rynkowej sięgającej ...
ALKOHOL CHRONI ZDROWIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
Kolejna dobra wiadomość dla umiarkowanych konsumentów napojów wyskokowych: jak donosi w "Journal of the American Medical Association" dr Mitchell Elkind z Uniwersytetu Columbia, kieliszek (lub dwa) alkoholu dziennie aż o 50% może obniżyć ...
ŻYWA CHŁODZIARKA
WOJCIECH NOWICZAŃSKI Kwiecień 1999
DO TEJ PORY OTACZALIŚMY SIĘ ROŚLINAMI, KTÓRE STWORZYŁA NATURA. DZIŚ DZIĘKI ROZWOJOWI INŻYNIERII GENETYCZNEJ ICH ULEPSZONE WERSJE PRZEJMUJĄ FUNKCJE SPRZĘTU GOSPODARSTWA DOMOWEGO. Przywykliśmy już do doniesień o uzyskiwaniu, w wyniku modyfikacji genetycznych, ...
DLACZEGO ZAWSZE PADA W NIEDZIELE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
Opublikowane niedawno w tygodniku "Nature" badania sugerują, że zgodnie z tym, co od dawna podejrzewaliśmy, deszcz częściej pada w czasie weekendu niż w dni robocze. Aby dojść do tej dość oczywistej konkluzji, klimatolodzy z Uniwersytetu ...
NAGRODA ZA GRZECH
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Kwiecień 1999
Pozytywny wpływ na długość naszego życia ma także łakomstwo, zwłaszcza szczególna jego forma, odznaczająca się niepohamowanym zamiłowaniem do spożywania czekolady. Tak przynajmniej twierdzi epidemiolog z Uniwersytetu Harvarda dr I-Min Lee, który przeprowadził ...
SIEWCY ŚMIERCI
IRENEUSZ NOWAK Marzec 1999
BAKTERIE WĄGLIKA, SPREPAROWANE DO CELÓW BOJOWYCH, TO NIEPOZORNY, PRZYPOMINAJĄCY KAKAO, BRUNATNY PROSZEK. JEGO GARŚĆ, ODPOWIEDNIO ROZPYLONA, MOŻE ZABIĆ TYSIĄCE LUDZI. AMERYKANIE TWIERDZĄ, ŻE IRAK POSIADA SETKI KILOGRAMÓW TEJ STRASZLIWEJ BRONI. Spośród ...
ŚMIERĆ I PODATKI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Marzec 1999
Dwie rzeczy, które w życiu są pewne - głosi amerykańskie porzekadło - to śmierć i podatki. Niedawne wyniki badań archeologicznych potwierdzają tę prawdę, nadając jej zarazem szacowną patynę. Jak ogłosił w grudniu na konferencji prasowej szef ...
ROK NIEDYSKRECJI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Marzec 1999
Prezydent Clinton nie był jedyną znaną osobistością, o której życiu prywatnym dowiedzieliśmy się w 1998 roku rzeczy, o jakich nasi rodzice nigdy z nami nie rozmawiali. O jego poprzedniku sprzed dwustu lat, Tomaszu Jeffersonie, plotkowano już w 1802 ...
WEGETARIAŃSKIE PSY ŻYJĄ DŁUŻEJ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Marzec 1999
Organizacja poświęcona ochronie praw zwierząt, PETA (People for the Ethical Treatment of Animals), ogłosiła w lecie wstępne wyniki sponsorowanych przez siebie badań, dowodzących, że nie tylko ludzie są zdrowsi i żyją dłużej, jeśli nie jedzą mięsa. ...
REKORD ZŁEGO STYLU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Marzec 1999
Jak co roku, czasopismo "Philosophy and Literature" ogłosiło wyniki swego konkursu na najgorzej napisany fragment prozy. Tym razem lauretką jest wybitna uczona, profesor retoryki i literatury porównawczej z Berkeley, pani Judith Butler, którą ...
KOTY I PSY WOLĄ BOGATYCH
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Marzec 1999
Domowe zwierzaki najwyraźniej źle znoszą pustki w kieszeni właścicieli. Choć wydaje się oczywiste, że ludzie niezamożni są mniej chętni do płacenia za weterynarza i bardziej wyszukane menu dla swoich podopiecznych, to jednak nie wszystko. W podsumowaniu ...
EUGENICZNA CHOINKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Marzec 1999
W ubiegłym sezonie świątecznym Amerykanie zakupili około 35 mln świątecznych drzewek, zarówno jodeł, jak i najrozmaitszych odmian sosen i świerków. Już za parę lat jednak będą oni mogli nabyć genetycznie udoskonalone jodełki o poprawionych parametrach ...
PSY I LUDZIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Marzec 1999
Jak dowodzi w swej nowej książce Ewoluujący mózg biolog John Allman,psy są rzeczywiście najlepszymi przyjaciółmi człowieka - a jeśli nie najlepszymi, to przynajmniej najstarszymi. Powołując się na niedawne badania mitochondrialnego DNA psów, przeprowadzone ...
INWAZJA Z KOSMOSU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 1999
Wielkim powodzeniem wśród amerykańskich czytelników cieszy się wydana niedawno książka Ann Druffel Jak bronić się przed uprowadzeniem przez kosmitów (New York: Three Rivers Press, 1998). Jedną ze skutecznych metod jest, jej zdaniem, noszenie przy sobie ...
WIEŚCI Z PAJĘCZYNY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 1999
Jak donosi w Sieci Leon Brocard ( http://www.ntk.net/longerthanthis/) najdłuższym internetowym adresem, jaki udało mu się zidentyfikować, jest www.do.you.think.really.that.we.created.that.host.only.for.fun.horus.ch, choć redakcja "New Scientist" ...
NIEMCY CZY ROSJANIE - ANALIZA PYŁKU UJAWNIA SPRAWCÓW MASOWEGO MORDU
MAGDALENA PECUL Luty 1999
W lutym 1994 roku w centrum Magdeburga robotnicy budowlani odkryli masowy grób ze szkieletami trzydziestu dwóch mężczyzn. Po początkowych gorączkowych spekulacjach niemieckich gazet pojawiły się dwie poważne hipotezy dotyczące tożsamości ofiar i zabójców. ...
CHŁOPCZYK CZY DZIEWCZYNKA?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 1999
Jak doniosły środki masowego przekazu, grupie uczonych pracujących pod wodzą dr. Edwarda Fuggera z Fairfax w stanie Wirginia udało się opracować metodę sortowania plemników, która może stać się spełnieniem odwiecznych marzeń wielu rodziców. Procedura, ...
SILIKONOWY SZARMACH
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 1999
Komputer wykazał już swą wyższość nad ludzkim gatunkiem w grach wymagających intensywnej pracy mózgu, takich jak szachy. Jeśli japońscy uczeni z Sony Computer Science Laboratory zrealizują pomyślnie swe naukowe ambicje, następnym sportem, w którym człowiek ...
KTÓRA NAJPIĘKNIEJSZA?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 1999
Naukowy spór na temat uniwersalnych, ewolucyjnie wykształconych i genetycznie zakodowanych kanonów kobiecej urody trwa. Popularny wśród socjobiologów argument, że mężczyźni zdradzają, niezależnie od swej kulturowej afiliacji, wrodzony pociąg do kobiet ...
NIEODWZAJEMNIONA MIŁOŚĆ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 1999
We wrześniu na podwórku domu państwa Edwarda i Anny Stuardi w Mobile, Alabama pojawił się dwumetrowej wysokości struś emu. Państwo Stuardi, w swym miłosierdziu, nakarmili gościa konserwami z psim jedzeniem, nie podejrzewając, że wkrótce ich życie małżeńskie ...
RADIESTEZJA A NAUKA
PRZEMYSŁAW KISZKOWSKI HENRYK SZYDŁOWSKI Luty 1999
DWADZIEŚCIA LAT TEMU POSTa wILIŚMY SOBIE ZA CEL NAUKOWE UDOWODNIENIE ZJa wISKA RADIESTEZJI. ZABRALIŚMY SIĘ DO PRACY Z OGROMNYM ZAPAŁEM. PO LATACH BADAŃ NASZA WIARA W RADIESTEZJĘ MUSIAŁA USTĄPIĆ SCEPTYCYZMOWI. Radiesteci twierdzą, że mają naturalny dar ...
KOCHAJ MATKĘ SWOJĄ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 1999
Jak wynika ze świeżych obserwacji Keitha Kendricka, etologa zatrudnionego przez Babraham Institute w brytyjskim Cambridge, freudowski kompleks Edypa może być także rozpowszechniony wśród zwierząt. Pan Kendrick pozamieniał dzieci urodzone w koziej i owczej ...
NIE TRZEBA BYĆ WARIATEM, BY WIERZYĆ W KOSMITÓW
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
Jak dowodzą statystyki, liczba Amerykanów przekonanych, że planetę naszą odwiedzili w przeszłości, bądź aktualnie odwiedzają, przybysze z innych cywilizacji (27%), jest wyższa niż liczba głosów oddanych w wyborach prezydenckichna Ronalda Reagana, George'a ...
NIEWINNA KŁÓTNIA RODZINNA ZAKOŃCZONA DOKTORATEM
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
Profesor John Kobza z Virginia Polyterrchnic Institute, wybierając się na zakupy, miał zwyczaj parkowania samochodu na pierwszym wolnym miejscu, jakie mógł znaleźć, podczas gdy jego małżonka była zdania, że bardziej popłaca upór i wybredność, bowiem ...
DLACZEGO TAK TRUDNO TRAFIĆ MUCHĘ?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
Odpowiedź na to nękające nas od dawna pytanie poznaliśmy wreszcie dzięki dociekliwości Michaela Dickinsona i jego współpracowników z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Używając miniaturowej komory wirtualnej rzeczywistości, odkryli oni, że muchy ...
VIAGRA OBRONI... NOSOROŻCE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
Wielka popularność nowego leku przeciw męskiej impotencji, Viagry, stwarza nadzieje, iż jego rozpowszechnienie w Azji doprowadzi do spadku popytu na mielony róg nosorożca, uważany przez chińską medycynę ludową za cudowny lek podnoszący męskość....
OCZYWIŚCIE, KIEDY JEST TRZEŹWA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
Pijane muchy, no cóż - "padają jak muchy". Badania zespołu dr Ulrike Heberlein z Gallo Center na Uniwersytecie stanu Kalifornia w San Francisco (centrum to finansowane jest przez rodzinę Gallo, posiadającą najsłynniejsze w Ameryce winnice), ...
ZEMSTA NATURY?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
7 czerwca 1998 roku agencje prasowe doniosły: Szwajcarzy głosujący w niedzielnym referendum zdecydowaną większością głosów odrzucili propozycję przewidującą całkowity zakaz produkcji i patentowania genetycznie zmodyfikowanych zwierząt, roślin i innych ...
WYGLĄD MOŻE BYĆ ZWODNICZY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
Michael Kalick, psycholog z Uniwersytetu stanu Massachusetts w Bostonie, dokonał obserwacji, których wyniki rzucają światło na racjonalność ludzkich romantycznych impulsów. Czy może na brak takowej... Ludzkie pary nie dobierają się oczywiście (na ...
SZCZUR BY SIĘ UŚMIAŁ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
Szczury nie władają ludzkim językiem, ale mają z ludźmi wiele wspólnego. Na przykład śmieją się, kiedy się je łaskocze. Ich śmiech, jak odkrył niedawno prof. Jaak Panksepp z Uniwersytetu stanu Ohio w Bowling Green, jest dla nas niesłyszalny, bowiem ...
KALESONY BEZ PLUTONU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
Czytelnicy zauważyli zapewne, że ostatnio panuje wielka moda na produkty "naturalne". Działając zgodnie z duchem czasu, australijskie czasopismo turystyczne "Wild" zamieściło niedawno, jak donosi "New Scientist", reklamę ...
CO POWIEDZIEĆ DZIECIOM?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
Mary Spraker i Greg Studdard z Atlanty są szczęśliwymi rodzicami trojaczków płci żeńskiej. Mary i Greg mają także 9-letniego syna, który został przez nich zaadoptowany. Pewnego dnia jego biologiczna matka, której tożsamość była im znana, przedstawiła ...
NIAŃCZENIE PRZEDŁUŻA ŻYCIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
U gatunków naczelnych, wśród których obydwoje partnerów dzieli równo obowiązki rodzicielskie, samce i samice żyją tak samo długo - twierdzi John Allman z Kalifornijskiego Instytutu Technologii. U innych dłuższym życiem cieszy się płeć, której przedstawiciele ...
GALERIA PIĄTEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO "WIEDZY I ŻYCIA"
MICHAŁ RÓŻYCZKA Styczeń 1999
Obraz Moniki Łyko (bez tytułu) Zgodnie z pięcioletnią już tradycją przedstawiamy najciekawsze i najpiękniejsze fotografie wykonane przez uczestników Piątego Konkursu. Do fotografii dołączamy reprodukcję kolejnego obrazu Moniki Łyko. Sprawozdanie ...
CZY DOBRY SAMIEC LEPIEJ SKRZECZY?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1999
Biolodzy ewolucyjni od dawna twierdzili, że w przyrodzie obowiązywać musi zasada "prawdy w reklamie" - te cechy samca, które przyciągają samice, powinny być skorelowane z jego "genetyczną wartością". By sprawdzić, czy samce ...
CZY BĘDZIE TRZECI?
MAGDALENA FIKUS Grudzień 1998
II Festiwal Nauki w Warszawie (17-26 września br.) miał znacznie większy zasięg niż poprzednie: odbyło się ponad 210 rozmaitych imprez w 71 różnych instytutach i uczelniach Warszawy. W tym roku zaproponowaliśmy nowe formy spotkań: cieszące się wielkim ...
NAGRODY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI POLSKIEJ
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 1998
Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej już po raz siódmy przyznała swoje doroczne nagrody wybitnym naukowcom, reprezentującym dziedziny: nauk humanistycznych i społecznych, nauk przyrodniczych i medycznych, nauk ścisłych oraz nauk technicznych. Otrzymują je ...
SPIS TREŚCI ROCZNIKA 1998
REDAKCJA Grudzień 1998
INDEKS AUTORÓW (ZAWIERA TAKŻE NUMER PISMA, A W NAWIASIE STRONY; GWIAZDKĄ OZNACZONO DODATEK HUMANISTYCZNY) Acerboni Giovanni 4* (s. 57) AGOR12 (s. 62) AKW 1 (s. 80), 2 (s. 80), 3 (s. 80), 4 (s. 80), 5 (s. 80), 6 (s. 80), 7 (s. 80), 8 ...
PÓŁ ŻARTEM - PÓŁ SERIO
ANDRZEJ GORZYM Sierpień 1998
W pierwszą czerwcową sobotę, już drugi rok z rzędu, bawiliśmy się razem z naszymi czytelnikami na Pikniku naukowym Polskiego Radia BIS, na Rynku Nowego Miasta w Warszawie. Przypomnijmy, że pomysłodawcą i dobrym duchem tej imprezy jest prof. dr Łukasz ...
NOWY RODZAJ PAMIĘCI KOMPUTEROWYCH
BOGDAN MIŚ Czerwiec 1998
Zespół amerykańskich fizyków opracował laserowy system holograficzny, który może zapisywać dane tysiąc razy szybciej niż wcześniejsze urządzenia holograficzne, przy zaledwie 1% błędów odczytu w ten sposób zapisanej informacji. Jakkolwiek technologia ...
DEKADA INTERNETU
MAREK HOŁYŃSKI Czerwiec 1998
RÓŻNIE JUŻ NAZYWANO NASZE STULECIE: ERĄ ATOMU, EPOKĄ KOMPUTERÓW, PODRÓŻY KOSMICZNYCH... RZECZYWIŚCIE, W PEWNYCH OKRESACH KAŻDA Z TYCH NAZW MIAŁA SWE UZASADNIENIE. NIE WIADOMO, JAKIE SŁOWO WYBIERZE HISTORIA DLA CAŁEGO XX WIEKU. ALE SĄ SPORE SZANSE NA ...
POCHODZENIE SMOKÓW: ROZWIĄZANIE ZAGADKI
REDAKCJA Czerwiec 1998
W "Wiedzy i Życiu" nr 4/98 zamieściliśmy artykuł - żart primaaprilisowy. Otrzymaliśmy bardzo wiele poprawnych odpowiedzi. Nagrody - encyklopedie multimedialne - wylosowali: Konrad Kubica z Bielska-Białej, Jerzy Bogusz z ...
POCHODZENIE SMOKÓW
JACEK BALERSTET Kwiecień 1998
SMOKI - OBECNIE JUŻ BARDZO RZADKA I WYMIERAJĄCA GRUPA GADÓW - TOWARZYSZYŁY CZŁOWIEKOWI OD NIEPAMIĘTNYCH CZASÓW, A ZE WZGLĘDU NA SWÓJ WYGLĄD I WOJOWNICZE CECHY CHARAKTERU WYWIERAŁY ZAWSZE SILNY WPŁYW NA LUDZKĄ WYOBRAŹNIĘ. STAŁY SIĘ STWORZENIAMI ...
UWAGA, WYBITNI
BOGDAN MIŚ Marzec 1998
W ub.r. z okazji Święta Niepodległości po raz pierwszy zostały przyznane stypendia z Funduszu Pomocy Młodym Talentom Jolanty i Aleksandra Kwaśniewskich. Wyróżniono 11 osób. Stypendia - pomoc pieniężna, rzeczowa, organizacyjna i merytoryczna - ...
SPÓŹNIONE DEMENTI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Luty 1998
CO SIĘ ZDARZYŁO PÓŁ WIEKU TEMU W ROSWELL? WYZNAWCY UFO SĄ PRZEKONANI, ŻE ROZBIŁ SIĘ STATEK OBCEJ CYWILIZACJI. ARMIA AMERYKAŃSKA DOPIERO TERAZ ODTAJNIŁA SWOJĄ WERSJĘ. Na początku ubiegłego lata, gdy większość Amerykanów opanował już wakacyjny nastrój, ...
DLACZEGO WŁAŚNIE ON?
ANDRZEJ GOŁĄB Styczeń 1998
W JAKI SPOSÓB MOŻNA WPAŚĆ NA TROP PRZESTĘPCY, KTÓRY JEST SPRAWCĄ WIELU ZBRODNI, ALE POZOSTAJE NIEUCHWYTNY? JAK TO SIĘ DZIEJE, ŻE CZŁOWIEK DOPUSZCZA SIĘ TAKICH ZBRODNI? Informacje zawarte w tekście o Unabomberze skłaniają do poruszenia dwóch tematów. Po ...
UNABOMBER:WRÓG CYWILIZACJI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Styczeń 1998
W POŁOWIE LISTOPADA 1997 ROKU DR TED KACZYNSKI, MATEMATYK, ZNANY POWSZECHNIE JAKO UNABOMBER, STANĄŁ PRZED SĄDEM OSKARŻONY O ZBRODNIE, ZA KTÓRE GROZI MU KARA ŚMIERCI. CO PRZYNIESIE PROCES? CZY KACZYNSKI UZNANY ZOSTANIE ZA CHOREGO, CZY ZAJMIE SIĘ NIM KAT ...
KONKURS ASTRONOMICZNY ROZSTRZYGNIĘTY
JAROSŁAW WŁODARCZYK Grudzień 1997
TEGOROCZNY CZWARTY WIELKI KONKURS ASTRONOMICZNY "WIEDZY I ŻYCIA", KTÓRY TRWAŁ OD POCZĄTKU MAJA DO KOŃCA WRZEŚNIA, CIESZYŁ SIĘ WŚRÓD CZYTELNIKÓW NASZEGO PISMA WIELKĄ POPULARNOŚCIĄ. Zaćmienie Księżyca 16 września 1997 roku. Fot. Dorota i ...
NAGRODY ROKU 1997
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 1997
NAGRODY NOBLA W świecie nauki początek jesieni to emocje towarzyszące Nagrodom Nobla. W okresie poprzedzającym oficjalne ogłoszenie werdyktów coraz częściej na łamach prasy pojawiają się spekulacje, kto zdobędzie to prestiżowe wyróżnienie. W dziedzinach ...
PO FESTIWALU - PRZED FESTIWALEM
MAGDALENA FIKUS Grudzień 1997
W dniach 26-28 września br. odbył się w Warszawie pierwszy Festiwal Nauki, którego program opublikowaliśmy we wrześniowym numerze. W czterech panelach dyskusyjnych: Stereotypy i tolerancja, Czym jest nauka?, Sąd nad biotechnologią i Człowiek wobec informacji, ...
SPIS TREŚCI ROCZNIKA 1997
ANDRZEJ GORZYM Grudzień 1997
INDEKS AUTORÓW (zawiera także numer pisma, a w nawiasie strony; gwiazdką oznaczono dodatek humanistyczny) Amsterdamski Piotr 4 (s. 72) Badowski Ryszard 1 (s. 25), 3 (s. 14), 11 (s. 58) Bajtlik Stanisław 1 (s. 12) Bartnik Ewa 4 (s. 73) Bartosz ...
DOLINA KRZEMOWA
MAREK HOŁYŃSKI Grudzień 1997
SILICON VALLEY JEST ZJAWISKIEM WYJĄTKOWYM W SKALI ŚWIATA. SKĄD WZIĄŁ SIĘ TEN FENOMEN? JAKIE PANUJĄ TAM ZWYCZAJE? CZY MOŻNA ZNALEŹĆ PRACĘ W DOLINIE KRZEMOWEJ? Nazwa miejscowości Mountain View zwykle nikomu nic nie mówi, chociaż znaleźć ją można na każdej ...
ALIŚCI WIDZIAŁ CHŁOPA LECĄCEGO W POWIETRZU ...
JERZY DĄBROWSKI Grudzień 1997
LITERATURA WYZNANIOWA I HAGIOGRAFICZNA, PROTOKOŁY ZAWIERAJĄCE ZEZNANIA OSÓB OSKARŻONYCH O CZAROWNICTWO, RELACJE Z SEANSÓW SPIRYTYSTYCZNYCH PEŁNE SĄ OPISÓW LEWITACJI. Ich autorzy z reguły zastrzegają się, że sprawozdania swoje oparli na sumiennie weryfikowanych ...
JAKA TECHNIKA, TAKA POWÓDŹ
JERZY METELSKI Październik 1997
CZY WARTO BUDOWAĆ ZA MILIARDY ZŁOTYCH ZAPORY, ZBIORNIKI I OBWAŁOWANIA, JEŚLI UCHRONIĄ NAS PRZED POWODZIĄ RAZ NA 100 LAT? Nasze 98 tysięcy kilometrów rzek i górskich potoków to prawdziwe bogactwo. Ich właściwe zagospodarowanie to dostatek wody dla ludzi, ...
POTOP 97
ANDRZEJ GORZYM Październik 1997
Fot. Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne To musiało się kiedyś zdarzyć i może się powtórzyć w każdej chwili. Tak jak każdy żywioł natury. Gdy w ciągu doby spada z nieba miesięczna porcja deszczu, powódź jest nieuchronna. Jedyne, ...
NAUKA NA WESOŁO
ANDRZEJ GORZYM Sierpień 1997
Różne bywają formy popularyzacji nauki - czasopisma, książki, filmy, programy telewizyjne i audycje radiowe, niekiedy gry. Ale zabawa z nauką? Taki właśnie pomysł przyszedł do głowy profesorowi Łukaszowi Turskiemu z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Zaraził ...
SPROSTOWANIE
REDAKCJA Lipiec 1997
Kilka zer za dużo znalazło się w sygnale o odwiedzinach obłoku magnetycznego zamieszczonym w majowym numerze "Wiedzy i Życia". Zewnętrzna granica magnetosfery rozciąga się ponad 60 tys. km od powierzchni Ziemi, orbita geostacjonarna znajduje ...
KWIETNIOWA ZAGADKA
ANDRZEJ GORZYM Czerwiec 1997
W "Wiedzy i Życiu" nr 4/97 zamieściliśmy artykuł - żart primaaprilisowy. Otrzymaliśmy kilkadziesiąt odpowiedzi, w tym 34 prawidłowe. Primaaprilisowy artykuł to Serce rozgwiazdy Wojciecha Nowiczańskiego. Nagrodę wylosował Zbigniew Walenciak ...
SERCE ROZGWIAZDY
WOJCIECH NOWICZAŃSKI Kwiecień 1997
CZY SZCZĘŚCIE CZŁOWIEKA, A ŚCIŚLEJ MÓWIĄC STAN PEŁNEGO PSYCHICZNEGO KOMFORTU, MOŻE WYWOŁYWAĆ SUBSTANCJA, WYTWARZANA PRZEZ SZKARŁUPNIE W CHWILI ROZRODU? Historia ta zaczęła się od tego, że kilka lat temu dwóch naukowców amerykańskich polskiego pochodzenia, ...
TUR W AKCJI PRZEDWYBORCZEJ
ANDRZEJ GORZYM Luty 1997
LUTY 1947 ROKU (...) Spośród wielu spraw natury organizacyjnej i oświatowej na czoło wysunęła się sprawa udziału TUR-u (Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego) w kampanii przedwyborczej. I głównie temu zagadnieniu poświęcone były wygłoszone referaty. ...
SPROSTOWANIE
JERZY VETULANI Luty 1997
Do mojego artykułu pt. O nałogach bez emocji, opublikowanego w "WiŻ" nr 12/1996 wkradł się błąd. W Instytucie Farmakologii PAN bada się obecnie nifedypinę, bloker kanałów wapniowych, a nie klonidynę, którą z sukcesem badano 20 lat temu. Prof. ...
STYCZEŃ 1947 ROKU. WIELKI CZŁOWIEK XX WIEKU
ANDRZEJ GORZYM Styczeń 1997
STYCZEŃ 1947 ROKU 23 lata temu umarł najpopularniejszy człowiek naszego stulecia. O człowieku tym setki milionów ludzi myślało z miłością albo nienawiścią - nigdy obojętnie. Przedstawiano go, jako bohatera-mocarza, to znów, jako wcielenie tyranii ...
STYCZEŃ 1927 ROKU. Z HISTORYJI ZEGARÓW
ANDRZEJ GORZYM Styczeń 1997
STYCZEŃ 1927 ROKU W starożytności dla zachowania czasu i jego rachuby dla celów życia prywatnego i publicznego posługiwano się przyrządami następującemi; gnomonem, zegarem słonecznym, klepsydrami różnego rodzaju, które z czasem zastąpione zostały ...
STYCZEŃ 1967 ROKU. O WIRUJĄCYM BĄKU ZIEMI I ŻYROSKOPIE
ANDRZEJ GORZYM Styczeń 1997
STYCZEŃ 1967 ROKU Na pewno bawiłeś się kiedyś dużym, kolorowym bąkiem. Dlaczego wirujący bąk nie przewraca się? Jaka tajemnicza siła utrzymuje go w tak chwiejnej, zdawałoby się, równowadze? Masa ciała, jak mówi stary Newton, stanowi o jego bezwładności ...
SPIS TREŚCI
REDAKCJA Grudzień 1996
INDEKS AUTORÓW (zawiera także numer pisma, a w nawiasie strony; gwiazdką oznaczono dodatek humanistyczny) Bajtlik Stanisław 1 (s. 20) Bartnik Aleksy 1 (s. 54), 3 (s. 52), 4 (s. 66), 5 (s. 69), 6 (s. 65), 7 (s. 63), 8 (s. 62), 9 (s. 72), 11 (s. ...
PIEKIELNY TRÓJKĄT
ANDRZEJ ZIMNIAK Grudzień 1996
Zagadka trójkąta bermudzkiego ciągle budzi wiele emocji. Wygląda na to, że można ją rozwiązać, nie uciekając się do pomocy Marsjan ani sił nadprzyrodzonych. W środowiskach naukowych przeważa opinia, że za katastrofy i nieraz dosyć tajemnicze zniknięcia ...
KWIETNIOWA ZAGADKA
REDAKCJA Czerwiec 1996
W numerze 4/1996 "Wiedzy i Życia" zamieściliśmy, jak co roku, żart primaaprilisowy, prosząc Czytelników o jego odnalezienie. Otrzymaliśmy kilkadziesiąt odpowiedzi, wśród nich 42 prawidłowych. Nieprawdziwa informacja o "biczu AChT" ...
LIPOKINEZA - REWELACJA W SPORCIE I KOSMETYCE MEDYCZNEJ
ANDRZEJ ZIMNIAK Kwiecień 1996
Już niedługo niezwykłyliposomowy kremurzeczywistni hasło"Przez ruch do zdrowia".Zawarty w nim "bicz AChT"pogania mięśnie do pracybez udziałunaszej świadomości.Intensywny treningmoże odbywać siępodczas snulub brydżowegospotkania. Już ...
SPROSTOWANIA
KAMIL PŁODOWSKI PIOTR DASZKIEWICZ Kwiecień 1996
Do artykułu Przodkowie ("WiŻ" nr 2/1996) wkradły się dwa przykre lapsusy, których nie było w oryginale. W Afryce Południowej nie znajdują się, jak zostało wydrukowane, wspaniałe przykłady sztuki człowiekowatych sprzed paru milionów lat, gdyż ...
70 LAT WIEDZY I ŻYCIA
ANDRZEJ GORZYM Marzec 1996
"Wiedza i Życie" ma 70 lat! Niewiele jest czasopism w Polsce,które szczycą się takim wiekiem. Na dobrą sprawęmoglibyśmy z czystym sumieniem dodać sobie jeszcze 16 lat, tytuł "Wiedzai Życie" pojawił się bowiem już w 1910 roku. Tadeusz ...