Twoja wyszukiwarka

Dział - NAUKI O ŻYCIU
Kategoria - BIOLOGIA
WIGILIA W SKALI MIKRO
ANNA ADAMSKA Grudzień 2001
Prawdziwy uczony nawet w czasie świąt nie zapomina o obowiązkach badacza. Zanim więc zaczniemy objadać się wigilijnymi specjałami, przyjrzyjmy się im z bardzo, bardzo bliska. Do tradycyjnych potraw wigilijnych, pojawiających się na wszystkich chyba ...
SIECI PEŁNE PTAKÓW
PIOTR KOSSOBUDZKI Listopad 2001
Ptaki nie mogą tkwić zbyt długo zaplątane w sieci są tak osłabione wędrówką, że mogłyby paść z głodu. Pułapki trzeba więc często, opróżniać i bywa, że ornitologom nie starcza czasu na posiłek. Podczas akcji obrączkowania to oni przymierają głodem. Brzeg ...
UCZENI W ANEGDOCIE - IGŁA BUFFONA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Październik 2001
Georges-Louis Leclerc, znany obecnie pod nazwiskiem Buffon, urodził się 7 września 1707 roku w Montbard. Uczył się najpierw w kolegium jezuickim w Dijon, gdzie był raczej przeciętnym uczniem, ale wykazywał zainteresowanie matematyką. Pod naciskiem ...
DARWIN Z SEKSEM
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 2001
Nauka żyje. Liczne jej rozdziały są wciąż otwarte, a uczeni spierają się, co w nie wpisać. Trzeba wtedy rozważyć wszystkie "za" i "przeciw". Marcin Szwed, doktorant na Wydziale Neurobiologii w Instytucie Weizmanna w Izraelu i Krzysztof ...
W KOLORZE SIŁA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Październik 2001
Kolorowe liście znaczą tyle, co barwne pasy na twarzy Indianina: siłę i gotowość do walki. Barwnymi liśćmi drzewa manifestują gotowość do walki z nękającymi je owadami. To puenta ostatniej pracy dwóch Brytyjczyków, zmarłego w ubiegłym roku wybitnego ...
SEKS Z DARWINEM
MARCIN SZWED Październik 2001
Nauka żyje. Liczne jej rozdziały są wciąż otwarte, a uczeni spierają się, co w nie wpisać. Trzeba wtedy rozważyć wszystkie "za" i "przeciw". Marcin Szwed, doktorant na Wydziale Neurobiologii w Instytucie Weizmanna w Izraelu i Krzysztof ...
SYGNAŁY - BEZ OGONA - STRASZNO!
MARZENNA NOWAKOWSKA Październik 2001
W geście rozpaczy schwytana jaszczurka odrzuca ogon, by reszta ciała mogła ujść cało. Pierścień specjalnych mięśni wokół tylnej części kręgosłupa kurczy się, zrywa więzadła i ogon zostaje na pożarcie. Taką strategię obrony przed atakiem stosują nasze ...
INNE ŻYCIE
MICHAŁ RÓŻYCZKA Wrzesień 2001
Mamy wiele wskazówek świadczących, że Ziemia nie jest jedynym siedliskiem życia w kosmosie. Już w najbliższych latach może dojść do odkrycia prostych organizmów pochodzenia pozaziemskiego. Od niedawna wiemy, że Wszechświat jest niewiarygodnie wielki ...
HEDONIŚCI W MIKROŚWIECIE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Wrzesień 2001
"Żywią y bronią" mogłyby napisać na swych sztandarach rośliny, zmuszane przez owady do opieki nad ich larwami. Na liściach drzew można zauważyć niekiedy dziwne, kolorowe zgrubienia i narośla. W maju na młodych pędach modrzewia pojawiają się, ...
RAFA POD PRĄDEM
DOROTA WROŃSKA Sierpień 2001
Na stalowych prętach jak na grządkach rosną koralowce. To sztuczna rafa dokarmiana prądem elektrycznym. Wiosną roku 1998 temperatura oceanu wokół Malediwów, niewielkiego wyspiarskiego państwa na Pacyfiku, wzrosła z 27 do 32°C. Pod powierzchnią morza ...
ŚMIERĆ I ŻYCIE
RYSZARD BŁĘDOWSKI Sierpień 2001
Zawieszone między życiem a śmiercią w stanie anabiozy, efemeryczne owady potrafią przetrwać ciężkie czasy. Przeciwstawienie życia i śmierci jest podstawą najstarszych i najpierwotniejszych pojęć człowieka. Również w dzisiejszych wyobrażeniach przeciwstawienie ...
POLSKIE KOLIBRY
MARCIN SIELEZNIEW Czerwiec 2001
Pragnę się podzielić pewną przygodą z wakacji. W czerwcu zauważyłem koło Przemyśla niewielkiego ptaszka, który niezwykle precyzyjnie wyjadał małym dziobkiem nektar z kwiatów. Kolega powiedział, że to koliber, którego "przywiało" do Polski. ...
KOCHANIE POŁKNĄŁEM DZIECIAKI
MAREK ŻABKA Maj 2001
Większość z nas za wzór przykładnych rodziców uważa ptaki i ssaki. No, może jeszcze pszczoły, termity czy mrówki. Ale płazy? Czy ktoś słyszał o karmiącej, a tym bardziej o ciężarnej żabie? Płazy są jedną z najstarszych gromad kręgowców. To one około ...
UCZENI W ANEGDOCIE - NIEZWYKŁY HRABIA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Kwiecień 2001
Benjamin Thompson, znany lepiej jako hrabia Rumford, urodził się w 1753 roku w Woburn w Massachusetts. Przyszły sławny uczony zakończył formalną edukację po paru latach spędzonych w szkole podstawowej i już w 1766 roku został oddany jako uczeń do bostońskiego ...
SYGNAŁY - SMUTEK DEALERA
GRZEGORZ NALEPA Luty 2001
Nowa metoda walki z producentami narkotyków? Rośliny hodowane w odmiennych warunkach klimatycznych mogą pobierać mniej albo więcej atomów różnych pierwiastków chemicznych z gleby i atmosfery. To bardzo zła wiadomość dla południowoamerykańskich producentów ...
SYGNAŁY - NA DOBRE I NA ZŁE
GRZEGORZ NALEPA Grudzień 2000
Dlaczego kochasz mamusię? Bo nie masz innego wyjścia... Małe dzieci zawsze kochają rodziców, nawet jeśli rodzice nie traktują ich dobrze. Tak przynajmniej zachowują się młode szczury. Amerykańscy biolodzy udowodnili to w badaniach laboratoryjnych. Jak ...
SYGNAŁY - PRZĘDŹ, JAK CI ZAGRAJĄ!
PIOTR KOSSOBUDZKI Październik 2000
Powszechnie uważa się, że pająki czyhają na owady, chwytając je w sieci i wysysając z nich soki. Bywa jednak odwrotnie. Niedawno o niezwykłym odkryciu doniósł tygodnik Nature. Dr William G. Eberhard z Universidad de Costa Rica badał larwy pewnego gatunku ...
CUDZE (PAJĄKI) CHWALICIE...
WALDEMAR FRĄCKIEWICZ Październik 2000
Egzotyczne zwierzęta olśniewają nas wszystkimi barwami tęczy i fantazyjnymi kształtami. Tymczasem w Polsce również możemy spotkać prawdziwe piękności, nawet wśród... pająków. Tradycyjnemu wyobrażeniu o kolorach pająków najbardziej odpowiadają nasze ...
PIĘKNY JAK... PAJĄK
MAREK ŻABKA Październik 2000
Pośród wszystkich zwierzątchyba tylko węże, ropuchy i szczury budzą tyle niechęci i wstrętu co pająki. "Ponure, włochate, jadowite i okrutne bestie" taki stereotyp pająka znamy z sensacyjnych artykułów i filmów grozy. W rzeczywistości pająki ...
SYGNAŁY - DOBRZY ŚPIEWACY W CENIE
WOJCIECH MIKOŁUSZKO Wrzesień 2000
Samice wielu ptaków wybierają sobie partnera, który ładnie śpiewa i ma bogaty repertuar. Biologia ewolucyjna każe doszukiwać się zysków, jakie ma samica kojarząca się z samcem, który zna więcej rodzajów pieśni. Zarówno dla jaskółki dymówki, jak i trzciniaka ...
SYGNAŁY - MIKROFALE I KOMÓRKI
GRZEGORZ NALEPA Wrzesień 2000
Mikrofale szkodzą robakowi. A ludziom? Czy niewielkie dawki promieniowania mikrofalowego (tego samego, które jest wykorzystywane w kuchenkach mikrofalowych i telefonii komórkowej) są całkowicie nieszkodliwe dla żywych organizmów? Do niedawna naukowcy ...
NADWIŚLAŃSKA DŻUNGLA
WIKTOR PAWŁOWSKI Czerwiec 2000
Nie trzeba jechać do Indii, żeby znaleźć się w prawdziwej dżungli. Wystarczy krótki spacer nad Wisłą. Podobnie jak inne duże polskie rzeki, Wisła płynie doliną, wzdłuż której biegną tarasy: najniżej położony rzeka zalewa kilkakrotnie w ciągu roku, nieco ...
SYGNAŁY - ENERGIA Z SADZAWKI
PIOTR KOSSOBUDZKI Czerwiec 2000
Czy pospolity glon może produkować paliwo rakietowe z wody i światła? Co zrobimy, gdy wyczerpią się zasoby węgla, ropy czy gazu i nie zmieni negatywne nastawienie do energetyki jądrowej? Albo gdy dalsze ich stosowanie zagrozi postępującą dewastacją ...
SYGNAŁY - PRZEWIDYWALNA EWOLUCJA
WOJCIECH MIKOŁUSZKO Kwiecień 2000
Czy populacje zamieszkujące podobne środowiska rozwiną podobne cechy przystosowawcze? Takie pytania zadali sobie ewolucjoniści badający dwie różne grupy zwierząt: cierniki i muszki owocowe. Badane cierniki zamieszkują nieduże jeziora na pacyficznym ...
SYGNAŁY - PODZIEMNA BIOSFERA?
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Kwiecień 2000
Możliwe, że pod ziemią żyje znacznie więcej organizmów niż na powierzchni. W ciągu ostatnich kilkunastu lat biologia przeżyła istną rewolucję. Odkrycie nieznanych dotąd rodzajów drobnoustrojów, zdolnych do życia w całkowitej ciemności, przy ogromnych ...
SYGNAŁY - SĘDZIWE ROBALE
PIOTR KOSSOBUDZKI Kwiecień 2000
Ma ponad 2 m długości, ciało ukryte w rurkowatym pancerzyku. Nie ma układu pokarmowego, za to wypełniony jest symbiotycznymi bakteriami. Nazywa się Lamellibrachia i jest najdłużej żyjącym bezkręgowcem na Ziemi. Zamieszkuje dno Zatoki Meksykańskiej, ...
PRZYZWOITKI DLA BIOFIZYKA
MAGDALENA FIKUS Kwiecień 2000
Nasz organizm nie wytrzymałby nawet krótkotrwałej gorączki, gdyby nie białka opiekuńcze, chroniące komórki przed podwyższoną temperaturą. Profesor Maciej Żylicz całą swoją karierę związał z tymi białkami. Zawdzięczamy mu odkrycie, że białka opiekuńcze, ...
SYGNAŁY - KASPAZA W SIATECZCE
GRZEGORZ NALEPA Marzec 2000
Uczeni badają enzym, który być może pozwoli opracować nowy sposób leczenia zarówno chorób nowotworowych, jak i choroby Alzheimera. Kaspazy - specjalne enzymy - są jednymi z najważniejszych białek kontrolujących apoptozę, czyli programowaną śmierć komórki. ...
SYGNAŁY - NOWA POSTAĆ PRIONÓW
GRZEGORZ NALEPA Marzec 2000
Ciągle nie wiadomo, jaki jest mechanizm zarażania chorobami prionowymi. Według Stanleya Prusinera, priony (PrPSc) to szkodliwe białka, które różnią się strukturą przestrzenną od prawidłowych białek komórki (PrPc). Cząsteczki PrPSc przyłączają się do ...
SYGNAŁY - ODKRYCIA ROKU 1999 WEDŁUG SCIENCE
GRZEGORZ NALEPA Marzec 2000
Badania nad właściwościami komórek macierzystych, zsenkwencjonowanie ludzkiego chromosomu 22. i określenie przestrzennej struktury rybosomu to niektóre z osiągnięć wyróżnionych przez to prestiżowe pismo. Według "Science" największym przełomem ...
SYGNAŁY - CIEPŁE GIGANTY
MISO Luty 2000
Nadal nie ma jasności, czy olbrzymie mezozoiczne dinozaury były stało- czy zmiennocieplne? Ostatnio naukowcy australijscy przeprowadzili dokładne badania temperatury ciała krokodyli, największych współcześnie żyjących gadów. Otrzymane wyniki były zadziwiające, ...
SYGNAŁY - DEEP GREEN BURZY STYSTEMATYKĘ ROŚLIN
MISO Styczeń 2000
Badania genetyczne 500 gatunków roślin zdają się świadczyć, że trzeba będzie na nowo opracować ich systematykę. Podstawy współczesnej systematyki roślin zostały stworzone przez Karola Linneusza prawie 250 lat temu. Jest to system naturalny oparty na ...
TWARZĄ W TWARZ
WALDEMAR FRĄCKIEWICZ Styczeń 2000
Twarz drugiego człowieka jest chyba najważniejszym i najbardziej złożonym obiektem ludzkiego postrzegania. Przemawia do nas nie tylko mimika, ale i rysy twarzy. Dlaczego ta sama osoba nie jest odbierana przez wszystkich jednakowo. Osoba atrakcyjna w ...
SYGNAŁY - MRÓWKI WYKORZYSTUJĄ BIOLOGICZNE ZWALCZANIE SZKODNIKÓW
MISO Styczeń 2000
Na świecie istnieje około 20 gatunków mrówek hodujących strzępki grzybów na pożywce z liści. Najbardziej znane z nich to mrówki Atta. W pewnym sensie owady te praktykują rolnictwo od około 50 mln lat. Pomimo zainteresowania, jakie budzą te pomysłowe ...
SYGNAŁY - NANOBY
MISO Styczeń 2000
Czyżby przekroczona została ponownie bariera minimalnej wielkości żywego organizmu? W próbce piaskowca pobranej z odwiertu na głębokości 3 km znaleziono nitkowate organizmy o średnicy 20-150 nm, które nazwano nanobami. Wydają się one mieć ściany komórkowe, ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - BIOLOGIA
REDAKCJA Styczeń 2000
Odkryto fragmenty czaszki i zębów Australopithecus garhi - nowego gatunku australopiteka. Żył on na terenie Etiopii przed około 2.5 mln lat, czyli prawie równocześnie z najstarszymi znanymi gatunkami człowieka (Homo habilis i H. rudolfensis). ...
TRADYCJA, TRADYCJA
JOANNA KOMOROWSKA Grudzień 1999
JEŻELI BOŻE NARODZENIE, TO OCZYWIŚCIE TRADYCYJNA WIGILIJNA WIECZERZA, KOLĘDY I ŚWIĄTECZNA CHOINKA. WŁAŚNIE PRZEKAZYWANE MIĘDZY POKOLENIAMI OBYCZAJE I OBRZĄDKI STANOWIĄ O NASZEJ, LUDZKIEJ WYJĄTKOWOŚCI. NOWE BADANIA DOWODZĄ TYMCZASEM, ŻE O CZYMŚ, CO PRZYPOMINA ...
OKOŃ, PIELĘGNICE I CZŁOWIEK
EWA MAKAŁA VAN DEN BERGEN Listopad 1999
CHYBA NIKT W NAJŚMIELSZYCH MARZENIACH NIE MÓGŁ PRZEWIDZIEĆ TEGO, CO NASTĄPIŁO W KILKADZIESIĄT LAT PO OSIEDLENIU W JEZIORZE JEDNEGO GATUNKU RYBY. Niestety, coraz częściej okazuje się, że ingerencja człowieka w przyrodę miewa dalekosiężne i opłakane skutki. ...
GDZIE SIĘ CHOWASZ PIELĘGNICO?
DOROTA WROŃSKA Listopad 1999
ODKRYCIE GEOLOGÓW STAŁO SIĘ DLA BIOLOGÓW TRUDNĄ ZAGADKĄ, A JEJ ROZWIĄZANIE MOŻE ZREWOLUCJONIZOWAĆ WSPÓŁCZESNE TEORIE NA TEMAT EWOLUCJI GATUNKÓW. Fot. Fred Hoogervorst W Jeziorze Wiktorii - największym afrykańskim akwenie - żyje ponad 300 ...
SKĄD W NAS TYLE ZŁA?
MAREK DEMIAŃSKI Listopad 1999
CZY CZŁOWIEK JEST Z NATURY BESTIĄ ? NIE MUSI NIĄ BYĆ, PONIEWAŻ POTRAFIKSZTAŁTOWAĆ SWE ZACHOWANIA WBREW NATURALNYM SKŁONNOŚCIOM. Hanna Damasio z University of Iowa zrekonstruowała współczesnymi metodamikomputerowymi mózg pewnego amerykańskiego robotnika, ...
PO CO NAM PŁEĆ?
JERZY KLAG Listopad 1999
ISTNIENIE DWU PŁCI U LUDZI WYDAJE SIĘ OCZYWISTE. JEDNAK ODPOWIEDŹ NA PYTANIE, JAKĄ ROLĘ W EWOLUCJIODGRYWA ROZMNAŻANIE PŁCIOWE, OD DZIESIĄTKÓW LAT NURTUJE NAUKOWCÓW. Fot. Corel Dla ludzi rozmnażanie płciowe jest jedynym sposobem, aby mieć dzieci, ...
BRAKUJĄCE OGNIWO
TOMASZ ŁĘSKI Listopad 1999
Niewiele jest miejsc, w które nie próbowaliby zajrzeć uczeni. Kierują oni obiektywy przyrządów zarówno na odległe galaktyki, jak i na najmniejsze struktury organizmów żywych. Zaglądają nawet w tak mało zachęcające miejsca, jak np. wnętrze jelit karalucha. ...
ADAM
GRZEGORZ NALEPA Październik 1999
Do niedawna wszystkie sklonowane zwierzęta (np. owca Dolly i mysz Cumulina) były samicami. Kilka miesięcy temu udało się sklonować pierwszego samca ssaka. Naukowcy pobrali komórki tkanki łącznej (fibroblasty) z koniuszka ogona samca myszy przeznaczonego ...
MOLEKULARNE KORZENIE RAKA
GRZEGORZ NALEPA Październik 1999
Skąd w organizmie człowieka biorą się komórki nowotworowe? Onkolodzy oddawna wiedzą, że uszkodzenia materiału genetycznego prawidłowej komórkimogą doprowadzić do uniezależnienia się tej komórki od sygnałów wzrostowychoraz wyłączenia programu kontrolowanego ...
NADZIEJA DLA GRUBASÓW
GRZEGORZ NALEPA Październik 1999
Fot. Corel Niedawno odkryte białko mahogany może brać udział w rozwoju otyłości. Na razie nie wiadomo, jaką rolę spełnia ono w komórce. Wyjątkowo interesujące jest jednak to, że przeciwdziała rozwojowi otyłości powodowanej przez dietę wysokotłuszczową ...
GENY CZY ŚRODOWISKO?
MAGDALENA FIKUS Październik 1999
Co ma większy wpływ na zachowanie ludzi i zwierząt: dziedziczność czy tzw. środowisko? Liczba prac naukowych poświęconych tej sprawie rośnie, a mimo to coraz trudniej uzyskać spójne i zgodne wyniki. Podstawą eksperymentów z tego zakresu, w większości ...
ON, ONA I TA TRZECIA
MAREK W. KOZŁOWSKI Wrzesień 1999
Piękne krzewy kaliny koralowej można znaleźć zarówno w wielkomiejskich parkach, jak i w samym środku Puszczy Białowieskiej. I tu, i tam ma swoich zaprzysięgłych wrogów. Są nimi szarynki kalinówki (Galerucella viburni), niewielkie, sympatycznie wyglądające ...
NAGRODA DLA BIOLOGÓW EWOLUCYJNYCH
JANUARY WEINER Wrzesień 1999
Szwedzka Akademia Nauk przyznała nagrodę Fundacji Crafoordów za rok 1999 - prestiżowe wyróżnienie w dziedzinach nie objętych Nagrodami Nobla - za osiągnięcia w teoretycznej biologii ewolucyjnej. Laureatami zostali: John Maynard Smith z Uniwersytetu ...
BIOLOGIA KOMÓRKI
REDAKCJA Wrzesień 1999
Grzegorz Nalepa, autor wydanej w ub.r. przez wydawnictwo Prószyński i S-ka znakomitej multimedialnej Biologii komórki, prowadzi świetną witrynę internetową pod tą samą nazwą. Jest ona dostępna pod adresem http://www.wiedzaizycie.pl. Można w niej znaleźć ...
PLUSKWIAKI POD LUPĄ
JERZY GUBERNATOR Sierpień 1999
Wśród pluskwiaków różnoskrzydłych można znaleźć bez liku owadzich "czarnych charakterów". Fascynujące są jednak ich barwy i niezwykłe obyczaje. W Polsce żyje 600 do 800 gatunków tych owadów, a na całym świecie około 50 tys. Ich charakterystyczną ...
WIELKI GENOM MAŁEGO ROBAKA
MAGDALENA FIKUS WADIM KAPULKIN Sierpień 1999
POD KONIEC ZESZŁEGO ROKU GENETYKOM UDAŁO SIĘ POZNAĆ KOMPLETNY ZAPIS GENETYCZNY PIERWSZEGO ORGANIZMU WIELOKOMÓRKOWEGO. O tym, że nie trzeba być wielkim, aby zawojować świat, biolodzy wiedzą doskonale. Świetnym tego przykładem jest maleńki robaczek, ...
WĄTROBA JAK NOWA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Sierpień 1999
Szpik kostny być może zapewni regenerację... wątroby. Ten zaskakujący wniosek płynie z badań zespołu B.E. Petersena z University of Pittsburgh, na razie przeprowadzonych na szczurach. O tym, że szpik kostny jest źródłem komórek macierzystych krwi, doskonale ...
ŚLIMAKI W CENIE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1999
Śluz wydzielany przez ślimaki słodkowodne i inne wodne organizmy może oczyszczać rzeki i jeziora z nadmiaru toksycznego glinu. Główną przyczyną zanieczyszczenia glinem są kwaśne deszcze, które sprawiają, że rozpuszczalne składniki związków glinu uwolnione ...
MIKROSKOPIJNI TRUCICIELE
TOMASZ ŁĘSKI Lipiec 1999
POMIMO OGROMNEJ POPRAWY STANU HIGIENY W OSTATNIM PÓŁWIECZU ZABÓJCZE ZARAZKI WCIĄŻ CZYHAJĄ NA NAS W POŻYWIENIU. CHOCIAŻ NIEKTÓRE MIKROBY ZNIKŁY NIEMAL CAŁKOWICIE, NIESPODZIEWANIE POJAWIŁY SIĘ INNE, DOTĄD NIEZNANE. Bakterie otaczają nas zewsząd, są ...
DESZCZÓWKI GORZKI SMAK
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 1999
Deszcz oczyszcza powietrze z wielu zanieczyszczeń, toteż dawno przestał być źródłem czystej wody, szczególnie w miastach. Najnowsze wyniki badań ostrzegają ponadto, że większość opadów w Europie zawiera duże ilości pestycydów i herbicydów. Normy zanieczyszczenia ...
TAŃSZE BANANY
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 1999
Banany, po ryżu, pszenicy i mleku, są najwartościowszym pożywieniem. Zaledwie 10% z 86 mln ton światowej produkcji tych owoców trafia co roku na międzynarodowe rynki. Większość - wyprodukowana przez ubogich rolników Afryki, Azji i Ameryki Południowej ...
NAJEŚĆ SIĘ BAKTERII
MAGDALENA KAWALEC Lipiec 1999
KAŻDY Z NAS BOI SIĘ BAKTERII - KOJARZĄ NAM SIĘ RACZEJ Z CHOROBAMI NIŻ PRODUKCJĄ JOGURTÓW CZY SERÓW. Już w 1908 roku jeden z pionierów mikrobiologii i noblista Eliasz Miecznikow zauważył, że "dobre bakterie" zwalczają zakażenia powodowane ...
NIEZNANI KREWNI MCHÓW
KATARZYNA BUCZKOWSKA EWA CHUDZIŃSKA Lipiec 1999
WĄTROBOWCE - NIEPOZORNE I CZĘSTO NIE ODRÓŻNIANE OD MCHÓW - PRZYGOTOWUJĄ GRUNT DO ZASIEDLENIA PRZEZ INNE ROŚLINY. ICH URODA I RÓŻNORODNOŚĆ ZWYKLE UCHODZĄ NASZEJ UWADZE. Wątrobowce często porastają podstawy pni drzew Fot. Andrzej Keczyński Nazwę ...
NADZIEJA DLA JODŁY
DOROTA DOBROWOLSKA Lipiec 1999
Jeszcze do niedawna w górskich i wyżynnych regionach kraju rosły lasy mieszane, których ważnym składnikiem była jodła pospolita. Gatunek ten obejmuje też swym zasięgiem tereny nizinne. W ostatnich dziesięcioleciach liczebność jodły nie tylko w polskich ...
MUCHOMORY I PURCHAWKI NA STÓŁ!
ALICJA BOROWSKA WIKTOR PAWŁOWSKI Czerwiec 1999
NAWET Z POCZĄTKIEM LATA WYTRAWNI ZBIERACZE MOGĄ WRÓCIĆ DO DOMU Z KOSZYKIEM PEŁNYM GRZYBÓW I PODAĆ NA STÓŁ NIEZWYKŁE DANIA. Kurzawka malutka Jednymi z najcenniejszych z grzybiarskiego punktu widzenia, praktycznie nie zbieranymi, a trudnymi do pomylenia ...
SKARB ZA PŁOTEM
DOROTA WROŃSKA Czerwiec 1999
FASOLA W BABCINYM OGRÓDKU I STARA GRUSZA PRZY DRODZE TO BEZCENNE SKARBY, O KTÓRE TROSZCZĄ SIĘ MIĘDZYNARODOWE ORGANIZACJE. WYDAJNOŚĆ NIE JEST JUŻ NAJBARDZIEJ POŻĄDANĄ CECHĄ ROŚLIN UPRAWNYCH. ODPORNOŚĆ NA CHOROBY I KAPRYSY POGODY MOGĄ DAĆ IM STARE ODMIANY. ...
KOMÓRA
PAWEŁ WERNICKI Czerwiec 1999
Chyba największym z jednokomórkowych organizmów żywych jest mająca średnicę 10 cm Syringammina fragilissima. Podobny z wyglądu do gąbki pierwotniak został odkryty przez szkockich naukowców prowadzących badania głębinowe koło wyspy Rockall (Północny Atlantyk). ...
GDZIE POWSTAŁO ŻYCIE
MAGDALENA PECUL Czerwiec 1999
Kratery podwodnych wulkanów i wyloty hydrotermalne od pewnego już czasu budzą zainteresowanie jako możliwe miejsce narodzin życia. W głoszących to hipotezach [patrz: Jak narodziło się życie, "WiŻ" nr 9/1997] brakuje jednak miejsca na najważniejszy ...
WIRUS W POCAŁUNKU MATKI
TOMASZ ŁĘSKI Maj 1999
Wirus opryszczki ukrywa się wewnątrz naszych komórek. Ujawnia się, wywołując nawracające, niegroźne dolegliwości. Czasami bywa jednak śmiertelnie niebezpieczny. Prawie każdy wie, jak wygląda opryszczka. Pod wpływem zimna, stresu albo innych bodźców w ...
LINIE PAPILARNE LISTERII
TOMASZ ŁĘSKI Maj 1999
Często podstawowe badania naukowe wydają się wyłącznie sztuką dla sztuki. Czasami jednak projekty, których cel był pozornie czysto naukowy, niespodziewanie uzyskują doniosłe znaczenie praktyczne. Przykładem takiej działalności okazały się badania Martina ...
POMIDORY ZAPOBIEGAJĄ NOWOTWOROM
TOMASZ ŁĘSKI Maj 1999
Coraz więcej danych wskazuje na to, że jedzenie pomidorów w większym stopniu zapobiega powstawaniu nowotworów niż do tej pory sądzono. Raport opublikowany w lutym, w piśmie wydawanym przez amerykański Narodowy Instytut Raka, porównał wyniki 72 różnych ...
GÓRSKIE BOBRY
ANDRZEJ CZECH Maj 1999
BÓBR - UTALENTOWANY INŻYNIER WŚRÓD ZWIERZĄT - PRZYWRACA BIESZCZADZKIEJ PRZYRODZIE UTRACONE BOGACTWO. Bieszczady widziały wiele eksperymentów: osuszanie torfowisk z zamiarem przekształcenia ich w żyzne, pszeniczne pola; budowanie obór dla tysięcy ...
ŻYWNOŚĆ FRANKENSTEINA?
TOMASZ ŁĘSKI Maj 1999
Po ujawnieniu rezultatów badań Arpada Pusztaia z Rowett Research Institute w Aberdeen w Szkocji przez europejskie środki masowego przekazu przetoczyła się prawdziwa burza. Przed kamerami brytyjskiej telewizji Pusztai oświadczył, że z jego badań wynika, ...
NA TROPIE PRUSAKA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Maj 1999
Prusaki zdradziły jedną ze swoich tajemnic, która może doprowadzić je do zguby. Amerykańscy naukowcy odkryli, że owady te wędrują po śladach swych pobratymców. A konkretnie wiedzie je niezidentyfikowana jeszcze substancja zawarta w ich odchodach, którą ...
NOWE OBLICZE BIOTECHNOLOGII
MAGDALENA FIKUS Kwiecień 1999
Świat świadomej ingerencji człowieka w geny, który jeszcze kilka lat temu, nawet najwybitniejszym biologom, wydawał się odległą fantazją, świat technologii stwarzających podstawy nowej cywilizacji, jest już w naszym bezpośrednim zasięgu, otacza nas powoli ...
HAREMY KORNIKA DRUKARZA
MAREK W. KOZŁOWSKI Kwiecień 1999
Kornik drukarz cieszy się złą sławą szkodnika lasów świerkowych. Larwy i dorosłe chrząszcze żerują pod korą drzew, a wygryzione przez nie kanały przerywają transport substancji odżywczych, co nieuchronnie kończy się śmiercią świerków. Szkody powodowane ...
MIĘDZY BADANIAMI A KASĄ
MAGDALENA FIKUS Kwiecień 1999
Islandia. 270 tys. mieszkańców, tysiąc lat prawie zupełnej izolacji od reszty świata, dokładne zapisy stanu zdrowia mieszkańców liczą sobie 100 lat. Nieocenione źródło informacji o wyodrębnionej populacji ludzkiej, której losy genetyczne można by prześledzić ...
LECZNICZE WIELBŁĄDY
MAGDALENA KAWALEC Marzec 1999
Wielbłądy mają wiele unikatowych cech, umożliwiających im przeżycie w ekstremalnych pustynnych warunkach; są też sprawy, z którymi zupełnie sobie nie radzą (np. nie potrafią przechodzić przez ucho igielne...). Wygląda jednak na to, że mogą być interesujące ...
WIELCY SPÓŹNIALSCY
ŁUKASZ ŁUCZAJ Marzec 1999
WĘDRUJĄC NA WIOSNĘ PRZEZ LAS, WIDZIMY ROZLEGŁE DYWANY WIELOBARWNEGO KWIECIA, KTÓRE CZĘSTO NAGLE SIĘ URYWAJĄ. PRZEZ NASTĘPNE KILKASET METRÓW NIE NAPOTYKAMY ŻADNEJ Z KWITNĄCYCH ROŚLIN. PRZYCZYNY TEGO ZJAWISKA ZOSTAŁY DOPIERO NIEDAWNO WYJAŚNIONE. Wczesną ...
SIEWCY ŚMIERCI
IRENEUSZ NOWAK Marzec 1999
BAKTERIE WĄGLIKA, SPREPAROWANE DO CELÓW BOJOWYCH, TO NIEPOZORNY, PRZYPOMINAJĄCY KAKAO, BRUNATNY PROSZEK. JEGO GARŚĆ, ODPOWIEDNIO ROZPYLONA, MOŻE ZABIĆ TYSIĄCE LUDZI. AMERYKANIE TWIERDZĄ, ŻE IRAK POSIADA SETKI KILOGRAMÓW TEJ STRASZLIWEJ BRONI. Spośród ...
ŻYWY DOWÓD EWOLUCJI
MAGDALENA FIKUS Marzec 1999
Nowe osiągnięcie genomiki: w pełni poznany DNA Rickettsia prowazekii (Charles Kurland z zespołem, Uniwersytet w Uppsali) budzi zainteresowanie z dwóch powodów. Chodzi o pasożytnicze bakterie, które mogą żyć i mnożyć się tylko wewnątrz komórki gospodarza, ...
DLACZEGO W OCEANACH NIE MA OWADÓW?
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Luty 1999
Źródło: Internet Owady są jedną z najbardziej liczebnych grup zwierząt na Ziemi (co najmniej 5 mln gatunków). Zasiedlają niemal każdy typ środowiska, także najgorętsze i najmroźniejsze miejsca naszej planety; są i takie, które żyją w słonych jeziorach. ...
KOMPUTERYZACJA BUSZMENÓW
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Luty 1999
Buszmeni wyposażeni w miniaturowe, mieszczące się w dłoni komputery będą tropić zwierzęta na pustyni Kalahari. By uchronić rzadkie gatunki przed wyginięciem, biolodzy muszą znać ich liczebność i miejsca, w których najchętniej przebywają.Stosowana przez ...
KAWKA ALBINOS
ALOJZY CISZKIEWICZ Luty 1999
Ta dziwnie ubarwiona kawka została sfotografowana przy ruchliwej ulicy w centrum Sandomierza. Zwykle widujemy kawki z czarnymi piórami o niebieskawym połysku, tylko głowa tych ptaków z tyłu i boku jest siwa. Przyczyną powstawania anomalii w ubarwieniu ...
GADÓW SPOSOBY NA ŻYCIE
PIOTR A. SZCZEPANIAK Luty 1999
PRZED MILIONAMI LAT GADY KRÓLOWAŁY W ZIEMSKIEJ FAUNIE. POTEM Z NIEZNANYCH PRZYCZYN WIELKIE DINOZAURY ZNIKNĘŁY, USTĘPUJĄC MIEJSCA SSAKOM. LICZNI PRZEDSTAWICIELE GADZIEJ GROMADY ZNALEŹLI JEDNAK MIEJSCE WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE. Swój sukces ta pradawna ...
NIEMCY CZY ROSJANIE - ANALIZA PYŁKU UJAWNIA SPRAWCÓW MASOWEGO MORDU
MAGDALENA PECUL Luty 1999
W lutym 1994 roku w centrum Magdeburga robotnicy budowlani odkryli masowy grób ze szkieletami trzydziestu dwóch mężczyzn. Po początkowych gorączkowych spekulacjach niemieckich gazet pojawiły się dwie poważne hipotezy dotyczące tożsamości ofiar i zabójców. ...
SERCE PROSTO OD ŚWINI
TOMASZ ŁĘSKI Styczeń 1999
ZWIERZĘCE NARZĄDY I TKANKI BĘDĄ JUŻ ZA KILKA LAT RUTYNOWO WSZCZEPIANE DZIESIĄTKOM TYSIĘCY PACJENTÓW ROCZNIE. NAUKOWCY OSTRZEGAJĄ, ŻE GROZI TO WYBUCHEM GLOBALNEJ EPIDEMII. Świnie hodowane w brytyjskiej firmie Imutran tylko z pozoru w niczym nie różnią ...
BIOTECHNOLOGIA, GENOMIKA I POLITYKA
MAGDALENA FIKUS Styczeń 1999
PO RAZ PIERWSZY NA ŚWIECIE BIOTECHNOLOGIA STAŁA SIĘ PRZEDMIOTEM OGÓLNONARODOWYCH DYSKUSJI, SWARÓW, BA, NAWET WIELOTYSIĘCZNYCH DEMONSTRACJI ULICZNYCH, CO DOPROWADZIŁO DO OGÓLNOKRAJOWEGO REFERENDUM. W Szwajcarii zorganizowała się pokaźna grupa lobbistów, ...
JAK OBRONIĆ PRZYRODĘ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Styczeń 1999
ROK 1998 ZASŁUŻYŁ SIĘ DLA OCHRONY PRZYRODY NIE TYLE SKUTECZNYMI DZIAŁANIAMI, CO SPEKTAKULARNYM PODSUMOWANIEM STRAT. Niewielu dziedzinom człowiek poświęca tak mało wysiłku, jak ochronie różnorodnych form życia. Tymczasem współczesne gatunki wymierają ...
TOPOLE CZYSZCZĄ GLEBĘ
MAGDALENA PECUL Styczeń 1999
Topole są lubianymi drzewami ozdobnymi, ze względu na szybki wzrost często sadzonymi zwłaszcza w nowych osiedlach. Ich zalety jednak, jak się okazuje, nie ograniczają się do tego. Ostatnio nagrodzona przez American Society of Civil Engineers' Environmental ...
NAUKOWY SZARLATAN
PIOTR STĘPIEŃ Listopad 1998
Z uczuciem niesmaku przeczytałem fragment artykułu mgr Haliny Galery pt. Uczucia na wietrze w nr. 6/1998 "WiŻ", dotyczący Trofima Łysenki. Zupełnie nie rozumiem, jak można napisać o Łysence, że był badaczem, a następnie obszernie i bez żadnego ...
GDZIE SZUKAĆ DRAPIEŻNYCH ROŚLIN
DOROTA WROŃSKA Kwiecień 1998
NAJDZIWNIEJSZE, CO MOŻE ZROBIĆ ROŚLINA, TO ZACHOWYWAĆ SIĘ JAK... ZWIERZĘ. W Polsce występuje 13 gatunków takich "odmieńców", należących do czterech rodzajów: rosiczka (Drosera), tłustosz (Pinguicula), pływacz (Utricularia) oraz aldrowanda ...