Twoja wyszukiwarka

Dział - NAUKI O ŻYCIU
Kategoria - MEDYCYNA, FIZJOLOGIA, SPORT
SYGNAŁY - ŻYŁA NA ŻYCZENIE
PIOTR KOSSOBUDZKI Grudzień 2001
Jeden gen może zapoczątkować tworzenie zdrowych naczyń krwionośnych. Badacze z Cold Spring Harbor Laboratory w Stanach Zjednoczonych odkryli, że włączenie "na stałe" genu HIF-1 powoduje widoczny nawet gołym okiem wzrost liczby żył. Produkt ...
SYGNAŁY - CENNA GODZINA
PIOTR KOSSOBUDZKI Grudzień 2001
W przypadku zawału serca liczy się przede wszystkim czas. Podczas weekendów chory może mieć problem z uzyskaniem odpowiedniej opieki medycznej. Wykazują to wyniki badań, które na początku września ogłosili przedstawiciele kanadyjskiej służby zdrowia. ...
SYGNAŁY - GEN NA KOŃCU JĘZYKA
PIOTR KOSSOBUDZKI Grudzień 2001
Wada w DNA jest przyczyną zaburzeń w wypowiadaniu wyrazów i zdań. W październiku brytyjscy naukowcy zidentyfikowali pierwszy gen, który jest zaangażowany w posługiwanie się mową. Dla osób, które mają uszkodzoną kopię genu FOXP2, komunikowanie się z ...
SYGNAŁY - DEPRESJA W POLSCE I NA ŚWIECIE
MARIA SUPRANOWICZ Listopad 2001
Na depresję cierpi około 10% ludzi, przede wszystkim w starszym wieku. Brak jest pewnych danych na temat rozpowszechnienia depresji zarówno w naszym kraju, jak i na świecie. Stwierdzono jednak, że choroba ta od 1,5 do 3 razy częściej występuje wśród ...
SYGNAŁY - EURO UCZULA!
IRENA SZYMCZAK Listopad 2001
Dermatolodzy ostrzegają, że nowe monety euro, które pojawią się w obiegu w przyszłym roku, mogą wywoływać reakcje alergiczne u osób uczulonych na nikiel. Kontakt z tym pierwiastkiem, znajdującym się w euromonetach w znaczących ilościach, może powodować ...
SYGNAŁY - SKALPEL NA 7 TYS. KM
PIOTR KOSSOBUDZKI Listopad 2001
Kończą się czasy, gdy chirurg operuje pochylony nad chorym... To był zupełnie rutynowy zabieg. W jednej z klinik w Strasburgu, we Francji, 68-letniej kobiecie usunięto woreczek żółciowy. Operacja trwała zaledwie 54 min, a po dwóch dniach rekonwalescentkę ...
NASTĘPNY BĘDZIE WIRUS?
JANUSZ KOCIK Listopad 2001
Skoro niemożliwe stało się faktem, trudno przewidzieć, do czego jeszcze zdolni są zdesperowani fanatycy. Zabójcze bakterie? Walizkowy ładunek nuklearny? Broń biologiczna bywa nazywana bombą atomową dla ubogich. Czy terroryści mogą jej użyć? Broń biologiczna ...
ZAWIESZENI NA MAKARONIE
PIOTR PIERAŃSKI Listopad 2001
Ci, których życie może zawisnąć na linie, wiedzą, że każdy węzeł dramatycznie osłabia jej wytrzymałość. Są jednak węzły lepsze i gorsze. Polscy fizycy, szukając tych najbezpieczniejszych, badali... makaron. Zerwana lina była przyczyną tragicznej śmierci ...
SYGNAŁY - SZKOŁA AGRESJI
PIOTR KOSSOBUDZKI Listopad 2001
Komórki raka "uczą się" nawzajem. Naukowcy z University of Iowa odkryli, że wyjątkowo agresywne komórki czerniaka - jednego z najgroźniejszych nowotworów - potrafią zwiększać złośliwość pozostałych komórek nowotworu. Udowodniono, że wpływają ...
SYGNAŁY - ŚMIERDZI I SZKODZI
PIOTR KOSSOBUDZKI Październik 2001
Palenie zmniejsza szansę przeżycia chorych na raka piersi. Naukowcy z University of California dostarczyli kolejnego argumentu przemawiającego za szybkim zerwaniem z tym nałogiem. Niedawno w miesięczniku Chest zaprezentowano wyniki badań kobiet chorych ...
SYGNAŁY - ZŁOTY STRZAŁ
GRZEGORZ NALEPA Październik 2001
Jak wygląda uzależnienie od narkotyków na poziomie komórkowym? Według naukowców chodzi przede wszystkim o przewlekłe zaburzenia pracy wybranych obszarów mózgu. Impulsy wysyłane przez te części mózgu narkomana wywołują "głód" psychiczny, wzmacniając ...
NA FOTEL PROSZĘ!
PAWEŁ WERNICKI Październik 2001
Lasery? W normie! Turbiny? Trzysta tysięcy obrotów! Zdalne kamery i lampy plazmowe? Gotowe! To nie start wahadłowca, tak już dziś może wyglądać wizyta u dentysty. Chociaż zęby są najtwardszą częścią ciała, zwykle i tak, niestety, nie wystarczają na ...
SYGNAŁY - LEPSZE ZŁO
PIOTR KOSSOBUDZKI Wrzesień 2001
Alkohol ratuje płody przed... alkoholem. Mocne trunki, zwłaszcza przed 12 tygodniem ciąży, mogą powodować u płodu uszkodzenia mózgu i układu nerwowego, spowolnienie wzrostu, charakterystyczne deformacje twarzy, a nawet poronienie. Ponieważ obecnie ...
SYGNAŁY - PODRÓŻE OGŁUPIAJĄ
GRZEGORZ NALEPA Wrzesień 2001
Po zmianie stref czasowych czujemy się rozbici i otępiali. Na szczęście po kilku dniach intelekt wraca do normy... ale czy na pewno? Organizm ma kłopoty z przyzwyczajeniem się do zaburzeń rytmu dnia i nocy: mózg jest zdezorientowany, ponieważ po dniu ...
SYGNAŁY - W SIECI SEKSU
GRZEGORZ NALEPA Wrzesień 2001
Czy burzę zmysłów można opisać równaniem? Podjęli się tego wyzwania amerykańscy naukowcy, analizujący szczegóły życia osobistego prawie trzech tysięcy kobiet i mężczyzn. Następnie spróbowali znaleźć wzór opisujący częstotliwość i współzależność ich ...
SYGNAŁY - RANDKA Z HIV
PIOTR KOSSOBUDZKI Wrzesień 2001
Wbrew powszechnemu przekonaniu strzykawki i igieł nie są głównym źródłem zakażeń HIV u narkomanów. Wyniki trwających 10 lat badań dowodzą, że głównym źródłem zakażeń narkomanów wstrzykujących sobie narkotyki są stosunki seksualne. Co więcej, według ...
SYGNAŁY - BÓL NIENATURALNY
PIOTR KOSSOBUDZKI Wrzesień 2001
Nawet w najbardziej zagorzałym mieszczuchu ukryta jest potrzeba obcowania z naturą. Umieją to wykorzystać lekarze. Bronchoskopia jest jedną z metod diagnostycznych polegającą na wprowadzeniu do płuc przytomnego pacjenta (przez nos lub usta) cienkiej ...
SYGNAŁY - ŻYCIE PO ŚMIERCI
GRZEGORZ NALEPA Wrzesień 2001
Wszczepienie komórek macierzystych do układu nerwowego pacjenta daje szansę na leczenie wielu chorób. Naukowcy z Salk Institute w USA postawili pierwszy krok na drodze do realizacji tych marzeń, opracowując metodę izolacji komórek macierzystych z tkanki ...
BIAŁKO NA MIARĘ
PIOTR KOSSOBUDZKI Wrzesień 2001
Dotychczas leki przeciwko nowotworom czy enzymy w proszkach do prania odkrywano metodą prób i błędów. W przyszłości będą one projektowane na zamówienie. Jak powstaje funkcjonalne białko? Epidemia dziesiątkuje Afrykę. Każdego dnia giną setki ludzi. ...
SYGNAŁY - SCHIZOWIRUS
GRZEGORZ NALEPA Sierpień 2001
Co jest przyczyną najbardziej tajemniczej choroby psychicznej człowieka? Naukowcy ciągle jeszcze nie są pewni, co wywołuje schizofrenię - uszkodzenia genów, zaburzenia rozwojowe czy może urazy psychiczne? A może coś, czego raczej nikt się nie spodziewał ...
SYGNAŁY - PRZEZ DZIURKĘ OD KLUCZA
PIOTR KOSSOBUDZKI Sierpień 2001
Chory organ można usunąć bez skomplikowanej operacji. Lekarze z Wydziału Chirurgii Małoinwazyjnej Washington University School of Medicine dowodzą, że zmienioną nowotworowo nerkę można z powodzeniem usunąć, nie narażając pacjenta na poważną operację. ...
GENY, KTÓRE LECZĄ
JAROSŁAW BRYK Sierpień 2001
Po dziesięciu latach doświadczeń terapia genowa dorobiła się zaledwie kilku sukcesów, wielu rozczarowań i jednej tragicznej śmierci. Mimo to nie cichną głosy o rewolucji medycznej. Jakie możliwości ma naprawdę ta "cudowna metoda"? Jesse Gelsinger, ...
SYGNAŁY - GRYPA LUBI GŁÓD
PIOTR KOSSOBUDZKI Sierpień 2001
Brak selenu wyzwala mutacje wirusa. Wirus grypy, który w samych tylko Stanach Zjednoczonych "wysyła" do szpitali 100 tys. osób rocznie, może ulegać błyskawicznym przemianom, gdy w organizmie brakuje selenu. Do takich wniosków doszli amerykańscy ...
SYGNAŁY - POSTĘP W WALCE Z ALZHEIMEREM
JACEK NAROŻNIAK Sierpień 2001
Czy nowo odkryty enzym pomoże pokonać chorobę? Choroba Alzheimera powoli, lecz nieubłaganie prowadzi do degeneracji komórek nerwowych znajdujących się w mózgu. Osobowość i zachowanie pacjenta zmieniają się, a komunikacja z otoczeniem staje się coraz ...
SYGNAŁY - ZABÓJCZY DYMEK
JOANNA NURKOWSKA Sierpień 2001
Bierne palenie obniża poziom witaminy C w organizmie. O tym, że palenie papierosów szkodzi, wiemy wszyscy. Amerykańscy naukowcy, Richard S. Strauss i Robert Wood Johson, wykazali ostatnio, że istnieje związek pomiędzy tzw. biernym paleniem a niskim ...
SYGNAŁY - PAPIEROSY I ŁÓŻKOWE KŁOPOTY
PIOTR KOSSOBUDZKI Sierpień 2001
Palenie tytoniu ogromnie zwiększa ryzyko impotencji. Informacja, którą zaprezentował prof. John Spangler z amerykańskiego Wake Forest University, może dla wielu mężczyzn stanowić wystarczający powód, by zerwać z nałogiem. Przeprowadzone przez niego ...
SYGNAŁY - CHROBOTWÓRCZE OPAKOWANIA LEKÓW
PIOTR KOSSOBUDZKI Sierpień 2001
Farmaceutyki przechodzą długotrwałe testy. A co z ich opakowaniami? Przed wprowadzeniem nowego leku na rynek dokładnie bada się jego efekt terapeutyczny i skutki uboczne. Czy jednak ktokolwiek bada skutki uboczne... opakowań na leki? Tymczasem niedawna ...
MAGICZNA KULA
PAWEŁ WERNICKI Sierpień 2001
Dotychczas stosowane terapie antyrakowe podobne były do nalotów dywanowych - niszczyły nowotwór, ale uderzały również w zdrowe tkanki. Nowa metoda zwalczania raka działa jak bomba zdalnie sterowana laserem i precyzyjnie trafiająca w cel. Paul Ehrlich, ...
PŁEĆ W PUŁAPCE
JACEK NAROŻNIAK Lipiec 2001
Od pewnego czasu spieram się z przyjacielem, czy transseksualizm jest wynikiem uwarunkowania genetycznego czy też zaburzeń emocjonalnych. A może jest jakieś inne wyjaśnienie? Alicja Czajer-Puchalska Na płeć każdego człowieka składają się dwa pierwiastki: ...
SYGNAŁY - ASTMATYK U KARDIOLOGA
PIOTR KOSSOBUDZKI Lipiec 2001
Astma jest czynnikiem zwiększającym ryzyko chorób serca. Podczas marcowego 41. dorocznego zjazdu American Heart Association ogłoszono wyniki zakrojonych na szeroką skalę badań zależności między astmą a chorobami układu krążenia. Już wcześniej wiadomo ...
SYGNAŁY - MIŚ NA ZIMNO
GRZEGORZ NALEPA Lipiec 2001
Zdolności zwierząt mogą pomóc obłożnie chorym i... kosmonautom. Długotrwałe unieruchomienie pacjenta (np. po ciężkim zabiegu chirurgicznym albo skomplikowanym złamaniu) prowadzi do poważnego osłabienia mięśni i układu krążenia. Po kilku miesiącach leżenia ...
SYGNAŁY - PRIONY W NATARCIU
BARBARA PRATZER Lipiec 2001
Epidemia chorób prionowych może się okazać groźniejsza, niż przewidywano. W Europie do marca br. zanotowano około 100 przypadków tzw. wariantu choroby Creutzfeldta-Jakoba (vCJD), czyli odpowiednika choroby szalonych krów u człowieka. Dużo to czy mało ...
SYGNAŁY - PO PIERWSZE - NIE SZKODZIĆ
JACEK NAROŻNIAK Lipiec 2001
Dlaczego organizmy niektórych ludzi łatwiej i szybciej przetwarzają podawane leki? Tak jak każdy kij ma dwa końce, tak stosowanie lekarstw ma swoje dobre i złe strony. Wprawdzie leki wspomagają organizm w walce z chorobą, jednak ich działanie może mieć ...
SYGNAŁY - KOMÓRKI NA ZAMÓWIENIE
BARBARA PRATZER Lipiec 2001
Czy każdy człowiek ma własny, łatwo dostępny magazyn części zamiennych? Uczeni od dawna starają się znaleźć źródło zastępczych tkanek i narządów dla chorych ludzi. Wykonano wiele obiecujących doświadczeń z tzw. embrionalnymi komórkami macierzystymi. ...
SYGNAŁY - SKALA APGAR WCIĄŻ AKTUALNA
PIOTR KOSSOBUDZKI Czerwiec 2001
Metoda badania stanu zdrowia noworodków oparła się próbie czasu. Do oceny stanu nowo narodzonych dzieci powszechnie stosuje się tzw. skalę Apgar. Minutę lub pięć minut po urodzeniu sprawdza się napięcie mięśni, tętno, ukrwienie skóry, oddychanie i reakcję ...
SYGNAŁY - JAD KIEŁBASIANY WYGŁADZA ZMARSZCZKI
PIOTR KOSSOBUDZKI Czerwiec 2001
Groźna toksyna znalazła zastosowanie w kosmetyce i dermatologii. Do niedawna bakteria Clostridium botulinum była znana jedynie jako sprawca groźnych zatruć po zjedzeniu nieświeżych konserw czy wędlin. Wytwarzana przez nią toksyna, zwana potocznie ...
SYGNAŁY - NAPRAWIANIE SERCA
BARBARA PRATZER Czerwiec 2001
Serce naprawi się samo, jeśli dostarczyć mu trochę komórek macierzystych. Po sukcesie francuskich uczonych, którzy wstrzyknęli do serca uszkodzonego wskutek zawału komórki mięśniowe z uda pacjenta, uzyskując znaczną poprawę pracy całego narządu, pojawił ...
SYGNAŁY - POŻEGNANIE Z KOTEM?
JACEK NAROŻNIAK Czerwiec 2001
Eliminacja domowych alergenów może uchronić dziecko przed astmą. Astma staje się coraz bardziej powszechną dolegliwością, a jej odmiana alergiczna jest uznawana za jedną z chorób cywilizacyjnych. Tempo zachorowań na nią rośnie w zastraszającym tempie. ...
SYGNAŁY - SOJA W WALCE Z ALZHEIMEREM
JACEK NAROŻNIAK Czerwiec 2001
Czy związki zawarte w soi mogą hamować chorobę Alzheimera? O tym, że soja jest zdrowa, wiadomo nie od dziś. Zawarte w niej związki nazywane izoflawonami lub fitoestrogenami zapobiegają chorobom serca i zmniejszają ryzyko rozwoju osteoporozy. Ponieważ ...
ŚWIATŁO NA NO
JACEK PRZYBYLSKI Czerwiec 2001
Najwięcej o zadziwiających właściwościach tlenku azotu dowiedzieliśmy się przy okazji prezentacji Viagry. Nowe informacje o NO wydają się równie ekscytujące jak lek na impotencję. Jak to często bywa w nauce, również odkrycie niezwykłych właściwości ...
SYGNAŁY - TARANTULA W APTECE
GRZEGORZ NALEPA Maj 2001
Większość ludzi unika pająków, tymczasem takie spotkanie może okazać się zbawienne. Migotanie przedsionków (bardzo szybkie i nieregularne skurcze) często jest wynikiem nadmiernego rozciągnięcia uszkodzonego mięśnia sercowego. Występuje m.in. u chorych ...
SYGNAŁY - GENY LECZĄ CUKRZYCĘ
GRZEGORZ NALEPA Maj 2001
Czy terapia genowa sprawi, że strzykawki z insuliną pójdą w zapomnienie? Cukrzyca typu I jest wynikiem zniszczenia komórek trzustki, które wydzielają insulinę - hormon kontrolujący spalanie cukrów w organizmie. Pacjenci chorzy na ten typ cukrzycy muszą ...
SYGNAŁY - PRECZ Z HAMBURGERAMI
BARBARA PRATZER Maj 2001
Tłusta dieta nie tylko szkodzi sercu - zaburza również pamięć. Do takiego wniosku doszli naukowcy z Baycrest Centre for Geriatric Care z Toronto, badając dorastające szczury. Przez parę miesięcy karmili je pożywieniem dostarczającym aż 40% kalorii w ...
SYGNAŁY - ALBO KAWA, ALBO... DZIECKO
BARBARA PRATZER Maj 2001
Niewinna "mała czarna" może spowodować poronienie. Szwedzcy uczeni postanowili sprawdzić to, o czym mówi się od dawna - kofeina nie jest obojętna dla płodu. W tym celu dokładnie przebadali 562 kobiety, u których wystąpiło wczesne, samoistne ...
PARSZYWA PRYSZCZYCA
JACEK NAROŻNIAK Maj 2001
Jeszcze nie uporaliśmy się z chorobą wściekłych krów, a tu - jak grom z jasnego nieba - spada na nas pryszczyca. W przeciwieństwie do gąbczastej encefalopatii, czyli BSE, pryszczyca stanowi jednak niewielkie zagrożenie dla człowieka. Wirus pryszczycy ...
JA SIĘ KWASU NIE BOJĘ
GRZEGORZ LISOWSKI Kwiecień 2001
Jeszcze 20 lat temu nikt nawet nie przypuszczał, że przyczyną choroby wrzodowej mogą być bakterie. Dawno temu utrwalił się pogląd, że te, które dostaną się z jedzeniem do żołądka, nie mają szans na przetrwanie, ponieważ zabija je wydzielany tam kwas. ...
SYGNAŁY - TRUJĄCE AMULETY
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Kwiecień 2001
"Żywe srebro" w niepowołanych rękach może być naprawdę niebezpieczne. Zespół pediatrów i toksykologów z Nowego Jorku doniósł Environmental Health Perspectives o ciężkim przypadku zatrucia rtęcią dziewięciorga dzieci i ich matki w ubogiej dzielnicy. ...
SYGNAŁY - NAUKOWE BADANIA DUCHÓW?
GRZEGORZ NALEPA Kwiecień 2001
Niektórzy twierdzą, że to możliwe. Peter Brugger, neurolog z uniwersytetu w Zurichu, interesuje się doppelgängerami - duchami, które według wierzeń ludowych są metafizycznymi klonami żyjących ludzi. Brugger uważa, że taki duchowy bliźniak powstaje ...
SYGNAŁY - GRZYB Z WIZYTĄ
PIOTR KOSSOBUDZKI Kwiecień 2001
Ubrania szpitalnych gości mogą być źródłem zakażeń. Amerykańscy naukowcy twierdzą, że bawełniana odzież noszona przez gości odwiedzających swoich bliskich w szpitalach może być śmiertelnie groźna. Według ekspertów z Cornell University, zajmujących ...
SYGNAŁY - PRZECHYTRZYĆ HIV
BARBARA PRATZER Kwiecień 2001
Jak zapobiec rozwojowi AIDS mimo wniknięcia wirusa do organizmu? HIV, jak każdy wirus, staje się niebezpieczny dopiero wtedy, kiedy uda mu się przedostać do wnętrza komórek zaatakowanego organizmu. Tam bowiem znajduje odpowiednie warunki, by się mnożyć. ...
SYGNAŁY - CHOROBY WENERYCZNE CORAZ CZĘSTSZE
PIOTR KOSSOBUDZKI Kwiecień 2001
Zakażenia przenoszone drogą płciową to nie tylko problem krajów Trzeciego Świata. Lekarze w Wielkiej Brytanii biją na alarm - ubiegłym roku liczba zachorowań na "wstydliwe choroby" była tam najwyższa od 10 lat. Szczególnie dramatyczny ...
SYGNAŁY - CORAZ BLIŻEJ SZCZEPIONKI
BARBARA PRATZER Marzec 2001
Zapowiadana od półtora roku szczepionka na Alzheimera pomyślnie przebrnęła przez kolejny etap badań. W połowie roku 1999 Dale Schenk z firmy farmaceutycznej Elan poinformował o opracowaniu szczepionki, która może powstrzymać tworzenie się złogów beta-amyloidu ...
SYGNAŁY - POLIO KONTRATAKUJE?
PIOTR KOSSOBUDZKI Marzec 2001
Szczepionki mają również ciemne strony. Doustna szczepionka przeciwko wirusowi polio (sprawcy choroby Heinego-Medina) jest stosowana już od niemal 40 lat. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przewidywała, że dzięki masowym szczepieniom choroba ta zniknie ...
Z UFO W ZAŚWIATY
BOGUSŁAW HABRAT HELENA BARAN-FURGA KARINA CHMIELEWSKA Marzec 2001
Małe, kolorowe pastylki, podobne do witamin lub innych leków tak coraz częściej wyglądają narkotyki. Nigdy dokładnie nie wiadomo, co zawierają, ponieważ producenci wciąż tworzą nowe kompozycje, poszukując specyfików tańszych, działających dłużej, bardziej ...
WIELE HAŁASU O NIC
ZBIGNIEW JAWOROWSKI Marzec 2001
Zgony na białaczki wśród żołnierzy oddziałów NATO, które interweniowały na Bałkanach, mieszczą się w statystycznej normie. Od 24 marca do 10 czerwca 1999 roku wystrzelono na terenie Kosowa i Serbii około 31 tys. pocisków zawierających rdzeń ze zubożonego ...
W GŁĄB MÓZGU - NOBEL
MAŁGORZATA KOSSUT Marzec 2001
Czy pamiętają państwo film "Przebudzenie" o ludziach przez wiele lat unieruchomionych i odciętych od świata przez chorobę, którzy pod wpływem nowego leku budzą się do życia? Opowiadał autentyczną historię, która nigdy nie wydarzyłaby się, gdyby ...
SYGNAŁY - MÓZG Z KRWI
GRZEGORZ NALEPA Marzec 2001
Czy komórki macierzyste neuronów można znaleźć poza mózgiem? Od niedawna wiemy, że w mózgu dorosłego człowieka nadal powstają nowe komórki nerwowe. Na razie trudno powiedzieć, czy komórki macierzyste produkujące neurony będzie można wykorzystać do leczenia ...
SYGNAŁY - SZCZEPIONKI Z PRIONAMI
BARBARA PRATZER Luty 2001
Nie tylko mięso, ale i... szczepionki mogą przenosić chorobę szalonych krów na ludzi. Ta zaskakująca sugestia znalazła się w opublikowanym niedawno w Londynie raporcie na temat epidemii choroby szalonych krów (BSE) i jej odpowiednika u ludzi ...
SYGNAŁY - LEKARZE JAK FORMUŁA 1
PIOTR KOSSOBUDZKI Luty 2001
Gdy o życiu chorego decydują sekundy, lekarz musi być równie szybki jak rajdowiec. Przekazanie chorego z sali operacyjnej na oddział intensywnej terapii wymaga niezwykle sprawnego współdziałania wielu osób. Lekarze mają kilka sekund, aby przekazać ...
SYGNAŁY - TEST NA PARKINSONA
BARBARA PRATZER Luty 2001
Czy można będzie przewidzieć chorobę Parkinsona wiele lat przed wystąpieniem pierwszych objawów? Objawy choroby Parkinsona wywołane są głównie przez zanik komórek nerwowych wytwarzających substancję zwaną dopaminą. Jej brak w tej części mózgu, która ...
SYGNAŁY - OŻYWCZY KOPNIAK
GRZEGORZ NALEPA Luty 2001
Amerykańscy lekarze próbują ratować ofiary hazardu. Nagłe zatrzymanie akcji serca najczęściej prowadzi do niedotlenienia mózgu i śmierci w ciągu kilku minut. Chorą osobę można jednak uratować, rozpoczynając natychmiast masaż serca i sztuczne oddychanie. ...
SYGNAŁY - SERCU NA RATUNEK
BARBARA PRATZER Luty 2001
Zamiast przeszczepu cudzego serca, do wyzdrowienia wystarczy wstrzyknięcie własnych komórek mięśniowych, które je zregenerują. Zawał nieuchronnie prowadzi do obumarcia tej części serca, do której zablokowane naczynie wieńcowe nie dostarczyło tlenu. ...
SYGNAŁY - CO ZABIŁO OSKARA WILDE`A?
PIOTR KOSSOBUDZKI Luty 2001
W setną rocznicę śmierci irlandzkiego pisarza lekarze twierdzą, że poznali prawdziwą przyczynę jego zgonu. W oficjalnych biografiach autora "Portretu Doriana Graya" znajdziemy stwierdzenie, że zmarł on 30 listopada 1900 roku z powodu zapalenia ...
SYGNAŁY - PSYCHIATRA NA ODLEGŁOŚĆ
PIOTR KOSSOBUDZKI Luty 2001
Czy lekarz może pomóc choremu oddalonemu o setki kilometrów? Amerykańscy psychiatrzy opublikowali artykuł na temat nowej techniki leczniczej seansów terapeutycznych na odległość. Telepsychiatria czyli rozmowa z pacjentem za pomocą interaktywnej telewizji ...
SYGNAŁY - RODZINA SIĘ POWIĘKSZA
BARBARA PRATZER Luty 2001
Mózg sam potrafi bronić się przed niedotlenieniem. Hemoglobina, której krew zawdzięcza czerwoną barwę, to transporter tlenu z płuc do wszystkich zakątków organizmu. Jej bliska krewna - mioglobina to magazyn tlenu, z którego komórki mięśni, także mięśnia ...
CZEKAJĄC NA GRYPĘ
PAWEŁ WERNICKI Luty 2001
Od ostatniej pandemii grypy upłynęło już ponad 30 lat. Nikt nie wie, kiedy nadejdzie nowa, ale może się zdarzyć w każdej chwili. Czy świat jest do tego przygotowany? Grypę znano już w starożytności. Pierwszy jej opis sporządził Hipokrates w 412 roku ...
SYGNAŁY - TAJEMNICE MARIHUANY
BARBARA PRATZER Styczeń 2001
Czy "trawka" pomoże znaleźć nowy lek na astmę? Astma to choroba o podłożu alergicznym, która dotyka coraz więcej osób. W trakcie napadu, kiedy chory ma ogromne trudności z oddychaniem, podaje się środki rozkurczające, które chronią przed uduszeniem. ...
RADIOAKTYWNE PAPIEROSY
BOGDAN SKWARZEC Styczeń 2001
Palaczom szkodzi nie tylko nikotyna czy dioksyny, ale także substancje radioaktywne zawarte w dymie papierosowym. Wypalając dwie paczki dziennie, w ciągu roku można otrzymać aż cztery razy większą dawkę promieniowania jonizującego niż ta, którą otrzymali ...
SYGNAŁY - SYNDROM OPERACJI PUSTYNNA BURZA
GRZEGORZ NALEPA Styczeń 2001
Co jest przyczyną dolegliwości weteranów walk w Zatoce Perskiej? Kiedy ucichł szczęk oręża, okazało się, że amerykańscy weterani operacji "Pustynna Burza" podejrzanie często cierpią na tajemnicze zaburzenia psychiczne i neurologiczne, takie ...
W RYTM NATURY
BRONISŁAW CYMBOROWSKI Grudzień 2000
Zawały serca najczęściej zdarzają się rano. Najbardziej odporni na ból jesteśmy późnym popołudniem. W rytm zegara biologicznego zmienia się ponad sto różnych parametrów określających stan naszego organizmu. Lekarz powinien uwzględnić te zmiany, jeśli ...
WIARA CZYNI CUDA
JACEK TYCZKOWSKI Grudzień 2000
Homeopatia cieszy się coraz większą popularnością. Czy istnieją jakiekolwiek naukowe podstawy działania preparatów homeopatycznych, którym wielu ludzi ufa bardziej niż racjonalnej współczesnej farmakologii, chętnie powierzając im swe zdrowie i życie? Historia ...
SYGNAŁY - SZTUCZNE SERCE NA ZAWSZE
BARBARA PRATZER Grudzień 2000
Wszczepiono choremu sztuczne serce, które zastąpi mu własne na resztę życia. W czerwcu br. w szpitalu John Radcliff Hospital w Oksfordzie 62-letniemu pacjentowi, któremu zostało najwyżej kilka tygodni życia, wszczepiono sztuczne serce, które ma pracować ...
SYGNAŁY - PIERŚ JAK... TARCZYCA
GRZEGORZ NALEPA Grudzień 2000
Czy radioaktywny jod pomoże chorym na raka piersi? Radioaktywny izotop jodu od dawna stosuje się w terapii raka tarczycy. Tarczyca wychwytuje bowiem radioaktywny jod z krwi, otrzymując zabójczą dawkę promieniowania jonizującego. Inne tkanki są bezpieczne, ...
SYGNAŁY - SPORT TO ZDROWIE?
PIOTR KOSSOBUDZKI Listopad 2000
Sport to zdrowie? Amerykańscy ortopedzi ogłosili listę dyscyplin, które najczęściej prowadzą do kontuzji Oglądając olimpiadę w Sydney, zachwycaliśmy się kunsztem mistrzów sportu. Nieco gorzej wypadają próby naśladownictwa... Amerykańska Akademia Chirurgów ...
OCALIĆ AFRYKĘ
ANDRZEJ PIASEK Listopad 2000
Nadal nie ma szczepionki ani leku skutecznie niszczącego wirusa HIV. Nic też nie zapowiada w najbliższym czasie przełomu. Cały wysiłek trzeba więc skupić na doskonaleniu stosowanej obecnie terapii. Nieprzypadkowo na miejsce tegorocznej XIII Światowej ...
DR ZIMNO
GRZEGORZ RAWICZ-MAŃKOWSKI Listopad 2000
Chociaż odruchowo bronimy się przed zimnem, często jest ono naszym sprzymierzeńcem, a czasem bywa nawet lekarstwem. Od wieków przykładano lód na bolące zęby lub stawy, zimnymi okładami obniżano niebezpiecznie wysoką gorączką. Od czasu, gdy do chłodzenia ...
SYGNAŁY - ŁATWIEJ ZAPOBIEGAĆ, NIŻ LECZYĆ
BARBARA PRATZER Listopad 2000
Czy kobiece hormony naprawdę chronią serce? Nie ulega wątpliwości, że rozwój choroby wieńcowej można powstrzymać, stosując właściwą profilaktykę. W tym kontekście wiele mówi się o zbawiennym wpływie hormonalnej terapii zastępczej u kobiet, choć jak ...
SYGNAŁY - CHORY ROBOT
BARBARA PRATZER Listopad 2000
Roboty nie tylko pomagają lekarzom w leczeniu chorych - mogą też wcielić się w rolę pacjentów. Leżący na szpitalnym łóżku osobnik oddycha, bije mu serce, porusza rękami i nogami, otwiera oczy, mówi. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby był normalnym ...
SYGNAŁY - UWAGA NA PREPARATY ZIOŁOWE!
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Październik 2000
Władze amerykańskie są zaniepokojone zalewem rynku preparatami ziołowymi. Gdy 6 lat temu pisaliśmy na naszych łamach, że nie każdy "produkt naturalny" musi być zdrowy i bezpieczny, świat ogarniała wszechobecna moda na wszystko, co naturalne. ...
SYGNAŁY - ŚWIAT OCZAMI KOTA
PIOTR KOSSOBUDZKI Październik 2000
Kolejny krok ku stworzeniu elektronicznych protez mózgu? Niebywale szybkie postępy transplantologii sprawiły, że odrzucenie przeszczepu powoli przestaje być problemem. Największą trudnością jest obecnie brak dawców zastępczych narządów. Szuka się więc ...
SYGNAŁY - Z MYŚLĄ O MATCE I DZIECKU
BARBARA PRATZER Październik 2000
Jeden uszkodzony gen może wywołać nadciśnienie podczas ciąży. Podczas ciąży ciśnienie tętnicze krwi zwykle lekko się obniża. Jednak u kilku procent kobiet rozwija się nadciśnienie, które zagraża zdrowiu, a nawet życiu matki i dziecka. Davidowi Gellerowi ...
FIZYK W SZPITALU
ŁUKASZ A. TURSKI Październik 2000
Fizyk patrzy na świat inaczej i nie przeszkadza mu w tym nawet leżenie w łóżku szpitalnym. Kiedy pisałem artykuł pt. "Dlaczego coś pęka" [WiŻ nr 7/1999], myślałem, że zamknę nim cykl artykułów o teorii sprężystości. Co prawda, w pierwszym ...
MROCZNA STRONA MEDALU
ANDRZEJ ZIEMBA Wrzesień 2000
Dawno temu ten, kto chciał być odważny jak lew, musiał zjeść serce lwa. Dziś sportowcy wierzą w moc chemii. Z sondaży wynika, że co drugi zawodnik gotów byłby zażywać środki zagrażające zdrowiu, a nawet życiu, jeśli tylko zagwarantowałyby mu złoty medal ...
SYGNAŁY - ENDOSKOP W PIGUŁCE
GRZEGORZ NALEPA Wrzesień 2000
Koniec dolegliwości związanych z badaniem żołądka? Badanie endoskopowe dostarcza wielu cennych informacji o tym, co dzieje się w przełyku, żołądku i jelitach. Lekarz wprowadza wtedy długi, giętki kabel do przełyku albo jelit pacjenta i przez specjalną ...
SYGNAŁY - NAPRAWIANIE MÓZGU
BARBARA PRATZER Wrzesień 2000
Czy komórki macierzyste mózgu okażą się skuteczne? Wiadomo, że neurony mogą się regenerować tak, jak komórki skóry czy wątroby. Problem w tym, że spontaniczny proces regeneracji jest mało wydajny. Ostatnie badania przeprowadzone przez uczonych z Vancouver ...
SYGNAŁY - AGRESJA NIE POPŁACA
BARBARA PRATZER Wrzesień 2000
Drastyczne metody leczenia raka piersi wcale nie są najlepsze. Choć postępy w leczeniu chorób nowotworowych są wyraźne, wciąż zdarzają się przypadki, z którymi trudno sobie poradzić. Do takich należą nowotwory późno wykryte, które dają przerzuty. W ...
OLIMPIADA TECHNIKI
MICHAŁ MIŚ Wrzesień 2000
O wygranej w sporcie decydują obecnie tysięczne części sekundy lub milimetry. W tej sytuacji sukces na wagę olimpijskiego złota może zapewnić nowoczesna technika. Gdy w 1896 roku baron Pierre de Coubertin otwierał igrzyska olimpijskie w Atenach, przyświecała ...
SYGNAŁY - WIRUS WALCZY Z RAKIEM
PIOTR KOSSOBUDZKI Wrzesień 2000
Nowa broń przeciw nowotworom? W leczeniu nowotworów osiągnięto już bardzo wiele, ciągle brakuje jednak "złotego leku" czy terapii gwarantującej wyzdrowienie. Być może sukces odniosą naukowcy z Ottawa University, którzy do walki z nowotworami ...
SYGNAŁY - DIETA SPOSOBEM NA RAKA?
BARBARA PRATZER Sierpień 2000
Zapobieganie nowotworom jelita grubego jest trudniejsze, niż się wydawało, ale warto zdrowo się odżywiać. O tym, że dieta uboga w tłuszcze, za to bogata w pełnoziarniste produkty zbożowe, jest bardzo zdrowa, wiedzą wszyscy. Jej wartość polega nie tylko ...
SYGNAŁY - SUKCES TERAPII GENOWEJ
GRZEGORZ NALEPA Sierpień 2000
Dzięki genoterapii dwoje francuskich dzieci powraca do zdrowia. Niedawno cały świat przekonał się, że terapia genowa metoda leczenia polegająca na wprowadzaniu genów terapeutycznych do komórek pacjenta może wiązać się z poważnymi skutkami ubocznymi. ...
SYGNAŁY - JAK POWSTAJĄ PRZERZUTY NOWOTWORÓW?
GRZEGORZ NALEPA Sierpień 2000
Naukowcy poznali grupę białek podejrzanych o rozprzestrzenianie się komórek rakowych. Komórki nowotworów złośliwych mnożą się w niekontrolowany sposób i atakują inne narządy, tworząc w nich ogniska przerzutowe. Rozregulowanie podziałów komórek rakowych ...
SYGNAŁY - KARNE POD LUPĄ
PIOTR KOSSOBUDZKI Sierpień 2000
Dotąd rzutami karnymi zajmowali się jedynie piłkarze. Teraz dołączyli do nich także naukowcy. Każdy kibic wie, że nie ma bardziej dramatycznego rozstrzygnięcia piłkarskiego meczu niż rzuty karne. Piłka ustawiona 11 m od bramki. O sukcesie decyduje ...
SYGNAŁY - NIE TAKIE ZDROWE - JAK GŁOSZĄ MEDIA.
MICHAŁ MIŚ Sierpień 2000
Dziennikarze wyolbrzymiają zalety nowych leków. Według autorów raportu opublikowanego w New England Journal of Medicine większość artykułów o nowych lekach ukazywała jedynie korzyści, ignorując jednocześnie ryzyko i skutki uboczne ich stosowania. ...
SYGNAŁY - ŁATWY CEL
MARCIN KOTAS Sierpień 2000
Co sprawia, że komary wolą kąsać ciężarne kobiety? Opublikowane w Lancecie wyniki badań wskazują, iż ciężarne kobiety są znacznie bardziej pociągające dla komarów niż pozostali ludzie. Stwierdzono, że są one dwukrotnie częściej kąsane przez te dokuczliwe ...
ROBOT NAPRAWIA SERCE
ZBIGNIEW NAWRAT Sierpień 2000
Czy chirurg wspomagany przez robota nie zapomni, że operuje człowieka z krwi i kości, a nie istotę wirtualną? Co mają wspólnego z medycyną statki kosmiczne, wojny gwiezdne czy transmisja danych? Z pozoru nic, a jednak dzięki nim powstały roboty, które ...
SYGNAŁY - SENNE NEURONY
BARBARA PRATZER Sierpień 2000
Coraz bliżej do zgłębienia tajemnicy snu. Choć nie istnieją ludzie, którzy mogliby się obejść bez snu, wciąż dokładnie nie wiadomo, dlaczego zasypiamy. Przypuszcza się, że odpowiedzialne za to neurony znajdują się w przedniej części podwzgórza. Ostatnio ...
SYGNAŁY - ZAKRĘCONE SERCE
GRZEGORZ NALEPA Lipiec 2000
Nasza pompa życia jest bardziej skomplikowana, niż się wydawało. Serduszka rysowane przez zakochanych nie mają wiele wspólnego z prawdziwym, bardzo skomplikowanym kształtem ludzkiego serca. Ta rytmicznie kurcząca się pompa mięśniowa jest zbudowana z ...
UFF, JAK GORĄCO!
PAWEŁ WERNICKI Lipiec 2000
Nie tylko ludzie żyjący w tropikach muszą sobie radzić z upałami. W Polsce, kraju o klimacie umiarkowanym, niemal co roku w lipcu lub sierpniu słupek rtęci wędruje powyżej temperatury ludzkiego ciała. Pół biedy, jeśli wilgotność powietrza jest niewielka. ...
ŻÓŁTA FALA
ARKADIUSZ MILLER Czerwiec 2000
Albo szpitale i przychodnie lekarskie zadbają o właściwe warunki sanitarne, albo splajtują,wypłacając odszkodowania pokrzywdzonym pacjentom. Głównym źródłem zakażenia wirusami zapalenia wątroby są obecnie placówki służby zdrowia, a chorzy coraz częściej ...
SYGNAŁY - CO WIEMY O MÓZGU?
BARBARA PRATZER Czerwiec 2000
Polacy lepsi od Włochów i Szwajcarów W Wielkiej Brytanii, we Włoszech, Szwajcarii i w Polsce przeprowadzono badania, które miały ujawnić, co przeciętny obywatel wie na temat chorób związanych z mózgiem. Wynika z nich, że niewiele. Dla nas pocieszające ...
SYGNAŁY - ZATRZYMAĆ EBOLĘ
PIOTR KOSSOBUDZKI Czerwiec 2000
Zaświtała wreszcie nadzieja na lek przeciwko morderczemu wirusowi. Wirus Ebola znany jest od prawie ćwierć wieku jako niezwykle groźny zabójca mieszkańców Afryki. Pomimo to do dziś uczeni nie znaleźli lekarstwa na wywoływaną przezeń gorączkę krwotoczną. ...
SYGNAŁY - INTELIGENTNY SKALPEL
BARBARA PRATZER Czerwiec 2000
Najlepszą metodą wyleczenia raka jest zupełne wycięcie guza. Onkolodzy nie mają wątpliwości, że radykalne wycięcie nowotworu najszybciej i najmniejszym kosztem dla zdrowia pacjenta likwiduje chorobę. Zarówno naświetlania, jak i chemioterapia obciążają ...
SYGNAŁY - PALACZOM POD ROZWAGĘ
BARBARA PRATZER Czerwiec 2000
Ważna informacja dla tych, którzy chcą rzucić palenie i potrzebują dodatkowej motywacji. Wiadomo, że palacze papierosów bardziej narażeni są na choroby układu krążenia, nowotwory złośliwe, zwłaszcza płuc i krtani, przewlekły nieżyt dróg oddechowych. ...
SYGNAŁY - MUCHA CHORA NA PARKINSONA
GRZEGORZ NALEPA Czerwiec 2000
Naukowcy chcą badać leki na takich owadach, które mogą pomóc ludziom. Choroba Parkinsona jest spowodowana uszkodzeniem pewnych komórek nerwowych mózgu. Poziom dopaminy (neuroprzekaźnika wydzielanego przez te komórki) spada, więc układ nerwowy przestaje ...
SYGNAŁY - CHEMIOTERAPIA GENOWA
GRZEGORZ NALEPA Maj 2000
Uczeni nie ustają w poszukiwaniu nowych sposobów leczenia raka. Terapia genowa - zwalczanie chorób związane z wprowadzaniem leczniczych genów do komórek - może posłużyć do udoskonalenia metod leczenia nowotworów. Naukowcy z Wiednia i Rostocku wykorzystali ...
SYGNAŁY - NA GOLFA - W KASKU?
BARBARA PRATZER Maj 2000
Silne uderzenie piłką golfową w głowę może wywołać chorobę nawet po kilku latach. Do niedawna grę w golfa znaliśmy głównie z filmów, teraz kto chce go na to stać może sam spróbować, ponieważ pól golfowych wciąż w Polsce przybywa. Przed podjęciem decyzji ...
SYGNAŁY - BEZSENNY MÓZG
GRZEGORZ NALEPA Maj 2000
Zamiast zarywać noc przed egzaminem, lepiej się dobrze wyspać! Bezsenność jest szczególnie uciążliwa dla układu nerwowego. Większość narządów naszego organizmu może odpoczywać w stanie czuwania, ale kora mózgowa musi być gotowa do błyskawicznej reakcji ...
SYGNAŁY - TEMPERATURA SMAKU
GRZEGORZ NALEPA Maj 2000
Od czego zależy smak pożywienia? Kiedy coś jemy, pobudzamy nie tylko kubki smakowe, ale i receptory zapachu, temperatury, dotyku, a nawet bólu. Mózg tworzy wyobrażenie smaku na podstawie informacji docierających z tych wszystkich receptorów. Wyłączenie ...
SYGNAŁY - PRZECIĘTNY GENIUSZ
PIOTR KOSSOBUDZKI Maj 2000
Nawet mając przeciętny mózg, można dokonać genialnych odkryć. Naukowcy nie ustają w poszukiwaniu zależności pomiędzy budową mózgu a zdolnościami intelektualnymi człowieka. Chcąc rozwikłać tę zagadkę, uczeni zakonserwowali mózg Alberta Einsteina po śmierci ...
SYGNAŁY - LECZĄC, NIE SZKODZIĆ
AM Maj 2000
Chroniąc przewód pokarmowy przed wrzodami, można uzyskać dokładnie odwrotny efekt. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) to grupa farmaceutyków znana każdemu, kto choć raz był przeziębiony, bolał go ząb czy głowa lub choruje np. na reumatyzm. Najpopularniejszym ...
SZYĆ! ALE CZYM?
LESZEK SOLSKI Maj 2000
Od prawie 2 tysięcy lat chirurdzy stosują do szycia tę samą nić - katgut. Oczywiście to nie oznacza, że w tej dziedzinie nie nastąpił żaden postęp. Obecnie różne kombinacje nici i igieł obejmują kilkaset pozycji. Rany chirurgiczne goją się tak samo, ...
SYGNAŁY - GENY PRZECIW NIEPAMIĘCI
JOANNA NURKOWSKA Kwiecień 2000
Czy terapia genowa pomoże chorym na Alzheimera? Choroba Alzheimera odbiera człowiekowi życie w wyjątkowo okrutny sposób, pozbawiwszy go uprzednio pamięci, godności i osobowości. W przebiegu tej choroby dochodzi do obumierania komórek mózgu zwanych neuronami ...
SYGNAŁY - INTERFERON I MIAŻDŻYCA
GRZEGORZ NALEPA Kwiecień 2000
Do dziś nie wiadomo, co jest prawdziwą przyczyną powstawania miażdżycy. Zmiany charakterystyczne dla miażdżycy, takie jak zwiększenie grubości wewnętrznej warstwy tętnicy, w której pojawiają się ogniska tłuszczowe, można stwierdzić już u dwudziestoletnich ...
SYGNAŁY - NAJMŁODSZY GENIUSZ?
BOGDAN MIŚ Kwiecień 2000
Czteroletnia dziewczynka członkiem Mensy Czteroletnia Priya Purewal z Irving, przedmieścia Texas City, została przyjęta do międzynarodowego stowarzyszenia Mensa, skupiającego ludzi o bardzo wysokim ilorazie inteligencji. Przypomnijmy, że przeciętny ...
SYGNAŁY - KOSZULKA ŻYCIA
BOGDAN MIŚ Kwiecień 2000
Nosząc "lifeshirt", chory może stale monitorować stan swojego układu krążenia. Od pewnego czasu znane jest coraz popularniejsze, także w Polsce stosowane w chorobach serca zdalne nadzorowanie pacjenta. Zazwyczaj problem rozwiązuje się ...
SYGNAŁY - ROGÓWKA NA ZAMÓWIENIE
JOANNA NURKOWSKA Kwiecień 2000
Po pięciu latach badań udało się wyhodować ludzką rogówkę. Naukowcy z Instytutu Oka Uniwersytetu w Ottawie zajmowali się regeneracją oka oparzonego czynnikami chemicznymi. Do badań potrzebowali, co oczywiste, dużej liczby rogówek, o które zmuszeni byli ...
SYGNAŁY - PARKINSON, MYSZY I TLENKI AZOTU
JOANNA NURKOWSKA Kwiecień 2000
Zażywanie narkotyków ma zazwyczaj tragiczne konsekwencje. Jak na ironię, na tym ludzkim nieszczęściu udaje się niekiedy pożywić nauce. W latach osiemdziesiątych kalifornijscy amatorzy narkotycznych doznań zaczęli eksperymentować z pochodną morfiny znaną ...
ŁYSE JEST PIĘKNE
PAWEŁ WERNICKI Kwiecień 2000
Wymyślne kuracje przeciw łysieniu nie tyle pomagają włosom, co ich właścicielom. Dają poczucie dobrze spełnionego obowiązku w walce o to, by podobać się sobie i innym. Włosy to nitkowate, elastyczne rogowe wytwory naskórka, które porastają skórę ssaków. ...
SYGNAŁY - WIRUSY BIEGUNKI
GRZEGORZ NALEPA Kwiecień 2000
Dorosły człowiek najczęściej łatwo radzi sobie z biegunką. Gorzej małe dzieci... Corocznie na całym świecie 600 tys. niemowląt i dzieci w wieku przedszkolnym umiera z powodu ciężkich biegunek wirusowych. Szczególnie groźne są biegunki wywoływane przez ...
SYGNAŁY - ŁYSOŚĆ SERCA
PIOTR KOSSOBUDZKI Kwiecień 2000
Pierwszy siwy włos grozi zaledwie chwilowym zdenerwowaniem, ale okazała łysina może się już wiązać z zawałem serca. Jeżeli patrząc w lustro, zauważymy, że nasza fryzura mocno się ostatnio przerzedziła, to zamiast wizyty u fryzjera powinniśmy udać się ...
SYGNAŁY - ZABÓJCZY WEKTOR
GRZEGORZ NALEPA Marzec 2000
Terapia genowa nie jest tak bezpieczna, jak się wcześniej uczonym wydawało. Badacze z Instytutu Ludzkiej Terapii Genowej University of Pennsylvania przekonali się, że terapia genowa może być związana z poważnymi i trudnymi do przewidzenia efektami ubocznymi. ...
KAPELUSZE PEŁNE LEKÓW
ANDRZEJ LEONOWICZ KRZYSZTOF GRZYWNOWICZ Marzec 2000
Dla nas grzyby to tylko smaczna potrawa. Tymczasem narody Dalekiego Wschodu od niepamiętnych czasów wykorzystują ich właściwości lecznicze. Grzyby pojawiły się na Ziemi około 400 mln lat temu i do dziś stanowią najszybciej ewoluującą grupę organizmów. ...
SYGNAŁY - ZAWODNY TEST
BARBARA PRATZER Marzec 2000
Ostrożnie z domowymi testami na HIV! Mogą dać błędny wynik! W lutowym numerze "WiŻ" pisaliśmy o domowych testach na HIV, które wbrew powszechnie przyjętym regułom postępowania diagnostycznego dopuszczono w Polsce do wolnej sprzedaży. I oto ...
PIĘKNI I BESTIE
PIOTR KOSSOBUDZKI Marzec 2000
Aleksander Fleming, odkrywca penicyliny, dał ludzkości nadzieję na opanowanie chorób gnębiących nas od stuleci. Dziś lekarze utracili jednak wiele z optymizmu pionierów antybiotykoterapii. Choroby zakaźne są nadal główną przyczyną wszystkich zgonów na ...
SYGNAŁY - POMOST ŻYCIA
BARBARA PRATZER Marzec 2000
Wstrzyknięcie zdrowych komórek wątroby pozwala ciężko chorym ludziom spokojnie czekać na przeszczep tego narządu. Schorzenia wątroby prowadzące do jej zniszczenia zdarzają się coraz częściej, a nie wszyscy pacjenci mają dość szczęścia, żeby doczekać ...
SYGNAŁY - OJCOWSKA CIĄŻA
BARBARA PRATZER Marzec 2000
Burzę hormonalną przeżywa nie tylko ciężarna kobieta, ale również mężczyzna oczekujący narodzin swego dziecka. Doświadczenia przeprowadzone dwa lata temu wykazały, że samce ptaków, gryzoni i niektórych naczelnych bardzo przeżywają okres oczekiwania ...
SYGNAŁY - PAMIĘĆ LIMFOCYTÓW
GRZEGORZ NALEPA Marzec 2000
W jaki sposób nasz organizm zapamiętuje chorobotwórcze intruzy, z którymi niegdyś się zetknął? Naukowcy od dawna wiedzą, że nasz układ odpornościowy zapamiętuje antygeny, które spotyka. Kiedy chorobotwórcze bakterie albo wirusy po raz pierwszy przedostają ...
OKNO NA ŚWIAT
ANDRZEJ MICHALSKI Marzec 2000
Mózg człowieka sam potrafi bronić się przed nadmiarem informacji. Dzięki temu może dokładniej przeanalizować to, co naprawdę ważne. W wielu kulturach i religiach powtarza się ten sam schemat: mędrzec spędza życie na medytacji lub szuka odosobnienia ...
SYGNAŁY - ALKOHOL A MÓZG
GRZEGORZ NALEPA Marzec 2000
Nie tylko naukowcy wiedzą, że alkohol wpływa na działanie mózgu. Po wypiciu kilku kieliszków człowiek przestaje logicznie myśleć, traci zdolność wykonywania precyzyjnych ruchów, staje się mniej wrażliwy na ból, gorzej widzi i przestaje kontrolować swoje ...
SYGNAŁY - NA RATUNEK ŁYSYM
GRZEGORZ NALEPA Marzec 2000
Czy cebulki włosowe są immunologicznie uprzywilejowane? Układ odpornościowy wykrywa i niszczy obce komórki; w ten sposób giną m.in. komórki nowotworowe. Niestety, ubocznym efektem tego zjawiska jest odrzucanie przeszczepów tkanki pobrane od innych ludzi ...
SYGNAŁY - SZTUCZNE ŻYŁY POMOGĄ SERCU
BARBARA PRATZER Luty 2000
Kolagen świński i bydlęcy nadzieją dla zawałowców. By-passy to obecnie jedna z najczęściej wykonywanych operacji kardiochirurgicznych, polegająca na wszczepieniu fragmentów żył pobranych zwykle z uda pacjenta w miejsce chorobowo zwężonych odcinków naczyń ...
SYGNAŁY - GŁODZENIE RAKA - INACZEJ
BARBARA PRATZER Luty 2000
Wygląda na to, że uczeni znaleźli nowy obiecujący sposób walki z rakiem. Już kilka razy pisaliśmy o poszukiwaniu substancji zdolnych zablokować rozwój nowych naczyń krwionośnych, czyli angiogenezę [patrz: Zagłodzić raka, "WiŻ" nr 6/1998, Głodzenie ...
DYSKRETNY UROK TESTU
BARBARA PRATZER Luty 2000
Niedawno w Polsce został zarejestrowany domowy test do wykrywania wirusa HIV produkcji amerykańskiej, którego nie wolno sprzedawać w USA. Decyzja o rejestracji zaskakuje, tym bardziej że polskie autorytety zarówno w dziedzinie AIDS, jak i diagnostyki ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - MEDYCYNA
REDAKCJA Styczeń 2000
Komórkowe źródło młodości tak uczeni nazwali enzym telomerazę, znany z tego, że zapewnia nieśmiertelność komórkom nowotworowym. Teraz dzięki niemu udało się zmusić zdrowe ludzkie komórki do dłuższego życia, i to bez żadnych oznak degeneracji. Stwarza ...
GOŚĆ ZNAD NILU
MARTA KOTON Styczeń 2000
Tajemnicze epidemie uśmiercające całe wioski gdzieś w głębi Afryki traktujemy ze współczuciem, ale spokojnie, przekonani, że nam nic takiego nie zagraża. Czy nasz spokój jest na pewno uzasadniony? Na przełomie sierpnia i września ubiegłego roku w Nowym ...
WITAMINOMANIA
ANDRZEJ ZIEMBA Styczeń 2000
Zapewniają zdrowie, urodę, pogodę ducha, siłę, sprawność, energię życiową, odporność na stres. Tak wynika z reklam. Czy wydawanie pieniędzy na preparaty witaminowe rzeczywiście ma sens? Już samo słowo "witaminy" jest wielce obiecujące. "Vita" ...
POGODNI ŻYJĄ DŁUŻEJ
PAWEŁ WERNICKI Grudzień 1999
CZY MOŻNA ROZCHOROWAĆ SIĘ Z NADMIARU KŁOPOTÓW? CZY ŁATWIEJ WRÓCIĆ DO ZDROWIA, GDY BARDZO SIĘ TEGO PRAGNIE? DZIŚ JUŻ WIEMY, ŻE JEDNOŚĆ CIAŁA I DUSZYNIE JEST ANI WYMYSŁEM POETÓW, ANI SZARLATANÓW. To, że nastrój wpływa na ogólny stan organizmu, czyli ...
ŚMIERĆ FLORENCE GRIFFITH-JOYNER WYJAŚNIONA?
MARTA KOTON Grudzień 1999
Coraz więcej schorzeń mózgu i całego układu nerwowego zostaje uznanych za choroby zdeterminowane genetycznie. Wśród nich znalazł się także rozległy naczyniak mózgu. Właśnie to dość rzadkie schorzenie prawdopodobnie spowodowało nagłą śmierć 38-letniej ...
BEZ PANIKI
BARBARA PRATZER Grudzień 1999
W literaturze medycznej wypadnięcie płatka zastawki dwudzielnej opisuje się jako przypadłość rozpowszechnioną, której w dodatku często towarzyszą powikłania. Lekarze zaangażowani w piąty już cykl badawczy Framingham Heart Study, programu zainicjowanego ...
MALARIA ATAKUJE... DYRYGENTA
BARBARA PRATZER Grudzień 1999
W trwającej od bardzo dawna walce człowieka z zarodźcem malarycznym (Plasmodium) wciąż górą jest ów niewielki pasożyt. Co roku miliony ludzi umierają na malarię, której jest sprawcą, ponieważ dotychczas nie udało się skonstruować skutecznej szczepionki, ...
PIĆ I ZDROWYM BYĆ
BARBARA PRATZER Grudzień 1999
Nie po raz pierwszy dowiadujemy się, że zmiana codziennych przyzwyczajeń w znacznym stopniu może obniżyć ryzyko zachorowania na raka. Od dawna wiadomo, że rzucenie palenia oddala niebezpieczeństwo raka płuca, rezygnacja z opalania chroni przed nowotworami ...
NOWA GENERACJA ANTYBIOTYKÓW
MARTA KOTON Grudzień 1999
Bakterie chorobotwórcze niezwykle szybko zdobywają oporność na stosowane do ich zwalczania antybiotyki. Lekarze i mikrobiolodzy zmuszeni są zatem do ciągłych poszukiwań nowych związków bakteriobójczych. Ten trwający do dzisiaj wyścig pomiędzy drobnoustrojami ...
SAMOBÓJSTWO I PRIONY
BARBARA PRATZER Listopad 1999
Dawno nie pisaliśmy o chorobie szalonych krów oraz jej ludzkim odpowiedniku, chorobie Creutzfeldta-Jakoba (CJD), i właśnie jest powód, żeby przerwać milczenie. Jak wiadomo, sprawcą tych chorób są priony, które różni od innych czynników infekcyjnych to, ...
WILK W OWCZEJ SKÓRZE
ARKADIUSZ MILLER Listopad 1999
Boimy się grypy, tymczasem wiele innych, pozornie błahych, "przeziębień" może mieć tragiczne skutki. Od dawna przypuszczano, że uszkodzenia mięśnia sercowego, w języku medycznym określane jako kardiomiopatie, mogą mieć ścisły związek z zakażeniami ...
PODEJRZANY WIRUS
BARBARA PRATZER Listopad 1999
Na długą już listę poważnych chorób przewlekłych, w powstanie których zaangażowane są czynniki infekcyjne, wpisano ostatnio raka piersi. W trakcie polowania na wirusa wywołującego raka u laboratoryjnych myszy zespół z Tulane University Medical Center ...
SKĄD W NAS TYLE ZŁA?
MAREK DEMIAŃSKI Listopad 1999
CZY CZŁOWIEK JEST Z NATURY BESTIĄ ? NIE MUSI NIĄ BYĆ, PONIEWAŻ POTRAFIKSZTAŁTOWAĆ SWE ZACHOWANIA WBREW NATURALNYM SKŁONNOŚCIOM. Hanna Damasio z University of Iowa zrekonstruowała współczesnymi metodamikomputerowymi mózg pewnego amerykańskiego robotnika, ...
WŚCIEKLIZNA OD PTAKA
JAN MIODEK Październik 1999
W czerwcowym numerze "WiŻ" przeczytałem artykuł na temat wścieklizny. Ponieważnie tak dawno miałem nieprzyjemną przygodę, chciałbym zasięgnąć Państwarady. Kiedy szedłem wczesnym popołudniem przez Ogród Saski, zostałem zaatakowanyprzez dwa ...
WIELKA NIEPOKONANA
JAN MIODEK Październik 1999
W artykule Wielka niepokonana dr Arkadiusza Millera, opublikowanym w "WiŻ"nr 6/1999, znalazłyśmy kilka istotnych nieścisłości obniżających wartośćtego tekstu: Materiał genetyczny wirusa wścieklizny nie ulega włączeniu w DNA komórki gospodarza. Nie ...
MILCZĄCY MÓZG
PAWEŁ WIEJACZ Październik 1999
KLESZCZE SPRAWIŁY, ŻE OSTATNIO TAK DUŻO MÓWI SIĘ O ZAPALENIU MÓZGU I OPONMÓZGOWO-RDZENIOWYCH. JEDNAK NIE TYLKO ONE SĄ SPRAWCAMI OBU CHORÓB, A SZANSE CHOREGO BARDZO WYRAŹNIE ZALEŻĄ OD RODZAJU INTRUZA. Co pewien czas prasa, radio i telewizja informują ...
MOLEKULARNE KORZENIE RAKA
GRZEGORZ NALEPA Październik 1999
Skąd w organizmie człowieka biorą się komórki nowotworowe? Onkolodzy oddawna wiedzą, że uszkodzenia materiału genetycznego prawidłowej komórkimogą doprowadzić do uniezależnienia się tej komórki od sygnałów wzrostowychoraz wyłączenia programu kontrolowanego ...
SZCZEPIONKA NA ALZHEIMERA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Październik 1999
Choć od dawna wiadomo, jakie zmiany w mózgu towarzyszą chorobie Alzheimera, dotychczas nie ma sposobu, by przeciwdziałać ich powstawaniu lub je usunąć. Innymi słowy - nie ma pomysłu ani na profilaktykę, ani na leczenie. Badania Dale'a Schenka i jego ...
SKRZEP CZY ZAKRZEP?
JAN MIODEK Październik 1999
W sygnale Długie podróże są niebezpieczne!, "WiŻ" nr 7/1999 autor pisze, że prawdopodobnie w wyniku zaburzeń w krążeniu żylnym w kończynach dolnych, przy stałym zgięciu nóg w kolanach i braku tłoczącego działania mięśni, dochodzi do znacznego ...
NA TROPACH FANTOMÓW
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1999
JAK TO SIĘ DZIEJE, ŻE WYRWANY ZĄB LUB AMPUTOWANA RĘKA NADAL BOLĄ TAK, JAKBY RZECZYWIŚCIE ISTNIAŁY? Fot. PhotoDisc W języku neurologii fantom to odczuwanie części ciała lub narządów wewnętrznych, usuniętych chirurgicznie lub utraconych w wypadkach. ...
GŁODZENIE RAKA - CIĄG DALSZY
JANUARY WEINER Wrzesień 1999
Pisaliśmy już o nowej, obiecującej metodzie walki z rakiem polegającej na odcięciu dopływu substancji odżywczych do guza przez zablokowanie naturalnej drogi zaopatrzenia, czyli zablokowanie wzrostu naczyń krwionośnych [patrz: Zagłodzić raka, "WiŻ" ...
MATKA EPENDYMA
MARCIN SZWED Sierpień 1999
Grupa profesora Frisena ze szwedzkiego Karolinska Institutet odkryła, żekomórki wyściółki (ependymy), czyli warstwy, która oddziela tkankę mózgowaod otaczającego ją płynu, są nerwowymi komórkami pierwotnymi. Osiągnięcieto może przyczynić się do opracowania ...
TYTANOWA CZASZKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Sierpień 1999
CZASZKA Jednym z najważniejszych zadań chirurgii plastycznej jest pomaganie pacjentom po wypadkach czy okaleczających operacjach nowotworów. Zajmuje się tym m.in. dr Ninian Peckitt, chirurg z Doncasteru w Wielkiej Brytanii, twórca nowej metody odtwarzania ...
GEN PODATNOŚCI NA AIDS
MARCIN SZWED Sierpień 1999
Trzy lata temu świat obiegła sensacyjna wieść: niektórzy ludzie są bardziej niż inni odporni na AIDS. Badania ludzi, którzy wielokrotnie stykali się z wirusem HIV i nie ulegli zakażeniu, doprowadziły do odkrycia, że wszyscy ci niezwykle odporni na AIDS ...
WĄTROBA JAK NOWA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Sierpień 1999
Szpik kostny być może zapewni regenerację... wątroby. Ten zaskakujący wniosek płynie z badań zespołu B.E. Petersena z University of Pittsburgh, na razie przeprowadzonych na szczurach. O tym, że szpik kostny jest źródłem komórek macierzystych krwi, doskonale ...
TROPIKALNA GORĄCZKA
SZYMON GBUREK Sierpień 1999
WYJAZD DO EGZOTYCZNYCH KRAJÓW TO NIE TYLKO PRZYJEMNOŚĆ, ALE I POTENCJALNE RYZYKO. GRZYBY, BAKTERIE I PIERWOTNIAKINAJLEPIEJ CZUJĄ SIĘ TAM, GDZIE CIEPŁO I WILGOTNO. NIC DZIWNEGO, ŻE CZASEM WRACAMYZ WAKACJI Z NIEPROSZONYM A UCIĄŻLIWYM GOŚCIEM. Fot. Tony ...
DOBROCZYNNY BARSZCZ
ARKADIUSZ MILLER Sierpień 1999
Barszcz, uważany za kłopotliwe i bezużyteczne zielsko, znalazł zastosowanie w walce ze ślepotą. Najczęstszą przyczyną utraty wzroku jest zaćma - zmętnienie soczewki oka, spowodowane urazem, chorobą lub po prostu starością. Soczewkę, która utraciła ...
ZIMNY LASER
JERZY LIWIŃSKI Sierpień 1999
Chirurdzy plastyczni, usuwający szpecące zmiany skórne - zmarszczki, blizny czy rozstępy - często używają w swojej pracy laserów dużej mocy. Ponieważ taki laser, na przykład CO2, niszczy wierzchnią warstwę skóry, jego działanie można porównać ...
WEGETARIANIE NA START
EDWIN BENDYK Lipiec 1999
JEŚLI KTOŚ CHCIAŁBY SPRÓBOWAĆ, TO WŁAŚNIE TERAZ, W PEŁNI LATA, KIEDY NIE BRAKUJE WARZYW I OWOCÓW, A MY, WOLNI OD STRESÓW, ODDAJEMY SIĘ WAKACYJNEJ PRZYGODZIE. Rys. Julian Bohdanowicz Warto wybrać wegetarianizm - stwierdzono po raz pierwszy 3 lata ...
DŁUGIE PODRÓŻE SĄ NIEBEZPIECZNE
BOGDAN MIŚ Lipiec 1999
Do takiego wniosku doszła grupa lekarzy z Hospital Pasteur zajmująca się chorymi z zatorami płuc i zakrzepicą żył głębokich kończyn dolnych. Okazało się, że bardzo wielu z nich przed trafieniem do szpitala podróżowało samolotem, samochodem, pociągiem ...
T`AI CHI WALCZY Z NADCIŚNIENIEM
ARKADIUSZ MILLER Lipiec 1999
Od dawna wiadomo, że dzięki starożytnej sztuce medytacji i walki z Dalekiego Wschodu można na długo zatrzymać młodość oraz sprawność ciała i umysłu. Pewnym zaskoczeniem był jednak fakt, że obniża ona także ciśnienie tętnicze krwi, co zaobserwowali naukowcy ...
WIELKA NIEPOKONANA
EDWIN BENDYK Czerwiec 1999
CZY W TYM ROKU LATEM WŚCIEKLIZNA ZNÓW ZMUSI DO ZAMKNIĘCIA NIEKTÓRYCH POLSKICH LASÓW? Fot. Marek Chromicki Gorączka, złe samopoczucie, bóle głowy i brzucha, częste oddawanie moczu - to objawy ogólne. Towarzyszy im znaczne pobudzenie ruchowe - ...
BYSTRE SZCZURY
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN Czerwiec 1999
Drażnienie mózgu szczura impulsami elektrycznymi zwiększa możliwości przetwarzania informacji. Michael Kilgard i Michael Merzenich z University of California stymulowali prądem elektrycznym jądro podstawne - część mózgu odpowiedzialną za odbieranie ...
NOWE TECHNOLOGIE
ILONA BENDYK Czerwiec 1999
Nowe technologie mikroelektroniczne coraz częściej wkraczają w nasze życie. Jakie są zalety ich stosowania? Miniaturyzacja urządzeń i znaczne obniżenie kosztów. Jako przykład może posłużyć ręczne urządzenie do badania przepływu krwi, opracowane przez ...
NERWY W NIEBEZPIECZEŃSTWIE
ILONA BENDYK Czerwiec 1999
Źródło: LPS Ciało nasze przecinają delikatne włókna nerwowe. Jeśli któreś z nich zostanie uszkodzone podczas interwencji chirurgicznej, pacjent może zostać kaleką. Szczególnie niebezpieczne są operacje kręgosłupa i czaszki. Z rdzenia kręgowego wychodzi ...
NA WŁASNE OCZY
STANISŁAW DUBISKI Czerwiec 1999
ŻADNA METODA DIAGNOSTYCZNA NIE WYPARŁA BEZPOŚREDNIEJ OBSERWACJI NARZĄDÓW WEWNĘTRZNYCH. Fot. Krzysztof Ciesielski Bezpośrednia obserwacja powierzchni narządów z samej zasady przewyższa inne techniki. Tkanki są widoczne jak przez lupę, można rozpoznać ...
KREW Z MÓZGU
ILONA BENDYK Czerwiec 1999
Nieraz już pisaliśmy o skomplikowanych eksperymentach, które mogą doprowadzić do wyhodowania w laboratorium dowolnych ludzkich tkanek, a być może i całych narządów, po to, by mogły zastąpić uszkodzone [patrz: Sygnały, Z hodowli do... mózgu, "WiŻ" ...
MYSZOM POMOGŁO
PRZEMYSŁAW MROZOWSKI Maj 1999
Paciorkowce, czyli streptokoki, wyglądają w powiększeniu jak sznur paciorków (stąd oczywiście nazwa), a znane są głównie jako sprawcy zapalenia gardła, szkarlatyny i gorączki reumatycznej. Jednak pewien wytwarzany przez te bakterie polisacharyd (CM 101) ...
POMIDORY ZAPOBIEGAJĄ NOWOTWOROM
TOMASZ ŁĘSKI Maj 1999
Coraz więcej danych wskazuje na to, że jedzenie pomidorów w większym stopniu zapobiega powstawaniu nowotworów niż do tej pory sądzono. Raport opublikowany w lutym, w piśmie wydawanym przez amerykański Narodowy Instytut Raka, porównał wyniki 72 różnych ...
WYSZORUJ ZĘBY P1025
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN Maj 1999
Zęby atakowane są przez bakterie od chwili, gdy pierwsze wychylą się z dziąseł kilkunastomiesięcznego bobasa, aż do utraty ostatniego trzonowca. Głównym napastnikiem jest Streptococcus mutans, który łączy się z kamieniem nazębnym, wykorzystując specjalne ...
PIJAWKI NA ŻYLAKI
PRZEMYSŁAW MROZOWSKI Maj 1999
Zespół lekarzy z Bombaju zastosował pijawki u 20 pacjentów z owrzodzeniami podudzi. Owrzodzenie ustąpiło u wszystkich, a obrzęki w 18 przypadkach. Jak twierdzą badacze, sukces zapewniają upodobania pijawek - zdecydowanie bardziej smakuje im krew ...
RAK DRGA INACZEJ
TOMASZ ŁĘSKI Maj 1999
Nowy sposób wykrywania chorobowo zmienionych tkanek opracował Han Ven z National Institute of Health w Bethesda w Stanach Zjednoczonych. Nazywa się to Hall Effect Imaging, czyli obrazowanie przy użyciu efektu Halla, a dzięki wykorzystaniu różnic w przewodności ...
AZBEST DOKŁADA SWOJE
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Maj 1999
Rozpowszechnienie radonu mieszkaniowego, którego stężenie w powietrzu określane jest za pomocą norm [patrz: "Wiedza i Życie" nr 8/1997], nasuwa pytanie: o ile inne czynniki narażające zdrowie mogą zwiększać niebezpieczeństwo? Jak wiadomo, zwiększenie ...
METEOROPACI SĄ WŚRÓD NAS
BARBARA WOJTACH Maj 1999
BÓL GŁOWY I ŁAMANIE W KOŚCIACH TO DLA WIELU LUDZI NAJDOKŁADNIEJSZA PROGNOZAPOGODY I... WŁASNEGO ZDROWIA. Atmosfera jest naturalnym środowiskiem dla człowieka. W toku ewolucji nasz stałocieplny gatunek doskonale się do niego przystosował - w szczególnoścido ...
ŻYCIODAJNY I ZABÓJCZY
TOMASZ ŁĘSKI Maj 1999
WCIĄŻ WYDŁUŻA SIĘ LISTA CHORÓB, W KTÓRYCH POWSTANIE I ROZWÓJ ZAANGAŻOWANE SĄ NAJPRAWDOPODOBNIEJ WOLNE RODNIKI. SAMI SOBIE MOŻEMY POMÓC DIETĄ BOGATĄ W WITAMINY A, C I E. O tym, że nadmiar tlenu jest szkodliwy, wiadomo od dawna. Już w latach czterdziestych ...
WIRUS W POCAŁUNKU MATKI
TOMASZ ŁĘSKI Maj 1999
Wirus opryszczki ukrywa się wewnątrz naszych komórek. Ujawnia się, wywołując nawracające, niegroźne dolegliwości. Czasami bywa jednak śmiertelnie niebezpieczny. Prawie każdy wie, jak wygląda opryszczka. Pod wpływem zimna, stresu albo innych bodźców w ...
BEZ POŚPIECHU
PRZEMYSŁAW MROZOWSKI Maj 1999
Profesor Michael Harrison, specjalista terapii płodu z San Francisco, wspólnie z inżynierami z NASA stworzył aparacik niewiele większy od pigułki, który po wszczepieniu do macicy zapobiega przedwczesnemu porodowi. Coraz częściej wykonuje się chirurgiczne ...
Z WINEM NA ALZHEIMERA
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN Maj 1999
Polubiliśmy już myśl, że szklaneczka wina chroni przed chorobami nasze serce. Teraz okazuje się, że może także zapewnić ochronę mózgowi. Sercu spieszą na ratunek zawarte w winie związki o właściwościach przeciwutleniających, zaś dla mózgu korzystna ...
ŹRÓDŁO MŁODOŚCI I... ŚMIERCI
WITOLD MACIEJEWSKI Kwiecień 1999
CZY NORMALNE, ZDROWE KOMÓRKI LUDZKIEGO CIAŁA MOGĄ BYĆ NIEŚMIERTELNE, TAK, JAK NIEŚMIERTELNE SĄ KOMÓRKI NOWOTWOROWE? A JEŚLI TAK, CZY DAJE TO NADZIEJĘ NAM WSZYSTKIM NA DŁUŻSZE ŻYCIE? Na początku stycznia niemal równocześnie dotarły do opinii publicznej ...
RĘKA JAK NOWA
EDWIN BENDYK Kwiecień 1999
UDANA TRANSPLANTACJA DŁONI WCALE NIE OZNACZA, ŻE WKRÓTCE BĘDZIE MOŻNA PRZESZCZEPIĆ CAŁĄ RĘKĘ. W lipcu 1998 roku lekarze z Louisville (Kentucky, USA) pod kierownictwem dr. Warrena C. Breidenbacha oświadczyli, że do końca roku dokonają "udanego ...
RYBKI UDAJĄ LUDZI
ANDRZEJ HOŁDYS Kwiecień 1999
Badaczom z Harvard Medical School udało się tak zmienić materiał genetyczny rybki akwariowej, danio pręgowanego (Danio rerio), że wyhodowano osobniki chore na coś, co odpowiada ludzkiej anemii i porfirii (choroba, która być może dała początek legendom ...
POŻYTKI Z WAPNIA I WITAMIN
MICHAŁ RÓŻYCZKA Kwiecień 1999
Od dawna wiadomo, że lepiej zapobiegać niż leczyć, zwłaszcza gdy choroba jest śmiertelnie niebezpieczna, a leczenie trudne - jak w wypadku nowotworów. Dotychczasowe badania kliniczne nie rozstrzygnęły, czy aspiryna może chronić przed rakiem jelita ...
BIOCHEMICY ZDEMASKUJĄ ŁGARSTWA ZWYRODNIALCÓW
EDWIN BENDYK Kwiecień 1999
Nowa metoda biochemiczna opracowywana w Pittsburghu (USA) być może przyczyni się do zdemaskowania rodziców znęcających się nad dziećmi. Często przychodzą oni z dzieckiem do szpitala długo po pobiciu, twierdząc, że "właśnie upadło". Oględziny ...
POŻYTKI Z GIER KOMPUTEROWYCH
ILONA BENDYK Kwiecień 1999
W 1996 roku powstał w Wielkiej Brytanii Institute of Cognitive Neuroscience, mający ułatwić współpracę i wymianę doświadczeń naukowcom zajmującym się badaniami nad mózgiem. Jednym z członków Instytutu jest University College of London (UCL), w którym ...
REZONANS NA SALI OPERACYJNEJ
REDAKCJA Marzec 1999
Operacje mózgu wymagają doskonałych umiejętności technicznych, znajomości anatomii i szczególnych predyspozycji. Jednak nawet najlepszy fachowiec niewiele zdziała bez odpowiedniej diagnostyki. To od badania głowy rozpoczęła się kariera tomografii komputerowej, ...
WYKRYWACZ BAKTERII
MICHAŁ RÓŻYCZKA Marzec 1999
Jak wykryć bakterie szybko, prosto i tanio? "Bioprocesor" skonstruowany przez brytyjskich naukowców (University of Wales) pozwala wykrywać, klasyfikowaći oceniać ilościowo bakterie dzięki poddaniu ich działaniu prądu elektrycznego (wytwarza ...
SIEWCY ŚMIERCI
IRENEUSZ NOWAK Marzec 1999
BAKTERIE WĄGLIKA, SPREPAROWANE DO CELÓW BOJOWYCH, TO NIEPOZORNY, PRZYPOMINAJĄCY KAKAO, BRUNATNY PROSZEK. JEGO GARŚĆ, ODPOWIEDNIO ROZPYLONA, MOŻE ZABIĆ TYSIĄCE LUDZI. AMERYKANIE TWIERDZĄ, ŻE IRAK POSIADA SETKI KILOGRAMÓW TEJ STRASZLIWEJ BRONI. Spośród ...
HIV W SIEDLISKU DUSZY
JERZY LIWIŃSKI Marzec 1999
RUJNUJE SIŁY OBRONNE ORGANIZMU. DŁUGO MOŻE POZOSTAWAĆ W UTAJENIU, ALE KIEDY ZAATAKUJE, NIKT JESZCZE NIE POTRAFI GO POKONAĆ. WIRUS HIV. OTO MNIEJ ZNANE JEGO OBLICZE - JAKO NISZCZYCIELA LUDZKIEJ PSYCHIKI. Fot. PhotoDisc HIV lubi atakować komórki ...
ULOTNY NOBEL
JAN KRÓLIKOWSKI Luty 1999
Na tę nagrodę zanosiło się już od dłuższego czasu. Pierwszym sygnałem było uznanie tlenku azotu (NO) za Cząsteczkę Roku 1992 przez prestiżowy tygodnik "Science". Czy ostatecznie zdecydowała Viagra, "pigułka roku 1998" - nie wiadomo. ...
WŁASNY DEFIBRYLATOR
ARKADIUSZ MILLER Luty 1999
Choroby serca i układu krążenia od dawna są główną przyczyną śmierci w wielu krajach rozwiniętych. Jednym z najgroźniejszych schorzeń jest nawracające migotanie przedsionków. Leczy się je farmakologicznie, a jeśli to nie pomaga, stosuje zabieg polegający ...
SCHUDNĄĆ, ALE JAK?
JERZY DĄBROWSKI Luty 1999
Fot. PhotoDisc Leptyna, odkryta kilka lat temu, jest białkiem produkowanym przez komórki tłuszczowe. Działając na część mózgu - podwzgórze -reguluje apetyt i w ten sposób masę ciała. Mutacje genu tego hormonu są najprawdopodobniej przyczyną ...
NIEŁATWO BYĆ OTYŁYM
JAN JESZKA Luty 1999
Z dużą przyjemnością przeczytałem artykuł pt. Problem w skali XXL. Zawarto w nim przegląd aktualnej wiedzy nt. możliwości leczenia otyłości, przedstawiony w sposób wyczerpujący i bardzo rzetelny. Chciałbym jednak zasugerować nieznaczne sprostowanie ...
ATAK BEZPOŚREDNI
RYSZARD NAGLIK Styczeń 1999
SPOŚRÓD WSZYSTKICH CHORÓB NOWOTWOROWYCH CHYBA NAJWIĘKSZY STRACH BUDZĄ GUZY MÓZGU. TYMCZASEM POJAWIA SIĘ CORAZ WIĘCEJ POMYSŁÓW, KTÓRE POZWALAJĄ SKUTECZNIE ZAATAKOWAĆ TAKŻE TE SPOŚRÓD NICH, KTÓRE DO NIEDAWNA WYMYKAŁY SIĘ WSZELKIEJ KONTROLI. Podobnie jak ...
POWTÓRKA Z HISTORII?
MICHAŁ RÓŻYCZKA Styczeń 1999
JEDNYM Z NAJWIĘKSZYCH OSIĄGNIĘĆ MEDYCYNY XX WIEKU BYŁO OPANOWANIE WIELU GROŹNYCH CHORÓB ZAKAŹNYCH, KTÓRE DZIESIĄTKOWAŁY LUDNOŚĆ ŚWIATA. DZIŚ WŚRÓD NAJPOWAŻNIEJSZYCH ZAGROŻEŃ ZDROWOTNYCH ZNÓW ZNALAZŁY SIĘ BAKTERIE I WIRUSY. Nie chodzi tu tylko o nowe ...
SERCE PROSTO OD ŚWINI
TOMASZ ŁĘSKI Styczeń 1999
ZWIERZĘCE NARZĄDY I TKANKI BĘDĄ JUŻ ZA KILKA LAT RUTYNOWO WSZCZEPIANE DZIESIĄTKOM TYSIĘCY PACJENTÓW ROCZNIE. NAUKOWCY OSTRZEGAJĄ, ŻE GROZI TO WYBUCHEM GLOBALNEJ EPIDEMII. Świnie hodowane w brytyjskiej firmie Imutran tylko z pozoru w niczym nie różnią ...
SELEN DLA WSZYSTKICH PANÓW
ARKADIUSZ MILLER Grudzień 1998
Selen i kilkanaście innych pierwiastków tworzą grupę tzw. mikroelementów, które pełnią w organizmie człowieka różne ważne funkcje. Kazuko Yoshizawa z Harvard School of Public Health ostatnio zaobserwował razem ze swoimi współpracownikami bardzo ciekawą ...
GROŹNA MUTACJA
ARKADIUSZ MILLER Grudzień 1998
Najnowsze badania przeprowadzone przez grupę naukowców pod kierownictwem Timothy'ego Rebbecka na University of Pennsylvania School of Medicine wykazały, że stopień złośliwości raka prostaty jest ściśle związany z genem o nazwie CYP3A4. Gen ten koduje ...
WŚCIEKLIZNA MNIEJ GROŹNA
PAWEŁ WERNICKI Grudzień 1998
Co roku miliony ludzi w krajach rozwijających się szczepi się przeciw wściekliźnie. Niestety, produkcja konwencjonalnych szczepionek, zawierających unieczynnionego wirusa, jest kosztowna. Ostatnio przeprowadzone badania na małpach budzą nadzieję na rozwiązanie ...
AROMATYCZNE, SMACZNE I ZDROWE
TOMASZ ŁĘSKI Grudzień 1998
ROŚLIN O SILNYM SMAKU I AROMACIE UŻYWA SIĘ DO POPRAWIANIA SMAKU POTRAW JUŻ OD TYSIĘCY LAT. OKAZUJE SIĘ, ŻE RÓWNIE WAŻNĄ FUNKCJĄ PRZYPRAW JEST ZAPOBIEGANIE PSUCIU SIĘ ŻYWNOŚCI. Kiedy i gdzie narodził się zwyczaj używania przypraw, nie wiadomo. W średniowiecznej ...
COŚ NA KSZTAŁT ŚWIDRA
PAWEŁ WERNICKI Listopad 1998
Naczynia krwionośne są zwykle uważane za biologiczny odpowiednik rur wodociągowych, czyli cylindryczne, elastyczne rurki, którymi płynie czerwona ciecz. Badania prowadzone w londyńskim Imperial College dowodzą, że jest to model zbyt uproszczony. Zespół ...
DŻUMA BALSAMEM NA BOLĄCE STAWY
PAWEŁ WERNICKI Listopad 1998
Dżuma jest wręcz symbolem śmiertelnej choroby zakaźnej i zapracowała na taką opinię. Czarna Śmierć, jak ją nazywano, przenoszona za pośrednictwem szczurzych pcheł, zabiła w średniowieczu miliony ludzi w Azji i Europie. Jednak wyniki prac naukowców z ...
CZY ZMARŁY MOŻE BYĆ DAWCĄ ŻYCIA
PAWEŁ WERNICKI Listopad 1998
Wraz z rozwojem technik sztucznego zapładniania pojawiają się nowe problemy prawne i etyczne. Badania przeprowadzone przez dwójkę amerykańskich bioetyków - Arthura Caplana z Filadelfii i Susan Kerr z Houston - ujawniły, że 14 z 273 klinik leczenia ...
IM BLIŻEJ TYM GORZEJ
ARKADIUSZ MILLER Listopad 1998
O SILE BIOLOGICZNEGO ODDZIAŁYWANIA POLA ELEKTROMAGNETYCZNEGO DECYDUJE GŁÓWNIE NATĘŻENIE I ODLEGŁOŚĆ DZIELĄCA CZŁOWIEKA OD JEGO ŹRÓDŁA. Na co dzień najczęściej stykamy się z polem elektromagnetycznym o niskiej częstotliwości. Wytwarzają je urządzenia ...
OSZUSTWO ZA CENĘ ŻYCIA
WAWRZYNIEC KOFTA Listopad 1998
PASOŻYTY, STOSUJĄC RÓŻNEGO RODZAJU STRATEGIE, STARAJĄ SIĘ OSZUKAĆ MECHANIZMY OBRONNE WYKORZYSTYWANYCH ORGANIZMÓW. Zjawisko pasożytnictwa jest bardzo stare. W komputerowych symulacjach procesu ewolucji, w których gatunkom odpowiadają programy komputerowe ...
ŻYCIE WŚRÓD PÓL
ARKADIUSZ MILLER Listopad 1998
CORAZ BARDZIEJ OSACZA NAS NIEWIDZIALNE I NIEWYCZUWALNE PROMIENIOWANIE ELEKTROMAGNETYCZNE. CZY, UŻYWAJĄC TELEFONU KOMÓRKOWEGO, KOMPUTERA, SUSZARKI DO WŁOSÓW LUB KUCHENKI MIKROFALOWEJ, NARAŻAMY WŁASNE ZDROWIE? Urządzenia, którymi posługujemy się w pracy ...
KAPSUŁKI Z GENAMI
GRZEGORZ BARTOSZ Listopad 1998
Jak skierować pożądane geny tylko do ściśle określonych komórek organizmu, zapewniając równocześnie dostatecznie wysoką efektywność tego procesu - oto wciąż nierozwiązane problemy terapii genowej. W przyszłości zapewne zostaną rozwiązane, ale na ...
CHAOS POMAGA EPILEPTYKOM
JACEK RODZEŃ Październik 1998
Być może już niedługo chorzy na epilepsję zostaną zaopatrzeni w specjalny aparat elektroniczny, który, na podstawie przebiegu prądów mózgowych, będzie ostrzegał przed nadchodzącym atakiem oraz dozował odpowiedni lek. Taką nadzieję mają niemieccy uczeni ...
PIGUŁKI I GENY
ARKADIUSZ MILLER Październik 1998
Współczesne leczenie farmakologiczne opiera się na założeniach statystycznych. Dlaczego? Otóż stosuje się uśrednione dawki leków działające na uśrednione objawy chorobowe u przeciętnego chorego. Problem w tym, że w rzeczywistości nikt i nic nie jest ...
CHIRURGIA DŹWIĘKOWA
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN Październik 1998
Wszyscy wiedzą, dlaczego nie wolno zostawiać w lesie pustych butelek. Skupione na nich światło słoneczne jest wystarczająco intensywne, by podpalić zeschnięty liść lub gałąź. Na ostatnim kongresie Amerykańskiego Towarzystwa Akustycznego, który odbył ...
ZANIECZYSZCZANIE A PŁODNOŚĆ
BARBARA PRATZER BARBARA PRATZER Październik 1998
Substancje chemiczne naśladujące estrogeny mogą zmienić normalną drogę rozwojową komórek mózgu, odpowiedzialnych za rozmnażanie i zachowania seksualne - stwierdzili uczeni z Imperial College School of Medicine w Londynie, przeprowadzając doświadczenia ...
JAK URATOWAĆ MÓZG
PAWEŁ WERNICKI Październik 1998
David Holzman z Uniwersytetu w Saint Louis znalazł sposób na ochronę komórek nerwowych przed nieodwracalnym zniszczeniem wywołanym niedotlenieniem mózgu. Unicestwienie często następuje w wyniku zaprogramowanego samobójstwa komórki (apoptozy) - odcięcie ...
PROBLEM W SKALI XXL
JOANNA NURKOWSKA Październik 1998
Problemu otyłości nie uda się rozwiązać bez pomocy farmakologicznej. Otyłość jest chroniczną chorobą przypominającą pod wieloma względami nadciśnienie czy cukrzycę i tak jak one wymaga dożywotniego leczenia.W swej historii człowiek właściwie nigdy nie ...
SZYBKO, MOCNO, MĄDRZE
ANDRZEJ PIASEK Październik 1998
DWA LATA TEMU UCZESTNICY XI ŚWIATOWEJ KONFERENCJI NA TEMAT AIDS OPUSZCZALI KANADĘ Z WIARĄ, ŻE PO RAZ PIERWSZY OD POJAWIENIA SIĘ EPIDEMII ZARYSOWAŁA SIĘ SZANSA OPANOWANIA TEJ GROŹNEJ CHOROBY. TEGOROCZNA KONFERENCJA ZAKOŃCZYŁA SIĘ W MNIEJ OPTYMISTYCZNYCH ...
Z HODOWLI DO... MÓZGU
BARBARA PRATZER Październik 1998
Nieraz już uczeni próbowali naprawić uszkodzenia mózgu spowodowane ciężkimi chorobami neurodegeneracyjnymi, np. chorobą Parkinsona, zastępując zniszczone fragmenty tkanki nerwowej przeszczepami pobranymi z poronionych płodów. Wyniki, zwłaszcza odległe, ...
W PALUCHACH PRZEZIĘBIENIA
ARKADIUSZ MILLER Wrzesień 1998
Choć przeziębienia gnębią ludzi od pradziejów, do tej pory nie ma na nie skutecznego leku. Wiele przypadków tej po- wszechnej przypadłości - niektórzy mikrobiolodzy uważają nawet, że ponad 50% - wywołują rhinowirusy. Ostatnio, dzięki pracom prowadzonym ...
UŁOMNY STRAŻNIK
ARKADIUSZ MILLER Wrzesień 1998
Od pewnego czasu wiadomo, że HPV (Human papillomavirus) ma swój udział w rozwoju nowotworów układu moczowo-płciowego, jednak nieznajomość mechanizmu onkogennego działania wirusa nie pozwalała na stworzenie skutecznych metod zapobiegania i leczenia wywołanych ...
JAK TO JEST Z ASPIRYNĄ
ARKADIUSZ MILLER Wrzesień 1998
Fot. Internet Od dawna wiadomo, że aspiryna jest dobrym lekiem przeciwzapalnym i przeciwbólowym, a także skutecznym narzędziem w profilaktyce zawału serca i udaru mózgu. Z drugiej strony wiadomo, iż podrażnia błonę śluzową żołądka, ułatwiając powstawanie ...
KONTROWERSYJNY TAMOXIFEN
ARKADIUSZ MILLER Wrzesień 1998
Na początku kwietnia zaprezentowano w USA wyniki trwającego 6 lat badania prowadzonego przez National Cancer Institute i National Surgical Adjuvant Breast and Bowel Project nad wpływem leku o nazwie tamoxifen na rozwój raka piersi. Według amerykańskich ...
PRĄTEK BEZ TAJEMNIC
MAGDALENA KAWALEC Wrzesień 1998
Fot. "Nature" Gdy w 1882 roku Robert Koch zobaczył ją pod mikroskopem po raz pierwszy, wpadł w zachwyt: jasnoniebieska i zgrabna laseczka odcinała się wyraźnie na tle brązowych i bezkształtnych komórek pęcherzyków płucnych. Płuca, z których ...
AUTOMATYCZNE LEKARSTWA
PAWEŁ WERNICKI Wrzesień 1998
Badacze z Massachusetts Institute of Technology (MIT) opatentowali całkowicie nową postać leku. Wszczepiany pod skórę krzemowy układ scalony oprócz elementów elektronicznych zawiera tysiące maleńkich zagłębień, wypełnionych leczniczą substancją i przykrytych ...
MILCZENIE GRONKOWCÓW
TOMASZ ŁĘSKI Wrzesień 1998
Naukowcy z University of California w Davis opracowali nową metodę walki z zakażeniami wywoływanymi przez gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus). Różni się ona od dotychczas stosowanych tym, że nie zabija się samych bakterii, a jedynie blokuje ...
NA TROPACH SENNEGO SZALEŃSTWA
JOANNA KOMOROWSKA Wrzesień 1998
SEN WCIĄŻ KRYJE WIELE TAJEMNIC. NAJNOWSZE BADANIA SUGERUJĄ, ŻE FANTASTYCZNE PRZYGODY, KTÓRE PRZEŻYWA WE ŚNIE KAŻDY Z NAS, TO DOŚWIADCZENIA RODEM Z KRAINY SZALEŃSTWA. Nie wydaje mi się, żebym teraz śnił, ale nie potrafię tego udowodnić, pisał filozof ...
WIELE HAŁASU O NIC
PAWEŁ WERNICKI Wrzesień 1998
CHOĆ CZASEM MOGĄ SIĘ ZDARZYĆ POWIKŁANIA PO SZCZEPIENIACH, TO PRZECIEŻ, REZYGNUJĄC Z NICH, ZGADZAMY SIĘ NA ZNACZNIE WIĘKSZE RYZYKO. Kontrowersje związane ze sztucznym nabywaniem odporności są tak stare jak same szczepionki. Pierwszą - przeciw ospie ...
PIĘKNE TRUCICIELKI
BARBARA PRATZER Wrzesień 1998
Wśród przyczyn ostrych zatruć szkodliwe substancje pochodzenia roślinnego znajdują się na dalszym miejscu, może z wyjątkiem grzybów, zwłaszcza muchomora sromotnikowego, które co roku zbierają śmiertelne żniwo. Mimo to warto co nieco wiedzieć o trucicielach ...
CO DWIE NERKI TO NIE JEDNA
ARKADIUSZ MILLER Wrzesień 1998
Zamiast szukać idealnego pod względem genetycznym dawcy nerki, grupa włoskich lekarzy pod kierunkiem Giuseppe Remuzziego proponuje przeszczepiać... dwie nerki nawet od dawców dość odległych, jeśli chodzi o antygeny zgodności tkankowej. Zdaniem pomysłodawców, ...
O ZAWALE DOWIEMY SIĘ WCZEŚNIEJ
BARBARA PRATZER Wrzesień 1998
Zawał serca można będzie wykryć wcześniej niż za pomocą standardowych metod, oznaczając we krwi poziom FABP, czyli białka wiążącego kwasy tłuszczowe. Ten nowy biochemiczny marker, który pozwala zyskać nawet trzy godziny, zidentyfikowali naukowcy z University ...
ZIARNO I PLEWY
BARBARA PRATZER Sierpień 1998
LEKARZ ZAWSZE UPRZEDZA O MOŻLIWYCH POWIKŁANIACH, UZDRAWIACZ PRZECIWNIE - OBIECUJE ŁATWE ROZWIĄZANIE NAJTRUDNIEJSZYCH PROBLEMÓW. DLACZEGO TAK WIELE OSÓB TAK ŁATWO AKCEPTUJE TE ZŁUDNE OBIETNICE? - "WIEDZA I ŻYCIE" PYTA PROF. WIESŁAWA ...
LEPSZE PERSPEKTYWY
PAWEŁ WERNICKI Sierpień 1998
Operacje serca są i będą wykonywane coraz częściej. Ich powodzenie zależy nie tylko od właściwego przeprowadzenia zabiegu przez kardiochirurga, ale także od występowania powikłań poope-racyjnych. Wiele z nich jest powodowanych przez reakcje odpornościowe ...
MAGNES W KOLANIE
PAWEŁ WERNICKI Sierpień 1998
Jak naprawić uszkodzony staw? Podstawowe znaczenie ma prawidłowa chrząstka wyściełająca powierzchnię stawów. Jest gładka, śliska i sprężysta, dzięki czemu ruchy są płynne i nie wymagają wysiłku, a ponadto amortyzuje wstrząsy. Zapalenia i urazy mechaniczne ...
STARE MUCHY
BARBARA PRATZER Sierpień 1998
Jak zakłócić precyzyjny przebieg procesu starzenia się organizmu, wymyślili uczeni z University of Toronto i natychmiast wykorzystali to do wydłużenia życia aż o 40%. Na razie chodzi o muszki owocowe, ale my, ludzie, też nie jesteśmy bez szans. Trzeba ...
POD PRĄDEM
KLARA SZATKIEWICZ Sierpień 1998
BEZ SPRAWNEGO PRZEKAZYWANIA SYGNAŁÓW ELEKTRYCZNYCH ŻADEN ŻYWY ORGANIZM NIE MÓGŁBY PRAWIDŁOWO DZIAŁAĆ. NIC WIĘC DZIWNEGO, ŻE BIOPRĄDY SĄ CENNYM ŹRÓDŁEM INFORMACJI O ZDROWIU I CHOROBIE. Fot. Bartek Zaranek Sygnały bioelektryczne spełniają w organizmie ...
CO ZA DUŻE TO NIESKUTECZNE
PAWEŁ WERNICKI Sierpień 1998
Choć nowoczesna i błyskotliwa w zamyśle, terapia genowa nowotworów może okazać się nieskuteczna z trywialnego powodu - wykorzystywania zbyt dużych cząsteczek. Wszelkie substancje zawarte we krwi - zarówno odżywcze, jak też np. wstrzyknięte leki ...
WIELKIE TRUCIE
PAWEŁ WERNICKI Lipiec 1998
Na dorocznej konferencji toksykologów w Seattle w marcu br. zaprezentowano nowe, intrygujące dane dotyczące starej trucizny - rtęci. Gorączka złota na Filipinach, w Afryce i Brazylii sieje spustoszenie w środowisku naturalnym. Prymitywna metoda ...
ROBOCHIRURG
PAWEŁ WERNICKI Lipiec 1998
Pomysł sam w sobie nie jest może oryginalny i pojawił się zapewne już w czasach Karela Capka, ale nareszcie doczekał się realizacji. W styczniu br. chirurdzy z Pensylwanii przeprowadzili próby sterowanego głosem robota do wykonywania endoskopowych operacji ...
MIĘŚNIE ZE SZPIKU
PAWEŁ WERNICKI Lipiec 1998
Dystrofie mięśniowe to grupa chorób, które polegają na zwyrodnieniu mięśni. Z czasem mogą one doprowadzić nawet do całkowitego unieruchomienia cierpiących na nie osób. Leczenie jak dotąd jest nieskuteczne. A gdyby tak wytworzyć nowe mięśnie? Giuliana ...
CO BY TU JESZCZE PRZESZCZEPIĆ
PAWEŁ WERNICKI Lipiec 1998
Uczeni wciąż poszukują tkanek, mogących zastąpić zniszczoną istotę czarną, część śródmózgowia, odpowiedzialną za wydzielanie dopaminy. Wszczepienie do mózgu wytwarzających dopaminę komórek może bowiem znacznie ograniczyć objawy choroby Parkinsona. Przeszczepianie ...
TRZECIA DROGA
PAWEŁ WERNICKI Lipiec 1998
Gdy do operacji serca potrzebne są naczynia, zastępujące niedrożną tętnicę (bypass), wtedy zwykle chirurg przeszczepia pobrane z kończyn fragmenty żył. Stosuje się także - gdy żyły są zbyt uszkodzone - sztuczne materiały (na przykład gore-tex). ...
Z VIAGRĄ NA SZCZYTY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Lipiec 1998
NAMIĘTNOŚĆ RODZI SIĘ W GŁOWIE. GDY ZABRAKNIE MOTYWACJI, NAWET VIAGRA NIE POMOŻE. W dobrym towarzystwie nie dyskutuje się na temat polityki i religii. Seks, jako zakazany przedmiot konwersacji, nie znalazł się na tej krótkiej liście charakteryzującej ...
O ŚWIADOMOŚCI MOLEKULARNIE
MAGDALENA FIKUS Lipiec 1998
ZALEDWIE STO LAT TEMU WYKAZANO, ŻE MÓZG, TAJEMNICZY I NIEZWYKŁY NARZĄD, ZBUDOWANY JEST TAK, JAK INNE TKANKI CIAŁA, Z KOMÓREK. DZIŚ NAUKOWCY PRÓBUJĄ ZGŁĘBIĆ ISTOTĘ NAJBARDZIEJ SPEKTAKULARNEJ CZYNNOŚCI MÓZGU CZŁOWIEKA, ŚWIADOMOŚCI. CZY MÓZG JEST W PEŁNI ...
WIRUSOWA PUŁAPKA
MAGDALENA KAWALEC Lipiec 1998
Wirusy, nie tylko w przekonaniu naukowców, ale i w powszechnym mniemaniu uważane są za groźne czynniki chorobotwórcze, zdolne zakazić praktycznie wszystkie znane organizmy żywe. Nazywane są "pasożytami informacyjnymi", gdyż tak jak celem tasiemca ...
ELEKTRONICZNE NOSY
MAGDALENA PECUL Lipiec 1998
UMIEJĄ ODRÓŻNIĆ ZAPACH KAWY ROBUSTA OD KAWY ARABICA, WYCZUĆ OBECNOŚĆ GAZU MUSZTARDOWEGO NA POLU BITWY LUB SŁODKAWY ODDECH DIABETYKA. ELEKTRONICZNE NOSY - TAKA NAZWA NA DOBRE JUŻ PRZYLGNĘŁA DO CZUJNIKÓW ANALITYCZNYCH ZDOLNYCH ROZPOZNAWAĆ BARDZO SKOMPLIKOWANE ...
W ZDROWYM CIELE
PAWEŁ WERNICKI Lipiec 1998
Pisaliśmy już o tym, że iloraz inteligencji zależy nie tylko od predyspozycji genetycznych i wpływów środowiskowych, ale także od warunków panujących w macicy [patrz: Bezpieczny dom, "WiŻ" nr 1/98]. Teraz Victor Denenberg i jego współpracownicy ...
SEN CZY JAWA?
ANDRZEJ AUGUSTYNEK Czerwiec 1998
HISTORIA NAUKOWEGO POZNANIA HIPNOZY LICZY JUŻ PONAD STO PIĘĆDZIESIĄT LAT, A MIMO TO NIE UZGODNIONO DOTĄD POWSZECHNIE AKCEPTOWANEJ DEFINICJI TEGO ZJAWISKA. Niebywały rozwój zainteresowania hipnozą nastąpił podczas drugiej wojny światowej, a przyczyny ...
CHOROBA MAMOKOLNO-DEPRESYJNA A GENY
ARKADIUSZ MILLER Czerwiec 1998
Choroba maniakalno-depresyjna charakteryzuje się występowaniem zaburzeń psychicznych w postaci następujących po sobie okresów silnej depresji i euforii. Cykle takie mogą trwać nawet do kilku miesięcy, a pomiędzy nimi występują okresy zupełnego powrotu ...
MLEKO = ZDROWIE
PAWEŁ WERNICKI Czerwiec 1998
Nie chodzi o oklepane hasło propagandy prozdrowotnej, ale o nowy fakt: firma PPL Therapeutics ogłosiła, że otrzymała od transgenicznej owcy mleko zawierające spore ilości ludzkiego czynnika IX. Czynnik IX to białko, którego niedobór wywołuje hemofilię ...
LEKI SKUTECZNE ALE NIEBEZPIECZNE
ARKADIUSZ MILLER Czerwiec 1998
Blokery kanału wapniowego to grupa leków powszechnie stosowana na całym świecie m.in. w chorobie niedokrwiennej serca i nadciśnieniu tętniczym. Zażywa je dziś ogromna rzesza ludzi. Przeprowadzone wcześniej badania wykazały, że te bardzo skuteczne środki ...
ZAMIAST KŁUCIA
BARBARA PRATZER Czerwiec 1998
Jest szansa, że niebawem zniknie nieuchronność tego, co dziś wprawia dzieci w stan lekkiej histerii, a rodziców zmusza do stosowania przemyślnych strategii "znieczulających", czyli... kłucia igłą. Amerykańscy naukowcy zapowiadają opracowanie ...
ZAGŁODZIĆ RAKA
JÓZEF DULAK Czerwiec 1998
NOWOTWÓR TO NIE TYLKO KOMÓRKI ZBUNTOWANE, ALE TAKŻE ZDROWE. TWORZĄ ONE NACZYNIA KRWIONOŚNE, DZIĘKI KTÓRYM GUZ OTRZYMUJE TLEN I SUBSTANCJE ODŻYWCZE, MOŻE WIĘC BEZ PRZESZKÓD ROSNĄĆ. A GDYBY TAK ODCIĄĆ ZAOPATRZENIE, POWSTRZYMUJĄC ROZWÓJ NACZYŃ KRWIONOŚNYCH? ...
GEN MIGOTANIA KOMÓR
PAWEŁ WERNICKI Czerwiec 1998
Co roku ponad 300 tys. Amerykanów umiera nagle z powodu migotania komór. Pojawia się ono wtedy, gdy włókna mięśnia sercowego kurczą się w sposób nie zsynchronizowany, tak że serce przestaje pompować krew; tętno zanika, chory traci przytomność. Jeśli ...
Z WITAMINĄ C DO MÓZGU
ARKADIUSZ MILLER Maj 1998
Bariera krew-mózg, którą tworzy gęsta sieć naczyń włosowatych, chroni mózg przed niepożądanymi gośćmi. Czasami jednak stanowi przeszkodę także dla związków jak najbardziej pożytecznych. Tak dzieje się na przykład z witaminą C, która wydaje się mieć ...
NIEBEZPIECZNA ŻELATYNA
MAGDALENA FIKUS Maj 1998
CZY W ŻELATYNIE MOGĄ ZNAJDOWAĆ SIĘ PRIONY? CZY ZAGRAŻAJĄ ZDROWIU KONSUMENTÓW? WARTO SIĘ NAD TYM ZASTANOWIĆ BEZ POLITYCZNO-GOSPODARCZEGO PODTEKSTU. Żelatyna nie ma koloru, zapachu ani smaku, sprzedawana bywa w formie płatków, proszku, listków. W wodzie ...
JAK UNIESZKODLIWIĆ HIV
BARBARA PRATZER Maj 1998
Niezwykłe doświadczenie, które stwarza szansę na powstrzymanie spustoszeń układu odpornościowego przez wirus HIV, przeprowadził Richard Morgan z National Institutes of Health. Jego pomysł polega na wprowadzeniu do komórek CD4 - a są one głównym celem ...
DLACZEGO ESTROGENY SZKODZĄ
BARBARA PRATZER Maj 1998
Wiadomo, że wyższy poziom estrogenów idzie w parze ze zwiększonym ryzykiem raka piersi. Przyczyny tej korelacji nie są jednak w pełni wyjaśnione. Równie dobrze szkodliwa może być nadmierna stymulacja receptorów estrogenowych znajdujących się na powierzchni ...
SERCE W RĘKACH GENETYKÓW
JÓZEF DULAK Maj 1998
ZAWAŁY SERCA, NADCIŚNIENIE, SCHORZENIA NACZYŃ OBWODOWYCH ORAZ UDARY MÓZGU CO ROKU POZBAWIAJĄ ŻYCIA PONAD 11 MLN OSÓB NA CAŁYM ŚWIECIE. U ICH PODŁOŻA LEŻY MIAŻDŻYCA, KTÓRA ZWYKLE ROZPOCZYNA SIĘ JUŻ W DZIECIŃSTWIE I ROZWIJA W MIARĘ, JAK ORGANIZM NIE MOŻE ...
SPÓR O HORMEZĘ
JULIAN LINIECKI ZBIGNIEW JAWOROWSKI Maj 1998
W numerze 3/1997 "Wiedzy i Życia" zamieściliśmy artykuł prof. dr. Zbigniewa Jaworowskiego pt. Dobroczynne promieniowanie. Autor przedstawił w nim teorię tzw. hormezy radiacyjnej, w myśl której małe dawki promieniowania jonizującego nie tylko ...
MÓZG A ZACHOWANIE
BARBARA PRATZER Maj 1998
Spośród wielu pasjonujących pytań, jakie stawia współczesna nauka, chyba najwięcej emocji wyzwala pytanie, jak działa ludzki mózg. Wiemy przecież, że śmierć mózgu to śmierć człowieka, choćby wszystkie pozostałe narządy nadal zdolne były do wypełniania ...
SERCE OD ŚWINI
BARBARA PRATZER Maj 1998
Australijscy naukowcy odkryli nowy wirus, który swobodnie przemieszcza się między gatunkami - nietoperze przekazały go świniom, one zaś ludziom. Sygnałem do rozpoczęcia poszukiwań było to, że na trzech farmach w Nowej Południowej Walii maciory rodziły ...
TAJEMNICE DYSTOMI
ARKADIUSZ MILLER Kwiecień 1998
Dystonia mięśniowa zniekształcająca to choroba, w której pewne mięśnie ulegają silnym, nie podlegającym woli i długo utrzymującym się skurczom. Choroba może dotyczyć właściwie każdej grupy mięśni, a nawet objąć całe ciało. Często są to mięśnie barku ...
HIV BRONI SIĘ SAM
BARBARA PRATZER Kwiecień 1998
Mimo intensywnych badań prowadzonych w liczących się ośrodkach naukowych na świecie, nie udało się jeszcze rozwikłać wielu tajemnic związanych z wirusem HIV. Dla przykładu, wciąż nie jest jasne, czy komórki zainfekowane HIV mogą zostać zabite przez cytotoksyczne ...
Z CEBULĄ NA BAKTERIE
JOANNA KOMOROWSKA Kwiecień 1998
Im cieplejszy klimat, tym bardziej pikantne potrawy narodowej kuchni. Za sprawą badaczy z Cornell University w Stanach Zjednoczonych stwierdzenie to awansowało właśnie ze zwykłej anegdoty do naukowo udowodnionego faktu. Wygląda też na to, że "ogniste" ...
IMPLANTY ZĘBÓW STARE JAK ŚWIAT
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Kwiecień 1998
Już starożytni Rzymianie... zwykło się zaczynać porządne wypracowanie z historii czegokolwiek. Nikt nie próbowałby wykorzystać takiej preambuły, opisując historie implantów zębowych, które nawet jeszcze dziś są kontrowersyjne. Tymczasem dowiadujemy się, ...
NOWA NADZIEJA W WALCE Z RAKIEM
PR PR Kwiecień 1998
Zespół badaczy z Wydziału Medycyny University of Connecticut w Farmington opracował szczepionkę powstrzymującą rozwój nowotworów u myszy. Szczepionkę uzyskano z tzw. białek szoku termicznego (HSP), wyizolowanych z komórek rakowych. Białka te uwalniają ...
KRWINKI W PRZEBRANIU
BARBARA PRATZER Kwiecień 1998
Próby przetaczania krwi mają bardzo długą historię, ale wykorzystanie tej procedury w praktyce medycznej przypadło dopiero na lata dwudzieste bieżącego stulecia, po tym jak odkryto grupy krwi. Choć transfuzje ratują dziś życie wielu chorym, to wciąż ...
RADON I RAK
ZBIGNIEW JAWOROWSKI Kwiecień 1998
Polska prasa często pisze, że "radon jest drugą po tytoniu przyczyną nowotworów płuc". Stwierdzenie to daleko odbiega od prawdy. Badania prof. Witolda Zatońskiego z Centrum Onkologii w Warszawie wskazują, że w Polsce wśród mężczyzn chorych ...
NO I CO CZYLI DOBROCZYNNE GAZY
JÓZEF DULAK Kwiecień 1998
Tlenek azotu (NO) i tlenek węgla (CO) to krótko żyjące cząsteczki pełniące ważne funkcje biologiczne. Gazy te wytwarzane są przez dwie grupy enzymów: trzy syntazy tlenku azotu oraz dwie oksygenazy hemowe. Rola NO jest znacznie lepiej poznana aniżeli ...
GDZIE RODZI SIĘ WSTRĘT
BARBARA PRATZER Marzec 1998
Zrozumienie istoty ludzkich emocji jest bardzo trudnym zadaniem. Najnowsze badania brytyjskich i duńskich naukowców o krok przybliżają nas do tego celu. Eksperymenty przeprowadzono na siedmiu ochotnikach o starannie dobranych cechach. Wszyscy byli praworęczni, ...
LIST OTWARTY DO KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI
REDAKCJA Marzec 1998
W dniu 6 stycznia 1998 roku Telewizja Polska pokazała w programie pierwszym, o godzinie 21:20 film brytyjski pt. Igor - dziecko Czarnobyla. Większość informacji dotyczących skutków zdrowotnych Czarnobyla, przekazanych w tym wzruszającym obrazie, ...
TROPICIEL PRIONÓW
MAREK DUCZKOWSKI Marzec 1998
Jedno z najpoważniejszych czasopism naukowych "Nature" zasygnalizowało zbliżający się przełom w diagnostyce chorób prionowych (m.in. choroby "szalonych" krów i Creutzfeldta-Jakoba), który będzie możliwy dzięki specjalistom z Prionics ...
PTASZKI, PSZCZÓŁKI I DROŻDŻE
MARZENNA NOWAKOWSKA Marzec 1998
Dlaczego pojawiło się rozmnażanie płciowe? Liczne eksperymenty wskazują, że ta forma rozrodu przynosi organizmowi rozmaite korzyści, w zależności od tego, jak trudne i nie sprzyjające staje się dlań środowisko. Rozród płciowy jest dość kosztowny. Oprócz ...
W PREZENCIE OD EGOISTY
JOANNA KOMOROWSKA Marzec 1998
W SPOŁECZNOŚCIACH LUDZKICH OFIAROWYWANIU PODARUNKÓW TOWARZYSZY, ZDAWAŁOBY SIĘ, RADOSNA BEZINTERESOWNOŚĆ. WŚRÓD AMERYKAŃSKICH WOJSIŁEK, ANTARKTYCZNYCH PINGWINÓW ADELI ORAZ AFRYKAŃSKICH SZYMPANSÓW SPRAWA MA SIĘ JEDNAK ZGOŁA INACZEJ. Upominki są dla nas ...
POŻYTECZNE SZCZEBIOTANIE
MONIKA BETLEY Marzec 1998
W wielu kręgach kulturowych dorośli, mówiąc do niemowlęcia, używają mało urozmaiconego, afektowanego języka. Być może, nie służy to jedynie ukojeniu dziecka. Prawdopodobnie ta odmienność mowy wiąże się z faktem, że dziecko od najwcześniejszych chwil ...
CZY NIEPŁODNOŚĆ MOŻE BYĆ DZIEDZICZNA
MAGDALENA PECUL Luty 1998
Brzmi to jak żart, ale owszem, może - przynajmniej w przypadku mężczyzn. Sprawił to rozwój technik sztucznego zapłodnienia, które pozwalają na posiadanie dzieci przez mężczyzn z niską produkcją plemników, a ustalenie tego wiąże się z ciekawym odkryciem ...
ZAWIEDZIONE NADZIEJE
BARBARA PRATZER Luty 1998
Od czasu, kiedy została odkryta telomeraza, enzym zapewniający komórkom nowotworowym nieśmiertelność, naukowcy mieli nadzieję wykorzystać ją do walki z rakiem. Ostatnie badania niestety bardzo osłabiły ich optymizm. We wszystkich komórkach ludzkiego ...
UWAGA KOKLUSZ
BARBARA PRATZER Luty 1998
Co najmniej od dwóch lat w wielu krajach europejskich, a także spoza naszego kontynentu małe dzieci coraz częściej chorują na koklusz. Mimo że wszędzie tam od lat prowadzi się szczepienia ochronne, zdarzają się nawet przypadki śmiertelne. Dla przykładu, ...
A JEDNAK NIE DAJE SIĘ USUNĄĆ
BARBARA PRATZER BARBARA PRATZER Luty 1998
Mijają już prawie dwa lata od czasu, kiedy zastosowano kombinację kilku leków do walki z wirusem HIV [pisaliśmy o tym w artykule Koktajl na HIV, "WiŻ" nr10/ 1996]. Ten nowy sposób leczenia stwarzał uzasadnioną nadzieję na całkowite pozbycia ...
LĘKI DAWCY
MONIKA NOWAKOWSKA Luty 1998
Około 75% wszystkich dzieci, którym rokrocznie przeszczepia się szpik kostny, otrzymuje szpik siostry lub brata. Do tej pory badania nad psychicznymi skutkami zabiegu skupiały się na pacjentach, ale rodzice martwią się również stanem psychicznym swoich ...
MÓZG A SEKS CZY SEKS A MÓZG
JOANNA KOMOROWSKA Luty 1998
Już od kilku lat wiadomo, że informacja o płci oraz preferencjach płciowych jest wyryta nawet w tak, wydawałoby się, "aseksualnym" organie jak mózg. Zaskakujące odkrycie, że przednia część podwzgórza kobiet oraz homoseksualistów jest mniejsza ...
CUKRZYCA CHOROBĄ WIRUSOWĄ
JÓZEF DULAK Luty 1998
Cukrzyca insulinozależna, zwana także cukrzycą I typu, stanowi około 10-15% wszystkich przypadków tej choroby. Zawsze wymaga leczenia insuliną, hormonem niezbędnym do utrzymywania stałego poziomu glukozy we krwi. Najczęściej pojawia się już w dzieciństwie ...
ZNISZCZYĆ HEPATITIS B
BARBARA PRATZER Luty 1998
Aż 350 mln osób na świecie cierpi z powodu zakażenia wirusem hepatitis B, który ciężko uszkadza wątrobę. Jest to przede wszystkim problem krajów Dalekiego Wschodu - tylko w Chinach zainfekowanych jest 100 mln osób. Jak dotąd nie ma naprawdę skutecznej ...
OPERACJE BEZ SKALPELA
ZYGMUNT KALICIŃSKI Luty 1998
KIEDY W 1953 ROKU PO RAZ PIERWSZY ZASTOSOWANO SZTUCZNE PŁUCO-SERCE, NIKT NIE MIAŁ WĄTPLIWOŚCI, ŻE WŁAŚNIE DOKONUJE SIĘ WIELKI PRZEŁOM W KARDIOCHIRURGII. DZIŚ, KILKADZIESIĄT LAT PÓŹNIEJ, WIELE OPERACJI, KTÓRE STAŁY SIĘ MOŻLIWE DZIĘKI KRĄŻENIU POZAUSTROJOWEMU, ...
LECZNICZE ANTYSENSY
JÓZEF DULAK Luty 1998
Oligonukleotydy antysensowe to krótkie odcinki jednoniciowego DNA, które potrafią zahamować ekspresję niepożądanego, bo odpowiedzialnego za chorobę genu. Ta metoda lecznicza, aczkolwiek prosta i elegancka w swej idei, nie znalazła jeszcze szerszego zastosowania ...
UMIERAĆ DLA INNYCH
BARBARA PRATZER Styczeń 1998
Fot. EAST NEWS Właśnie umiera komórka nowotworowa (różowa), która pod wpływem sygnałów płynących z układu odpornościowego, a konkretnie od limfocytu T (żółty), zdecydowała się na samobójstwo, by ratować przed zagładą cały organizm. Na pierwszy rzut ...
GROŹNIEJSZA NIŻ SĄDZONO
BOGDAN MIŚ Styczeń 1998
Najnowsze doniesienia naukowe stawiają pod znakiem zapytania możliwość zalegalizowania marihuany jako stosunkowo łagodnego i mało szkodliwego narkotyku. Przez dziesiątki lat uważano (i był to pogląd głoszony chętnie zarówno przez naukowców, jak i młodzież), ...
FULLERENY CHRONIĄ NEURONY
MAGDALENA PECUL Styczeń 1998
Z badań amerykańskich i tajwańskich lekarzy i chemików wynika, że po raz pierwszy pojawiła się perspektywa zastosowania fullerenów w medycynie. Zmodyfikowane fullereny potencjalnie mogą zmniejszyć, przez osłonę komórek nerwowych, efekty wylewów, urazów ...
UCZMY SIĘ OD DROŻDŻY
BARBARA PRATZER Styczeń 1998
Niedawno uczeni poznali pełny genom drożdży. Pozwala to nie tylko rozszyfrować różne mechanizmy biochemiczne funkcjonujące u tych organizmów, ale też ułatwia badanie innych - wiedząc jak to jest u drożdży, łatwiej prześledzić odpowiednie mechanizmy ...
WIRUS OPRYSZCZKI NIEBEZPIECZNY W PÓŹNEJ CIĄŻY
MAREK DUCZKOWSKI Styczeń 1998
Wirus opryszczki, wywołujący powszechnie znaną opryszczkę wargową i narządów płciowych, może być szczególnie groźny dla noworodka, powodując ciężkie uszkodzenia mózgu, a nawet śmierć. Dr Zane A. Brown, profesor położnictwa i ginekologii z University ...
GŁODÓWKA DOBRA NA SERCE
PAWEŁ ROKITA Styczeń 1998
Być może, kluczem do długiego życia okaże się... niedojadanie. Stwierdzono to już wcześniej w przypadku szczurów i muszek owocowych, a badania przeprowadzone właśnie na rezusach świadczą, że zredukowanie ilości przyjmowanych kalorii do 30% poniżej poziomu ...
WITAJ DOLLY
JACEK MODLIŃSKI Styczeń 1998
WIELU OSOBOM, A Z CAŁĄ PEWNOŚCIĄ BIOLOGOM, ROK 1997 KOJARZYĆ SIĘ BĘDZIE Z DOLLY, NAJSŁYNNIEJSZĄ NIEWĄTPLIWIE PRZEDSTAWICIELKĄ OWCZEGO RODU. Dolly jest pierwszym ssakiem, który powstał dzięki sklonowaniu dorosłego osobnika (patrz: "WiŻ" nr ...
GENETYCZNE KORALIKI
MAGDALENA FIKUS Styczeń 1998
PO DWUDZIESTU LATACH BADAŃ UJAWNIONO INTYMNĄ STRUKTURĘ NUKLEOSOMU. Przez kilkadziesiąt lat, które upłynęły od odkrycia struktury podwójnej helisy DNA (1952), pozostawało zagadką, w jaki sposób DNA, który na przykład w naszych komórkach mierzy około ...
NERWY NA WODZY
BARBARA PRATZER Styczeń 1998
PARALIŻ, CHOROBA ALZHEIMERA, CHOROBA PARKINSONA TO TYLKO PRZYKŁADY CIĘŻKICH NIEDOMAGAŃ OŚRODKOWEGO UKŁADU NERWOWEGO, KTÓRYCH WCIĄŻ NIE UMIEMY WYLECZYĆ. OSTATNIE OSIĄGNIĘCIA NEUROFIZJOLOGII BUDZĄ UZASADNIONE NADZIEJE NA PRZEŁOM W TEJ DZIEDZINIE. Kiedy ...
BEZPIECZNY DOM
BARBARA PRATZER Styczeń 1998
CHOĆ OSTATNIO CORAZ CZĘŚCIEJ MÓWI SIĘ O ZBAWIENNYM WPŁYWIE LEKKIEGO NIEDOJADANIA NA NASZE ZDROWIE, Z CAŁĄ PEWNOŚCIĄ NIE DOTYCZY TO OKRESU PRENATALNEGO. NIEDOSTATEK SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, KIEDY MIESZKA SIĘ JESZCZE W MATCZYNYM BRZUCHU, WRÓŻY POWAŻNE KŁOPOTY ...
CO NAS TRUJE W PAPIEROSACH
MAGDALENA PECUL Styczeń 1998
POLSKIE PRZEPISY STANOWIĄ, ŻE NA KAŻDYM PUDEŁKU PAPIEROSÓW POWINNO ZNAJDOWAĆ SIĘ WYRAŹNE OSTRZEŻENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ O SZKODLIWOŚCI PALENIA. PALACZE, CHCĄC USPOKOIĆ EWENTUALNE WYRZUTY SUMIENIA, SIĘGAJĄ PO "LEKKIE" GATUNKI ...
Z ANTYBIOTYKAMI NA MIAŻDŻYCĘ?
JÓZEF DULAK Grudzień 1997
Dieta bogata w tłuszcze, prowadząca do nadmiernego wzrostu poziomu cholesterolu we krwi, palenie tytoniu, brak ruchu, a także otyłość to powszechnie znane czynniki przyczyniające się do rozwoju miażdżycy. Dodatkowo, wszechobecny stres sprawia, że choroby ...
DENTYSTA RATUJE ŻYCIE?
MAREK DUCZKOWSKI Grudzień 1997
Według wyników badań opublikowanych w lipcowym wydaniu "Journal of American Dental Association", na podstawie zdjęcia rentgenowskiego uzębienia można wykryć pacjentów zagrożonych udarem mózgu. Świadczy o tym obserwacja zarówno kobiet, jak i ...
BRAĆ CZY NIE BRAĆ
JOANNA NURKOWSKA Grudzień 1997
Jak wydatnie przedłużyć życie w dobrym zdrowiu? Jednym ze sposobów jest hormonalna terapia zastępcza proponowana kobietom w wieku menopauzalnym i postmenopauzalnym, polegająca, najogólniej mówiąc, na podawaniu estrogenów, a ostatnio także progesteronu, ...
ZAPACH KOBIETY
JOANNA NURKOWSKA Grudzień 1997
O zasadach wyboru partnera seksualnego napisano już tomy, a mimo to ciągle do końca nie wiemy, co decyduje o naszych decyzjach matrymonialnych. Naukowcy z wiedeńskiego Instytutu Miejskiej Etologii, zajmujący się tym problemem, przeprowadzili ciekawy ...
DRINK NASZ POWSZEDNI
BARBARA PRATZER Grudzień 1997
Oto kolejna wiadomość dla pań, które lubią drinki. Pisaliśmy już o tym, że pod wpływem alkoholu u kobiet, które stosują hormonalną terapię zastępczą, wyraźnie wzrasta poziom estrogenów we krwi (Sygnały, "WiŻ" nr 3/1997). Teraz David Torgerson ...
KTO NA OCHOTNIKA?
JERZY DĄBROWSKI Grudzień 1997
Wszelkie eksperymenty z zastosowaniem terapii genowej wykonywane były dotychczas u ludzi chorych, często, jak w przypadku nowotworów, znajdujących się w fazie terminalnej choroby. Badania na terapią genową wkraczają jednak obecnie w nową fazę. Ostatnio ...
INTELEKT WYŁONIONY
JACEK KNIAŹ Grudzień 1997
Kiedy w połowie XIX wieku angielski przyrodnik Sir Francis Galton zastanawiał się nad podłożem różnic w ludzkich zdolnościach intelektualnych, do głowy mu pewnie nie przyszło, że zapoczątkowany przez niego spór toczyć się będzie nieprzerwanie przez ponad ...
IN VINO SANITAS
ANDRZEJ SOBKOWIAK Grudzień 1997
STAROŻYTNI MAWIALI "IN VINO VERITAS", JEDNAK OSTATNIE WYNIKI BADAŃ POKAZUJĄ, ŻE W WINIE NIE TYLKO PRAWDA, ALE I ZDROWIE. CORAZ CZĘŚCIEJ SŁYCHAĆ GŁOSY, I TO ZE ŚWIATA NAUKOWEGO, ŻE ALKOHOL SPOŻYWANY W NIEWIELKICH ILOŚCIACH MOŻE ZAPOBIEGAĆ CHOROBOM ...
SAMOBÓJSTWO GOŚCIA
BARBARA PRATZER Grudzień 1997
SZANSĘ NA PRZEŻYCIE MA DZIŚ CO DRUGI CHORY PO PRZESZCZEPIENIU SZPIKU KOSTNEGO. CZY CHYTRA SZTUCZKA GENETYCZNA, ZMUSZAJĄCA DO SAMOBÓJSTWA KOMÓRKI, KTÓRE NISZCZĄ ORGANIZM BIORCY, DA SZANSĘ WIĘKSZOŚCI CHORYCH? Decyzja o przeszczepieniu szpiku zawsze jest ...
KOŃ TROJAŃSKI A... HIV
BARBARA PRATZER Grudzień 1997
Pomysł, który świetnie sprawdził się pod Troją, ma właśnie zamiar wykorzystać John Rose z Yale University do walki z HIV. Rolę konia przydzielił wirusowi pryszczycy (VSV), który atakuje bydło i niekiedy przenosi się na ludzi, na przykład za pośrednictwem ...
WALKA O PRZETRWANIE
GRZEGORZ BARTOSZ Listopad 1997
AŻ 95% NIEPOWODZEŃ W LECZENIU NOWOTWORÓW ZWIĄZANYCH JEST Z TAJEMNICZYM WCIĄŻ ZJAWISKIEM OPORNOŚCI NA LEKI. W SKALI ŚWIATA OZNACZA TO CO ROKU KILKA MILIONÓW ISTNIEŃ LUDZKICH. Przyczyny oporności na leki przeciwnowotworowe są różnorodne, jednak u podłoża ...
JEDZ RYBY - POŻYJESZ DŁUŻEJ
BARBARA PRATZER Listopad 1997
Fot. Archiwum Nie od dziś naukowcy i lekarze przekonują nas, że sposób odżywiania ma ogromny wpływ na nasze zdrowie i samopoczucie. I znów przybył poważny argument, który zachęca do wzbogacenia jadłospisu o smaczne przecież i lekkostrawne ryby. Aż ...
ODGRZEWANY POMYSŁ
BARBARA PRATZER Listopad 1997
W National Institutes of Health powrócono właśnie do badań nad szczepionką przeciw AIDS zawierającą żywe, choć osłabione wirusy HIV. Prace przerwano dwa lata temu, kiedy eksperymenty przeprowadzone na małpach wykazały, że nawet osłabione wirusy mogą ...
NASA I OSTEOPOROZA
MAGDALENA PECUL Listopad 1997
W laboratorium NASA skonstruowano mały, przenośny przyrząd, który może pomóc w walce z osteoporozą. Schorzenie to, polegające na osłabieniu i rozluźnieniu tkanki kostnej, trapi znaczną część ludzi powyżej sześćdziesiątki, zwłaszcza kobiet ("WiŻ" ...
PANOWIE, ODDAWAJCIE KREW!
MAGDALENA PECUL Listopad 1997
Miażdżyca i choroby serca to typowo męskie schorzenia. Mężczyźni umierają na atak serca dwa razy częściej niż kobiety. Podejrzewa się, że kobiety chroni przed stwardnieniem tętnic utrata żelaza podczas krwawienia miesięcznego. Pierwiastek ten ma stymulować ...
STRES MOŻE ZABIĆ
BARBARA PRATZER Listopad 1997
Ciężki stres może skrócić życie nosiciela HIV. Z najnowszych amerykańskich badań wynika, że nawet pojedyncze stresujące przeżycie, jeśli jest naprawdę ciężkie, dwukrotnie zwiększa niebezpieczeństwo wystąpienia objawów AIDS, czyli zespołu nabytego upośledzenia ...
ALKOHOL WSPOMAGA PAMIĘĆ?
MAGDALENA PECUL Październik 1997
Każdy rozsądny człowiek wie, iż alkohol, zwłaszcza wypity w większych ilościach, fatalnie wpływa na zdolność kojarzenia i zapamiętywania. Japońscy naukowcy pod kierunkiem Yoshiyuki Saito odkryli jednak, że jest jeden napój alkoholowy, który może mieć ...
WAKACJE I STRES?
MARZENNA NOWAKOWSKA Październik 1997
Za nami kolejny sezon urlopowy. Mieliśmy odpocząć od codziennych kłopotów, zrywania się o świcie, uciążliwych dojazdów do pracy, znużenia. Oczekiwaliśmy słońca i egzotycznych rozrywek. Tymczasem, oczywiście, dopadła nas grypa, rozłożyło przeziębienie, ...
NIE MA WYMÓWEK
JOANNA NURKOWSKA Październik 1997
Nikogo już chyba dziś nie trzeba przekonywać o zbawiennym wpływie ćwiczeń fizycznych na nasze zdrowie. Coraz częściej zaleca się je nie tylko osobom w pełni sprawnym (dla zachowania kondycji i figury), ale i cierpiącym na rozmaite schorzenia. Nie każdy ...
AFRYKAŃSKIE WYPIEKANIE
ZENON MARIAK Październik 1997
JEDNĄ Z PRZYCZYN POJAWIENIA SIĘ NA ŚWIECIE CZŁOWIEKA MOGŁO BYĆ TERMOREGULACYJNE PRZYSTOSOWANIE NASZYCH MAŁPICH PRZODKÓW DO SUCHEGO I GORĄCEGO KLIMATU, W JAKIM PRZYSZŁO IM ŻYĆ. Choć dla niektórych zabrzmi to obrazoburczo, człowiek przestał być uważany ...
WPAŚĆ W REZONANS
PAWEŁ GRIEB LESZEK KRÓLICKI Październik 1997
W CHWILI ODKRYCIA ZJAWISKO REZONANSU MAGNETYCZNEGO WYDAWAŁO SIĘ NAUKOWĄ CIEKAWOSTKĄ. WYKORZYSTANE W MEDYCYNIE, UMOŻLIWIŁO NIE TYLKO PRECYZYJNE DIAGNOZOWANIE CIĘŻKICH CHORÓB, TAKICH JAK NOWOTWORY CZY STWARDNIENIE ROZSIANE, ALE TAKŻE ŚLEDZENIE POSTĘPÓW ...
WODNE EPIDEMIE
JOANNA NURKOWSKA MAGDALENA KAWALEC Październik 1997
PO POWODZI MOŻNA SPODZIEWAĆ SIĘ NA PEWNO WIĘKSZEJ LICZBY ZATRUĆ POKARMOWYCH. NIE GROŻĄ NAM NATOMIAST EPIDEMIE CHORÓB OD DAWNA W POLSCE NIE WYSTĘPUJĄCYCH, NA PRZYKŁAD CHOLERY. Medyczne konsekwencje powodzi ujawniają się zazwyczaj z pewnym opóźnieniem, ...
OTYŁOŚĆ NIEWĄTPLIWIE GENETYCZNA
MAGDALENA PECUL Wrzesień 1997
Po odkryciu u myszy słynnego genu Ob, którego defekty powodują ich otyłość, naukowcy przez długi czas usiłowali znaleźć związek między ludzkim genem Ob a nadwagą ("Sygnały", "WiŻ" nr 1/1997). Udało się to dopiero w tym roku, gdy u ...
MOCNE KOŚCI WEGETARIANINA
KLARA TRYJARSKA JADWIGA CHARZEWSKA Wrzesień 1997
Po przeczytaniu w "Wiedzy i Życiu" nr 4/1997 artykułu p. Joanny Nurkowskiej, która gorąco namawia, by pić duże ilości mleka i w ten sposób zabezpieczyć się przed osteoporozą, nasuwa mi się parę uwag: 1. Jak to się dzieje, że Chińczycy zapadają ...
SYN CZY CÓRKA?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 1997
NIEMAL W TYM SAMYM CZASIE, KIEDY ŚWIATOWĄ OPINIĘ PUBLICZNĄ ZELEKTRYZOWAŁA WIADOMOŚĆ O SKLONOWANIU OWCY DOLLY, PRZEMKNĘŁO PRAWIE NIEZAUWAŻONE PRZEZ MEDIA DONIESIENIE O ZAŁOŻENIU PRYWATNEJ KLINIKI, KTÓRA BĘDZIE ŚWIADCZYĆ USŁUGI W ZAKRESIE WYBORU PŁCI PRZYSZŁEGO ...
SUPERBROŃ XX WIEKU
ANDRZEJ ZIMNIAK Wrzesień 1997
NA UMYTYM DO CZYSTA SZKLE JESZCZE NIKT NIC CIEKAWEGO NIE ZAUWAŻYŁ - MAWIAŁ ALEKSANDER FLEMING. PEWNEGO WRZEŚNIOWEGO DNIA ROKU 1928 Z ZAPLEŚNIAŁEJ HODOWLI GRONKOWCÓW WYIZOLOWAŁ PENICYLINĘ. Mikroskopijny zarodnik pędzlaka Penicillium notatum przypadkowo ...
RATUNEK DLA POPARZONYCH
MAGDALENA PECUL Wrzesień 1997
Oparzenia są nie tylko bolesne, ale i bardzo niebezpieczne. Niewiele osób z oparzeniami ponad 40% powierzchni ciała ma szansę przeżycia, głównie z powodu infekcji. Dzięki sztucznej skórze zwanej Integra, stosowanej w amerykańskich szpitalach już od około ...
KRWINKI W SIECI
BARBARA PRATZER Wrzesień 1997
Tak wygląda skrzep krwi powstający wewnątrz uszkodzonego naczynia krwionośnego. Krwinki czerwone schwytane w sieć utkaną z nitek fibryny (żółte) nie mają żadnych szans wydostać się na zewnątrz. A to jest równoznaczne z powstrzymaniem krwawienia. Nierozpuszczalne ...
CHINY I AIDS
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ Sierpień 1997
Doradcy rządowi w Pekinie ostrzegają, że Chiny mogą niebawem stanąć w obliczu wielkiej epidemii AIDS. Jeśli władze nie chcą dopuścić do rozprzestrzenienia się wirusa wśród 1.1 mld mieszkańców tego kraju, powinny jak najszybciej podjąć działania zapobiegawcze. Liczba ...
WINO GENETYKÓW
MAGDALENA FIKUS Sierpień 1997
Fot. H. Kuglarz Smak i aromat wina zależą m.in. od rodzaju kwasów organicznych, powstałych w wyniku fermentacji alkoholowej. Na skład kwasów z kolei niebagatelny wpływ ma gatunek winorośli i klimat, w jakim rosła. Smak kwaśny warunkują głównie kwasy ...
SŁONECZNE ZŁEGO POCZĄTKI
JOANNA NURKOWSKA Sierpień 1997
ZA MIARĘ UDANYCH WAKACJI, PRZYNOSZĄCYCH WYPOCZYNEK ORAZ SIŁY, POWSZECHNIE PRZYJMUJEMY PIĘKNIE ZABRĄZOWIONĄ SKÓRĘ. TYMCZASEM LEKARZE PRZESTRZEGAJĄ - NIE ISTNIEJE ZDROWA OPALENIZNA. Większość z nas jest wielbicielami słońca. Niegdyś uznawaliśmy je za ...
ŚWIECĄCE OGNISKA
KLARA SZATKIEWICZ Sierpień 1997
PIERWSZE ZASTOSOWANIA RADIOIZOTOPÓW W MEDYCYNIE BYŁY ODZWIERCIEDLENIEM ZUPEŁNEGO BRAKU WIEDZY O NIEPOŻĄDANYCH SKUTKACH NAPROMIENIENIA. Rad 226 już w roku 1915 stosowany był jako lek wzmacniający, a także - w postaci kremów - jako środek odmładzający ...
STRZEŻ SIĘ KLESZCZA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1997
Ani jego wygląd, ani obyczaje nie budzą sympatii. Żyje na cudzy koszt, żywiąc się krwią, głównie ssaków. Cierpliwością niewielu może mu dorównać - czekając na żywiciela, potrafi trwać w stanie odrętwienia nawet dwa lata. Wytrzymałość na głód zwiększa ...
JAK ZIMNE, TO NIEBEZPIECZNE
KRZYSZTOF TOTH Sierpień 1997
PODCZAS BADANIA SCYNTYGRAFICZNEGO PACJENT OTRZYMUJE PRZECIĘTNIE DZIESIĘĆ RAZY MNIEJSZĄ DAWKĘ PROMIENIOWANIA NIŻ W TRAKCIE BADANIA RADIOLOGICZNEGO. Aby zobrazować możliwości współczesnych badań izotopowych, wystarczy posłużyć się prostym podziałem ...
SEKS ZAPISANY W GENACH
MAŁGORZATA SIERADZKA-FLEITUCH Lipiec 1997
SPÓR O TO, KTÓRE ZACHOWANIA SĄ WRODZONE, A KTÓRE POWSTAJĄ W PROCESIE WYCHOWANIA, TRWA OD DAWNA I NIC NIE WSKAZUJE NA TO, ABY MIAŁ SIĘ SZYBKO ZAKOŃCZYĆ. OSTATNIO NAUKOWCY PRÓBUJĄ DOCIEC, W JAKIM STOPNIU GENY DECYDUJĄ O SKŁONNOŚCIACH HOMOSEKSUALNYCH. Zhang ...
NOWOTWORY - NIEUSTAJĄCA ZAGADKA
MAGDALENA FIKUS Lipiec 1997
Nie ulega dziś wątpliwości, że nowotwory stanowią wielką, różnorodną grupę chorób. Mają one jednak pewne cechy wspólne: u ich podłoża leży nagromadzenie wielu kolejnych zmian genetycznych rozpoczynających się od zmiany w pojedynczej komórce, a komórka ...
AZBEST GROŹNIEJSZY DLA PALACZY
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Lipiec 1997
Od dłuższego czasu wiadomo, że na choroby płuc, szczególnie na raka płuc, zapadają przede wszystkim ci nie stosujący masek pracownicy kopalń i przemysłu azbestowego, którzy palą papierosy. Niepalącym zdarza się to znacznie rzadziej. Lecz choć obserwacje ...
ZDROWY CHUCH
JOANNA NURKOWSKA Lipiec 1997
Fot. W. Pawłowski Już od dawna czosnek cieszy się zasłużoną sławą leku z Bożej apteki. Jednak choć naukowo potwierdzono, że m.in. obniża poziom cholesterolu we krwi, ciągle nie wiadomo, co właściwie dzieje się w organizmie po spożyciu czosnku. Być ...
GORZKI SMAK TONIKU
ZBIGNIEW KOTER Lipiec 1997
JEŚLI PO WYPICIU WIĘKSZYCH ILOŚCI TONIKU WYSTĄPIĄ BÓLE GŁOWY I ZABURZENIA RÓWNOWAGI, TO ZNACZY, ŻE CHARAKTERYSTYCZNY GORZKAWY SMAK NADAŁA NAPOJOWI CHININA. Chinina to biały proszek o silnie gorzkim smaku, stosowany głównie w leczeniu zimnicy, ale także ...
NAJLEPSZY Z MOŻLIWYCH
JOANNA NURKOWSKA Lipiec 1997
Zdaje się, że wszelkie wizje człowieka przyszłości jako istoty o nieproporcjonalnie wielkiej głowie nigdy się nie spełnią. Zdaniem angielskich naukowców osiągnęliśmy co najmniej 80% naszych możliwości intelektualnych i dalsze ich radykalne usprawnienie ...
W OBCYM CIELE ...
ANNA JAGIELSKA WOJCIECH JAGIELSKI Lipiec 1997
PAMIĘTAJĄ PAŃSTWO ROBERTĘ MURDOON, JEDNĄ Z POSTACI ŚWIATA WEDŁUG GARPA JOHNA IRVINGA? MIMO POSTURY OLBRZYMKI I DŁONI JAK BOCHNY CHLEBA BYŁA ONA NIEZWYKLE CIEPŁA I KOBIECA. W PRZESZŁOŚCI, JAKO MĘŻCZYZNA, NALEŻAŁA DO NAJLEPSZYCH OBROŃCÓW DRUŻYNY FUTBOLU ...
ZABÓJSTWO NIEDOSKONAŁE
BARBARA PRATZER Czerwiec 1997
Natural killer (NK), czyli naturalny zabójca, ma wyjątkową właściwość - spontanicznie atakuje i niszczy komórki nowotworowe. Kiedy na początku lat siedemdziesiątych odkryto ten nowy rodzaj komórek układu odpornościowego, zaświtała nadzieja na pokonanie ...
SZPIK JAKO LEK
WIESŁAW JĘDRZEJCZAK Czerwiec 1997
PIERWSZE PRÓBY LECZNICZEGO WYKORZYSTANIA SZPIKU ODNOTOWANO POD KONIEC XIX WIEKU - NIEKTÓRZY LEKARZE ZALECALI WÓWCZAS SPOŻYWANIE SUROWEGO SZPIKU ZWIERZĘCEGO W PEWNYCH TYPACH NIEDOKRWISTOŚCI. Próby przeszczepiania szpiku bardziej zbliżone do współczesnych ...
NIEŚMIERTELNE KOMÓRKI KRWI
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Czerwiec 1997
KOMÓRKI TWORZĄCE ZŁOŻONY ORGANIZM NIE MOGŁYBY ZE SOBĄ WSPÓŁDZIAŁAĆ BEZ SPOIWA WIĄŻĄCEGO JE W JEDNĄ CAŁOŚĆ. TAKIM ŁĄCZNIKIEM JEST KREW, POWSTAJĄCA NIEUSTANNIE W CIĄGU CAŁEGO ŻYCIA ORGANIZMU. Krew także odżywia, natlenia oraz oczyszcza tkanki, przenosi ...
PRZESZCZEPIONA ODPORNOŚĆ
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Czerwiec 1997
PRZESZCZEPIENIE SZPIKU TO CZĘSTO JEDYNY SPOSÓB LECZENIA ŚMIERTELNYCH CHORÓB UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO I NOWOTWORÓW. JEST NIEZWYKLE BRUTALNĄ INGERENCJĄ W FUNKCJONOWANIE ORGANIZMU. DAJE NADZIEJĘ POKONANIA CHOROBY, CHOĆ RYZYKO NIEPOWODZENIA JEST BARDZO WYSOKIE. Kiedy ...
PRZESZCZEP... RAKA
BARBARA PRATZER Czerwiec 1997
Pierwszy przypadek przeszczepienia komórek nowotworowych ciężko choremu człowiekowi przy okazji transplantacji serca opisali na łamach "Journal of the American Medical Associaton" naukowcy z Pennsylvania School of Medicine w Filadelfii. Operacja ...
Z FRONTU WALKI Z SALMONELLĄ
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Czerwiec 1997
Fot. Z. P. Zagórski Każdy, kto przechodził zatrucie pokarmowe salmonellą, wie, jakie to przykre. Wiadomo, że głównym zagrożeniem jest drób i nabiał, zwłaszcza gdy sprowadza się z zagranicy zakażoną paszę i bez sterylizacji termicznej skarmia się ...
ABORCJA A RAK PIERSI
BARBARA PRATZER Czerwiec 1997
Duńscy naukowcy postanowili sprawdzić, czy rzeczywiście sztuczne poronienie zwiększa ryzyko rozwoju raka piersi, którą to hipotezę wysunięto już jakiś czas temu. Na jej potwierdzenie przytaczano wyniki analizy ponad 20 wcześniejszych badań, opublikowanej ...
ZJADLIWY OBIADEK
JOANNA KOMOROWSKA Czerwiec 1997
Ichneumony (zwane inaczej mangustami) - niewielkie ssaki należące do rodziny łaszowatych - są w stanie połakomić się nawet na tak niebezpieczny kąsek jak okularnik. Ci osławieni pogromcy węży polegają przy tym nie tylko na swej bystrości oraz szybkości ...
BIOCHEMICZNY NOS
JOANNA KOMOROWSKA Czerwiec 1997
Jak to się dzieje, że potrafimy odróżnić zapach zgnilizny od aromatu róży herbacianej? Neurofizjolodzy przypuszczali dotąd, że jedną z przyczyn wysokiej "zdolności rozdzielczej" powonienia, nawet u tak kiepskiego węchowca, jakim jest człowiek, ...
UCIECZKA PRZED AIDS
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Maj 1997
WIRUS NABYTEGO NIEDOBORU ODPORNOŚCI WIELOKROTNIE BYŁ BOHATEREM PIERWSZYCH STRON GAZET, ALE DOPIERO NIEDAWNO ZACZĘTO GŁOŚNO MÓWIĆ O NADZIEI NA JEGO POKONANIE. Najnowsze relacje na temat skuteczności nowych leków, tzw. inhibitorów proteazy, oraz odkrycie ...
SUKCES W OWCZEJ SKÓRZE
MAGDALENA FIKUS JOANNA NURKOWSKA Maj 1997
KTO DZIŚ NIE SŁYSZAŁ O SKLONOWANIU OWCY? WYDARZENIE TO PORÓWNYWANO DO ZŁAMANIA KODU GENETYCZNEGO, PIERWSZEGO LOTU W KOSMOS, CZY WYNALEZIENIA KOMPUTERA OSOBISTEGO. CO NAPRAWDĘ STAŁO SIĘ W SZKOCJI? JAKIE JEST RZECZYWISTE ZNACZENIE TEGO FAKTU? Zawsze wiedziałem, ...
OSTROŻNIE Z BRANIEM LEKÓW
JACEK SYPKO Maj 1997
Od wielu lat jestem gorącym wielbicielem Państwa pisma, a od kilku lat jego prenumeratorem. Moim zdaniem jest to chyba jedyne w swoim rodzaju wydawnictwo popularyzujące szeroko pojętą wiedzę w bardzo przystępny i fachowy sposób. Z racji mojego zawodu ...
SKAZANI NA STAROŚĆ
GRZEGORZ BARTOSZ Maj 1997
ALEŻ TEN REDFORD SIĘ ZESTARZAŁ - STWIERDZA MELANCHOLIJNIE WIELE PAŃ PO OBEJRZENIU FILMU "NAMIĘTNOŚCI". NIESTETY... PROCES STARZENIA SIĘ NIE OSZCZĘDZA NIKOGO. Dobrze znanym zewnętrznym oznakom starzenia się, takim jak siwienie włosów i zmarszczki ...
O CZEKOLADZIE RAZ JESZCZE
JOANNA NURKOWSKA Kwiecień 1997
Fot. Internet-MIT Czekolada ma ostatnio wyraźnie dobrą passę w nauce. Dopiero co w lutowych "Sygnałach" pisaliśmy, że poprawia nam nastrój, a tu brytyjscy psycholodzy ujawniają kolejną jej niezwykłą właściwość. Okazuje się, że samo wąchanie ...
BIUST NIE LUBI PAPIEROSÓW
JOANNA NURKOWSKA Kwiecień 1997
Oto kolejny argument przeciwko paleniu papierosów. Tym razem amerykańscy naukowcy wykazali, że istnieje niewątpliwy związek między paleniem a jednym z największych zabójców kobiet - rakiem piersi. Do niedawna za rozwój tego nowotworu obwiniano przede ...
UWAGA, REKLAMA!
JOANNA NURKOWSKA Kwiecień 1997
Już od wielu lat, nie tylko w Polsce, najlepszym przyjacielem wielu dzieci jest telewizor. Spędzają przed nim godziny, oglądając nie tylko filmy i rozmaite programy, ale także liczne reklamy. Międzynarodowe badania przeprowadzone ostatnio na zlecenie ...
NOWE OBLICZE RENTGENA
BOGDAN PRUSZYŃSKI Kwiecień 1997
WSPÓŁCZESNA RADIOGRAFIA UKAZUJE NAM WNĘTRZE LUDZKIEGO CIAŁA Z DOKŁADNOŚCIĄ ZBLIŻONĄ DO ATLASÓW ANATOMICZNYCH. Diagnostyka obrazowa wykorzystuje różne rodzaje fal do uwidaczniania wnętrza ciała ludzkiego. Promienie rentgenowskie czy fale ultradźwiękowe ...
TOM SOROHAN ...
BARBARA PRATZER Kwiecień 1997
* Tom Sorohan ze współpracownikami z University of Birmingham zainteresował się paleniem papierosów przez te osoby, których dzieci zmarły na raka. Po przebadaniu matek i ojców 1549 zmarłych dzieci i porównaniu ich z grupą kontrolną odpowiednio dobraną ...
COŚ DLA TRĄBALSKIEGO
JOANNA NURKOWSKA Kwiecień 1997
Wdychanie czystego tlenu znakomicie poprawia pamięć. Tak przynajmniej utrzymują naukowcy z University of Northumbria w Newcastle. Nie jest to nowością przynajmniej dla pilotów samolotów, którzy ponoć już od dawna zabawiają się w zapamiętywanie listy ...
POMIDOR PRZECIW WŚCIEKLIŹNIE, BANAN PRZECIW MALARII
MAGDALENA FIKUS Kwiecień 1997
Szczepimy się przeciw różnym chorobom już ponad 100 lat, a idealnych szczepionek wciąż nie ma. Brakuje przede wszystkim szczepionek tanich i nie wymagających utrzymywania reżimu temperaturowego - czekają na nie wszystkie kraje rozwijające się, niemal ...
GDZIE CI MĘŻCZYŹNI?
JOANNA NURKOWSKA Kwiecień 1997
Coraz więcej mężczyzn i to już w średnim wieku popada w rozrodczą niemoc, mówiąc wprost - nie może dać swym partnerkom dziecka. Doniesienia o tych narastających męskich kłopotach gromadzono już od półwiecza. Dotyczyły one pogarszającej się w kolejnych ...
MLEKO PONAD WSZYSTKO!
JOANNA NURKOWSKA Kwiecień 1997
ŻYWIENIOWCY I LEKARZE BIJĄ NA ALARM: PIJEMY ZA MAŁO MLEKA! TYM SAMYM FUNDUJEMY SOBIE NA JESIEŃ ŻYCIA OSTEOPOROZĘ. Pij mleko i tęp muchy - tymi słowami codziennie rano witał mnie tata, wręczając kubek ciepłego, białego płynu, znielubionego przeze mnie ...
POWSTRZYMAĆ RAKA SKÓRY
BARBARA PRATZER Kwiecień 1997
Najczęściej na raka skóry chorują Australijczycy, ale problem jest poważny także w wielu innych krajach. Nic więc dziwnego, że wciąż poszukuje się innych niż tylko promieniowanie ultrafioletowe czynników, sprzyjających powstawaniu tej postaci choroby ...
REHABILITACJA NERWÓW
JOANNA KOMOROWSKA Marzec 1997
Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci. Badacze z Salk Institute w Kalifornii wykazali, że przysłowie to sprawdza się również na poziomie tkankowym. "Młodociane" komórki nerwowe z mózgu szczura, w normalnych warunkach dojrzewające ...
JESZCZE RAZ O SZALONYCH KROWACH
BARBARA PRATZER Marzec 1997
W marcu ub. r. po raz pierwszy publicznie ujawniono, że tzw. nowy wariant choroby Creutzfeldta-Jakoba (vCJD) atakującej osoby znacznie młodsze niż poprzednio opisywane jej formy, może być spowodowany przez ten sam czynnik zakaźny, który wywołuje chorobę ...
OWOCNYCH SNÓW
JOANNA NURKOWSKA Marzec 1997
Choć badania snu niejednemu uczonemu spędziły sen z powiek daleko jeszcze do rozwikłania tajemnic tego zjawiska. Sen podzielono na dwie zasadnicze, przeplatające się fazy - REM oraz non-REM, których nazwa związana jest z jednym z jego charakterystycznych ...
OPIEKUŃCZOŚĆ POPŁACA
JOANNA NURKOWSKA Marzec 1997
Opiekuńczość matki odciska trwałe piętno na fizjologii jej potomstwa. Przynajmniej u szczurów. Do takich wniosków doszli kanadyjscy naukowcy, którzy badali 9 szczurzych rodzin. Kiedy na świat przyszły młode, okazało się, że matka matce nierówna. Te najbardziej ...
DOBROCZYNNE PROMIENIOWANIE
ZBIGNIEW JAWOROWSKI Marzec 1997
CHOĆ BRZMI TO NIEPRAWDOPODOBNIE - MAŁE DAWKI PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO NIE TYLKO NIE SZKODZĄ ZDROWIU, ALE WRĘCZ POMAGAJĄ. Odkąd Wilhem K. Roentgen 28 gru-dnia 1895 roku ogłosił swoją pracę o niewidzialnych promieniach X, a dwa miesiące później Antoine ...
MAGAZYN KANCEROGENÓW
BARBARA PRATZER Marzec 1997
Łatwość, z jaką tkanka gruczołu piersiowego absorbuje substancje rakotwórcze, może wyjaśnić wiele spośród pół miliona nowych przypadków raka piersi notowanych co roku na świecie - twierdzą brytyjscy naukowcy. David Phillips z londyńskiego Institute of ...
ALKOHOL I ESTROGENY
BARBARA PRATZER Marzec 1997
Pod wpływem alkoholu wzrasta poziom estrogenów we krwi u kobiet stosujących hormonalną terapię zastępczą - do takiego wniosku doszli lekarze z Brigham Women's Hospital w Bostonie. Poddali oni szczególnej kontroli estradiol, jeden z najważniejszych hormonów ...
KONIEC NIEPEWNOŚCI
JOANNA NURKOWSKA Luty 1997
Choroba Alzheimera to jedna z najtragiczniejszych i coraz częściej rozpoznawanych dolegliwości podeszłego wieku. Prowadzi do śmierci chorego, uprzednio pozbawiajac go wszystkiego co ludzkie - pamięci, osobowości, godności. Nikt nie wymyślił jeszcze ...
PO CO NAM RECEPTOR HASZYSZOWY?
BARBARA PRATZER JOANNA NURKOWSKA Luty 1997
Nie od dziś wiadomo, że aktywny składnik marihuany oznaczony symbolem THC łączy się ze specyficznym receptorem w komórkach mózgu, w wyniku czego powstaje stan narkotycznego uniesienia. Fizjologiczna rola tych receptorów nie była dotąd wyjaśniona. Ponieważ ...
ELIKSIR DŁUGOWIECZNOŚCI
JOANNA NURKOWSKA Luty 1997
Amerykańska firma Deprenyl Animal Health of Lawrence ma pomysł jak przedłużyć ludzkie życie i nawet zamierza go opatentować. Dobrodziejstwa ich metody doświadczyły jak dotąd jedynie szczury. Trudno też powiedzieć, jak właściwie ona działa, wiadomo jedynie, ...
STRAŻNIK I ANARCHISTA
BARBARA PRATZER Luty 1997
Garth Anderson z Roswell Park Cancer Institute w Bufallo twierdzi, że rola genu p53, zwanego strażnikiem genomu, w rozwoju nowotworów nie jest tak duża, jak się obecnie sądzi, a podstawą tej opinii jest dokładne przebadanie 58 chorych na raka jelita ...
PAMIĘĆ WSPOMAGANA
JOANNA NURKOWSKA Luty 1997
Może już wkrótce ziści się odwieczne marzenie studentów o bezbolesnym przyswajaniu materiału wymaganego do egzaminu. Neurofarmakolodzy z University of California w Irvine obwieścili bowiem, że dysponują pigułką wyraźnie poprawiającą pamięć. Twierdzą ...
BRAĆ CZY NIE BRAĆ
JOANNA NURKOWSKA Luty 1997
Beta karoten, związek o własnościach antyutleniających, występuje w wielu owocach i warzywach. Jego dobroczynne dla nas działanie polega na neutralizacji powstających w organizmie wolnych rodników. Właśnie dlatego kilka lat temu zyskał sławę cudownego ...
MINUTA MINUCIE NIE RÓWNA
JOANNA NURKOWSKA Luty 1997
Okazuje się, że subiektywna długość zegarowej minuty zależy od... wieku osoby ją przeżywającej. Inaczej mówiąc, starzy i młodzi ludzie rzeczywiście różnie odbierają czas; na starość ucieka on nam znacznie szybciej. Ostatnio to dość powszechne przekonanie ...
SWÓJ CZY OBCY
MAŁGORZATA HUMPREY-MURAWSKA Luty 1997
PRACE ROLFA ZINKERNAGELA I PETERA DOHERTY'EGO DOTYCZĄCE CYTOTOKSYCZNOŚCI KOMÓRKOWEJ OTWORZYŁY DROGĘ DO MODYFIKOWANIA ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ NIE TYLKO NA INFEKCJE, ALE TAKŻE NA NIEKTÓRE POSTACI NOWOTWORÓW I CHORÓB Z AUTOAGRESJI. NA TO MIĘDZY INNYMI ...
TAJEMNICE CIAŁA
BARBARA PRATZER Luty 1997
"Cierpienie" jednego narządu pociąga za sobą niedomaganie innych, twierdził Hipokrates i dlatego zawsze skrupulatnie badał chorego. Zwracał uwagę na wiek, stan umysłu, postawę, oddech, ciepłotę ciała, tętno, wygląd skóry, owłosienie, język, ...
ZŁAPAĆ ECHO
KLARA SZATKIEWICZ Luty 1997
ULTRASONOGRAFIA - ŁATWA, TANIA I BEZPIECZNA. POZWALA OBEJRZEĆ WNĘTRZE SERCA, PRZEPŁYW KRWI, ROZWIJAJĄCY SIĘ PŁÓD. WPROWADZONA DO PRAKTYKI MEDYCZNEJ DOPIERO W LATACH SIEDEMDZIESIĄTYCH XX WIEKU JEST DZIŚ NAJCZĘŚCIEJ WYKONYWANYM BADANIEM. Świat jest pełen ...
NA BEZSENNOŚĆ MELATONINA
BRONISŁAW CYMBOROWSKI Luty 1997
W numerze wrześniowym "WiŻ" ukazał się artykuł pt. Cud domniemany poświęcony melatoninie. Ponieważ już od przeszło ćwierć wieku, a więc od czasu, kiedy zaczęły mnie interesować rytmy biologiczne, zwracałem uwagę na rolę melatoniny w mechanizmie ...
JAK ZACHOWAĆ CHŁODNĄ GŁOWĘ?
MICHAŁ CAPUTA ZENON MARIAK Luty 1997
Trudno mi zaiste zachować chłodną głowę po przeczytaniu artykułu dr hab. Z. Mariaka Jak zachować chłodną głowę? ("WiŻ" nr 8/1996). Przyczyną mej irytacji nie jest jednak treść tego artykułu, lecz jego forma. Tak się bowiem składa, że to ja ...
TAJEMNICE CIAŁA
BARBARA PRATZER BARBARA PRATZER Luty 1997
LUTY 1927 ROKU (...) Sprawa pochodzenia i przyczyn powstawania kształtów organicznych stanowi odwieczną zagadkę ewolucji, której nikt dotąd rozwiązać nie zdołał. Wszystko, co otacza organizmy, jest proste i jednolite. Skąd więc wziął się ten ...
PRZESTROGA DLA PALACZY
BARBARA PRATZER Luty 1997
Ta piękna, barwna forma graficzna kryje w sobie złowrogą treść - zdjęcie przedstawia raka płuca, najczęściej występującą formę nowotworu złośliwego wywołanego paleniem papierosów. Drogi oddechowe człowieka zarówno górne, jak i dolne, wyścieła nabłonek ...
TRANSGENICZNA ŻYWNOŚĆ
MAGDALENA FIKUS Luty 1997
STRACH PRZED NIEZNANYM I NIEZROZUMIAŁYM PARALIŻUJE. CZŁOWIEK PIERWOTNY, SŁYSZĄC GRZMOT, OŚLEPIONY PRZEZ BŁYSKAWICE, KULIŁ SIĘ W JASKINI.TEN STRACH POZOSTAŁ W NAS. PRZEŻYŁ GO KAŻDY, KOGO BURZA ZŁAPAŁA W WYSOKICH GÓRACH CZY W KAJAKU NA ŚRODKU JEZIORA. ...
TAJEMNICA ŚMIERCI POETY
JOANNA NURKOWSKA Luty 1997
Fot. Internet Czy wiedzą państwo na co zmarł Edgar Allan Poe? Jego biografowie powiedzą pewnie z lekkim zażenowaniem, że "zapił się na śmierć". Nic z tych rzeczy. Być może poeta nadużywał napoi wyskokowych, nie one jednak były bezpośrednią ...
NOWY POCZĄTEK
MAŁGORZATA HUMPREY-MURAWSKA Styczeń 1997
POTRZEBA LAT PRACY TYSIĘCY LUDZI, KOLOSALNYCH FUNDUSZY I TON PAPIERU, ŻEBY STWORZYĆ WARUNKI DO DOKONANIA PRZEŁOMU W JAKIEJŚ DYSCYPLINIE NAUKOWEJ. WYGLĄDA NA TO, ŻE NA NASZYCH OCZACH ZBLIŻA SIĘ DO TAKIEGO PUNKTU IMMUNOLOGIA. Trzy artykuły opublikowane ...
WYSTARCZY POSMAROWAĆ
JOANNA NURKOWSKA Styczeń 1997
Cierpiący na impotencję mężczyźni, by zwalczyć swą słabość muszą uciekać się do bardzo kłopotliwych praktyk. Wspomnijmy tylko wszywane w prącie implanty napełniane płynem, protezy i zastrzyki aplikowane we wspomniany narząd tuż przed stosunkiem. Powinna ...
SEKS, ZAPACHY...
JOANNA NURKOWSKA Styczeń 1997
Feromony to substancje swoiste dla danego gatunku zwierzęcia. Wydzielane do otoczenia oddziałują na innego przedstawiciela tego samego gatunku, prowokując jego określone zachowanie. Feromony stosowane są powszechnie w świecie zwierząt zwłaszcza w praktykach ...
CIĄŻA I ALKOHOL
JOANNA NURKOWSKA Styczeń 1997
Nadmierne picie, czy nazywając rzecz po imieniu - alkoholizm ciężarnej kobiety - odciska tragiczne piętno na dziecku rosnącym w jej łonie. Nałóg matki zagraża mu licznymi zaburzeniami zarówno fizycznymi (np. deformacjami twarzy) jak i ośrodkowego układu ...
GRUBY, WIĘC SMUTNY
JOANNA NURKOWSKA Styczeń 1997
W naszej kulturze należy być szczupłym, otyłość jest zdecydowanie niemodna. Nic więc dziwnego, że nieszczęsne grubasy popadają często w depresję. Zdaniem amerykańskich genetyków związek między otyłością a depresją może być jednak bardziej bezpośredni ...
PO DRINKU JOGGING
BARBARA PRATZER Styczeń 1997
Regularne bieganie może uchronić przed rakiem, po części dlatego, że eliminuje ujemne skutki picia alkoholu - twierdzi Murray Ardies z Northeastern Illinois University w Chicago. Skąd taki wniosek? Otóż Ardies skłonił 12 szczurów do biegania po bieżni ...
MORFINOWE DYLEMATY
JOANNA KOMOROWSKA Styczeń 1997
Morfina, w XVIII wieku okrzyczana cudownym lekiem z Bożej apteki, traktowana jest przez współczesną medycynę z mieszanymi uczuciami. Choć jej silne działanie przeciwbólowe przynosi ulgę wielu beznadziejnie chorym, to właściwości uzależniające utrudniają ...
O NAŁOGACH BEZ EMOCJI
JERZY VETULANI Grudzień 1996
Lęk przed narkomanią powoduje, że budzi ona agresję w szerokich kręgach społecznych, co utrudnia spokojną i obiektywną analizę biologicznych podstaw uzależnienia. Bez tego zaś nie ma mowy o skutecznym zapobieganiu. O pijanych...osach sto lat temuEfekt ...
ZŁAPAĆ NADCIŚNIENIE
BARBARA PRATZER Grudzień 1996
Nadciśnienie jest jednym z głównych czynników ryzyka chorób serca i układu krążenia. Jak podają statystyki cierpi na nie 30-40%. ludzi na świecie, choć różnice regionalne są tu dość znaczne. Tylko u co dziesiątej osoby z nadciśnieniem tętniczym udaje ...
BRCA 1 WCIĄŻ TAJEMNICZY
MAGDALENA FIKUS Grudzień 1996
Dwa lata temu znaleziono pierwszy gen związany z dziedzicznymi predyspozycjami do raka piersi i nazwano go BRCA1. Wydawało się wówczas, że uczeni szybko poznają jego funkcję, a może i zaproponują jakiś sposób leczenia tego poważnego schorzenia. Nie jest ...
BEZ GORYCZY NIE MA SŁODYCZY
BARBARA PRATZER Grudzień 1996
Choć gustducinę, białko obecne na powierzchni komórek smakowych, wyizolowano już kilka lat temu, to jej rola w przenoszeniu wrażeń smakowych była dotąd nie wyjaśniona. Ale oto Gwendolyn Wong, Kimberley Gannan i Robert Margolskee z Moun Sinai School of ...
AKCJA PODCZAS AKCJI
JOANNA NURKOWSKA Grudzień 1996
Na świecie przeprowadza się rocznie ponad 600 tys. pomostów wieńcowo-aortalnych, czyli by-passów. Te precyzyjne operacje wykonuje się na "wyłączonym" z pracy sercu, gdyż jego skurcze są zbyt gwałtowne. Funkcje poddawanego zabiegowi narządu ...
DLACZEGO STRES ODCHUDZA
BARBARA PRATZER Grudzień 1996
Wielu z nas przekonało się na własnej skórze, że stres wywołany trudną sytuacją życiową zmniejsza apetyt. Wydawało się, że mechanizm ten jest dobrze poznany, jednak badacze ze Scripps Research Institute w La Jolla właśnie zburzyli precyzyjną konstrukcję ...
SMUTEK POCHMURNEGO DNIA
BRONISŁAW CYMBOROWSKI Grudzień 1996
Światło jest nie tylko nośnikiem informacji o kształtach i barwach otaczającego nas świata. Wyznacza ono także rytmy biologiczne wszystkich żywych organizmów. Od światła do gazuMózgowe "oko" Człowiek współczesny cierpi na brak światła. Coraz ...
CZY WIECIE ŻE...
WŁADYSŁAWA ORLIKOWSKA Grudzień 1996
GRUDZIEŃ 1966 ROKU W roku 1965 pekińscy biochemicy, z uczonym C. Tsou na czele, osiągnęli niezwykły sukces naukowy, uzyskując pierwsi na świecie substancję białkową na drodze sztucznej syntezy. Osiągnięcie to otwiera przed nauką zupełnie nowe perspektywy ...
CUDZE JAK WŁASNE
BARBARA PRATZER Grudzień 1996
Jeśli potwierdzą się w praktyce idee Davida Sachsa z Massachusetts General Hospital w Bostonie, przestanie być wreszcie problemem odrzucanie przeszczepów przez organizm biorcy. Istotą jego pomysłu jest takie "przeprogramowanie" układu odpornościowego ...
MĘSKIE CIAŁO W INTERNECIE
MAGDALENA FIKUS Grudzień 1996
Głowa Użytkownicy Internetu dobrze znają "widzialnego mężczyznę", atlas anatomiczny męskiego ciała, dostępny w sieci od ponad 2 lat. Nie wszyscy jednak wiedzą, że uzyskane ze skrawków tkanek szczegółowe obrazy pochodzą z analizy ciała skazanego ...
WIRUS EBOLA W STAROŻYTNEJ GRECJI
JOANNA NURKOWSKA Listopad 1996
Czy zarazy współczesnej cywilizacji nękały również starożytnych Greków? Epidemiolodzy z Naval Medical Center w San Diego sądzą, że tajemniczą epidemię, szalejącą w Atenach w latach 430-425 p.n.e. spowodował dobrze znany nam wirus Ebola, który w zeszłym ...
TYLKO SPOKÓJ
JOANNA NURKOWSKA Listopad 1996
Jeśli chcemy zachować pamięć, zdolność uczenia się i zapamiętywania, nie wolno nam poddawać się długotrwałym stresom. O tym, że utrzymujący się stres nie jest obojętny dla naszego zdrowia, wiadomo już od dawna. Teraz jednak zaczynamy poznawać, co właściwie ...
PH A INTELIGENCJA
JOANNA NURKOWSKA Listopad 1996
Brytyjscy naukowcy sądzą, że odkryli biochemiczny wyznacznik tak złożonej i podstawowej cechy naszej psychiki jak inteligencja, stwierdzili bowiem zależność między pH kory mózgowej a IQ. Im środowisko bardziej zasadowe tym większy iloraz inteligencji. Takie ...
ANALGETYKI A BÓL GŁOWY
JOANNA NURKOWSKA Listopad 1996
Któż z nas nie doświadczył bólu głowy? Skala doznań jest ogromna - ból może tylko nieznacznie ćmić, ale i "rozłupywać" czaszkę, całkowicie wyłączając nas z jakiegokolwiek działania. Zdarza się sporadycznie i na krótko, może również towarzyszyć ...
PRZEDWCZESNA RADOŚĆ
JOANNA NURKOWSKA Listopad 1996
Już od kilku lat w wielu wiodących europejskich i amerykańskich klinikach stosuje się rewolucyjną technikę zapładniania. Polega ona na wprowadzeniu pojedynczego plemnika bezpośrednio do komórki jajowej. Dzięki temu nawet niedojrzały plemnik, na przykład ...
ANTYNOMIA ŻYCIA I ŚMIERCI
ELŻBIETA PROMIŃSKA Listopad 1996
Dla każdego z nas śmierć jest zaprzeczeniem życia, jednak z punktu widzenia ewolucji stanowi jego integralną część.Wydaje się, że równie mało jest spraw równie prostych i jasnych jak opozycja życia i śmierci.Organizm może być albo żywy, albo martwy, ...
PALENIE ALBO ZDROWIE
KRZYSZTOF SZYFTER Listopad 1996
Przeciętny Polak powyżej piętnastego roku życia wypala średnio 3620 papierosów rocznie. Dzięki temu Polska po raz pierwszy w swojej historii przewodzi światowemu klubowi palaczy, wyprzedzając takie potęgi, jak Japonia i Stany Zjednoczone. Amerykanie ...
BIOCHEMIA MIŁOŚCI
SZCZEPAN KUNKA Listopad 1996
W majowym numerze "Wiedzy i Życia" ukazał się artykuł pt. Miłość jak narkotyk. Jestem pełen uznania dla pani Barbary Pratzer za podjęcie tego tematu. Jego trudność wiąże się nie tylko ze złożonością wiedzy neurofizjologicznej, ale również z ...
LEPSZY NIŻ CELSUS
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Listopad 1996
Jego pełne imię i nazwisko brzmiało Philippus Aureolus Theophrastus Bombastus von Hohenheim. Na szczęście jednak przybrał sobie krótki, chociaż nieskromny przydomek Paracelsus, chcąc podkreślić, że przewyższa Celsusa, sławnego uczonego z czasów rzymskich. ...
JAK WYTRZYMAĆ Z WŁASNYM DZIECKIEM
JOANNA NURKOWSKA Listopad 1996
Pierwszym, a równocześnie podstawowym pokarmem młodych ssaków jest mleko, wytwarzane wyłącznie przez organizm ich matek. Naukowcy poznali już dość dobrze mechanizm tej mlecznej produkcji. Uczestniczy w niej wiele czynników, m.in. prolaktyna. Hormon ten ...
ZAGROŻONE MACIERZYŃSTWO
JOANNA NURKOWSKA Listopad 1996
Radość z pokonania białaczki u małej dziewczynki przyćmiewa fakt, że zastosowana chemioterapia najczęściej niszczy jajniki, co skazuje ją na bezpłodność. Brytyjscy naukowcy z Roslin Institute w Edynburgu i tamtejszego uniwersytetu, a także University ...
KOKTAJL NA HIV
BARBARA PRATZER Październik 1996
Po raz pierwszy zaświtała nadzieja, że uda się usunąć HIV z organizmu zakażonych osób. Działanie inwirazyPolskie realia Stało się już zwyczajem, że światowe konferencje dotyczące AIDS gromadzą nie tylko naukowców i lekarzy bezpośrednio pracujących ...
SZKODZI NAWET SAMO ŻUCIE
JOANNA NURKOWSKA Październik 1996
Smutna wiadomość dla miłośników chrupek, frytek i innych tłustych pyszności - nawet sam ich smak może nam zaszkodzić. Na to w każdym razie wskazują badania naukowców z Uniwersytetu Purdue w Indiach. Otóż poprosili oni ochotników o połknięcie kapsułek ...
STAROŚĆ W JAPONII
MAGDALENA FIKUS Październik 1996
Niezbyt optymistycznie rysuje się przyszłość ludzi starych w Japonii, w kraju, który przewodzi na światowej liście długowieczności obywateli. Przychodząca dziś na świat Japonka może liczyć na 83 lata życia, a Japończyk na 76.6 lat. Do niedawna jednej ...
KOMÓRKI, STRES I ELEKTRONY
MAGDALENA FIKUS Październik 1996
O tym, że w komórkach poddanych jakiemukolwiek zewnętrznemu stresowi pojawia się specjalna klasa białek, wiadomo już od kilkunastu lat. Białka te nazwano białkami szoku termicznego, ponieważ pierwszym wykrytym czynnikiem środowiskowym wywołującym tego ...
WILK W OWCZEJ SKÓRZE
BARBARA PRATZER Październik 1996
Rak jelita grubego u myszy został zmuszony do samounicestwienia - taka wiadomość nadeszła z Cancer Reasarch Campaign, która wespół z Glaxo Wellcome opracowała terapię genową skierowaną przeciw tej formie nowotworu i ma nadzieję zastosować ją eksperymentalnie ...
OGLĄDAĆ I DOBRZE SŁYSZEĆ
JACEK KNIAŹ Październik 1996
Ludzie niedosłyszący cierpią zazwyczaj na zaburzenia zdolności analizowania dźwięków docierających z otoczenia i selekcjonowania z nich tych użytecznych. Indywidualne aparaty słuchowe niewiele mogą im w tym pomóc, bo też nie mają takich właściwości. ...
W POSZUKIWANIU GENU AGRESJI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Październik 1996
O tym, że nie rodzimy siętacy sami, nie trzebanikogo przekonywać.Czy jednak otrzymaneod rodziców genyskazują niektórych z nasna zostanie przestępcami? Niewiele brakowało, aby Stephen "Tony" Mobley przeszedł do historii kryminalistyki genetycznej ...
BIAŁKOWE PANACEUM
BARBARA PRATZER Październik 1996
Miliony ludzi na świecie żyje tylko dzięki dializom, zniszczonej nerki nie można bowiem w żaden sposób zregenerować. Ale oto zaświtała dla nich iskierka nadziei - szczurom z poważnym uszkodzeniem tego narządu udało się przywrócić zdrowie, a to za sprawą ...
CZYM SMAROWAĆ?
JOANNA NURKOWSKA Wrzesień 1996
W latach osiemdziesiątych w świadomości konsumentów margaryna była substytutem masła dla ubogich. W ostatnim czasie sytuacja zmieniła się diametralnie. Za margaryną opowiedzieli się nie tylko konsumenci, przekonani reklamami, ale i wielu uczonych. Czyżby ...
ZNERWICOWANIE PRZED NARODZINAMI
JOANNA NURKOWSKA Wrzesień 1996
Naukowcy już dawno dowiedli, że przychodzimy na świat z bagażem cech ograniczających różne możliwe scenariusze naszego życia. Decydują o tym nie tylko otrzymane geny, ale także przeżycia z okresu płodowego; zarówno u ludzi, jak i zwierząt te wczesne ...
SZCZEPIONKA PRZECIW BRUCELOZIE?
BARBARA PRATZER Wrzesień 1996
Pałeczką Brucelli można się zakazić, pijąc niepasteryzowane mleko, jedząc surowe mięso, sery itp., ale przede wszystkim przez kontakt z chorym zwierzęciem. Wysoka temperatura, skrajne osłabienie, zlewne poty, uporczywe bóle głowy, mięśni i stawów, często ...
OWADY JAKO ROZNOSICIELE ZARAZKÓW
ZYGMUNT SZYMANOWSKI Wrzesień 1996
WRZESIEŃ 1926 ROKU (...) Dawno minęły te czasy, gdy wyobrażano sobie bakterje, bujające stale w powietrzu i przenoszące w ten sposob zarazek, dziś wiemy, że tak nie jest. (...) Wszyscy wiemy, jaką rolę w życiu codziennem odgrywają muchy, jak trudno ...
LECZENIE GENAMI
ELŻBIETA SMOGORZEWSKA Wrzesień 1996
Dzieci z wrodzonym niedoborem odporności zwykle umierają wcześnie. Czy terapia genowa da im szansę na długie życie? Jak wprowadzić gen?Nie wyrzucać krwi pępowinowej Wiosną 1993 roku w Zakładzie Immunologii Doświadczalnej i Przeszczepiania Szpiku Szpitala ...
PORADŻ SOBIE ZE STRESEM
JAN TYLKA Wrzesień 1996
Naturalnym pragnieniem każdego człowieka jest życie w dobrym zdrowiu i samopoczuciu. Tymczasem zewsząd poddawani jesteśmy różnego rodzaju stresom. Jak sobie z nimi radzić? Dzięki postępom w medycynie żyjemy coraz dłużej i łatwiej pokonujemy choroby, ...
PODEJRZEĆ GENY W AKCJI
JOANNA NURKOWSKA Wrzesień 1996
Pozytonowa tomografia emisyjna (PET), ujawniając rozprzestrzenianie się w mózgu radioaktywnych znaczników, na przykład glukozy, umożliwia pośredni wgląd w jego pracę. Naukowcy z University of California poinformowali, że przystosowali technikę PET do ...
CUD DOMNIEMANY
PAWEŁ OLSZEWSKI ZBIGNIEW KOTER Wrzesień 1996
Wzmacnia układodpornościowy, chroni przed rakiem,przeciwdziała procesom starzenia, leczybezsenność i objawy "długu czasowego", może pomóc w walce z AIDS - twierdząentuzjaści melatoniny. Nie ma dziś na tożadnych dowodów- przekonująich adwersarze. Od ...
ZABÓJCA W KAPELUSZU
RYSZARD FELDMAN Sierpień 1996
Nadszedł już czas grzybobrania. Wkrótce wyruszą do lasu tłumy grzybiarzy, szukając prawdziwków, gąsek, maślaków, a nawet rydzów. Niebawem pojawią się pierwsze doniesienia o zatruciach grzybami. Jak truje muchomor sromotnikowy?Jak pozbyć się trucizny?Sromotnik ...
JAK ZACHOWAĆ CHŁODNĄ GŁOWĘ?
ZENON MARIAK Sierpień 1996
Mózg człowieka jest energochłonną i bardzo intensywnie pracującą maszyną bioelektryczną. Jego komórki są jednocześnie szczególnie wrażliwe na temperaturę, toteż do sprawnego działania narząd ten wymaga bardzo wydajnej chłodnicy. Rozszyfrowanie tajemnic ...
DZIECIŃSTWO OTYŁYCH
MAGDALENA FIKUS Sierpień 1996
Grupa naukowców z Harvard School of Public Health w Cambridge w Stanach Zjednoczonych postanowiła sprawdzić, czy istnieje zależność między otyłością nastolatków a czasem, który poświęcali w dzieciństwie na oglądanie telewizji. Badaniem prowadzonym w ...
WSZYSTKIEMU WINNE BAKTERIE?
JOANNA NURKOWSKA Sierpień 1996
Jednym z problemów trawiących współczesny sport jest doping, czyli sztuczne zwiększanie możliwości organizmu za pomocą rozmaitych środków chemicznych. Choć wszyscy wiedzą o zgubnych skutkach takiego procederu pokusa jest zbyt silna, aby zaufać rozsądkowi. ...
HELIKAZA I STAROŚĆ
MAGDALENA FIKUS Sierpień 1996
Starość nieodparcie kojarzy się z zaawansowanym wiekiem i obniżeniem sprawności wielu czynności życiowych. Żyją jednak na świecie ludzie, obciążeni wrodzonym zespołem Wernera, którzy starzeją się szybciej niż reszta populacji: w wieku dwudziestu lat ...
DESZCZ I... KOLANA
MAGDALENA FIKUS Sierpień 1996
Korelacji między pogodą a bólami stawów związanymi ze stanami zapalnymi doszukiwano się już tysiące lat temu. Wzmianki na ten temat znajdujemy u Hipokratesa. Także dziś przekonanie o ich istnieniu dzielą zgodnie pacjenci i lekarze, którzy czasem zalecają ...
SERCE WYCZYNOWCA
ANNA HENDLER Lipiec 1996
Zdarza się, że zarówno młodzi, jak i doświadczeni sportowcy umierają nagle w trakcie zawodów lub treningu. Dlaczego nikt w porę nie dostrzegł zagrożenia? Dlaczego nie udało sięuniknąćtragedii? Jak powstają zaburzenia rytmu?Pierwszy maratończyk Poczynając ...
PRIONY UJAWNIAJĄ SWOJE TAJEMNICE
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Lipiec 1996
Zagadka prionów powodujących chorobę szalonych krów (pisaliśmy o niej szerzej w czerwcowym numerze "WiŻ") - wydaje się coraz bliższa rozwiązania. Najnowsze badania wykazują, że wbrew wcześniejszym doniesieniom priony są dla funkcjonowania organizmu ...
LABORATORIUM NA STADIONIE
ZENON WAŻNY Lipiec 1996
Sport dla współczesnej nauki jest niezwykłym poligonem badawczym. Trening i zawody sportowe stawiają organizmowi ludzkiemu najbardziej ekstremalne wymagania, które powinien spełnić. Fizjologiczny kalejdoskopTłuściochy i chudzielcyEnergetyka wysiłkuModelowy ...
PO SUKCES WE DWOJE
ANNA HENDLER Lipiec 1996
Na czarnej liście antydopingowej znajdują się także hormony wydzielane przez organizm każdej brzemiennej kobiety. Czy to oznacza, że wczesną ciążę można wykorzystać jako swoisty doping, z którym nie poradzą sobie żadne komisje dyscyplinarne? Matki w ...
NIEKTÓRE ZAGADNIENIA TRANSPLANTACJI
JAN DEMBOWSKI Lipiec 1996
Lipiec 1926 rok Od wielu lat pracują różni badacze nad zjawiskami, zachodzącemi w ustroju hydry na skutek tzw. transplantacji lub przeszczepiania części ciała z jednego osobnika na drugi. Przykład wykaże, o jakie zjawiska tu chodzi. Bierzemy dwie jednakowe ...
O RADIOLOGII LEKARSKIEJ
W. ZAWADOWSKI Lipiec 1996
Lipiec 1966 rok Na ziemiach polskich pierwsze zdjęcie rentgenowskie zostało wykonane w Krakowie - w lutym 1896 r. Było to zdjęcie łokcia, na podstawie którego prof. Wszechnicy Jagiellońskiej Obaliński rozpoznał zwichnięcie. A więc nie było to próbne ...
JAK DŁUGO ZYJĄ SPORTOWCY
ANTONI GAJEWSKI Lipiec 1996
Gdyby przeprowadzić na ten temat sondaż opinii publicznej, prawdopodobnie większość Polaków, podobnie jak przedstawicieleinnych narodów, odpowiedziałoby,że krócej niż reszta populacji. Utwierdzająw tym przekonaniu choćby nagłaśnianeprzez media przypadki ...
Z ANTYBIOTYKIEM NA WRZODY
STANISŁAW KONTUREK Czerwiec 1996
PRZEZ KILKADZIESIĄT LAT LEKARZE ZGODNIE TWIERDZILI, ŻE PRZYCZYNĄ WRZODÓW TRAWIENNYCH SĄ STRESY I KWAŚNA WYDZIELINA ŻOŁĄDKA. W LATACH OSIEMDZIESIĄTYCH OKAZAŁO SIĘ JEDNAK, ŻE WINĘ PONOSZĄ SPIRALNE BAKTERIE. Jak wykryć Helicobacter pylori? Dlaczego Helicobacter ...
ODNALEŹĆ SZALONĄ KROWĘ
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Czerwiec 1996
Ciężka choroba bydła wzbudziła wielkie emocje nie tylko na Wyspach Brytyjskich. Postulat wybicia angielskich stad zgłaszały znacznie poważniejsze gremia niż sami przerażeni amatorzy krwistych befsztyków. Niebawem okaże się, czy zginąć muszą wszystkie ...
CZYTANIE W MYŚLACH
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Czerwiec 1996
To przecież niemożliwe. Czysta fantazja! A jednak - japońscy naukowcy opracowują komputer, który potrafiłby, analizując fale mózgowe, odgadnąć co ma na myśli badany człowiek. Urządzenie takie byłoby prawdziwym zbawieniem dla osób cierpiących na choroby ...
SALMONELLA WALCZY Z DŻUMĄ
AH Czerwiec 1996
Bakterię salmonelli zazwyczaj kojarzymy z poważnymi dolegliwościami układu pokarmowego. Tymczasem badania przeprowadzane na myszach wykazują, iż bakteria ta przekształcona dzięki inżynierii genetycznej może być użyta do przygotowania szczepionki, która ...
NARODZINY W TERMINIE
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Czerwiec 1996
Prawdopodobieństwo szczęśliwego przetrwania jest dla wcześniaków 120-krotnie niższe niż dla dzieci urodzonych w terminie. Ciągle nie wiadomo, co jest przyczyną wcześniejszego rozwiązania - dotychczasowe badania dowodzą, że mają w tym swój udział m.in. ...
HIV W SZACHU
MAŁGORZATA MUROWSKA-HUMPHREY Czerwiec 1996
Po prawie 10 latach poszukiwań pod koniec ub.r. znaleziono aż cztery czynniki zdolne do zahamowania namnażania się wirusa HIV. Wszystkie są produktami limfocytów CD8, komórek odpornościowych, których zadaniem jest zabijanie komórek zakażonych lub nowotworowych ...
CUKIER I SERCE SZERPY
JOANNA NURKOWSKA Czerwiec 1996
Jednym z poważnych problemów himalaistów jest niedostatek tlenu na penetrowanych przez nich wysokościach. Kolejne ekipy górskich wyczynowców zazdrościły zawsze Szerpom, najmowanym tradycyjnie jako tragarze, zdolności do znoszenia tych niesprzyjających ...
CZYM SKORUPKA ZA MŁODU...
JOANNA NURKOWSKA Czerwiec 1996
Jeśli chcemy wykorzystać w pełni potencjał intelektualny i uzdolnienia, z jakimi przychodzimy na świat, intensywną edukację powinniśmy rozpocząć już w niemowlęctwie. Przy tym najważniejsze dla naszych późniejszych osiągnięć jest pierwsze pięć lat życia. ...
CHROMOSOM 18 A NOWOTWORY
MAGDALENA FIKUS Maj 1996
O raku trzustki nie mówi się tak często jak o raku piersi czy prostaty;zapadają na niego nieliczni, ale niestety, śmiertelność jest bardzo wysoka.W większości przypadków w momencie rozpoznania stwierdza się już przerzuty,a 5 lat od diagnozy przeżywa ...
MLEKO KONTRA HIV
BARBARA PRATZER Maj 1996
Poszukiwania sposobu pokonania wirusa HIV zmierzają w różnych kierunkach. Próbuje się opracować szczepionkę, testuje coraz to nowe leki, ale także bada możliwość farmakologicznego zablokowania wnikania wirusa do komórki. Wiadomo, że celem wirusa dostającego ...
Z CUDZYM SERCEM
BARBARA PRATZER Maj 1996
Rośnie liczba osób noszących w piersi cudze serce. Ogromnym zagrożeniem jest choroba wieńcowa, która u 20-40% z nich rozpoczyna się w ciągu trzech lat po transplantacji. Proces chorobowy jest tak rozległy, że nie można zastosować by-passów, dziś już ...
TEORIA EWOLUCJI DLA ZAKOCHANYCH
PAWEŁ GRIEB Maj 1996
Nie bezinteresowne poczucie piękna,lecz biologiczna użyteczność decydujeo wyborze partnera. Mężczyzna i kobieta zakochują się w sobie, łączą w parę, tworzą rodzinę, wychowują dzieci. Ten wieloetapowy proces, powtarzany miliony i miliardy razy w dziejach ...
BEZKARNE ROZKOSZE STOŁU
JOANNA NURKOWSKA Maj 1996
Olestra, sztuczny tłuszcz firmy Procter & Gamble, po 25 latach jej zmagań z amerykańskim Departamentem Kontroli Żywności i Leków (FDA), wkracza na rynek dietetycznej żywności. Czy ten niestrawialny olej, o naturalnym smaku, zaspokoi gusta nałogowych ...
MOLEKULARNI ARCHITEKCI
EWA BARTNIK Maj 1996
Nagrodę Nobla z fizjologii i medycyny w 1995 roku przyznano trojgu uczonym- Niemce Christiane Nuesslein-Volhardi Amerykanom Ericowi F. Wieschausowioraz Edwardowi B. Lewisowi. W komunikacie dla prasy przedstawiającym laureatównapisano, że nagrodzono ich ...
MIŁOŚĆ JAK NARKOTYK
BARBARA PRATZER Maj 1996
Romantyczna,szalona, występna...Miłość niejednoma imię.Dla fizjologajest grą substancji chemicznych,które - niczymnarkotyki - najpierw wyzwalają euforię,a potem uzależniają. Twoja miłość przenika mi ciało - wyznał egipski poeta w Pieśniach rozweselających ...
POKONAĆ PARALIŻ
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Kwiecień 1996
Uszkodzenia rdzenia kręgowego mają katastrofalne skutki. Przerwanie połączeń nerwowych, przekazujących informacje do mózgu oraz sygnały wysyłane przez mózg, jest najczęściej równoznaczne z utratą kontroli nad rejonem ciała, pozostającym poniżej miejsca ...
STRAŻNIK GENOMU A RAK
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Kwiecień 1996
Białko p53 być może stanie się wskaźnikiem stopnia złośliwości nowotworu. O tym, iż gen kodujący białko p53 ma zasadnicze znaczenie w eliminowaniukomórek o takich uszkodzeniach materiału genetycznego, które powodują ichniekontrolowany rozrost, wiadomo ...
POMYSŁ NA LECZENIE CHOROBY ALZHEIMERA
MAŁGORZATA MUROWSKA-HUMPHREY Kwiecień 1996
Nie od dziś wiadomo (na podstawie badań przeprowadzonych na zwierzętach), że tzw. czynnik uwalniania kortykotropiny (CRF) wzmacnia funkcje poznawcze, takie jak zdolność uczenia się czy zapamiętywania. Być może wyrwanie go z kompleksu z wiążącym go białkiem ...
WITAMINA A-BRAĆ CZY NIE?
BARBARA PRATZER Kwiecień 1996
Już dawno zauważono, że nadmiar witaminy A w pożywieniu ciężarnych myszy, szczurów i innych zwierząt powoduje uszkodzenia płodów. Stwierdzono także przypadki wad wrodzonych u dzieci spowodowane używaniem przez ich matki w czasie ciąży leku przeciwtrądzikowego, ...
KOLEJNY GEN-MORDERCA
MAGDALENA FIKUS Marzec 1996
Obraz histologiczny raka piersi Zlokalizowano kolejny gen warunkujący powstawanie raka piersi. Jest nimBRCA2 (BReast CAncer - rak piersi). Wraz z genem BRCA1, odkrytym rok wcześniej,odpowiada za 10% wszystkich, wykrywanych w Stanach Zjednoczonych, ...
PODWÓJNA HELISA I SOWY
JAROSŁAW WŁODARCZYK Marzec 1996
Przeczytałem przed laty "Podwójną spiralę" J.D. Watsona ­ historięodkrycia struktury DNA i mechanizmu procesów dziedziczenia. Książka zrobiłana mnie ogromne wrażenie. Kończyłem właśnie studia, podejmowałem pierwszepróby samodzielnej działalności ...
SZCZEPIONKA PRZECIW KOKAINIE?
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Marzec 1996
Leczenie osób uzależnionych od kokainy jest niezwykle trudne. W przypadku alkoholu czy heroiny stosuje się środki farmakologiczne i zabiegi psychoterapeutyczne, które często przynoszą efekty. Skutecznych metod leczenia uzależnień od kokainy ciągle brak. ...
BURZLIWE DZIEJE PODWÓJNEJ HELISY
MAGDALENA FIKUS Marzec 1996
Genetyka, choć korzeniami sięga XIX wieku, jest nauką obecnego stulecia. Zmienianasz sposób widzenia i rozumienia świataożywionego właściwie tak długo,jak długo istnieje "Wiedza i Życie". Być może w czasie, w którym pierwsze numery "Wiedzy ...
ROZMYŚLANIA O ROZUMIE
WITOLD KARCZEWSKI Marzec 1996
Czy zwierzęta mają rozum? - pytał 70 lat temu w pierwszym numerze "Wiedzy i Życia" prof. Jan Dembowski. Wówczas kwestię tę miały rozstrzygnąć obserwacje dotyczącezachowania się zwierząt. Dziś staramy się zajrzeć w głąb mózgu. Wielki Profesornie ...
KRAJOBRAZ Z GENEM W TLE
BARBARA PRATZER Marzec 1996
Operacje na otwartym sercu i przeszczepianie narządów, tomografia komputerowa i jądrowy rezonans magnetyczny, antybiotyki i cytostatyki, sztuczna nerka i stymulatory serca, diagnostyka prenatalna i ratowanie chorych w stanie śmierci klinicznej- to tylko ...
CZARNE CHMURY NAD TERAPIĄ GENOWĄ
MAGDALENA FIKUS Marzec 1996
Badania dotyczące leczenia metodami terapii genowej pochłaniają znacznefundusze. National Institutes of Health, stanowiące grupę amerykańskichinstytutów finansowanych z zasobów federalnych, wydają co roku na ten celaż 200 mln dolarów (drugie tyle pochodzi ...
DROŻDŻE JAKO PACJENCI
MAGDALENA FIKUS Luty 1996
Pląsawica Huntingtona jest ciężką chorobą dziedziczną, która prowadzi do degeneracji tkanki nerwowej. Objawia się późno, zazwyczaj około czterdziestego roku życia, trwa niemal 20 lat, jest nieuleczalna i śmiertelna. W 1993 roku, po wielu latach poszukiwań, ...
BIOCHEMICZNA RÓWNOŚĆ PŁCI
JOANNA NURKOWSKA Luty 1996
Brzmi to paradoksalnie, ale takie są fakty - ciąża upodabnia kobietę domężczyzny, w każdym razie pod względem biochemicznym. Naukowcy z NationalCancer Institute odkryli ostatnio, że po ciąży w organizmie kobiety zmieniasię trwale aktywność jednego ...
PROMIENIE X ZABIŁY MARIĘ SKŁODOWSKĄ-CURIE?
MAGDALENA FIKUS Luty 1996
Do niedawna panowało przekonanie, że przyczyną choroby i śmierci Marii Skłodowskiej-Curie była nadmierna dawka wchłoniętego przez jej organizm radu. Teza ta może ulec skorygowaniu. Zastrzeżenia wysunęli naukowcy asystujący przy przeniesieniu szczątków ...
UMRZEĆ, BY PRZETRWAĆ
JOANNA NURKOWSKA Luty 1996
Skłonności samobójcze są w świecie bardziej rozpowszechnione niż przypuszczaliśmy. Jak wskazują najnowsze badania mechanizm programowanej śmierci, czyli apoptoza, wykorzystywany jest nie tylko przez organizmy wielokomórkowe. Także jednokomórkowe pasożyty ...
HIPPOKRATES I POCZĄTKI MEDYCYNY NAUKOWEJ
JERZY CIECHANOWICZ Luty 1996
Nazywa się go ojcem medycyny. Prawdopodobnie to on jest autorem Przysięgi, która dała początek etyce lekarskiej. Z całą pewnością stworzył podwaliny medycyny naukowej i stał się najsłynniejszym lekarzem starożytności. Przysięga Hippokratesa Hippokrates1, ...
SŁAWNI, MAŁO ZNANI...
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Luty 1996
Nazwisko Aleksandra Borodina (1833- 1887) kojarzy się nam z jego znanymi kompozycjami: z poematem symfonicznym W stepach Azji Środkowej, albo z operą Kniaź Igor ze słynnymi Tańcami połowieckimi. Zapewne nikomu nie przyjdzie do głowy upatrywać w tym kompozytorze ...
SPOSOBY NA DEPRESIĘ
JOANNA NURKOWSKA Luty 1996
Co roku prawie milion ludzi na świecie umiera z powodu depresji najtragiczniejszą, bo samobójczą śmiercią. Rzesze innych dolegliwość ta pozbawia radości i sensu życia. Czy można im pomóc?StatystykaPrzeciwdepresyjny arsenałLeki a płeć pacjenta Codzienność ...
TARCZYCA TEŻ NIE LUBI PAPIEROSÓW
BARBARA PRATZER Luty 1996
Oto kolejny argument przeciw paleniu papierosów. Szwajcarsko-brytyjski zespół badaczy przyjrzał się dokładnie kobietom z niedoczynnością tarczycy oraz - dla porównania - grupie kobiet bez żadnych kłopotów tarczycowych i stwierdził, że palenie papierosów ...
SMACZNE I...ZDROWE!
JOANNA NURKOWSKA Luty 1996
Czy to jedzenie kiedyś będzie zdrowe? Wiadomo od lat, że to co zdrowe nie zawsze jest smaczne. Ale może wcale tak nie musi być. Naukowcy z Institute of Food Science w Wielkiej Brytanii opracowali bowiem sposób na pozbawienie produktu spożywczego szkodliwych ...
IM WCZEŚNIEJ, TYM LEPIEJ
BARBARA PRATZER Luty 1996
Wiadomo, że im rak wcześniej zostanie wykryty, tym większe są szanse na wyleczenie. Problem jednak w tym, że aparatura diagnostyczna nie jest aż tak czuła, żeby zmiany nowotworowe ujawniła zaraz po ich pojawieniu się. Właśnie dlatego od dawna poszukuje ...
SERCE NA DŁONI
BARBARA PRATZER Styczeń 1996
Z cudzym sercem lub nerką żyje się niemal tak samo, jak z własną. Wprawdzie ani na chwilę nie można zapomnieć o lekach zapobiegających odrzuceniu przeszczepu, ale nie jest to chyba cena zbyt wygórowana za uratowanie życia. Transplantacyjne NobleAntygeny ...
HORMONY I MENOPAUZA
BARBARA PRATZER Styczeń 1996
Bóle i zawroty głowy, zlewne poty, skoki ciśnienia, stany depresyjne - na to najczęściej skarżą się kobiety w okresie menopauzy. Do tych subiektywnych, przykrych odczuć dochodzi obiektywne zagrożenie chorobami serca i układu krążenia, niektórymi ...
WSTRZYMAĆ ODDECH
JOANNA NURKOWSKA Styczeń 1996
Rozbitkowie, których statek zatonął w lodowatych wodach giną prawie natychmiast po wypadnięciu za burtę. Naukowcy z angielskiego Instytutu Marynarki Wojennej w Gosport zbadali dlaczego tak się dzieje. Okazało się, że przyczyną śmierci nie jest zamarznięcie ...
TAK TO SIĘ ZACZĘŁO
JAN NIELUBOWICZ Styczeń 1996
Trzydzieści lat temu wykonano pierwsze w Polsce udane przeszczepienie nerki Kiedy po raz pierwszy w Polsce zdecydowaliśmy się na przeszczepienie nerki, na świecie przeprowadzono już ponad 800 tego typu operacji. Kilka lat wcześniej opracowano test zgodności ...
ŚMIERĆ MÓZGU, ŚMIERĆ CZŁOWIEKA
ANDRZEJ NESTOROWICZ Styczeń 1996
Śmierć, zwłaszcza osoby bliskiej, każdy z nas postrzega jako niezwykle dramatyczne zdarzenie. Tymczasem w świetle praw biologii śmierć, czy raczej umieranie, jest procesem rozciągniętym w czasie. Trwa zwykle dłużej, gdy poprzedzone jest przewlekłą, ...
DAR ŻYCIA
TADEUSZ ŚLIPKO Styczeń 1996
"Mój moment prawdy - moment, w którym niezwykłość tego, co się wydarzyło, rzeczywiście mną wstrząsnęła - przeżyłem w chwili wyjęcia serca Washkansky'ego. Spojrzałem w dół i ujrzałem pustkę wgłębienia... Świadomość, że oto leży przede mną człowiek ...
NIE MA JAK RODZINA
WOJCIECH ROWIŃSKI Styczeń 1996
Stosunkowo niewielkie ryzyko operacji pobrania nerki usprawiedliwia wielką psychiczną i duchową korzyść, jaką odnosi człowiek ofiarowując swój narząd do przeszczepu, zaś pozbawienie go prawa do takiej decyzji może narazić na psychiczny uraz. Tak orzekł ...
NADZIEJE I ZWĄTPIENIA
BARBARA PRATZER Styczeń 1996
Nowotwory, AIDS, choroba Alzheimerato tylko kilka przykładów z długiej listyproblemów medycznych, które od lat czekają na rozwiązanie. Czy odkrycia roku 1995 spełnią oczekiwania, które rozbudziły, czy teżposzerzając naszą wiedzę nie rozwiążą żadnego ...
MEDYCZNE NIECHLUJE
JOANNA NURKOWSKA Styczeń 1996
Ciekawą ankietę przeprowadzono wśród personelu medycznego szpitala w Michigan (USA). Przepytano 150 pracowników używających stetoskopów, jak często je myją. Okazało się, że choć mycie rąk przed badaniem chorego jest rutynową czynnością, odkażanie stetoskopu ...