Twoja wyszukiwarka

Dział - NAUKI HUMANISTYCZNE I SPOŁECZNE
Kategoria - ANTROPOLOGIA, ETNOGRAFIA
SYGNAŁY - PÓŁ ŻARTEM NA SERIO
PIOTR KOSSOBUDZKI Grudzień 2001
Po co nam śmiech i czy dobieramy go do towarzystwa. Na te poważne pytania postanowiło odpowiedzieć dwoje profesorów psychologii z Vanderbilt University i Cornell University w Stanach Zjednoczonych. Przebadali oni 97 osób, pokazując im różne fragmeny ...
ŚWIĘTA NOC
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK Grudzień 2001
Wigilijnych potraw może być dwanaście, bo tylu było apostołów. Ale równie często przygotowuje się nieparzystą liczbę dań, pięć, siedem czy jedenaście. Im więcej, tym lepiej, tym obfitszy będzie nadchodzący rok. Boże Narodzenie, w Polsce zwane także ...
SYGNAŁY - CZAS NA CUSSAC
SA Październik 2001
Odkryto jaskinię wypełnioną prehistorycznymi rytami. Znajduje się w niej ponad sto przedstawień zwierząt, m.in. mamutów, nosorożców, turów, jeleni i koni. Największe ryty osiągają nawet cztery metry wysokości. Są także przedstawienia ludzi i symboliczne ...
SYGNAŁY - CZŁOWIEK Z GRAN DOLINY
JACEK RODZEŃ Październik 2001
Zrekonstruowano wygląd twarzy najstarszego Europejczyka. Na wystawie w hiszpańskim San Sebastian zaprezentowano ostatnio prawdopodobny wygląd twarzy mieszkańca Europy sprzed około 800 tys. lat. Rekonstrukcji dokonano z wykorzystaniem fragmentów kości ...
SYGNAŁY - SŁOWA I KAMIENIE
PIOTR KOSSOBUDZKI Czerwiec 2001
Posługiwanie się mową i obróbka kamiennych narzędzi mogą mieć wiele wspólnego. Co sprawiło, że w pewnym momencie ewolucji człowieka nastąpiło niezwykłe przyspieszenie? Paleoantropolog Stanley Ambrose dowodzi, że stało się to dzięki wytwarzaniu złożonych ...
WIELKANOC PRADZIADKÓW
TERESA LEWIŃSKA ANDRZEJ LEWIŃSKI Kwiecień 2001
W rodzinnych archiwach, w starych albumach odnaleźć można wysyłane przed laty z okazji Świąt Wielkanocnych karty pocztowe. Przyjrzyjmy się im, jakże są inne od tych współczesnych. Pierwsze karty drukowane (wcześniej były bilety rysowane lub malowane ...
SYGNAŁY - TERMITY PODANO!
PIOTR KOSSOBUDZKI Kwiecień 2001
Jak zajrzeć do talerza australopiteka? Zmieniły się poglądy na temat diety naszych praprzodków. Dotychczas powszechnie sądzono, że australopiteki (Australopitecus robustus), które żyły w Afryce ok. 1.8 mln lat temu, były wegetarianami. Wskazywały na ...
ZWALI TEGO BAŁWANA MARZANNA
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK Marzec 2001
Dziś pierwszy dzień wiosny to "Dzień Wagarowicza". Przez wieki niszczono w tym dniu Marzannę, symbol zimy i śmierci. Bywa, że już na przełomie lutego i marca różne znaki na niebie i ziemi zapowiadają nadejście wiosny. Nam wydaje się, że nie ...
ROZUMNY CZY WYPROSTOWANY?
ANDRZEJ BOMIRSKI Styczeń 2001
Kto był naszym przodkiem? Czy jesteśmy małpoludami? Odpowiedzi na te pytania kryją wykopaliska i nasze DNA. W 1859 roku Karol Darwin opublikował swoje wiekopomne dzieło "O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego", w którym przedstawiał ...
WAMPIRY
ŁUKASZ MAURYCY STANASZEK Styczeń 2001
Archeolodzy badający cmentarzyska znajdują niekiedy zagadkowe groby. Niezwykłe pozy zmarłych, brak niektórych części ciała - np. głowy - czy przebicie klatki piersiowej ostrym przedmiotem są niemymi świadectwami praktyk mających ochronić ludzi przed ...
TE WSPANIAŁE GROBOWCE
JADWIGA IWASZCZUK Listopad 2000
Z opisów archeologów i etnologów znana jest ogromna różnorodność grobów. Ich kształty najogólniej wiążą się z kulturą i wierzeniami danego plemienia czy ludu oraz wynikającymi z nich sposobami chowania zmarłych. W historii ludzkości znane są pochówki ...
Z PROCHU POWSTAŁEŚ...
SERGIUSZ SIDOROWICZ Listopad 2000
Jak wygląda cmentarz? Każdy odwiedza groby, więc odpowiedź nie jest trudna. Kamienne nagrobki, krzyże, nastrój powagi i smutku. Nie wszędzie jednak miejsca pochówku przypominają nasze cmentarze. Są na świecie miejsca wiecznego spoczynku chrześcijan, ...
W CIENIU WULKANU
STANISŁAW IWANISZEWSKI Sierpień 2000
Popocatépetl, od niedawna uaktywniony wulkan, stale zagraża meksykańskim wieśniakom mieszkającym na jego stokach w małych wioskach. Życie w cieniu tej stale dymiącej góry sprawiło, że postanowili się z nią "zaprzyjaźnić". Wszystko zaczęło ...
PALENIE JUDASZA
ŁUKASZ SMYRSKI Kwiecień 2000
A jeden z Dwunastu, imieniem Judasz, szedł na ich czele i podszedł do Jezusa, aby Go pocałować. Jezus mu rzekł: "Judaszu, pocałunkiem wydajesz Syna Człowieczego?" (Ewangelia według św. Łukasza rozdz. 22, 47-48). Dla chrześcijan wszystkich ...
SYGNAŁY - SZANSA NA MIŁOŚĆ
GRZEGORZ NALEPA Kwiecień 2000
Wyżsi mężczyźni mają więcej potomstwa Jak twierdzi Richard Dawkins, autor Samolubnego genu (Prószyński i S-ka, 1996), żyjemy tylko po to, żeby przekazać następnym pokoleniom jak największą liczbę kopii naszego materiału genetycznego. Jeśli rozprzestrzenianie ...
MADONNY
AGNIESZKA DZIARMAGA-CZAJKOWSKA DOROTA BEDNAREK Luty 2000
Kult Matki Boskiej jest fenomenem religijnym, społecznym, kulturowym. Jego najbarwniejsze formy można spotkać w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej. Dla współczesnych katolików kult Matki Boskiej jest nieodłącznym elementem ich wiary. Nie zawsze jednak tak ...
NUNAVUT - NASZA ZIEMIA
ELŻBIETA DĄBROWSKA Grudzień 1999
W TYM ROKU POWSTAŁO NUNAVUT. JEGO TERYTORIUM, OBEJMUJĄCE NIEMAL JEDNĄ PIĄTĄCAŁEJ KANADY, ZAMIESZKUJĄ GŁÓWNIE ESKIMOSI I TO ONI STANĄ SIĘ GOSPODARZAMIZIEMI SWOICH PRZODKÓW. NUNAVUT TO W JĘZYKU ESKIMOSKIM "NASZA ZIEMIA". Powstanie Nunavut, nowej ...
TAJEMNICE ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA
TERESA LEWIŃSKA Grudzień 1999
DZIŚ NAZYWAJĄ GO W ANGLII FATHER CHRISTMAS, WE FRANCJI - P`ERE NöEL, W NIEMCZECH - WEIHNACHTSMANN, W HOLANDII - SINTER KLAAS, W TURCJI - NöELBABA, W STANACH ZJEDNOCZONYCH - SANTA CLAUS, W JAPONII - SANTA SAN. Święty Mikołaj, ...
GODNOŚĆ CZŁOWIEKA TRWA POZA JEGO ŚMIERĆ
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK Listopad 1999
KULT ZMARŁYCH I ZWIĄZANE Z NIM OBRZĘDY POGRZEBOWE SĄ RÓWNIE STARE, JAK HISTORIA LUDZKOŚCI. I CHOĆ NOSZĄ PIĘTNO CZASÓW I KULTUR, KTÓRE JE STWORZYŁY, TO PODSTAWĄ RÓŻNYCH SPOSOBÓW CHOWANIA ZMARŁYCH BYŁO PRZEKONANIE O ISTNIENIU ŻYCIA POZAGROBOWEGO. Józef ...
TAJEMNICE MAŁEJ CZARNEJ
MAGDALENA ŁUKÓW Październik 1999
SŁABA LUB MOCNA, GORZKA LUB SŁODKA, CZARNA LUB BIAŁA... POTRAFI ZACHWYCIĆ RÓŻNORODNOŚCIĄ SMAKÓW I AROMATÓW. KORZYSTANIE Z TEGO BOGACTWA JEST JEDNAK NIEMAŁĄ SZTUKĄ. Swoje odkrycie i powodzenie zawdzięcza pobudzającym właściwościom zawartej w niej kofeiny. ...
I KAWA, I HERBATA
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ Październik 1999
Trudno sobie dziś wyobrazić europejskie miasto bez rozbrzmiewających gwaremrozmów kawiarenek, gdzie znajomi spotykają się nad filiżanką kawy lub herbaty.Te dwa napoje stały się tak nieodłączną częścią naszego codziennego życia,że niewiarygodny wydaje ...
DROGA HERBATY
MAREK SZTRANTOWICZ Październik 1999
LUDZIE ZACZĘLI DELEKTOWAĆ SIĘ HERBATĄ 3 TYS. LAT TEMU W CHINACH. DZIŚ PIJA SIĘ JĄ RÓWNIEŻ Z CYTRYNĄ, MLEKIEM, PRZYPRAWAMI, A W TYBECIE NAWET Z DODATKIEM MASŁA. Herbatę dla Europy odkryli w początkach XVII wieku holenderscy i portugalscy kupcy, prowadzący ...
CYGAŃSKA DROGA
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK Wrzesień 1999
POWSZECHNA OPINIA O CYGANACH JEST TAKA, ŻE SĄ BRUDNI, KRADNĄ, OSZUKUJĄ,ALE PIĘKNIE TAŃCZĄ I ŚPIEWAJĄ ORAZ KOCHAJĄ SWOJE DZIECI. TAK PRZYNAJMNIEJWYNIKA Z RÓŻNYCH SONDAŻY I ANKIET. A WIĘC Z JEDNEJ STRONY NIECHĘĆ, Z DRUGIEJ- NA FESTIWALACH FOLKLORU ...
WIELKANOCNE "TURKI"
LUBOMIR KOSIŃSKI Kwiecień 1999
"Turki" podczas święcenia ognia w Wielką Sobotę; Drobin, woj. mazowieckie Wiele przemawia za tym, że zwyczaj wystawiania w Wielki Piątek Grobów Pańskich i ich adoracji zawdzięczamy bożogrobcom. Ten zakon rycerski, założony w 1099 roku w ...
TAJEMNICE CZWARTEGO WYMIARU
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Grudzień 1998
W CENTRALNYCH MIEJSCACH WIELU MIAST POJAWIAJĄ SIĘ ZEGARY ODMIERZAJĄCE CZAS DO 1 STYCZNIA 2000 ROKU, JAKO PIERWSZEGO DNIA TRZECIEGO TYSIĄCLECIA. TYMCZASEM CZEKAJĄCA NAS ZA ROK NOC SYLWESTROWA BĘDZIE JEDYNIE POCZĄTKIEM OSTATNIEGO ROKU XX WIEKU. Od pewnego ...
ŚWIĄTECZNA OPOWIEŚĆ
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK Grudzień 1998
BOŻE NARODZENIE WPROWADZONO DO KALENDARZA ŚWIĄT KOŚCIELNYCH W IV WIEKU. DOPIERO DWIEŚCIE LAT PÓŹNIEJ ZNALAZŁA SIĘ W NIM WIGILIA, Z JEJ ODRĘBNĄ LITURGIĄ I OBRZĘDOWOŚCIĄ. W dawnej Polsce okres świąt Bożego Narodzenia zwano również Godami, Godnymi lub ...
GDY PIES WYJE I POHUKUJE SOWA
BOGDAN ŻURAWSKI Listopad 1998
LISTA LUDOWYCH ZWIASTUNÓW ŚMIERCI I ZŁYCH WRÓŻB JEST DŁUGA. NIEMIECKI BADACZ PRZESĄDÓW LUDWIG STRACKERJAN PODSUMOWAŁ JĄ BARDZO CELNIE: ZAPOWIEDZI I OZNAK ŚMIERCI JEST TYLE, IŻ CZŁEK PRZESĄDNY MUSI ZACHODZIĆ W GŁOWĘ, DLACZEGO CIĄGLE JESZCZE ŻYJE. Wiele ...
POŻEGNANIE Z AFRYKĄ
MARCIN RYSZKIEWICZ Wrzesień 1998
WYSTAWA W WARSZAWSKIM OGRODZIE ZOOLOGICZNYM UKAZUJE NAJWCZEŚNIEJSZE ETAPY EWOLUCJI RODZAJU LUDZKIEGO. NAUKOWA REKONSTRUKCJA RÓŻNYCH GATUNKÓW HOMINIDÓW W AFRYKAŃSKICH PLENERACH PRZENOSI NAS NA ZIEMIĘ SPRZED MILIONÓW LAT. Zogromnej liczby gatunków, które ...
MIASTO KWITNĄCEJ POMARAŃCZY
DOROTA BEDNAREK Kwiecień 1998
NAJPIĘKNIEJSZE MIASTA ŚWIATA ZNAJDUJĄ SIĘ ZAPEWNE W HISZPANII I NIE WAHAM SIĘ POWIEDZIEĆ, ŻE SEWILLA JEST PIERWSZA SPOŚRÓD NICH. MALOWNICZO POŁOŻONA NAD BRZEGAMI GWADALKIWIRU JEST KULTURALNĄ STOLICĄ ANDALUZJI. Historia Sewilli sięga czasów Fenicjan ...
AMERYKANIE KOPIUJĄ STONEHENGE
BOGDAN MIŚ Kwiecień 1998
Fot. Internet Kopia, tyle że mniejsza, słynnego kamiennego kręgu ze Stonehenge w Anglii powstaje w Stanach Zjednoczonych, w Amherst University w stanie Massachusetts. Budowę pierwszego kamiennego kręgu rozpoczęła jesienią ub.r. profesor astronomii ...
GINĄCY ŚWIAT PALEOAZJATÓW
MARIA DYBOWSKA Marzec 1998
NA KAMCZATCE ŻYJE ICH JUŻ NIEWIELU. OSTATNIE ROSYJSKIE STATYSTYKI Z 1979 ROKU PODAJĄ, ŻE MIESZKA TAM ZALEDWIE 7.9 TYS. KORIAKÓW I 1400 ITELMENÓW. PRZEZ PONAD 200 LAT PODDAWANI BYLI ROSYJSKIEJ KOLONIZACJI, MIMO TO POTRAFILI ZACHOWAĆ WIELE ZE SWOICH OBYCZAJÓW ...
ANIELSKIEGO CHLEBA KRUCHY
BARBARA OGRODOWSKA Grudzień 1997
KAŻDEGO ROKU ŚWIĘTA BOŻEGO NARODZENIA ROZPOCZYNAMY OD DZIELENIA SIĘ OPŁATKIEM. JEST TO SYMBOLICZNY GEST ŁAMANIA CHLEBA. OD NAJDAWNIEJSZYCH CZASÓW LUDZIE DZIELILI SIĘ CHLEBEM NA ZNAK BRATERSTWA I JEDNOŚCI. Opłatki, które zgodnie z tradycją kładziemy ...
NOWOŚCI Z PRZESZŁOŚCI
KAROL SABATH Listopad 1997
Uczestnicy kwietniowego zjazdu American Society of Physical Antropology w St. Louis mieli okazję zapoznać się z nowymi danymi genetycznymi, dotyczącymi zróżnicowania regionu YAP męskiego chromosomu płci (Y), zaprezentowanymi przez Michaela Hammera z ...
ŚWIĘTO RADOSNYCH SPOTKAŃ
TERESA WALENDZIAK Listopad 1997
ŚWIĘTO ZMARŁYCH W MEKSYKU W NICZYM NIE PRZYPOMINA TEGO, KTÓRE W ATMOSFERZE PRZYGNĘBIENIA OBCHODZIMY W POLSCE. NA CMENTARZACH, PRZY KOLOROWO OZDOBIONYCH GROBACH, MEKSYKANIE NIE TYLKO WSPOMINAJĄ TYCH, CO ODESZLI, ALE TAKŻE ROZMAWIAJĄ Z NIMI, OPOWIADAJĄC, ...
SŁOWA CZUŁE, SŁOWA ZJADLIWE
JAN MIODEK Październik 1997
Jakże atrakcyjnym zabiegiem stylistycznym, odświeżającym codzienne zachowania językowe, jest posługiwanie się poszczególnymi słowami w rozmaitych odcieniach znaczeniowych. Chłopisko np. - w zależności od kontekstu i konsytuacji - może być dobre, poczciwe ...
MUSISZ WRÓCIĆ
MARIA SUPRANOWICZ Czerwiec 1997
Brytyjczyk, wykładowca na wydziale antropologicznym, postanawia wyjechać na badania terenowe. Sam się dziwi, jak wpadł na ten pomysł, bo w pracy zawodowej zawsze bardziej pociągały go wyższe stopnie abstrakcji i spekulacje teoretyczne niż patrzenie w ...
O POŚCIE, JAJKU I ŚWIĘCONYM
TOMASZ WÓJCIK Kwiecień 1997
ZGODNIE Z TRADYCJĄ, W WIELKĄ SOBOTĘ PO POWROCIE Z KOŚCIOŁA ZE ŚWIĘCONYM TRZEBA BYŁO TRZYKROTNIE OBEJŚĆ Z NIM DOMOSTWO, ABY ODPĘDZIĆ WSZELKIE ZŁE MOCE. Wielkanoc, Święto Zmartwychwstania Pańskiego, jest w religii chrześcijańskiej najważniejszym świętem ...
WOJOWNIK SPRZED 3000 LAT
KAROL PIASECKI Sierpień 1996
Naukowcy z moskiewskiego Instytutu Struktur Biologicznych, zabezpieczający m.in. mumię Lenina, zajęli się ostatnio nowym "pacjentem", liczącym 3000 lat. Ciało mężczyzny pokryte tatuażem odnaleziono niedawno na głębokości ponad 2 m, w grobowcu, ...
SZAMANI CZY AKTORZY
KRZYSZTOF RENIK Lipiec 1996
W południowych Indiach, w stanie Kerala, odbywają się niezwykłe widowiska, których tradycja sięga drawidyjskiego kręgu kulturowego, istniejącego przed podbojem subkontynentu indyjskiego przez Ariów. Dźwięk bębnów stawał się coraz donośniejszy. Postać ...
NAJPIĘKNIEJSZA JEST PRZECIĘTNA
JAN STRZAŁKO KATARZYNA KASZYCKA BETINA KUJAWA Maj 1996
To, co jest piękne - jest dobre. Nic więc dziwnego, że poszukujemy partnerów atrakcyjnych, choć zaskakujące,że atrakcyjny to tyle, co przeciętny. Badania psychologiczne dowiodły, że wygląd zewnętrzny ma wpływ na wzajemne oczekiwania ludzi wobec siebie. ...
NOWE ODKRYCIE W KENII
AD Luty 1996
Nowe, a zarazem najstarsze hominidy na tle rodowodu człowieka Rodzina hominidów powiększyła się dzięki kolejnemu odkryciu - jest nim Australopithecus anamensis. Nowy gatunek opisali: Mary Leakey, paleontolog kenijska, i Alan Walker z Pennsylvania State ...
ZADZIWIAJĄCA HISTORIA KOKI
PIOTR DASZKIEWICZ Luty 1996
Niewiele roślin odegrało w historii tak znaczącą rolę, jak kokainowy krzew. Uważano, że jest darem boskim i diabelskim wynalazkiem, lekiem skutecznym na wszystkie dolegliwości i zemstą ostatnich Inków na białych kolonizatorach. Kokainowa botanikaKokainowy ...