Twoja wyszukiwarka

Dział - NAUKI O ZIEMI
Kategoria - EKOLOGIA, OCHRONA ŚRODOWISKA
FELIETON ETOLOGA - RATUJ SIĘ, KTO MOŻE
MARZENNA NOWAKOWSKA Grudzień 2001
Kiedy Hugo Dionizy Steinhaus, znany matematyk, wymieniał trzy dowody na degenerację współczesną - próchnicę zębów, wytrysk przedwczesny i wyzwolenie kobiet - wysiłki na rzecz ratowania ginących gatunków były w powijakach. Dziś z pewnością dodałby je ...
SYGNAŁY - UWOLNIĆ RZEKI
MIROSŁAW RUTKOWSKI Grudzień 2001
Amerykanie wyciągają wnioski z powodzi. Robert Criss i Everett Shock z Washington University przeprowadzili analizę wielkiej powodzi, którą w 1993 roku spowodowała w rejonie St Louis rzeka Missisipi. Zauważyli oni, że poczynając od 1860 roku, systematycznie ...
SYGNAŁY - DRUGA HOLANDIA?
IRENA SZYMCZAK Listopad 2001
W gminie Darłowo powstaje największa elektrownia wiatrowa w Polsce. Między Cisowem a Kopaniem stoją już trzy z dziewięciu planowanych wiatraków. Każdy z nich ma wysokość 118 m, waży 225 ton i może produkować 2 MW energii elektrycznej. Pozostałe sześć ...
SIECI PEŁNE PTAKÓW
PIOTR KOSSOBUDZKI Listopad 2001
Ptaki nie mogą tkwić zbyt długo zaplątane w sieci są tak osłabione wędrówką, że mogłyby paść z głodu. Pułapki trzeba więc często, opróżniać i bywa, że ornitologom nie starcza czasu na posiłek. Podczas akcji obrączkowania to oni przymierają głodem. Brzeg ...
OPINIE - CHRONIONE - NIECHRONIONE
LUDWIK TOMIAŁOJĆ Listopad 2001
Powinniśmy domagać się odebrania Ministerstwu Środowiska - jako szkodnikowi - spraw ochrony przyrody. Na straży konstytucyjnego obowiązku realizacji zadań ekorozwoju powinno - oczywiście - stać Ministerstwo Środowiska. Dlaczego zatem działalność tego ...
SYGNAŁY - PTASI RAJ
DOROTA MIKOS Listopad 2001
We wrześniu tego roku oficjalnie otwarto kolejny park narodowy w Polsce. Park o powierzchni prawie 8 tys. ha obejmuje utworzony w 1977 roku Rezerwat Przyrody "Słońsk" oraz część powstałego w 1996 roku Parku Krajobrazowego "Ujście Warty". ...
SYGNAŁY - TRUJĄCY 'PLACEK'
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Listopad 2001
Francuscy naukowcy donoszą - toksyczne krowie odchody niszczą alpejskie łąki. Najprawdopodobniej wszystkiemu winny jest lek podawany krowom - iwermektyna. Substancja ta ma chronić bydło przed pasożytami, gdy zwierzęta przebywają na pastwiskach. Odchody ...
SYGNAŁY - NEKROPOLIA XXI WIEKU?
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Wrzesień 2001
W Szwecji wynaleziono nową metodę chowania zmarłych - zamrażanie i kompostowanie. Dzięki tym praktykom ciało zamienia się w próchnicę zaledwie w kilka miesięcy. Po zamrożeniu zwłoki są zanurzane w ciekłym azocie, co pozbawia je wody. Pozostaje z nich ...
SYGNAŁY - ZAMIEŚĆ POD DYWAN?
MIROSŁAW RUTKOWSKI Wrzesień 2001
Morze Norweskie już wkrótce może stać się składowiskiem dwutlenku węgla. Uczeni z Nansen Environmental and Remote Sensing Center w Bergen zaproponowali oryginalny sposób utylizacji dwutlenku węgla. Ten kłopotliwy gaz jest produktem ubocznym przy eksploatacji ...
SYGNAŁY - SZPIEG O PSEUDONIMIE TERRA
DOROTA MIKOS Wrzesień 2001
Już niedługo najwięksi producenci gazów cieplarnianych przestaną być anonimowi. Dzięki zdjęciom satelitarnym o bardzo dużej rozdzielczości możliwe będzie zidentyfikowanie poszczególnych winowajców zanieczyszczających atmosferę tlenkiem węgla (CO), azotu ...
SYGNAŁY - PODWODNA EKSMISJA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Wrzesień 2001
Ocieplenie klimatu nie musi zniszczyć raf koralowych! Najprawdopodobniej blednięcie korali [patrz: "Rafa pod prądem", WiŻ nr 8/2001] nie jest zapowiedzią nadciągającej katastrofy, ale ryzykowną grą tych organizmów, które próbują przystosować ...
RAFA POD PRĄDEM
DOROTA WROŃSKA Sierpień 2001
Na stalowych prętach jak na grządkach rosną koralowce. To sztuczna rafa dokarmiana prądem elektrycznym. Wiosną roku 1998 temperatura oceanu wokół Malediwów, niewielkiego wyspiarskiego państwa na Pacyfiku, wzrosła z 27 do 32°C. Pod powierzchnią morza ...
SYGNAŁY - KU PRZESTRODZE!
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 2001
Czy polskie motyle podzielą los belgijskich? Motyle są bardziej wrażliwe niż inne organizmy - najwcześniej ostrzegają o groźnych zmianach w środowisku. Motyle dzielą los ginących gatunków roślin i zwierząt na całym świecie, ale najbardziej precyzyjne ...
SYGNAŁY - LICZENIE LASÓW
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 2001
Tereny leśne na świecie nadal kurczą się w szybkim tempie. Według najnowszego raportu Food and Agriculture Organization przy ONZ w ostatniej dekadzie XX wieku na świecie wycinano rocznie średnio 9 mln hektarów lasów. Straty są o 10% mniejsze, niż szacowano ...
SYGNAŁY - NIECIERPEK-KONKWISTADOR
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 2001
Przybysz z Azji wypiera europejskie gatunki roślin. Naszym rodzimym roślinom mogą zagrażać obce gatunki, które często przy-padkowo zostają przeniesione z odległych terenów. Przybysze są groźnymi konkurentami zabierającymi składniki pokarmowe, wodę, ...
SYGNAŁY - NIEDŹWIEDZIA PRZYSŁUGA
PIOTR KOSSOBUDZKI Lipiec 2001
Pandy giną wskutek... objęcia ich ochroną. Wielka panda jest symbolem gatunków zagrożonych wyginięciem - na wolności obecnie żyje zaledwie 1000 tych sympatycznych stworzeń. Walka o zachowanie dzikiej populacji pand rozpoczęła się niemal trzydzieści ...
SYGNAŁY - GRANULKOWE ZAGROŻENIE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 2001
Morskie stworzenia na całym świecie zatruwają się plastykowymi granulkami. Polipropylen jest często dostarczany wytwórcom plastykowych produktów w postaci granulatu, który jak się okazuje jest również uciążliwym zanieczyszczeniem. Tysiące ton drobnych ...
SYGNAŁY - OSTATNIE LATA ORANGUTANÓW?
PIOTR KOSSOBUDZKI Lipiec 2001
Kolejny gatunek dużych zwierząt zagrożony wymarciem. Amerykańska organizacja Wildlife Conservation Society (WCS) ostrzega, że jeśli nie zostaną zatrzymane obecne trendy, za 10 lat na Ziemi może już nie być orangutanów. Analizy terenów północnej Sumatry ...
SZCZYPTA SOLI - ZIELONA WODA NA BIEGUNIE
X.RUT Czerwiec 2001
Rosyjski atomowy lodołamacz "Jamał" co roku odbywa letni rejs do bieguna północnego. Na początku sierpnia 2000 roku, po krótszej niż zazwyczaj podróży, dowiózł na biegun międzynarodową ekipę badaczy Arktyki. Oczom uczonych i załogi ukazał się ...
SYGNAŁY - PTAKI POD PRESJĄ
DOROTA MIKOS Czerwiec 2001
Niewesołe prognozy angielskich ornitologów. Zmiany klimatu Ziemi związane ze wzrostem efektu cieplarnianego mogą się okazać tragiczne w skutkach dla wielu gatunków ptaków, choć innym mogą przynieść pewne korzyści. Raport na ten temat wydało Królewskie ...
SYGNAŁY - ROLNICTWO MAŁO ZIELONE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Czerwiec 2001
Rolnictwo wydatnie przyczynia się do światowego kryzysu ekologicznego. Raport na temat światowego rolnictwa, sporządzony przez International Food Policy Research Institute i World Resources Institute, podaje: rolnicy zużywają na podlewanie blisko ...
TRUCIZNY NA CELOWNIKU
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Czerwiec 2001
Wszechobecne, skutecznie opierające się rozpadowi i groźne dla ludzi związki organiczne od wielu lat są tematem międzynarodowych spotkań. Ich owocem jest Konwencja Sztokholmska. Czy dzięki niej uda się wreszcie oczyścić środowisko z tych zanieczyszczeń? Ubiegły ...
SYGNAŁY - UWAGA NA BAGNA!
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Maj 2001
Ocieplenie klimatu może przynieść nie tylko topnienie lodowców. Przez długie lata mokradła chłonęły metale ciężkie, którymi przemysł zanieczyszczał atmosferę. Zachodzące zmiany klimatyczne mogą je teraz osuszyć i uwolnić z nich tysiące ton toksycznych ...
SYGNAŁY - GDY WIOSENNE SŁOŃCE PRZYGRZEWA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Kwiecień 2001
Bywa, że za brak punktualności płaci się najwyższą cenę. Jeśli gąsienice ćmy - piędzika przedzimka (Operophtera brumata) - wyklują się zbyt wcześnie, nie znajdą na dębach liści, którymi się żywią. Jeśli z kolei pojawią się zbyt późno, liście będą twarde ...
PRZYSTANEK GREEN FOREST CAMP
ZBIGNIEW SMOLSKI Kwiecień 2001
W miniaturowym raju, którego próbę odtworzenia podjęła z powodzeniem garstka entuzjastów, mogą zamieszkać także nasi czytelnicy. Czy świat potraktuje poważnie ten eksperyment? Istnieje takie miejsce na Ziemi, gdzie czyste wody płyną szeroko, wiatr przynosi ...
SYGNAŁY - WENECJA TONIE CORAZ SZYBCIEJ
MIROSŁAW RUTKOWSKI Marzec 2001
Słynne włoskie miasto rozpaczliwie broni się przed zalaniem. Dziwny pomysł założenia miasta na bagnistej lagunie mogła usprawiedliwiać tylko przymusowa sytuacja pierwszych wenecjan - uciekając ze stałego lądu przed barbarzyńcami w II wieku n.e., szukali ...
INŻYNIERIA GENETYCZNA TRAKTUJE ŻYWE ORGANIZMY JEDYNIE JAKO KLOCKI ZAWIERAJĄCE DNA
LORENZ PETERSEN Marzec 2001
Stanowczo przeciwstawiam się wprowadzaniu do środowiska organizmów, które obecnie umiemy modyfikować jedynie w bardzo prymitywny sposób. Byłby to bowiem krok ludzkości ku manipulowaniu żywymi organizmami. Z całą pewnością nie jest to kontynuacja tradycyjnej ...
AKCEPTACJA JEST TYLKO KWESTIĄ CZASU
TOMASZ TWARDOWSKI Marzec 2001
Modyfikacje genetyczne rzeczywiście wzbudzają wiele kontrowersji. Może na to wpływać kilka czynników. Pierwsza przesłanka ma charakter filozoficzno-społeczny. W historii nie było chyba żadnej innowacyjnej technologii, która nie wzbudziłaby kontrowersji. ...
CZY ZAGŁUSZYMY KOSMOS?
LESZEK P. BŁASZKIEWICZ Marzec 2001
Odkrycia dokonywane przez radioastronomów przyczyniły się do rozwoju wielu gałęzi współczesnej astrofizyki. Niestety, postęp techniczny, jaki zainspirowała ta gałąź nauki, obraca się dziś przeciwko niej samej. Początki radioastronomii sięgają 1932 roku, ...
SYGNAŁY - ŻABY W ODWROCIE
PIOTR KOSSOBUDZKI Luty 2001
Co jest przyczyną powszechnego wymierania płazów? Ostatnie dziesięciolecie to wyjątkowo niekorzystny okres dla żab i ich krewnych. Populacje płazów maleją na całym świecie. Istnieje kilka hipotez tłumaczących taki stan rzeczy, ostatnio podejrzenie padło ...
SYGNAŁY - GINĄ RAFY
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Styczeń 2001
Globalne ocieplenie niszczy rafy koralowe bardziej, niż przypuszczano. W październiku 2000 roku na indonezyjskiej wyspie Bali odbyło się międzynarodowe sympozjum w sprawie raf koralowych. Jego owocem jest dramatyczny raport o stanie raf na całym świecie, ...
SYGNAŁY - OZON ZABIJA ROŚLINY
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Styczeń 2001
Miejski smog może niszczyć podmiejskie uprawy rolne i łąki. Upał, słońce, brak wiatru i mała wilgotność powietrza to pogoda, przy której w miejskim powietrzu tworzy się bardzo dużo ozonu. Nie ma się jednak z czego cieszyć, bo ten gaz nie uzupełni ...
SYGNAŁY - ATOL BIKINI ZAPRASZA
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Wrzesień 2000
Słynny na cały świat poligon nuklearny - rajem dla płetwonurków. Atol Bikini od pół wieku budzi ponure skojarzenia z ziemią przeklętą i skażoną po wieczne czasy, jak twierdzili wrogowie USA, próbnymi wybuchami jądrowymi. Tymczasem, zgodnie z przewidywaniami ...
SYGNAŁY - LEPIEJ TRZYMAĆ SIĘ Z DALA
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Wrzesień 2000
Linie wysokiego napięcia zagęszczają aerozolowe zanieczyszczenia. Od dawna mówi się, że niezdrowo mieszkać pod linią wysokiego napięcia lub w jej pobliżu. Przy okazji często myli się emitowane przez te linie promieniowanie elektromagnetyczne z promieniowaniem ...
SYGNAŁY - WYMIERANIE-ODRADZANIE
WOJCIECH MIKOŁUSZKO Sierpień 2000
Jak szybko życie odbudowuje straty po epizodach wymierania? Właściwie nie wiadomo, dlaczego nigdy szczegółowo nie zbadano procesu odradzania się życia. Większość prac koncentrowała się na wymieraniach, zwłaszcza zaś na tych największych. Dotychczas ...
SYGNAŁY - BRAZYLIA OCIEKA RTĘCIĄ
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Lipiec 2000
Wszyscy wiemy o wypalaniu Puszczy Amazońskiej, ale nie wiemy, że jest także zatruwana rtęcią. W latach osiemdziesiątych naszego stulecia w dorzecze Amazonki ściągnął tłum bezrobotnych poszukujących złota. W przeciwieństwie do północnoamerykańskich poprzedników ...
SYGNAŁY - ZWIERZĘTOM CORAZ CIEPLEJ
WOJCIECH MIKOŁUSZKO Czerwiec 2000
Coraz więcej zwierząt żyje na bakier z kalendarzem. Rosnąca średnia temperatura powoduje przesunięcie granic zasięgów zwierząt ku wyższym szerokościom geograficznym. Tak stało się na przykład z wieloma europejskimi gatunkami motyli, których powędrowały ...
SYGNAŁY - PODZIEMNY LAS
WOJCIECH MIKOŁUSZKO Czerwiec 2000
W amerykańskim stanie Michigan odkryto las zagrzebanych w piachu świerków, które stoją tam od 10 tys. lat. Przypuszcza się, że drzewa zostały zasypane materiałem z roztapiającego się lodowca, który wtedy znajdował się zaledwie kilka kilometrów na północ ...
OKOŃ, PIELĘGNICE I CZŁOWIEK
EWA MAKAŁA VAN DEN BERGEN Listopad 1999
CHYBA NIKT W NAJŚMIELSZYCH MARZENIACH NIE MÓGŁ PRZEWIDZIEĆ TEGO, CO NASTĄPIŁO W KILKADZIESIĄT LAT PO OSIEDLENIU W JEZIORZE JEDNEGO GATUNKU RYBY. Niestety, coraz częściej okazuje się, że ingerencja człowieka w przyrodę miewa dalekosiężne i opłakane skutki. ...
GDZIE SIĘ CHOWASZ PIELĘGNICO?
DOROTA WROŃSKA Listopad 1999
ODKRYCIE GEOLOGÓW STAŁO SIĘ DLA BIOLOGÓW TRUDNĄ ZAGADKĄ, A JEJ ROZWIĄZANIE MOŻE ZREWOLUCJONIZOWAĆ WSPÓŁCZESNE TEORIE NA TEMAT EWOLUCJI GATUNKÓW. Fot. Fred Hoogervorst W Jeziorze Wiktorii - największym afrykańskim akwenie - żyje ponad 300 ...
CZY BAĆ SIĘ DIOKSYN
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA TADEUSZ PAJĄK Październik 1999
POWSTAJĄ W NATURZE PODCZAS WYBUCHÓW WULKANÓW I POŻARÓW LASÓW. JEDNAK GŁÓWNYM ICH PRODUCENTEM I, JAK SIĘ OSTATNIO OKAZAŁO, TAKŻE JEDNYM Z KONSUMENTÓW JEST CZŁOWIEK. Fot. PhotoDisc Afera związana z wykryciem w belgijskich kurczakach wysokiego stężenia ...
PARSZYWA DWUNASTKA
MAGDALENA PECUL Październik 1999
PARSZYWA DWUNASTKA TO, OPRÓCZ TYTUŁU SŁYNNEGO FILMU, DWANAŚCIE SZKODLIWYCH ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH WYTWARZANYCH PRZEZ CZŁOWIEKA, KTÓRA NAJDŁUŻEJ POZOSTAJĄ W ŚRODOWISKU NATURALNYM. JAK SIĘ ICH POZBYĆ? Niezbędne we współczesnym rolnictwie pestycydy są także ...
ON, ONA I TA TRZECIA
MAREK W. KOZŁOWSKI Wrzesień 1999
Piękne krzewy kaliny koralowej można znaleźć zarówno w wielkomiejskich parkach, jak i w samym środku Puszczy Białowieskiej. I tu, i tam ma swoich zaprzysięgłych wrogów. Są nimi szarynki kalinówki (Galerucella viburni), niewielkie, sympatycznie wyglądające ...
ŚLIMAKI W CENIE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1999
Śluz wydzielany przez ślimaki słodkowodne i inne wodne organizmy może oczyszczać rzeki i jeziora z nadmiaru toksycznego glinu. Główną przyczyną zanieczyszczenia glinem są kwaśne deszcze, które sprawiają, że rozpuszczalne składniki związków glinu uwolnione ...
ZNIKAJĄCE ŚMIECIE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1999
Marzenia, by różnorodne przedmioty codziennego użytku po spełnieniu swej roli znikały bez śladu zamiast zaśmiecać środowisko, z wolna stają się rzeczywistością. Do takich należą produkty amerykańskiej firmy Biocorp: plastikowe torby, jednorazowe kubki, ...
DESZCZÓWKI GORZKI SMAK
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 1999
Deszcz oczyszcza powietrze z wielu zanieczyszczeń, toteż dawno przestał być źródłem czystej wody, szczególnie w miastach. Najnowsze wyniki badań ostrzegają ponadto, że większość opadów w Europie zawiera duże ilości pestycydów i herbicydów. Normy zanieczyszczenia ...
NADZIEJA DLA JODŁY
DOROTA DOBROWOLSKA Lipiec 1999
Jeszcze do niedawna w górskich i wyżynnych regionach kraju rosły lasy mieszane, których ważnym składnikiem była jodła pospolita. Gatunek ten obejmuje też swym zasięgiem tereny nizinne. W ostatnich dziesięcioleciach liczebność jodły nie tylko w polskich ...
WIELCY SPÓŹNIALSCY RAZ JESZCZE
STANISŁAW KUCHARZYK Lipiec 1999
W numerze marcowym "Wiedzy i Życia" przeczytałem artykuł pana Łukasza ŁuczajaWielcy spóźnialscy. Jest to niezły przykład popularyzowania wiedzy przyrodniczej,jednak zakradły się tam pewne nieścisłości. Sztandarowym przykładem wędrówek roślin ...
NIEZNANI KREWNI MCHÓW
KATARZYNA BUCZKOWSKA EWA CHUDZIŃSKA Lipiec 1999
WĄTROBOWCE - NIEPOZORNE I CZĘSTO NIE ODRÓŻNIANE OD MCHÓW - PRZYGOTOWUJĄ GRUNT DO ZASIEDLENIA PRZEZ INNE ROŚLINY. ICH URODA I RÓŻNORODNOŚĆ ZWYKLE UCHODZĄ NASZEJ UWADZE. Wątrobowce często porastają podstawy pni drzew Fot. Andrzej Keczyński Nazwę ...
SKARB ZA PŁOTEM
DOROTA WROŃSKA Czerwiec 1999
FASOLA W BABCINYM OGRÓDKU I STARA GRUSZA PRZY DRODZE TO BEZCENNE SKARBY, O KTÓRE TROSZCZĄ SIĘ MIĘDZYNARODOWE ORGANIZACJE. WYDAJNOŚĆ NIE JEST JUŻ NAJBARDZIEJ POŻĄDANĄ CECHĄ ROŚLIN UPRAWNYCH. ODPORNOŚĆ NA CHOROBY I KAPRYSY POGODY MOGĄ DAĆ IM STARE ODMIANY. ...
IM WIĘCEJ ŚMIECI, TYM LEPIEJ?
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Czerwiec 1999
Że lasy i oceany wydajnie pochłaniają dwutlenek węgla z atmosfery, wiadomo od dawna. Obecnie w USA trwa dyskusja, czy podobną rolę "magazynu CO2" można przypisać wysypiskom śmieci. Zwycięstwo zwolenników takiego poglądu ułatwiłoby Stanom Zjednoczonym ...
GÓRSKIE BOBRY
ANDRZEJ CZECH Maj 1999
BÓBR - UTALENTOWANY INŻYNIER WŚRÓD ZWIERZĄT - PRZYWRACA BIESZCZADZKIEJ PRZYRODZIE UTRACONE BOGACTWO. Bieszczady widziały wiele eksperymentów: osuszanie torfowisk z zamiarem przekształcenia ich w żyzne, pszeniczne pola; budowanie obór dla tysięcy ...
HISTORIA ZAPISANA W TORFIE
MAGDALENA PECUL Marzec 1999
Ołów, jeden z najwcześniej poznanych metali użytkowych (i pierwszy wytapiany z rud), odegrał w dziejach ludzkości istotną rolę. Starożytna i nowożytna historia odbija się wyraźnie w poziomie skażenia atmosfery ołowiem na przestrzeni wieków. Ostatnio ...
WIELCY SPÓŹNIALSCY
ŁUKASZ ŁUCZAJ Marzec 1999
WĘDRUJĄC NA WIOSNĘ PRZEZ LAS, WIDZIMY ROZLEGŁE DYWANY WIELOBARWNEGO KWIECIA, KTÓRE CZĘSTO NAGLE SIĘ URYWAJĄ. PRZEZ NASTĘPNE KILKASET METRÓW NIE NAPOTYKAMY ŻADNEJ Z KWITNĄCYCH ROŚLIN. PRZYCZYNY TEGO ZJAWISKA ZOSTAŁY DOPIERO NIEDAWNO WYJAŚNIONE. Wczesną ...
DLACZEGO W OCEANACH NIE MA OWADÓW?
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Luty 1999
Źródło: Internet Owady są jedną z najbardziej liczebnych grup zwierząt na Ziemi (co najmniej 5 mln gatunków). Zasiedlają niemal każdy typ środowiska, także najgorętsze i najmroźniejsze miejsca naszej planety; są i takie, które żyją w słonych jeziorach. ...
KAWKA ALBINOS
ALOJZY CISZKIEWICZ Luty 1999
Ta dziwnie ubarwiona kawka została sfotografowana przy ruchliwej ulicy w centrum Sandomierza. Zwykle widujemy kawki z czarnymi piórami o niebieskawym połysku, tylko głowa tych ptaków z tyłu i boku jest siwa. Przyczyną powstawania anomalii w ubarwieniu ...
SERENGETI NA SYBERII
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Luty 1999
Naukowcy chcą odtworzyć ekosystem z ostatniej epoki lodowcowej. Siłą sprawczą mają być specjalnie do tego celu sprowadzone zwierzęta: konie, bizony, renifery, woły piżmowe. Poligonem doświadczalnym będzie rezerwat na Nizinie Kołymskiej we wschodniej ...
JAK OBRONIĆ PRZYRODĘ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Styczeń 1999
ROK 1998 ZASŁUŻYŁ SIĘ DLA OCHRONY PRZYRODY NIE TYLE SKUTECZNYMI DZIAŁANIAMI, CO SPEKTAKULARNYM PODSUMOWANIEM STRAT. Niewielu dziedzinom człowiek poświęca tak mało wysiłku, jak ochronie różnorodnych form życia. Tymczasem współczesne gatunki wymierają ...
TOPOLE CZYSZCZĄ GLEBĘ
MAGDALENA PECUL Styczeń 1999
Topole są lubianymi drzewami ozdobnymi, ze względu na szybki wzrost często sadzonymi zwłaszcza w nowych osiedlach. Ich zalety jednak, jak się okazuje, nie ograniczają się do tego. Ostatnio nagrodzona przez American Society of Civil Engineers' Environmental ...
SKRĘCONE IGLAKI
MARCIN ZALEWSKI Grudzień 1998
Na północnej i południowej półkuli cyklony wirują w przeciwnych kierunkach, w przeciwnych kierunkach skręcają się także włókna pni niektórych gatunków drzew rosnących na antypodach. Leśnicy najczęściej tłumaczą to niszczące surowiec drzewny zjawisko ...
LEŚNE KOTY
KRZYSZTOF SCHMIDT Grudzień 1998
TERYTORIUM JEDNEGO RYSIA ZAJMUJEOBSZAR PÓŁMILIONOWEGO MIASTA. ILE TERENU POTRZEBA, BY PRZETRWAŁA CAŁA POPULACJA? Czy ktokolwiek wyobraża sobie rysia inaczej niż siedzącego na drzewie? Powszechna wiedza o tych drapieżnikach do niedawna opierała się na ...
ZIELENINA NA SKAŻENIA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Grudzień 1998
Rośliny są naszymi sprzymierzeńcami także w walce z zanieczyszczeniami. Niektóre gatunki gromadzą w swoich tkankach metale ciężkie i radioizotopy. Robią to na tyle skutecznie, że opracowano metody oczyszczania gleby i wody z toksycznych pierwiastków ...
ZIELONI KONTRA CZEKOLADA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Grudzień 1998
Producenci czekolady dostali się na czarną listę wrogów środowiska. Olbrzymie plantacje kakaowców - drzew, z których owoców otrzymuje się kakao - rosną w miejscu lasów tropikalnych. W brazylijskim stanie Bahia, w rejonie uprawy kakaowców, wycięto ...
MORDERCZE GLONY
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Listopad 1998
Fot. Internet Pierwszy raz zauważono je w 1984 roku w strefie brzegowej księstwa Monako. Zajmowały wówczas powierzchnię mniej więcej 1 m2, więc nie wzbudziły żadnych podejrzeń. Jednak gdy 6 lat później wodorosty z gatunku Caulerpa taxifolia znaleziono ...
ZABÓJSTWO CZY SAMOBÓJSTWO
TAIDA TARABUŁA Listopad 1998
POWSZECHNIE UWAŻA SIĘ, ŻE LASY ZAMIERAJĄ Z POWODU KWAŚNYCH DESZCZÓW. JEŚLI JEST TO PRAWDĄ, TO DLACZEGO GINĄ GŁÓWNIE DRZEWA IGLASTE? Zamieranie drzew pod wpływem zanieczyszczeń powietrza nie jest problemem nowym, znane jest bowiem nauce od co najmniej ...
LEŚNE OWOCE
ŁUKASZ ŁUCZAJ Listopad 1998
Kiedy nastaje późna jesień i opadają liście drzew, jedynym kolorowym elementem są obsypane owocami krzewy rozsiane po miedzach, wzdłuż torów kolejowych i na skrajach lasów. Owoce te zjadają zwierzęta, z reguły ptaki. Nasiona zawarte w owocach są wydalane. ...
CO Z GÓRĄ ŚMIECI
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Wrzesień 1998
JAK PRÓBUJE SIĘ ROZWIĄZAĆ PROBLEM ODPADÓW? - "WIEDZA I ŻYCIE" PYTA PROF. DR. HAB. JERZEGO GOLIMOWSKIEGO. Resztki żywności, niepotrzebne nam przedmioty najpierw lądują w koszu na śmieci, a wkrótce potem trafiają na miejskie wysypisko. Średnio ...
ZIELONEJ REWOLUCJI C.D.
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Wrzesień 1998
Fot. Archiwum Wkwietniu br. na rolniczej konferencji w Nowym Delhi doniesiono o wyhodowaniu nowej odmiany pszenicy, dającej niespotykane do tej pory plony - 18 ton na hektar. Średni plon zwykłych upraw pszenicy na świecie to dziś 2.7 tony z hektara, ...
JESZCZE JEDEN ZABÓJCA PŁAZÓW
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Wrzesień 1998
Żaby i ropuchy giną zarażone nieznanym nauce gatunkiem grzyba. Patogen infekuje skórę dolnej części ciała i nóg tych zwierząt, pokrywając ją grubą warstwą. Dla płazów, które oddychają przez skórę, taka infekcja jest śmiertelna, gdyż po prostu się duszą. ...
CZERWONA ŚMIERĆ
PAWEŁ WERNICKI Wrzesień 1998
Czasami inspirację do pracy naukowej można znaleźć w damskiej torebce. Prowadzone przez amerykańskie ministerstwo rolnictwa badania nad szminkami zaowocowały intrygującym i potencjalnie praktycznym odkryciem. Okazało się, że zawarty w szmince czerwony ...
MOKRADŁA DOBRE NA SALMONELLĘ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1998
Porośnięte kosaćcami, pałką, rzęsą wodną, moczarką kanadyjską specjalnie tworzone mokradła mogą stać się alternatywą dla nowoczesnych metod dezynfekcji wody. Bakterie Escherichia coli i Salmonella typhimurium giną w konfrontacji z wodną roślinnością ...
PODWODNE ZALOTY
HALINA GALERA Sierpień 1998
KWIATY NIEKTÓRYCH ROŚLIN WODNYCH SĄ NIEPOZORNE I NIEZBYT EFEKTOWNE, ALE ICH MIŁOSNE STRATEGIE BYWAJĄ NIE TYLKO EMOCJONUJĄCE, ALE I BARDZO WYRAFINOWANE. Rośliny nasienne1 to mistrzowie życia na lądzie. Swój sukces zawdzięczają nie tylko budowie korzeni, ...
CO ZDARZYŁO SIĘ W MINNESOCIE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1998
CO PEWIEN CZAS NA ŁAMY PRASY AMERYKAŃSKIEJ WRACA TEMAT KALEKICH ŻAB. NIE JEST TO PRZEBÓJ SEZONU OGÓRKOWEGO, CHOĆ NA TAKI WYGLĄDA. NAUKOWCY OD KILKU LAT POSZUKUJĄ TAJEMNICZEJ PRZYCZYNY DEFORMACJI PŁAZÓW. W sierpniu 1995 roku grupa uczniów z nauczycielką ...
ZAMIAST OBRĄCZEK-RADARY
MARCIN ZALEWSKI Sierpień 1998
Badania migracji ptaków należą do najbardziej praco- i czasochłonnych w ornitologii. Trzeba bowiem złowić ptaki, a następnie je zaobrączkować. Potem można już tylko czekać i mieć nadzieję, że ktoś złowi oznakowane osobniki na trasie ich wędrówki i ...
UWIĘZIONE GENY
TOMASZ ŁĘSKI Lipiec 1998
Amerykańskim naukowcom udało się wymyślić metodę otrzymywania o wiele bezpieczniejszych zmodyfikowanych genetycznie (transgenicznych) roślin. Opracowana przez nich technika pozwoli na wprowadzanie genów do roślin uprawnych w sposób, który uniemożliwi ...
WIELORYBNICY ZNÓW U STERU
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 1998
Pod wieloma względami obrady Międzynarodowej Komisji Wielorybniczej (IWC), które odbyły się w maju br., przypominały ubiegłe lata - jak co roku dyskutowano słuszność zakazu połowu wielorybów na skalę przemysłową i nie osiągnięto porozumienia na ten ...
WIELORYBY I WIELORYBNICTWO
LESZEK SOLSKI Lipiec 1998
CZY WIELORYBY MAJĄ SZANSĘ PRZETRWAĆ W KONFRONTACJI Z CZŁOWIEKIEM? PRÓBY ICH OCHRONY NADAL ZAWODZĄ. Wieloryby są jednym z największych osiągnięć ewolucji. To naturalne dzieła sztuki, które przez ponad 50 mln lat panowały w morzach. A potem pojawił się ...
ORKA TYLKO NOCĄ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 1998
Naukowcy z Uniwersytetu w Bonn twierdzą, że rolnicy mogą zmniejszyć liczbę chwastów na polach i ilość stosowanych herbicydów, orząc w nocy. Fot. Krzysztof Kaliński Nasiona roślin uprawnych zwykle kiełkują w całkowitych ciemnościach. Natomiast u większości ...
NOWOŚĆ Z RAF KORALOWYCH
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 1998
W ciągu ostatnich 20 lat duże połacie raf koralowych bladły, bielały i w końcu zamierały. Winę za ten proces przypisuje się skutkom działalności człowieka, choć do końca nie wiadomo, co tak naprawdę jest bezpośrednią przyczyną zagłady korali. Potencjalnych ...
ROŚLINA DRAPIEŻNA, LECZ MAŁO ŻARŁOCZNA
MAGDALENA PECUL Lipiec 1998
Miłośnika fantastyki, któremu określenie "drapieżna roślina" natychmiast przywodzi na myśl jakiś twór z Planety Śmierci Harry'ego Harrisona, czeka gorzkie rozczarowanie. Znakomita większość z około 450 żyjących na świecie gatunków roślin ...
TYTOŃ I OZON
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Czerwiec 1998
UCZNIOWIE SZKÓŁ Z CAŁEGO KRAJU BADAJĄ W SWOJEJ OKOLICY ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA OZONEM. KORZYSTAJĄ ONI ZE SPECJALNYCH ODMIAN TYTONIU, WYHODOWANYCH PONAD TRZYDZIEŚCI LAT TEMU. Amerykańscy farmerzy uprawiający tytoń w stanie Connecticut i na Florydzie ...
TRUDNA SZTUKA RACHUNKÓW
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Czerwiec 1998
Ile można wydać na obronę? Za mało - napastnik zwycięży, zbytnia rozrzutność jednak grozi zmarnowaniem cennych dóbr. Znalezienie złotego środka to problem nie tylko polityków, ale także roślin. Bronią się one przed swoimi wrogami na wiele różnych ...
EKOLOGIA LUBIANE SŁOWO
KRZYSZTOF WÓJCIK Maj 1998
Od kilku lat wzrasta popularność słowa ekologia. Wykorzystują to producenci, zarzucając rynek "ekologicznymi" towarami - od proszków do prania po żywność. I choć działanie takie jest podszyte chęcią zysku, to dla środowiska jest ono korzystne ...
SPEKTAKL NA KORZE BRZOZY
MAREK W. KOZŁOWSKI Maj 1998
USCHNIĘTA BRZOZA MOŻE DOSTARCZYĆ CIERPLIWEMU OBSERWATOROWI OWADÓW NIE MNIEJ WRAŻEŃ NIŻ WTEDY, GDY JEJ PIEŃ WIEŃCZY ZIELONA KORONA. ryc. 1 Martwe drzewo opadają gromady drewnojadów, a zaraz potem ich mniej lub bardziej wyspecjalizowani prześladowcy, ...
ZAZDROŚĆ W PTASICH PIÓRKACH
PAWEŁ KOZŁOWSKI Maj 1998
Fot. Grzegorz i Tomasz Kłosowscy Zazdrość to problem nie tylko ludzki. Samce trzciniaków (Acrocephalus arundinaceus) - dość pospolitych ptaków z rodziny pokrzewkowatych, zamieszkujących trzcinowiska -- mogą mieć po kilka partnerek gniazdujących ...
JAK BORELIOZA ZALEŻY OD BRUDNICY NIEPARKI
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Maj 1998
Fot. Marek W. Kozłowski Urodzaj żołędzi może zwiększyć zagrożenie boreliozą. A oto jak grupa amerykańskich ekologów doszła do tego pozornie paradoksalnego wniosku. Otóż postanowili oni opracować sposób na brudnicę nieparkę - ćmę, która ogałaca ...
ROŚLINY PODZIEMIA
WIKTOR PAWŁOWSKI Marzec 1998
CHOĆ W POWIETRZU CZUĆ JESZCZE ZIMĘ I BRAKUJE DNI NAWET DO KALENDARZOWEJ WIOSNY, W LASACH I NA GÓRSKICH ŁĄKACH POJAWIAJĄ SIĘ JEJ PIERWSZE ZWIASTUNY. PRZEZ RESZTKI POKRYWY ŚNIEŻNEJ I ZMARZNIĘTĄ ZIEMIĘ WYGLĄDAJĄ DROBNE I DELIKATNE KWIATY WIOSNY. Wielu ...
ROK TYGRYSA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Marzec 1998
Fot. Internet Ogon tygrysa na choroby skóry, kły na gorączkę, pazury na uspokojenie, gałki oczne na epilepsję, wąsy na ból zębów, mózg na lenistwo, a najwyżej cenione w tradycyjnej medycynie chińskiej kości tygrysa kurują reumatyzm, paraliż i ogólne ...
PTAKI W MIEŚCIE
MACIEJ LUNIAK Luty 1998
GOŁĘBIE, SZPAKI, WRONY, KACZKI KRZYŻÓWKI - CORAZ WIĘCEJ PTAKÓW PRÓBUJE ZNALEŹĆ DLA SIEBIE MIEJSCE W ZURBANIZOWANYM ŚWIECIE. OD CZEGO ZALEŻY ICH SUKCES? Skład gatunkowy i formy bytowania fauny kształtowały się przez tysiące, a nawet miliony lat, ...
GORĄCZKA ZŁOTA ZAGRAŻA WIELBŁĄDOM
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Luty 1998
Fot. JACANA/BE&W Dziki przodek dromadera, jednogarbnego wielbłąda, wymarł najprawdopodobniej jakieś 2 tys. lat temu w tajemniczych okolicznościach. Na szczęście, na długo przedtem zdążono go udomowić. W północnej Afryce i we wschodniej Azji służy ...
HUBA DLA DZIĘCIOŁA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Luty 1998
Fot. P. Fabijański Aby lasy były zdrowe, drzewa muszą trochę pochorować. Amerykańscy fitopatolodzy, czyli specjaliści od chorób roślin, celowo zakażają drzewa pasożytniczymi grzybami. W ten sposób chcą odtworzyć bogactwo ekosystemu leśnego, gdyż chore ...
...I OSZCZĘDZAJMY JE
DOROTA WROŃSKA Styczeń 1998
Fot. Archiwum Opał i surowiec dla przemysłu papierniczego można uzyskać dzięki uprawie szybko rosnących drzew, krzewów i traw. W strefie tropikalnej rośnie kilka ciekawych gatunków z rodziny motylkowatych. Dzięki symbiozie z bakteriami żyjącymi w ich ...
SADŹMY LASY
JOANNA KOMOROWSKA Styczeń 1998
Podobno nic w przyrodzie nie ginie. Tymczasem naukowcy zajmujący się badaniem zawartości gazów cieplarnianych w atmosferze już od kilku lat borykają się z dość żenującym problemem: corocznie zapodziewa się im gdzieś około 1.5 mld ton CO2. Innymi słowy ...
PAN ĆMA SZUKA ŻONY
JOANNA KOMOROWSKA Styczeń 1998
Co może być ważniejsze od tężyzny fizycznej i długiego życia? Dla ćmy z gatunku Plodia interpunctella jest to niewątpliwie powiększenie szans na rozprzestrzenienie własnego materiału genetycznego. Według Matthew Gage'a z University of Liverpool w Wielkiej ...
ZABÓJCZA TRUCIZNA
ZBIGNIEW JAWOROWSKI Styczeń 1998
Nasze poczucie winy nie zna granic. Parę tygodni temu przed kilkoma stacjami londyńskiego metra Roger Bate, znany wydawca i dyrektor "European Science and Environment Forum", przeprowadził wśród podróżnych niewielką ankietę: Przemysł rutynowo ...
KOCE Z PLASTIKOWYCH BUTELEK
PR Grudzień 1997
W laboratoriach NASA powstał - jako efekt uboczny programu badań nad nowymi osłonami termicznymi statków kosmicznych - bardzo lekki plastikowy materiał izolacyjny o strukturze wielowarstwowego mikroskopijnego plastra miodu. Może on być wytwarzany ...
BARWNE OBRAZY OCEANÓW
MAGDALENA PECUL Grudzień 1997
Zamieszczone zdjęcie wygląda jak mapa świata, ale nią nie jest. Jest to jeden z pierwszych obrazów akwenów, otrzymany przez satelitarny czujnik SeaWiFS (Sea-viewing Wide Field-of-View Sensor), umieszczony na wystrzelonym na początku sierpnia br. satelicie ...
Z CHOINKĄ CZY BEZ?
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Grudzień 1997
CO ROKU SETKI TYSIĘCY CHOINEK IDĄ POD TOPÓR. JEDNAK PRZYRODA NIE MUSI Z TEGO POWODU CIERPIEĆ. Dawno minęły te czasy, gdy tuż przed Bożym Narodzeniem gospodarz szedł do lasu i wracał do domu z drzewkiem. Obecnie choinkę wybieramy wśród dziesiątków mniej ...
NOSOROŻCE NA SPRZEDAŻ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Listopad 1997
DO KOGO NALEŻĄ ŚWIATOWE BOGACTWA PRZYRODY? KTO POWINIEN ROZSTRZYGAĆ SPORY WYNIKAJĄCE Z, CZĘSTO SPRZECZNYCH, INTERESÓW ŻYJĄCYCH NA TYM SAMYM TERENIE LUDZI I DZIKICH ZWIERZĄT? Czarny Ląd dawno przestał być bezkresną ostoją dzikiej przyrody. Olbrzymie ...
JAKA TECHNIKA, TAKA POWÓDŹ
JERZY METELSKI Październik 1997
CZY WARTO BUDOWAĆ ZA MILIARDY ZŁOTYCH ZAPORY, ZBIORNIKI I OBWAŁOWANIA, JEŚLI UCHRONIĄ NAS PRZED POWODZIĄ RAZ NA 100 LAT? Nasze 98 tysięcy kilometrów rzek i górskich potoków to prawdziwe bogactwo. Ich właściwe zagospodarowanie to dostatek wody dla ludzi, ...
PRAWDZIWA "BOMBA E"
SŁAWOMIR SWERPEL Październik 1997
W BEZPOŚREDNIM "POLU RAŻENIA" BYLI NIE TYLKO LUDZIE I ZWIERZĘTA. PODMYWANE WYSYPISKA ŚMIECI I ODPADÓW PRZEMYSŁOWYCH, SZAMBA I OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW ZAMIENIŁY SIĘ W EKOLOGICZNĄ BOMBĘ, KTÓREJ SKUTKI ODCZUWAĆ BĘDZIEMY PRZEZ WIELE LAT. Aby zdać ...
POTOP 97
ANDRZEJ GORZYM Październik 1997
Fot. Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne To musiało się kiedyś zdarzyć i może się powtórzyć w każdej chwili. Tak jak każdy żywioł natury. Gdy w ciągu doby spada z nieba miesięczna porcja deszczu, powódź jest nieuchronna. Jedyne, ...
NISZCZYLIŚMY, NISZCZYMY I NISZCZYĆ BĘDZIEMY
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Wrzesień 1997
Fot. Archiwum Rio-5 - tak działacze World Wildlife Fund określili spotkanie przedstawicieli 173 państw, które odbyło się w czerwcu br. w Nowym Jorku. Pięć lat, które upłynęły od Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro, niewiele zmieniło w zaawansowaniu działań ...
PRZYBYŁO ŻÓŁWI
PIOTR A. SZCZEPANIAK Wrzesień 1997
Fot. Internet/Diputació de Girona 12 czerwca br. na terenie nadleśnictwa Sobibór w województwie chełmskim wypuszczono do środowiska naturalnego 20 młodych żółwi błotnych (Emys orbicularis). Zwierzęta przyszły na świat dzięki herpetologom z wrocławskiej ...
Z EKOLOGIĄ DO SZKÓŁ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1997
Stan naszego środowiska w dużej mierze zależy od nas samych. Problem w tym, by ten oczywisty fakt dotarł do całego społeczeństwa i miał wpływ na codzienne życie. By bierność zmieniał w działanie, choćby takie jak kupowanie proszku do prania bez fosforanów ...
POPIOŁY NA ZGLISZCZACH
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1997
Fot. Agnieszka i Włodek Bilińscy Ogień w lesie to jedna z najbardziej niszczących i zarazem najbardziej twórczych sił przyrody. Pożar usuwa zgromadzoną przez lata grubą warstwę ściółki. Pogorzelisko szybko pokrywa świeża zieleń, gdyż nasiona, mając ...
OSTROŻNIEJ Z AZOTEM!
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1997
CZY "NAWOŻENIE" PRZYRODY ZWIĄZKAMI AZOTU SPOWODUJE, ŻE BUJNIEJSZA ROŚLINNOŚĆ BĘDZIE POCHŁANIAĆ WIĘCEJ DWUTLENKU WĘGLA I DZIĘKI TEMU ŁAGODZIĆ OCIEPLENIE KLIMATU? Spośród 70 tys. różnych substancji chemicznych wprowadzanych przez człowieka do ...
CZYSTA STACJA PALIW
JERZY METELSKI Sierpień 1997
ZMIENIAMY NA ODLEGŁOŚĆ KANAŁY TELEWIZYJNE, NASZ SAMOCHÓD MA CENTRALNY ZAMEK I NAFASZEROWANY JEST ELEKTRONIKĄ, KORZYSTAMY Z TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH, BANKOMATÓW I KART MAGNETYCZNYCH, PRZESYŁAMY DOKUMENTY TELEFAXEM, INTERNETEM. RZADKO ZASTANAWIAMY SIĘ: JAK ...
KRAB KWIATOŻERCA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Czerwiec 1997
Fot. Archiwum Codziennie rano kraby Metasesarma rubripes z rodziny Grapsidae mozolnie wspinają się w górę pni drzew tropikalnego, brazylijskiego lasu. Gnane głodem docierają na wysokość nawet 4 m. Trudy tej wspinaczki nagradzają kwiaty epifitów z ...
ZALETY TŁOKU
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Czerwiec 1997
Fot. Internet W upalny dzień sama myśl o tym, że istnieją zwierzęta, które - nie tłocząc się - nie mogłyby przetrwać jako gatunek, jest trudna do zniesienia. A jednak. Największy z pingwinów - pingwin cesarski - dokonuje heroicznych wysiłków, by ...
PO LEKTURZE "PRZEPEŁNIONEJ ARKI"
EUGENIUSZ FILIPOWICZ Maj 1997
Lektura artykułu Przepełniona arka ("WiŻ" nr 12/96) napełnia smutkiem. Trzykrotne podwojenie grożące ludzkiej populacji w okresie najbliższego stulecia (wzrost z obecnych 6 mld osobników do 12, 25 i 50 mld w ciągu trzech trzydziestokilkuletnich ...
CORAZ WIĘCEJ NATURALNYCH TOKSYN
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Maj 1997
Ciągłe doskonalenie metod analitycznych oraz metod zagęszczania ilości śladowych różnych substancji sprawia, że odkrywa się coraz więcej związków chemicznych uważanych za toksyczne, a wytwarzanych w środowisku w sposób zupełnie naturalny. Czasem pojawiają ...
GDZIE CI MĘŻCZYŹNI?
JOANNA NURKOWSKA Kwiecień 1997
Coraz więcej mężczyzn i to już w średnim wieku popada w rozrodczą niemoc, mówiąc wprost - nie może dać swym partnerkom dziecka. Doniesienia o tych narastających męskich kłopotach gromadzono już od półwiecza. Dotyczyły one pogarszającej się w kolejnych ...
W EFEKCIE NISZCZĄCEGO WPŁYWU CZŁOWIEKA NA WARSTWĘ OZONOWĄ ...
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Kwiecień 1997
*W efekcie niszczącego wpływu człowieka na warstwę ozonową atmosfery corocznie na raka skóry zapada 1.1 tys. na milion mieszkańców Europy Zachodniej i odpowiednio 2 tys. Amerykanów. Nawet jeśli emisja freonów zostanie drastycznie zmniejszona, zawartość ...
CZY OCEANY ZAWIODĄ?
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Marzec 1997
Na szczęście natura łagodzi skutki naszych poczynań. Każdego roku w oceanach "topi się" znaczna ilość dwutlenku węgla. Ten oczyszczający atmosferę proces może jednak osłabnąć. W dotychczasowych modelach klimatycznych naukowcy zakładali, że ...
UWOLNIĆ ORKI
LESZEK SOLSKI Marzec 1997
TE WIELKIE MORSKIE DRAPIEŻNIKI UWAŻANO KIEDYŚ ZA OKRUTNE BESTIE, BEZWZGLĘDNYCH I PRZERAŻAJĄCYCH MYŚLIWYCH. BLIŻSZE KONTAKTY, A NAWET PRZYJAŹNIE MIĘDZY LUDŹMI I ORKAMI ROZBUDZIŁY ZAINTERESOWANIE TYMI ZWIERZĘTAMI. STRACH I NIECHĘĆ ZASTĄPIŁ PODZIW DLA ICH ...
OCEANY ZIMNE, OCEANY CIEPŁE
JAN WĘSŁAWSKI Styczeń 1997
SKAMIENIAŁOŚCI NA GRENLANDII DOWODZĄ, ŻE W CZASIE, GDY WYSPA TA ZAJMOWAŁA JUŻ OBECNE POŁOŻENIE, PORASTAŁY JĄ BUJNE, TROPIKALNE LASY. JAK BYŁO TO MOŻLIWE W WARUNKACH TRWAJĄCEJ PÓŁ ROKU NOCY POLARNEJ? Fot. Archiwum Wiele osób sądzi, że morza tropikalne ...
ŚLADY PO WALCE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Listopad 1996
Przeważa opinia, że duet roślina - owad współgra od 125 mln lat, odkąd na Ziemi pojawiły się rośliny kwiatowe. Najprawdopodobniej poszukujące pokarmu owady przyspieszyły powstanie kwiatów oferujących im w nagrodę za przeniesienie pyłku słodki nektar. ...
CO SIĘ STAŁO NA MURUROA
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Listopad 1996
Rząd Francji poczuł się dotknięty niekończącymi się oskarżeniami o rzekome zniszczenie atoli polinezyjskich próbnymi wybuchami jądrowymi. Do akcji antyfrancuskich włączyły się obiektywne z pozoru media, czego próbkę zamieściliśmy w "WiŻ" (patrz: ...
W TROPIKACH BEZ ZMIAN
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Listopad 1996
Tempo wylesiania w tropikach nie zmniejsza się, pomimo że świadomość jego skutków stała się powszechna - głosi najnowszy raport międzynarodowych ekspertów do spraw rolnictwa (CGIAR). U podłoża tego problemu leży ubóstwo lokalnej ludności, nadmierny ...
SPALARNIA ŚMIECI W ŚRODKU MIASTA
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Październik 1996
Miasto Roskilde, odległe o 30 km od Kopenhagi, słynie z charakterystycznej sylwetki katedry, w której spoczywają królowie Danii. W krajobrazie tego miasta pojawił się jednak w ostatnich latach komin, pomalowany, jak to się teraz praktykuje na Zachodzie, ...
KORALE MNIEJ KORALOWE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Październik 1996
Zjawisko odbarwiania się korali staje się coraz rozleglejsze. Znakomitą większość swych tęczowych kolorów zawdzięczają one żyjącym w ich tkankach glonom z grupy Zooxanthellae. Przeważa opinia, że w cieplejszej niż zwykle wodzie symbioza obu organizmów ...
WĘDRUJĄCE PESTYCYDY
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Październik 1996
Pestycydy stosowane w tropikach lub strefie umiarkowanej znajduje się w Arktyce i Antarktyce. W jaki sposób substancje te dostają się do pokarmu karmiącej piersią eskimoskiej kobiety? Prześledzenie ich drogi wymaga precyzyjnych informacji o stosowaniu ...
NIE DOTRZYMANE OBIETNICE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Październik 1996
Działania zmierzające do ograniczenia emisji dwutlenku węgla są nadal nieskuteczne. Według raportu World Energy Council większość wysokouprzemysłowionych państw nie dotrzyma zobowiązań, które przyjęły na "Szczycie Ziemi" w Rio de Janeiro w ...
SZANSA NA LEPSZĄ WODĘ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Wrzesień 1996
Wody powierzchniowe, a czasami także głębinowe strefy umiarkowanej zawierają duże ilości związków organicznych - naturalnej pożywki mikroorganizmów. Jeśli taka woda ma być używana do picia, powinna zostać poddana chlorowaniu lub ozonowaniu. W wyniku ...
KAWIOR NA CENZUROWANYM
MAGDALENA FIKUS Wrzesień 1996
Dwaj naukowcy z nowojorskiego Museum of Natural History kupili w ekskluzywnym sklepie dla smakoszy na Manhattanie 23 słoiczki kawioru, a dwa inne sprowadzili z Rosji. Zamiast jednak zasiąść przy szampanie do uczty, poddali swe zakupy analizie za pomocą ...
POKOCHAJMY ZIEMIĘ
RYSZARD KOWALSKI Wrzesień 1996
Do powstania tego artykułu przyczynił się tekst opublikowany w zeszłym roku w "Wiedzy i Życiu", w którym autorzy porównali świadomość ekologiczną młodych Polaków z Krakowa i Niemców z Bochum. Wyniki ankiety przeprowadzonej w Siedlcach, mieście ...
POMIMO NOCY I CHŁODU
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Wrzesień 1996
Wydawałoby się, że utrzymująca się prawie pół roku całkowita ciemność musi hamować wzrost roślin. A jednak w wodach otaczających Orkady Południowe, wyspy leżące w sąsiedztwie południowego koła podbiegunowego, znaleziono gatunek glonu rosnący nieprzerwanie ...
PIASKOWNICA LUBI PIASEK
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1996
Są takie gatunki roślin, które rosną lepiej w gorszych warunkach. Na bałtyckimwybrzeżu bez trudu znajdziemy jedną z nich. Sztywne pióropusze trawy, piaskownicyzwyczajnej, zdobią nadmorskie wydmy. Na świecie istnieją tylko dwa gatunki piaskownicy: ...
LĄDY, MORZA I POWIETRZE POD LUPĄ KLIMATOLOGÓW
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1996
Wkrótce po tym, jak efekt szklarniowy zaistniał na naukowej scenie, okazało się, że nie wszystek "cywilizacyjny" dwutlenek węgla gromadzi się w atmosferze. Część tego gazu gdzieś znika. Jak duże są to ilości i gdzie się podziewają? Pytania ...
LISTA SZKÓD CORAZ DŁUŻSZA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 1996
Czy szkody wyrządzane przez kwaśne deszcze są łatwe do naprawienia? Czy wystarczy, że kominy elektrowni przestaną wyrzucać dwutlenek siarki, a drzewa znów bujnie się zazielenią, wody zaś powrócą do swej naturalnej kwasowości? Tam, gdzie już udało się ...
WRÓG CZY PRZYJACIEL
ANDRZEJ KRUSZEWICZ Czerwiec 1996
Przywykliśmy sądzić, że drapieżniki są pożyteczne, gdyż eliminują zwierzęta chore, słabe i kalekie, a trzebiąc populację swoich ofiar, nie zagrażają jednak jej istnieniu. Wyniki badań przeprowadzonych na ptakach podają w wątpliwość te przekonania. Drapieżnik ...
BOMBA PROPAGANDOWA?
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Czerwiec 1996
Dyskusje na temat francuskich podziemnych wybuchów jądrowych w polinezji rzadko dotyczyły aspektów merytorycznych i technicznych. Wiele było emocji oraz świadomej bądź nieświadomej dezinformacji. A wszystko po to, by wzbudzić niechęć opinii publicznej ...
MIĘDZY NAMI SĄSIADAMI
INGEBORGA JARZYNA Maj 1996
Konkurencja, w jednym ze swoich znaczeń, kojarzy się ze zwierzętami. To onewspółzawodniczą o pokarm, terytoriumdo życia, miejsce w hierarchii społecznejczy samicę. Tymczasem konkurencjaistnieje także wśród roślin. I może zabrzmito paradoksalnie, ale ...
NA CUDZY KOSZT
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Maj 1996
Tajemnicę mikoryzy - związku roślin wyższych i grzybów - skrywa ziemia.Dopiero pod jej powierzchnią można obejrzeć korzenie pokryte mufką - grubymkołnierzem splątanych strzępek grzybni. Wiele leśnych drzew nie mogłobyżyć bez mikoryzy. Polega ...
EFEKT CIEPLARNIANY FAKTEM
MHM Marzec 1996
Sceptycyzm przeciwników ocieplania się klimatu zapewne osłabnie, gdyż Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPPC) ogłosił w grudniu ub.r. oficjalny raport naukowy potwierdzający istnienie efektu cieplarnianego, jako skutku aktywności ludzkiej. Raport ...
KŁOPOTLIWE AEROZOLE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Luty 1996
W numerze "WiŻ" z sierpnia ub.r. ukazał się sygnał "Nie ma tego złego..." Nie zgadzam się z zawartą tam opinią jakoby emisja SO2 przyczyniała się do oziębiania klimatu. Jest oczywiste, że obszary, nad którymi rozciąga się warstwa ...
PRZODKOWIE
MARCIN RYSZKIEWICZ Luty 1996
Jeśli jesteś, Czytelniku, białym Polakiem, jesteś bliskim krewnym królowej brytyjskiej, z którą dzieliłeś wspólnych przodkówprzed kilkunastoma pokoleniami.Twoje pokrewieństwo z byłym cesarzemHajle Selassje jest nieco odleglejsze,ale też sięga w stosunkowo ...
PYŁEK NA WIETRZE
MAGDALENA FIKUS Luty 1996
Zanim obsiejemy pola uprawne transgenicznymi roślinami należy upewnić się, czy wprowadzone do nich obce geny nie przeniosą się do innych roślin. Mogło by się to na przykład stać za pośrednictwem mszyc, czy też wiatru roznoszącego pyłek rośliny transgenicznej. ...
SUSEŁ MORĘGOWANY W POLSCE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Luty 1996
Od pewnego czasu jestem stałą czytelniczką "Wiedzy i Życia". Chciałabym uzyskać od Was informacje na temat susła moręgowanego. Wiem tylko, że prawdopodobnie pojedyncze rodziny tych zwierząt przetrwały w okolicach Góry Świętej Anny. Agnieszka ...
TUSZA NIE POPŁACA
PAWEŁ KOZŁOWSKI Styczeń 1996
Sikorka bogatka (Parus major) Od dawna wiadomo, że zimą drobne ptaki są cięższe, gdyż gromadzą zapasy tłuszczu, jako rezerwę na wypadek niedostatku pożywienia. Pokarm zbierany w ciągu dnia jest "przerabiany" na tłuszcz, który organizm zużywa ...
PODWODNE BOGACTWO
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Styczeń 1996
Morskie dno skoku kontynentalnego - rozciągającego się poniżej wód przybrzeżnych - zamieszkuje więcej gatunków niż jakikolwiek inny ekosystem na lądach czy oceanach. Prawdopodobnie ich liczba w osadach tego rejonu oceanu sięga nawet trzech czwartych ...