Wiedza i Życie - www.wiedzaizycie.pl


Dział - NAUKI HUMANISTYCZNE I SPOŁECZNE Kategoria - ARCHEOLOGIA
	PROFESOR ZBIGNIEW SZAFRAŃSKI Grudzień 2001 "Cudem z Faras" nazwała prasa w 1962 roku odkrycie profesora Kazimierza Michałowskiego w Sudanie. Na ścianach wczesnochrześcijańskiej bazyliki polscy archeolodzy odsłonili ponad 120 pięknych, monumentalnych malowideł. Było to całkowite zaskoczenie, ... SYGNAŁY - NIEMAL JAK GNIEZNO MARIA SUPRANOWICZ Listopad 2001 Polskie ziemie wciąż kryją wiele niezbadanych miejsc dla poszukiwaczy... historii. W Kałdusie, miejscowości leżącej w okolicach Torunia, trwają prace prowadzone przez archeologów Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika pod kierunkiem prof. Wojciecha ... SYGNAŁY - TAJEMNICE HIPPOS JM Październik 2001 W połowie roku archeologowie odsłonili forum - główny plac miasta, oraz otaczające go budowle użyteczności publicznej. Słynne antyczne miasto na wschodnim brzegu Jeziora Galilejskiego, Hippos, znane też pod aramejską nazwą Susita, należało do tzw. ... SYGNAŁY - JASKINIE I TAJEMNICA CAŁUNU TURYŃSKIEGO IRENA SZYMCZAK Wrzesień 2001 Datowanie węglem 14C prowadzi do błędów rzędu kilku tysięcy lat. Naukowcy zbadali nacieki jaskiniowe (stalagmity) w tzw. blue holes [patrz: "Błękitne studnie", WiŻ nr 6/2001], jaskiniach zalanych wodą znajdujących się na Bahamach. Tempo przyrostu ... ASTRONOMIA I RZYMIANIE TOMASZ WŁODEK Sierpień 2001 Kwitnie półlegalny handel ołowiem wydobytym i przetopionym przez rzemieślników w starożytnym Rzymie. Nabywcami są firmy elektroniczne specjalizujące się w produktach hi-tech i fizycy poszukujący niewidzialnej części Wszechświata. W dawnych dobrych czasach, ... SYGNAŁY - STAROŻYTNY SYSTEM WAG MARIA SUPRANOWICZ Sierpień 2001 Kraje Bliskiego Wschodu już w epoce brązu miały wspólny, łatwy sposób przeliczania różnych systemów wag. Państwa położone między Indusem a wschodnimi wybrzeżami Morza Śródziemnego handlowały surowcami takimi jak: lazuryt, miedź, cyna, srebro, złoto ... NAJSTARSZE MIASTO? MARIA SUPRANOWICZ Sierpień 2001 Polski archeolog odkrył osadę, która może się okazać najstarszym miastem świata. Chociaż to dopiero początek badań tej osady, dziennikarce WiŻ udało się już nieco dowiedzieć od profesora Ryszarda F. Mazurowskiego. Osadę Tell Qaramel, którą odkrył Pan ... SYGNAŁY - NIESPODZIANKA W PALENQUE SA Czerwiec 2001 Dżungla odsłoniła nieznane obszary starożytnego miasta Majów. Archeolodzy uczestniczący w Projekcie Kartograficznym Palenque (Palenque Mapping Project), którzy badali otoczenie słynnego stanowiska z klasycznego okresu kultury Majów w Meksyku, odkryli ... ROZWIĄZYWANIE ZAGADEK PRZESZŁOŚCI KLARA SOŁTAN-KOŚCIELECKA PAWEŁ KOŚCIELECKI Maj 2001 Ludzi pasjonuje wiele tajemnic, które pozostawili nam przodkowie. Nauka próbuje je rozwiązać różnymi metodami. Jedną z takich zagadek jest Całun z Turynu już od 100 lat toczą się spory, kiedy on powstał. W 2000 roku, z okazji Wielkiego Jubileuszu, Całun ... SYGNAŁY - KLĘSKA EKOLOGICZNA SPRZED WIEKÓW MARIA SUPRANOWICZ Maj 2001 Angkor - centrum państwa Khmerów nie pełniło jedynie ceremonialnych funkcji, ale było rozległą metropolią. To, co przyciąga dziś turystów i archeologów do Angkoru to monumentalne zabytki religijne, zwłaszcza zespoły świątynne Angkor Thom i Angkor Wat, ... SYGNAŁY - ŁOPATY ROZDANE MA Kwiecień 2001 Po raz drugi wyróżniono najlepszych polskich archeologów. W setną rocznicę urodzin prof. Kazimierza Michałowskiego w warszawskiej Filharmonii, już po raz drugi, odbyła się uroczystość rozdania "Złotych Łopat", przyznawanych za najważniejsze ... SYGNAŁY - PREHISTORYCZNA PUŁAPKA NA RYBY MARIA SUPRANOWICZ Luty 2001 Na długo przed konkwistą mieszkańcy północno-wschodniej Boliwii wznieśli wielką budowlę hydrotechniczną. Clark Erickson, archeolog z University of Pennsylvania w Filadelfii (USA), uważa, że zygzakowata sieć ziemnych wałów o wysokości 0.5 m, szerokości ... SYGNAŁY - W MEZOPOTAMSKIEJ BUDOWLI DB Luty 2001 W Tell Arbid (północno-wschodnia Syria) polscy archeolodzy odsłaniają kolejne fragmenty rozległej mezopotamskiej budowli sprzed 4.5 tys. lat. Budynek z cegły mułowej mierzył co najmniej 15x15 m i pełnił nieznane dotąd funkcje. Budowla została ostatecznie ... SYGNAŁY - CZY NOE PŁYWAŁ PO MORZU CZARNYM? MIROSŁAW RUTKOWSKI Luty 2001 Odkrywca "Titanica" poszukuje pod wodą dowodów biblijnego kataklizmu. Opublikowanie w zeszłym roku pracy W. Ryana i W. Pitmana, dwóch geologów z Columbia University, którzy umieścili biblijny potop w basenie Morza Czarnego, wywołało poruszenie ... W BIBLIJNEJ BETSAIDZIE PRZEMYSŁAW NOWOGÓRSKI Sierpień 2000 "Potem przyszli do Betsaidy. Tam przyprowadzili Mu niewidomego i prosili, żeby się go dotknął". Ewangelia św. Marka 8,22.1 Położenie Betsaidy Tam, gdzie wedle Ewangelii Chrystus uzdrowił niewidomego i dokonał cudownego nakarmienia tłumów ... SYGNAŁY - CHIŃCZYCY I ARCHEOLOGIA MARIA SUPRANOWICZ Sierpień 2000 Władze Chin coraz więcej uwagi poświęcają badaniom archeologicznym. Chiny, na których terenie powstała jedna z czterech najstarszych cywilizacji świata (oprócz mezopotamskiej, egipskiej i indyjskiej), nie mogą pochwalić się tak wieloma znaczącymi odkryciami ... SYGNAŁY - ZAGINIONE ŚWIĄTYNIE BZ Lipiec 2000 Polscy archeolodzy dokonali sensacyjnego odkrycia w Sudanie. Między III a IV kataraktą na Nilu znaleziony został duży zespół kultowy położony na obydwu brzegach rzeki, miasto i cmentarzysko z czasów panowania królestwa Kusz (X wiek p.n.e.-IV wiek n.e.). ... SYGNAŁY - WENUS SPOD SANDOMIERZA JAN FIEDORCZUK Kwiecień 2000 Figurka kobiety, znaleziona koło Sandomierza, liczy około 15 tys. lat. W Wilczycach (województwo świętokrzyskie) ekipa Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w czasie dwóch sezonów badań wykopaliskowych odkryła niezwykle cenne zabytki. Wśród około ... SYGNAŁY - ZŁOTE ŁOPATY MARIA SUPRANOWICZ Marzec 2000 Rozdano pierwsze nagrody "Złotej Łopaty", promujące osiągnięcia polskich archeologów. Kapituła złożona z przedstawicieli mediów specjalizujących się w popularyzacji nauki (m.in. również z "Wiedzy i Życia" oraz "Świata Nauki") ... SYGNAŁY - BLASKI I CIENIE OBCYCH PLANET MICHAŁ RÓŻYCZKA Marzec 2000 Umiemy już obserwować zarówno cienie rzucane na Ziemię przez planety pozasłoneczne, jak i pochodzące od tych planet światło. Stwierdzenie, że planeta krąży wokół gwiazdy, jest tylko częściowo prawdziwe. W rzeczywistości planeta i gwiazda krążą wokół ... SYGNAŁY - STYPA PO MIDASIE SMA Marzec 2000 Dzięki analizie chemicznej pozostałości na ściankach zastawy grobowej wiemy już, co jedzono na królewskiej stypie. Króla Midasa znamy z legend obecnie jest słynny również dzięki odkryciom archeologicznym dokonanym w jego grobowcu [patrz: Złoty dotyk ... HATSZEPSUT - KOBIETA FARAON ZBIGNIEW SZAFRAŃSKI Marzec 2000 To, co się udało dokonać przez trzydzieści lat burzliwego życia królowej Hatszepsut, kobiecie ambitnej i z charakterem, wystarczyłoby na obdzielenie kilku innych faraonów potężnego kraju nad Nilem. Po kilkunastu latach panowania królowa jednak nagle ... SYGNAŁY - 4000 LAT PISMA NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ Luty 2000 Alfabet znany był prawdopodobnie dużo wcześniej, niż do tej pory sądzono. Dotychczas naukowcy uważali, że pierwsze pismo, z którego wyewoluowały wszystkie nowoczesne alfabety, pochodziło z terenów dzisiejszej Syrii, Libanu i Izraela i stworzone zostało ... SYGNAŁY - W GÓRĘ NILU, W GŁĄB CZASU BOGDAN ŻURAWSKI Luty 2000 Wystawa w Muzeum Archeologicznym w Warszawie prezentuje kulturę i sztukę Sudanu. Wystawa W górę Nilu, w głąb czasu ukazuje starożytny i współczesny Sudan przez pryzmat odkryć Polskiej Połączonej Ekspedycji Archeologicznej do Doliny Nilu Środkowego, ... SYGNAŁY - HATSZEPSUT OCZEKUJE GOŚCI MARIA SUPRANOWICZ Styczeń 2000 W kwietniu br. nastąpi otwarcie dla zwiedzających dziedzińca i trzech sanktuariów boga Amona na górnym tarasie świątyni Hatszepsut. Od prawie 40 lat pracują przy niej polscy archeolodzy, a patronują im w tym od niedawna "Wiedza i Życie" oraz ... WYDARZENIA ROKU 1999 - ARCHEOLOGIA REDAKCJA Styczeń 2000 Cmentarzysko założone około 4 tys. lat temu przez ludność zaliczaną do kultury pucharów lejkowatych odkryli archeolodzy z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Kicharach Nowych (woj. świętokrzyskie). Na bogato wyposażony grób (XVI/XV wiek p.n.e., ... GROBOWCE Z SIPAN JANUSZ WOŁOSZYN Wrzesień 1999 Już od 16 września br. odwiedzający Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie będą mieli niezwykłą okazję obejrzeć bogatą kolekcję wiernych kopii wspaniałych dzieł sztuki złotniczej, odsłoniętych w trakcie badań wykopaliskowych w Sipán. Stanowisko to, ... MIĘDZY NILEM A SAHARĄ BOGDAN ŻURAWSKI Sierpień 1999 OGROMNE WYDMY NADCHODZĄCE OD STRONY SAHARY NISZCZĄ WSZYSTKO NA SWEJ DRODZE. ZWYCIĘSKIEMU POCHODOWI PUSTYNI OPIERAJĄ SIĘ TYLKO STAROŻYTNE FORTECE USYTUOWANE NA WZGÓRZACH GÓRUJĄCYCH NAD DOLINĄ NILU. W XIV wieku p.n.e. armia egipska zapuściła się aż za ... "W POSZUKIWANIU PAŁACU KLEOPATRY BOGDAN ŻURAWSKI Sierpień 1999 W tym roku kończy się siedmioletnia licencja, wydana francuskiemu badaczowiFranckowi Goddio przez egipski Urząd Starożytności na prowadzenie pracw wodach portu w Aleksandrii. W 1992 roku na głębokości 20 m rozpocząłtu poszukiwania pałacu Kleopatry, który ... WARSZAWSKI KROMLECH KAROL PIASECKI Lipiec 1999 Trwają wakacje, warto więc wybrać się na warszawskie Pole Mokotowskie, aby obejrzeć niecodzienną konstrukcję - kamienny krąg złożony z wielkich głazów narzutowych, który pojawił się tutaj w przeddzień tegorocznego Święta Ziemi. Kamienne kręgi, w ... GDZIE SPOCZYWA KAZIMIERZ PUŁASKI? BOGDAN MIŚ Lipiec 1999 Negatywny wynik pierwszego testu genetycznego nie pozwolił na potwierdzenie przypuszczeń, że szczątki ludzkie, odkryte w swoim czasie w Savannah w USA, należą do generała Kazimierza Pułaskiego. Inicjator tych badań, amerykański historyk polskiego pochodzenia ... ŚWIĄTYNIA OGNIA BARBARA KAIM Lipiec 1999 Zoroastryzm to jedna z najstarszych z wyznawanych do dziś religii. Przyjmuje się, że działalność jej wielkiego proroka Zoroastry miała miejsce w połowie II tysiąclecia p.n.e. Jego dziełem była reforma i kodyfikacja wierzeń rozpowszechnionych wśród koczowniczych ... MIASTO BEZ IMIENIA RENATA FARON Lipiec 1999 MACHU PICCHU TO JEDNO Z NAJPIĘKNIEJSZYCH MIEJSC W PERU. SWYMI TAJEMNICZYMIRUINAMI I WSPANIAŁYMI GÓRSKIMI PEJZAŻAMI OD DAWNA PRZYCIĄGAŁO POSZUKIWACZYPRZYGÓD I BADACZY STAROŻYTNYCH KULTUR; OSTATNIO DO JEGO OBEJRZENIA ZAPRASZAJĄI POLSKIE BIURA PODRÓŻY, ... EROS NAD NILEM KAROL MYŚLIWIEC Marzec 1999 STAROŻYTNY EGIPT ZNAMY Z PIRAMID, ŚWIĄTYŃ, DZIEJÓW POTĘŻNYCH FARAONÓW. MNIEJ WIEMY NATOMIAST O EROTYCE EGIPTU, ZARÓWNO TEJ W WYMIARZE BOSKIM, JAK I LUDZKIM. Świat Egipcjanina był kompozycją antytez, przeciwstawnych pojęć, których łączenie zapewniało ... CZEKAJĄC NA POTOP BOGDAN ŻURAWSKI Marzec 1999 Jeśli rząd sudański zrealizuje plany budowy dwóch tam na Nilu, w Kadżbar i w Hamadab, zalane zostaną ogromne połacie Doliny Nilu między III a IV kataraktą. Na razie prace wstrzymują brak pieniędzy i drażliwe kwestie związane z umową o podziale wód Nilu ... ODKRYCIA W SAKKARZE KAROL MYŚLIWIEC Luty 1999 Poszukiwania archeologiczne w Egipcie trwają już 200 lat, wciąż jednak naukowcy odkrywają tam nowe zabytki z epoki faraonów, dzięki czemu coraz lepiej można poznać historię władców tego potężnego państwa i życie codzienne jego mieszkańców. Fot. Zbigniew ... WZDŁUŻ AUTOSTRADY RYSZARD NAGLIK Styczeń 1999 W ALEKSANDROWICACH POD KRAKOWEM, NA TERENIE PRZEZNACZONYM POD BUDOWĘ AUTOSTRADY, PRZEPROWADZONO BADANIA ARCHEOLOGICZNE NA SKALĘ NIESPOTYKANĄ W POLSCE NIEMAL OD ĆWIERĆWIECZA. ODSŁONIĘTO PRAWIE CZTEROHEKTAROWY KOMPLEKS OSAD, KTÓRE KOLEJNO POWSTAWAŁY W ... DŹWIĘKI Z PRZESZŁOŚCI PRZEMYSŁAW WIELOWIEJSKI Styczeń 1999 Badania budowli ceremonialnych ze słynnego płaskowyżu Nazca w Peru przynoszą co roku ogromne ilości fragmentów ceramiki, wśród których z łatwością można wydzielić potłuczone fletnie. Zdaniem specjalistów z Misji Andyjskiej Instytutu Archeologii Uniwersytetu ... STARA DONGOLA - NOWE FARAS STEFAN JAKOBIELSKI Grudzień 1998 NIEWIELE JEST TAKICH GALERII - NA PUSTYNI NUBIJSKIEJ Z MORZA PIASKU WYŁANIAJĄ SIĘ BUDOWLE ZESPOŁU KLASZTORNEGO, A NA ICH ŚCIANACH POLSCY ARCHEOLODZY ODSŁANIAJĄ KAŻDEGO ROKU NIEZWYKŁE MALOWIDŁA... W nadchodzącym roku minie 35 lat od chwili, kiedy ... SANKTUARIA ANDÓW JUSTYNA OLKO Wrzesień 1998 ODKRYCIA ARCHEOLOGICZNE W NAJWYŻSZYCH PARTIACH ANDÓW PRZYNOSZĄ CORAZ WIĘCEJ INTERESUJĄCYCH, NIEKIEDY WRĘCZ SENSACYJNYCH DANYCH O RYTUAŁACH I KULTACH Z CZASÓW INKÓW. NA NIEDOSTĘPNYCH TERENACH PERU, CHILE I BOLIWII WCIĄŻ KRYJE SIĘ WIELE ZAGADEK DLA NAJBARDZIEJ ... BERŁO, MIECZ, SAKIEWKA JACEK ANDRZEJOWSKI Wrzesień 1998 W Biskupinie, najsłynniejszym w Europie skansenie archeologicznym, już po raz czwarty odbędzie się we wrześniu wielki Festyn Archeologiczny. Warto przypomnieć, że w ub.r. bramę rezerwatu przekroczyło z górą 70 tys. gości - chyba po raz pierwszy w ... OBRAZY Z DOLINY CÔA MAGDA BORKOWSKA SZYMON AUGUSTYNIAK Sierpień 1998 SZTUKA PALEOLITU W EUROPIE JEST KOJARZONA GŁÓWNIE Z MALOWIDŁAMI UKRYTYMI W JASKINIACH POŁUDNIOWEJ FRANCJI CZY HISZPANII. NAZWY STANOWISK, TAKICH JAK ALTAMIRA LUB LASCAUX, POZNAJE SIĘ JUŻ NA LEKCJACH PLASTYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ. TYMCZASEM PRADZIEJOWE ... Z JOWISZEM NA KRYMIE TADEUSZ SARNOWSKI RADOSŁAW KARASIEWICZ-SZCZYPIORSKI Lipiec 1998 W UBIEGŁYM ROKU ARCHEOLODZY Z WARSZAWY I SEWASTOPOLA DOKONALI SENSACYJNEGO ODKRYCIA ŚWIĄTYNI JOWISZA W BAŁAKŁAWIE. JEST TO PIERWSZA ZNANA DOTĄD BUDOWLA KULTOWA, JAKĄ WZNIEŚLI RZYMIANIE POZA GRANICAMI CESARSTWA. W świetle wyników najnowszych wykopalisk ... WYKOPALISKA W KOMPUTERZE ARKADIUSZ SOŁTYSIAK PIOTR JASKULSKI Czerwiec 1998 ROMANTYCZNY OBRAZ ARCHEOLOGA PRZEMIERZAJĄCEGO PUSTKOWIA, BY W JAKIMŚ MIEJSCU WBIĆ W ZIEMIĘ ŁOPATĘ I PO CHWILI WYKOPAĆ GARNIEC ZE ZŁOTEM, POWOLI ODCHODZI W PRZESZŁOŚĆ. WSPÓŁCZESNA ARCHEOLOGIA STAJE SIĘ NAUKĄ ŚCISŁĄ KORZYSTAJĄCĄ Z OSIĄGNIĘĆ FIZYKI, MATEMATYKI, ... HISTORIA OBELISKU AGNIESZKA REJNIAK Styczeń 1998 SOLARNY SYMBOL EGIPCJAN, STRZELISTY GIGANT, POMNIK POTĘGI, WŁADZY I CHWAŁY, A TAKŻE TAJEMNEJ WIEDZY ANTYKU, WRESZCIE - NIC NIE ZNACZĄCY DEKORACYJNY ELEMENT. Każdy bez trudu kojarzy obelisk ze starożytnym Egiptem i identyfikuje go z wysokim czworobocznym ... KOŚCIÓŁ DŁUGO POSZUKIWANY TERESA DUNIN-WĄSOWICZ Styczeń 1998 W LECIE 1997 ROKU W TRAKCIE PRAC WYKOPALISKOWYCH ODSŁONIĘTO W ZAWICHOŚCIE FUNDAMENTY ROMAŃSKIEGO KOŚCIOŁA, A W POBLIŻU GRÓB MAŁEJ DZIEWCZYNKI. Zawichost, położony na ważnym szlaku handlowym i wojennym, prowadzącym z Gniezna do Kijowa, odegrał w średniowieczu ... KALAT SEMAN JOANNA SIUCHTA Grudzień 1997 TRZYDZIEŚCI SIEDEM LAT ŻYCIA SZYMON SŁUPNIK SPĘDZIŁ NA WYSOKIEJ KOLUMNIE, POD PALĄCYM SŁOŃCEM, ODDANY CAŁKOWICIE GŁĘBOKIEJ ASCEZIE. WZGARDZIWSZY WSZELKIMI RZECZAMI ZIEMSKIMI, DOSKONALIŁ SWĄ CNOTĘ, ABY DUSZĄ I CIAŁEM WZNIEŚĆ SIĘ DO NIEBA. Howard C. Butler, ... KOTY PRZYSZŁY Z EGIPTU? ANNA SMOGORZEWSKA Sierpień 1997 KOT ZOSTAŁ UDOMOWIONY W EGIPCIE OKOŁO POŁOWY II TYSIĄCLECIA P.N.E. NAJPIERW BYŁ SPRZYMIERZEŃCEM CZŁOWIEKA W WALCE Z GRYZONIAMI, PÓŹNIEJ ZACZĄŁ BYĆ TRAKTOWANY JAK CZŁONEK RODZINY, A NAWET CZCZONY JAKO ŚWIĘTE ZWIERZĘ. Kot - w przeciwieństwie do psa - ... JEDŹ DO BISKUPINA! ALEKSANDER BURSCHE Sierpień 1997 Walki gladiatorów; Biskupin 1996 rok Fot. Archiwum Państwowego Muzeum Archeologicznego Weź zabytek do ręki, zrób jego wierną kopię, poczuj tradycję i historię. Taka idea przyświeca organizowanym już po raz trzeci biskupińskim warsztatom archeologicznym. Tym ... KLUCZ DO KLASZTORU ŚWIĘTEJ TRÓJCY STEFAN JAKOBIELSKI Lipiec 1997 KAŻDY SEZON WYKOPALISKOWY W STAREJ DONGOLI, LEŻĄCEJ NA PUSTYNI NUBIJSKIEJ W SUDANIE, PRZYNOSI REWELACYJNE ODKRYCIA ARCHEOLOGICZNE. Profesor Kazimierz Michałowski po zakończeniu w 1964 roku wykopalisk w Faras wystąpił do Sudańskiej Służby Starożytności ... SZÓSTY GRÓB JANUSZ WOŁOSZYN AGNIESZKA PRZYBYSZ Czerwiec 1997 Peruwiańscy archeologowie odkryli w pobliżu miejsca pochówku tzw. Pana z Sipán szósty grób. Sipán to kompleks grobowy w dolinie Lambayeque na północnym wybrzeżu Peru. Na stanowisku tym, które w 1987 roku znalezione zostało przez rabusiów cmentarnych ... ALARM DLA ARCHEOLOGÓW BOŻENA ZAPAŚNIK Maj 1997 KAŻDA WIELKA BUDOWA TO ALARM DLA ARCHEOLOGÓW, MOŻE BOWIEM NA ZAWSZE ZNISZCZYĆ UKRYTE POD ZIEMIĄ POZOSTAŁOŚCI PO NASZYCH PRZODKACH. Niedługo badacze przeszłości będą musieli zmierzyć się z zadaniami, przed jakimi polska archeologia jeszcze nigdy nie ... WIKINGOWIE NA GRENLANDII AGNIESZKA PRZYBYSZ Kwiecień 1997 U zachodnich wybrzeży Grenlandii, w skutym lodem fiordzie, archeologowie odkryli pozostałości kolonii wikingów powstałej blisko tysiąc lat temu. Miejsce to, nazwane Vesterbygden, czyli "Zachodnia osada", znajduje się na krawędzi pokrywy lodowej ... NEOLITYCZNY SZTYLET BOŻENA ZAPAŚNIK Kwiecień 1997 Za prawdziwą sensację archeologiczną można uznać ubiegłoroczne znalezisko z Kichar Nowych (gm. Dwikozy, woj. tarnobrzeskie). W odkrytym tam grobie kultury pucharów lejkowatych natrafiono na ostrze miedzianego sztyletu. Zapewne pochodzi ono z połowy ... JAK ŚWIĘTY WOJCIECH ARCHEOLOGOM POMÓGŁ PRZEMYSŁAW URBAŃCZYK Kwiecień 1997 DOPIERO "ZA PIĘĆ DWUNASTA" OKAZAŁO SIĘ, ŻE ZAINTERESOWANIE ŚWIĘTYM WOJCIECHEM JEST DUŻO WIĘKSZE POZA GRANICAMI POLSKI NIŻ W KRAJU, W KTÓRYM ZGINĄŁ I ZOSTAŁ POCHOWANY. Święty Wojciech poza Polską i Czechami znany jest pod nadanym mu na bierzmowaniu ... MIASTA INKÓW BOŻENA ZAPAŚNIK Marzec 1997 Trzy nowe miasta Inków odkryli członkowie Archeologicznego Projektu Badawczego "Condesuyos" w pierwszym sezonie badań (1996/97). Jedno z nich leżało na zboczach wzgórza Coracora, otaczającego pampę Tompullo w wysokogórskim rejonie dystryktu ... OSADA PIERWSZYCH PASTERZY BOŻENA ZAPAŚNIK Luty 1997 Badania archeologiczne na stanowisku Ayakagytma w Uzbekistanie Fot. Karol Szymczak Niezwykle rzadko archeologom udaje się odkryć na terenie Azji Środkowej (na ogromnym obszarze od Morza Kaspijskiego po góry Ałtaj) tak bogate i dobrze zachowane ślady ... GERMAŃSKA "KSIĘŻNA" CZY ŻONA KUPCA BOŻENA ZAPAŚNIK Luty 1997 W ciągu kilkunastu lat badań prowadzonych przez prof. Jerzego Okulicza z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, na cmentarzysku w Weklicach (woj. elbląskie), pochodzącym z pierwszych wieków naszej ery, odkryto około 400 grobów. Były w nich ... SKARBY NASZEJ ZIEMI BOŻENA ZAPAŚNIK Styczeń 1997 KTO MIESZKAŁ NA DZISIEJSZYCH TERENACH POLSKI PRZED MIESZKIEM? JAKIE LUDY BYŁY TU PRZED SŁOWIANAMI, KTÓRZY POJAWILI SIĘ ZAPEWNE DOPIERO NA POCZĄTKU VI WIEKU NASZEJ ERY? DZIĘKI NOWYM ODKRYCIOM ARCHEOLOGICZNYM CORAZ WIĘCEJ DOWIADUJEMY SIĘ O PRADZIEJACH ... WOKÓŁ RYTÓW Z CÔA MAGDA BORKOWSKA SZYMON AUGUSTYNIAK Styczeń 1997 W północno-wschodniej Portugalii, w regionie Północna Meseta, w dolinie rzeki Cô;a znajduje się jeden z najbardziej niezwykłych kompleksów rytów naskalnych. Pokrywają one odsłonięte pionowe powierzchnie bloków skalnych. Tymczasem rząd portugalski planuje ... CMENTARZE PIERWSZYCH CHRZEŚCIJAN JAN PARTYKA Listopad 1996 Pod Rzymem niemal od osiemnastu wieków istnieje drugie miasto - katakumby. Były one miejscem, gdzie składano zwłoki pierwszych chrześcijan, później stały się kopalnią ludzkich szczątków, którymi handlowano jako "świętymi relikwiami męczenników". Katakumby ... PRZESZŁOŚĆ Z LOTU PTAKA BOŻENA ZAPAŚNIK Październik 1996 Gdyby nie zdjęcia lotnicze, zapewne nigdy nie odkryto by wielu schowanych pod piaskami starożytnych miast, nie poznano dokładnego przebiegu dawnych dróg czy linii brzegowych. Badacze przeszłości coraz częściej korzystają z osiągnięć nauk ścisłych. Choćby ... ZŁOTY ZĄB KK KRZYSZTOF SZYMBORSKI HG Wrzesień 1996 Podczas wykopalisk prowadzonych w Raciborzu w Kaplicy św. Dominika w Kościele Dominikanek wydobyto fragmentarycznie zachowany szkielet około piętnastoletniej dziewczyny, żyjącej na przełomie XIV i XV wieku. W tej części kaplicy znajdowały się groby kobiet, ... CO DZIŚ WIEMY O MAJACH STANISŁAW IWANISZEWSKI Sierpień 1996 Odczytanie pisma Majów, połączone ze staranną analizą ikonograficzną zabytków, zrewolucjonizowało naszą dotychczasową wiedzę o ich kulturze i cywilizacji. Dzięki przetłumaczeniu inskrypcji możemy mówić o Majach, posługując się ich własną terminologią. Pismo ... OJCZYZNA WOZU: EUROPA CZY BLISKI WSCHÓD RAFAŁ MAŁECKI Sierpień 1996 Według najczęściej spotykanych teorii, wóz powstał na Bliskim Wschodzie - w Mezopotamii, pod koniec IV tysiąclecia p.n.e. W ciągu następnych kilkunastu wieków miał upowszechnić się na obszarach Europy i Azji. Jednak najnowsze wyniki badań archeologicznych ... NIEZWYKŁY ZABYTEK Z LA MOJARRA STANISŁAW IWANISZEWSKI Lipiec 1996 W patio Muzeum Antropologii w Xalapie w Meksyku odsłonięto stelę z La Mojarra (stan Veracruz). Tym samym ów zabytek, który przez 9 lat leżał w muzealnych magazynach, po raz pierwszy został udostępniony zwiedzającym. W czasie przygotowań do umieszczenia ... WESOŁY NAM DZIEŃ DZIŚ NASTAŁ JADWIGA CHLUDZIŃSKA-ŚWIĄTECKA Kwiecień 1996 Ten początek pieśni, nieodłącznie kojarzącej się nam z najważniejszym i najstarszym świętem chrześcijan - ustanowi onym już w 325 roku na soborze w Nicei - pozostaje w pewnej dysharmonii z polską nazwą, która brzmi Wielkanoc. Wraz z chrześcijaństwem ... OSTROŻNIE Z REWELACJAMI SŁAWOMIR KOWALSKI Kwiecień 1996 Około 30 km na północny zachód od Jerozolimy, podczas budowy autostradynr 443, w listopadzie ub.r. robotnicy natrafili na trzy wykute w skalegrobowce. Prace zostały przerwane i badania ratunkowe podjął zespół archeologów,kierowany przez Szymona Riklina. W ... OBYŚ PRZEŻYŁ MILIONY LAT ZBIGNIEW SZAFRAŃSKI Marzec 1996 Przed ponad siedemdziesięciu laty ciało króla Egiptu Tutanchamona,które od 33 wieków spoczywało w ciemnościach grobu, zostało wydobyte naświatło dzienne. W swym pierwszym numerze z 1926 roku "Wiedza i Życie"donosiła o tamtym fascynującym wydarzeniu. ... SKARB Z HAUS BURGEL MARTA GUZOWSKA Marzec 1996 Odnaleziony skarb - monety z końca IV lub początku V wieku n.e. W ostatnim sezonie wykopaliskowym w Haus Bürgel w Niemczech odnaleziono skarb - monety późnoantyczne. Haus Bürgel to nazwa folwarku z XVII-XIX wieku, położonego mniej więcej w połowie ... NOWE ODKRYCIE W KENII AD Luty 1996 Nowe, a zarazem najstarsze hominidy na tle rodowodu człowieka Rodzina hominidów powiększyła się dzięki kolejnemu odkryciu - jest nim Australopithecus anamensis. Nowy gatunek opisali: Mary Leakey, paleontolog kenijska, i Alan Walker z Pennsylvania State ... ROK OBFITOŚCI ZBIGNIEW SZAFRAŃSKI Styczeń 1996 Niektóre odkrycia w archeologii są na miarę stulecia. Takie właśnie zdarzyło sięw ubiegłym roku. Ale rok ten był też bogatyw wiele innych ważnych wydarzeń. Zacznijmy od Egiptu. Drugiego lutego o godzinie 10 profesor Kent Weeks z Uniwersytetu Amerykańskiego ... ZAGADKA RYTÓW Z COA MUF Styczeń 1996 Dwa lata temu archeolodzy odkryli rysunki naskalne w dolinie Côa w Portugalii. Po dokładnych oględzinach, na podstawie stylu i treści, naukowcy określili ich wiek na mniej więcej 20 tys. lat. Pozory jednak często mylą. Oceną wieku rysunków zajęło się ...