Twoja wyszukiwarka

Dział - NAUKI HUMANISTYCZNE I SPOŁECZNE
Kategoria - FILOZOFIA, ETYKA
SZCZYPTA SOLI - SKĄD TYLE GNIEWU?
X.RUT Wrzesień 2001
Prawie na samym początku "Eneidy" Wergiliusz pyta: "Tantaene animis caelestibus irae?" ("Skąd tyle gniewu w niebiańskich duszach?"). Rozmawiając niedawno z panem S. o publicznych sprawach Najjaśniejszej, usłyszałem, co ...
ETYKA NA CODZIEŃ - SZKOŁA WYŁUDZANIA
PAWEŁ ŁUKÓW Lipiec 2001
Gorączka egzaminacyjna trwa. Wraz z egzaminami pojawia się odwieczny problem: ściągać czy nie ściągać? A jeśli już skorzystamy z tej swoistej "pomocy dydaktycznej", to czy powinniśmy mieć wyrzuty sumienia? W czasie egzaminów w pobliżu jednego ...
PATRZĘ NA POCZYNANIA GENETYKÓW Z PEWNYM NIEPOKOJEM
LESZEK KOŁAKOWSKI Marzec 2001
Przyznaję, że patrzę na poczynania genetyków i biotechnologów z pewnym niepokojem. Nie chciałbym oczywiście znaleźć się w pozycji obskuranta, który boi się wszystkiego, co nowe. Kiedyś zaczyna się jednak opór, poczucie, że pewne działania mogą być niebezpieczne. Nie ...
NIE POPIERAM PROTESTUJĄCYCH PRZECIWKO WSZYSTKIEMU CO NOWE I NIEZNANE
RICHARD DAWKINS Marzec 2001
Ludzie obawiają się inżynierii genetycznej, co szczególnie widoczne jest w Wielkiej Brytanii. Społeczeństwo zareagowało tu znacznie bardziej histerycznie niż w innych krajach, z pewnością bardziej niż w USA. Prawdopodobnie przyczyną są przykre doświadczenia ...
GEN NIEZGODY
PIOTR KOSSOBUDZKI Marzec 2001
Dawno już minęły czasy, gdy z inżynierią genetyczną mieli do czynienia tylko naukowcy. Produkty ich pracy opuściły mury laboratoriów - możemy się z nimi zetknąć nawet podczas codziennych zakupów. Genetyka wkracza do wszystkich sfer życia; medycyna, ...
ETYKA NA CO DZIEŃ - OBYWATEL NA GAPĘ
PAWEŁ ŁUKÓW Styczeń 2001
Nadszedł czas płacenia podatków. Kolejny raz wpatrujemy się w rubryki formularzy PIT, a przez głowę przelatuje nam myśl: może udałoby się zapłacić choć trochę mniejszy podatek? Może warto chociaż odrobinę oszukać państwo? Najbardziej racjonalną osobą ...
ETYKA NA CO DZIEŃ - PARADOKS PRZYZWOITOŚCI
PAWEŁ ŁUKÓW Grudzień 2000
W cyklu artykułów pod tym hasłem wspólnie zastanawiamy się nad problemami moralnymi, z którymi stykamy się wszyscy. Teraz pomyślmy o zasadzie przyzwoitości - wydawałoby się, tak bardzo jednoznacznej. W większości społeczeństw kultury zachodniej obowiązuje ...
SZCZYPTA SOLI - SKĄD SIĘ WZIĘŁA SZCZYPTA SOLI?
X.RUT Grudzień 2000
W "Historii naturalnej" Pliniusza Starszego można przeczytać o tym, jak Gnejusz Pompejusz znalazł w komnacie pokonanego króla Pontu, Mitrydatesa VI, prywatny notatnik, a w nim - przepis na uniwersalną odtrutkę: dwa orzechy włoskie, tyleż fig ...
SZCZYPTA SOLI - CHYŻY PIES
X.RUT Listopad 2000
Na przełomie V i IV wieku p.n.e. w Atenach, opodal wzgórza Likabetu, tuż koło bram miasta, mieścił się zdobny w posąg Heraklesa gimnazjon Chyżego Psa (Kynosarges), w którym nauczał Antystenes, syn Antystenesa, Ateńczyk, wierny uczeń Sokratesa. To on ...
ETYKA NA CO DZIEŃ - ZAUFANIE
PAWEŁ ŁUKÓW Październik 2000
Dlaczego ohyda moralna przestępcy nie stanowi wystarczającego powodu do odmowy jego obrony? We wszystkich kulturach istnieją zawody służące ochronie fundamentalnej wartości członkostwa we wspólnocie moralnej. W społeczeństwach takich jak nasze dobrem ...
ETYKA NA CO DZIEŃ - KÓŁKO Z ZAPADKĄ
PAWEŁ ŁUKÓW Wrzesień 2000
Z chwilą osiągnięcia pewnej wrażliwości moralnej i zdolności realizowania dobra - nie ma odwrotu.Nie możemy zgodzić się na "mniejsze dobro", gdyż sama zgoda byłaby złem. Niezależnie od doskonałości cywilizacji technologicznej i sukcesów w ...
KIEDY UCZENI BYLI ROMANTYKAMI
EWA KOCHANOWSKA Marzec 2000
Wielu poetów romantycznych uważało, że poznanie rozumowe jest istotnym, lecz zaledwie pierwszym krokiem na drodze wiodącej ku odkryciu prawdy o istnieniu - znaleźli sojuszników wśród fizyków, matematyków, biologów. Zaryzykować można tezę, że uczonym ...
CZY ASTRONOMOWIE POTRZEBUJĄ BOGA?
MICHAŁ RÓŻYCZKA Marzec 2000
W naszym kręgu kulturowym drogi myśli religijnej i myśli naukowej rozeszły się na procesie Galileusza. Od tamtej chwili trwał triumfalny pochód nauki, która w naszych czasach sięgnęła krańców Wszechświata. Sięgnęła - co dalej? Choć nie zawsze sobie z ...
O HUMANISTACH I FIZYKACH
PAWEŁ ŁUKÓW Luty 2000
Gdy humanista wypowiada się na tematy z zakresu nauk przyrodniczych, na twarzach naukowców pojawia się uśmiech. Jest w nim niekiedy coś z pogardy, która czasem wygląda jak politowanie, współczucie, a w najlepszym razie zatroskanie o biedną istotę, której ...
KŁOPOTY Z KLONOWANIEM
PAWEŁ ŁUKÓW Styczeń 2000
Czy wolno klonować ludzi? Nawet jeśli wierzymy, że to człowiek tworzy moralny porządek świata i ma prawo ingerować w naturę, to i tak nie znamy związanego z klonowaniem ryzyka poważnych chorób, niesprawności i zaburzeń genetycznych. Techniki klonowania ...
NORMY MORALNE: LUKSUS CZY KONIECZNOŚĆ?
KONRAD R. FIAŁKOWSKI Styczeń 2000
Normy moralne nie zostały człowiekowi przekazane z góry. Ukształtowały się w drodze jego ewolucji i trzeba je respektować, by przeżyć. To, że człowiek broni swego potomstwa i swoich krewnych, jest oczywiste. Tak czyni wiele zwierząt. Bronią one po prostu ...
PRAWDY WYMYŚLONE I PRAWDY OBJAWIONE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Grudzień 1999
CZY DO POMYŚLENIA JEST RACJONALNY KOMPROMIS POMIĘDZY WIARĄ A NAUKĄ, KTÓRY ZAPEWNIŁBY OBU PEŁNĄ WZAJEMNĄ NIEZALEŻNOŚĆ? NA PEWNO NIE DA SIĘ GO ZAWRZEĆ RAZ NA ZAWSZE, BO WYMAGA CIĄGŁYCH RENEGOCJACJI. W połowie kwietnia 1999 roku Amerykańskie Towarzystwo ...
OGÓLNA TEORIA SZCZĘŚCIA
WŁODZIMIERZ KLONOWSKI Kwiecień 1999
PRAWDZIWE SZCZĘŚCIE ZAWSZE SIĘ KOMUŚ KRADNIE... MARC-GILBERT SAUVAJON JULIO, JESTEŚ CZARUJĄCA. W 1983 roku przebywałem w Instytucie Chemii Biofizycznej Maxa Plancka w Getyndze. Właśnie wtedy zorganizowano tam sesję naukową poświęconą 80 rocznicy ...
RODZAJE NICOŚCI
TOMASZ ZABOROWSKI Marzec 1997
Do tej pory [list dotyczy artykułu K. Polus-Rogalskiej pt. Jakie znasz rodzaje nicości?, "WiŻ" nr 11/1996], gdy rozmyślałem o nicości, moje rozumowanie rozbijało się o "pojęcia". Było ich zbyt wiele. Dopiero Pani artykuł podsunął ...
CZY WARTO WIERZYĆ W ROZUM, CZYLI O PUŁAPKACH I ZALETACH RACJONALIZMU
MAGDALENA ŚRODA Styczeń 1997
RACJONALISTA DOMAGA SIĘ DIALOGU, KRYTYKI, KONFRONTACJI ARGUMENTÓW. JEST CZŁOWIEKIEM KOMPROMISU. DLATEGO POSTAWA, KTÓRĄ PRZYJMUJE, JEST JEDYNĄ PRZECIWWAGĄ PRZEMOCY. Koniec wieku sprzyja dyskusjom, których tematem jest kryzys. Kryzys demokracji, tożsamości, ...
JAKIE ZNASZ RODZAJE NICOŚCI ?
KATARZYNA POLUS-ROGALSKA Listopad 1996
Nicością nazywano pustkę, próżnię, nic czy niebyt. Jedne koncepcje filozoficzne zakładały, że nicość istnieje, drugie, że nie istnieje. Niektórzy myśliciele mówili o nicości niepoznawalnej, inni o możliwej do odkrycia i poznania. Nie czuję nic Czy ...
BYĆ OBYWATELEM
BARBARA MARKIEWICZ Listopad 1996
Jeszcze dla Dantego w czternastowiecznej Europie najwyższym dobrem dla człowieka na ziemi było zostać obywatelem. Czy potrafimy dzisiaj zrozumieć jego przesłanie? Za obywatela uważany jest człowiek, który może w państwie sprawować urzędy. A obywatelem ...
ANTYNOMIA ŻYCIA I ŚMIERCI
ELŻBIETA PROMIŃSKA Listopad 1996
Dla każdego z nas śmierć jest zaprzeczeniem życia, jednak z punktu widzenia ewolucji stanowi jego integralną część.Wydaje się, że równie mało jest spraw równie prostych i jasnych jak opozycja życia i śmierci.Organizm może być albo żywy, albo martwy, ...
SPOŁECZEŃSTWO MASOWE
WIKTOR OSIATYŃSKI Sierpień 1996
Społeczeństwo cywilne pragnęło wolności od państwa; społeczeństwo masowe zapragnie wolności poprzez nie. Lud, partia, państwo i wódz - oto nowa wizja społeczeństwa, diametralnie przeciwstawna obywatelskiemu. Utkane z elit społeczeństwa burżuazyjnego ...
HEDONIZM
BOHDAN MISIUNA Sierpień 1996
Ludzie cenią zwykle życie przyjemne i wolne od cierpienia. Takie życie wydaje się im bowiem szczęśliwe. Dla hedonisty jest to wystarczający powód do uznania przyjemności za jedyne dobro, a cierpienia za jedyne zło. Istnieje wiele różnych odmian postawy ...
SZTUKA SPOŁECZNEJ ORGANIZACJI
WIKTOR OSIATYŃSKI Lipiec 1996
W ostatnich stuleciach formułowano różne koncepcje społeczeństwa obywatelskiego. Według Locke'a powstawało ono w wyniku umowy społecznej; dla Hegla stanowiło odmienną od wspólnot narodowej i państwowej sieć współzależności opartych na rynku. Gramsci ...
LUDZIE I TERMITY
MAGDALENA ŚRODA Czerwiec 1996
POJĘCIA SPOŁECZNOŚCI OTWARTEJ I ZAMKNIĘTEJ WPROWADZIŁ DO FILOZOFII - WCZEŚNIEJ NIŻ KARL POPPER - HENRYK BERGSON. STOSOWAŁ JE ZARÓWNO OPISUJĄC GRUPY SPOŁECZNE, JAK I RELIGIĘ, MORALNOŚĆ, LUDZKĄ DUSZĘ. OTWARTOŚCI NIE UTOŻSAMIAŁ Z LIBERALIZMEM, JAK CZYNIŁ ...
O IDEI SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO
ANDRZEJ SICIŃSKI Czerwiec 1996
Termin "społeczeństwo" - oznaczający organizację zbiorowości ludzkiej i jej działań - niejednokrotnie uzupełniany bywa najróżniejszymi dodatkowymi określeniami. Czasem mają one charakter neutralny, częściej jednak są to określenia wartościujące. Termin ...
SPOŁECZEŃSTWO OTWARTE WEDŁUG POPPERA
WIKTOR OSIATYŃSKI Czerwiec 1996
KSIĄŻKA SPOŁECZEŃSTWO OTWARTE I JEGO WROGOWIE JEST DOGŁĘBNĄ KRYTYKĄ POGLĄDÓW PLATONA, HEGLA I MARKSA, PISANĄ Z PUNKTU WIDZENIA WARTOŚCI IDEI ZAWARTEJ W TYTULE. MIMO ŻE SAM POPPER NIE PRZEDSTAWIŁ W SPOSÓB USYSTEMATYZOWANY TYCH WARTOŚCI ANI SAMEJ KONCEPCJI ...
KORZENIE ETYKI
WOJCIECH ZIELIŃSKI MAGDALENA ŚRODA Maj 1996
W Dodatku Humanistycznym "Wiedzy i Życia" (12/1995) ukazał się artykuł dr Magdaleny Środy pt. Etyka zawodowa. Charakteryzując tytułowe zagadnienie w jego relacji do problematyki etyki ogólnej, autorka poczyniła kilka uwag, z którymi nie mogę ...
IDEALIZM
BOHDAN MISIUNA Kwiecień 1996
Zgoda na los znajduje swój najgłębszy wyraz nie w filozofii, lecz raczej w przeżyciu religijnym. Bezgraniczna wydaje się ufność Hioba wobec zamiarów Bożych. Niewzruszony jest buddyjski święty, który - jak głosi Sutta Nipata - kroczy przez życie samotnie ...
CZŁOWIEK A ZWIERZĘ
TADEUSZ KALETA Luty 1996
W historii cywilizacji europejskiej świat zwierząt budził zainteresowanie nie tylko jako przedmiot eksploatacji. Człowiek spekulował na temat swojego miejsca w systemie przyrody. Dlatego tak ważne stało się dla ludzi określenie ich stosunku do zwierząt. Tradycja ...
POSTAWA TAOISTYCZNA
BOHDAN MISIUNA Styczeń 1996
Taoizm wyraża postawę wobec losu pod wieloma względami podobną do stoickiej (patrz: "WiŻ", listopad ub. r.). Czyni to jednak we właściwy myśli chińskiej metaforyczny sposób. Inne są też powody, dla których zgoda na to, co nieuniknione, jest ...
DAR ŻYCIA
TADEUSZ ŚLIPKO Styczeń 1996
"Mój moment prawdy - moment, w którym niezwykłość tego, co się wydarzyło, rzeczywiście mną wstrząsnęła - przeżyłem w chwili wyjęcia serca Washkansky'ego. Spojrzałem w dół i ujrzałem pustkę wgłębienia... Świadomość, że oto leży przede mną człowiek ...