Twoja wyszukiwarka

Dział - NAUKI O ŻYCIU
Kategoria - MIKROORGANIZMY, GRZYBY
WIGILIA W SKALI MIKRO
ANNA ADAMSKA Grudzień 2001
Prawdziwy uczony nawet w czasie świąt nie zapomina o obowiązkach badacza. Zanim więc zaczniemy objadać się wigilijnymi specjałami, przyjrzyjmy się im z bardzo, bardzo bliska. Do tradycyjnych potraw wigilijnych, pojawiających się na wszystkich chyba ...
JA SIĘ KWASU NIE BOJĘ
GRZEGORZ LISOWSKI Kwiecień 2001
Jeszcze 20 lat temu nikt nawet nie przypuszczał, że przyczyną choroby wrzodowej mogą być bakterie. Dawno temu utrwalił się pogląd, że te, które dostaną się z jedzeniem do żołądka, nie mają szans na przetrwanie, ponieważ zabija je wydzielany tam kwas. ...
SYGNAŁY - POŻYTECZNE BRODAWKI
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Kwiecień 2001
W przyszłości "ekologiczne" uprawy mogą być wydajne. Niemal każdy podręcznik biologii opisuje wzajemne powiązania roślin motylkowych i bakterii korzeniowych (inaczej brodawkowych). Groch, fasola czy koniczyna, żyjąc w symbiozie z tymi bakteriami, ...
SYGNAŁY - KLIN KLINEM
GRZEGORZ NALEPA Kwiecień 2001
Mogłoby się wydawać, że wpuszczanie bakterii do otwartych ran to najgorsza metoda walki z zakażeniami. Amerykańscy mikrobiolodzy udowodnili, że ten rodzaj profilaktyki jest co najmniej tak skuteczny jak podawanie antybiotyków. Naukowcy postanowili walczyć ...
SYGNAŁY - ŁOWCY BAKTERII
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Marzec 2001
Trwają poszukiwania nowych gatunków drobnoustrojów. W styczniu rosyjscy naukowcy zajmujący się w byłym Związku Radzieckim produkcją broni biologicznej połączyli swe siły z amerykańską firmą biotechnologiczną, by wspólnie poszukiwać rzadkich drobnoustrojów. ...
SYGNAŁY - CZAS UMIERANIA
GRZEGORZ NALEPA Luty 2001
Wirus musi bardzo dokładnie wybrać moment, w którym zaatakowana przez niego komórka ma umrzeć. Jeśli śmierć zakażonej komórki nastąpi za wcześnie, to wirus zginie razem z nią, ponieważ nie zdąży się namnożyć. W przeciwnym wypadku nowe cząstki wirusowe ...
SYGNAŁY - KRYPTONIM: PSEUDOMONAS
GRZEGORZ NALEPA Grudzień 2000
Pałeczka ropy błękitnej ozszyfrowana. Pałeczka ropy błękitnej (Pseudomonas aeruginosa) to bakteria, która często atakuje ludzi przewlekle chorych i długo leżących w szpitalu. Zakażenie tymi bakteriami jest szczególnie groźne dla dzieci chorych na mukowiscydozę: ...
SYGNAŁY - JABŁONIE W OGNIU ZARAZY
PIOTR KOSSOBUDZKI Wrzesień 2000
Nadużywanie antybiotyków szkodzi nie tylko ludziom, ale również sadom. Już pierwsze eksperymenty z wykorzystaniem penicyliny wykazały, że stosowaniu antybiotyków towarzyszy powstawanie mikrobów opornych na ich działanie. Dziś mikroorganizmy niewrażliwe ...
SYGNAŁY - ZDROWE KOMARY?
PIOTR KOSSOBUDZKI Wrzesień 2000
Już niedługo malaria będzie musiała poszukać sobie nowego gospodarza. Na malarię cierpi obecnie około 400 mln ludzi i liczba ta ciągle rośnie. Wciąż nie ma jeszcze skutecznej szczepionki przeciwko pierwotniakom wywołującym tę chorobę . Coraz częściej ...
SYGNAŁY - BAKTERIE Z PIEKŁA RODEM
GRZEGORZ NALEPA Czerwiec 2000
Rodzina ekstremofilów powiększyła się o nowego członka. Wyobraźmy sobie podziemny zbiornik wodny podgrzany do 40°C, pełen różnych związków chemicznych (m.in. trujących pochodnych arsenu) i tak silnie zakwaszony, że pH zbliża się w nim do zera. Teoretycznie ...
SYGNAŁY - BATERIA Z BAKTERII
PIOTR KOSSOBUDZKI Kwiecień 2000
Odnawialne źródła energii to nie tylko słońce czy wiatr. Prąd możemy otrzymywać także wykorzystując morskie mikroorganizmy. W artykule Kłopoty z akumulatorem ("WiŻ" nr 12/1999)prezentowaliśmy ostatnio całą gamę najnowocześniejszych ogniw elektrycznych. ...
SYGNAŁY - TWARDZIELE W KOSMOSIE?
PIOTR KOSSOBUDZKI Marzec 2000
Uczeni z NASA badają bakterię, która mogłaby przeżyć w warunkach panujących w kosmosie. W kosmos latały już najprzeróżniejsze zwierzęta: myszy, psy małpy, a nawet ludzie. Udało im się przeżyć poza Ziemią jedynie dzięki grubym ścianom pojazdu kosmicznego ...
SYGNAŁY - HIV SIĘ CHOWA
GRZEGORZ NALEPA Marzec 2000
W ludzkim organizmie są takie miejsca, w których mogą się ukryć te wirusy na czas terapii. Naukowcy wciąż nie dysponują skuteczną metodą walki z AIDS. Okazuje się, że wirus HIV nie tylko potrafi sprytnie unikać ataku komórek ludzkiego układu odpornościowego ...
SYGNAŁY - KLONDIKE W PROBÓWCE
PIOTR KOSSOBUDZKI Luty 2000
Opublikowane niedawno odkrycie szwedzkich naukowców może spowodować, że "gorączka złota" przeniesie się z Alaski do laboratoriów biologicznych. Związki metali szlachetnych są trujące dla większości mikroorganizmów niektórych używa się nawet ...
SYGNAŁY - NANOBY
MISO Styczeń 2000
Czyżby przekroczona została ponownie bariera minimalnej wielkości żywego organizmu? W próbce piaskowca pobranej z odwiertu na głębokości 3 km znaleziono nitkowate organizmy o średnicy 20-150 nm, które nazwano nanobami. Wydają się one mieć ściany komórkowe, ...
GOŚĆ ZNAD NILU
MARTA KOTON Styczeń 2000
Tajemnicze epidemie uśmiercające całe wioski gdzieś w głębi Afryki traktujemy ze współczuciem, ale spokojnie, przekonani, że nam nic takiego nie zagraża. Czy nasz spokój jest na pewno uzasadniony? Na przełomie sierpnia i września ubiegłego roku w Nowym ...
NOWA GENERACJA ANTYBIOTYKÓW
MARTA KOTON Grudzień 1999
Bakterie chorobotwórcze niezwykle szybko zdobywają oporność na stosowane do ich zwalczania antybiotyki. Lekarze i mikrobiolodzy zmuszeni są zatem do ciągłych poszukiwań nowych związków bakteriobójczych. Ten trwający do dzisiaj wyścig pomiędzy drobnoustrojami ...
WIELKA NIEPOKONANA
JAN MIODEK Październik 1999
W artykule Wielka niepokonana dr Arkadiusza Millera, opublikowanym w "WiŻ"nr 6/1999, znalazłyśmy kilka istotnych nieścisłości obniżających wartośćtego tekstu: Materiał genetyczny wirusa wścieklizny nie ulega włączeniu w DNA komórki gospodarza. Nie ...
BEZTLENOWI METANOŻERCY Z GŁĘBIN
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Wrzesień 1999
Połączenie warsztatu mikrobiologów i geochemików pozwoliło uzyskać dowody na istnienie beztlenowych archebakterii, które żywią się metanem. Analiza fragmentów genomu tych organizmów wskazuje, że odkryto właśnie zupełnie nową grupę archebakterii, która ...
NIEZNANI KREWNI MCHÓW
KATARZYNA BUCZKOWSKA EWA CHUDZIŃSKA Lipiec 1999
WĄTROBOWCE - NIEPOZORNE I CZĘSTO NIE ODRÓŻNIANE OD MCHÓW - PRZYGOTOWUJĄ GRUNT DO ZASIEDLENIA PRZEZ INNE ROŚLINY. ICH URODA I RÓŻNORODNOŚĆ ZWYKLE UCHODZĄ NASZEJ UWADZE. Wątrobowce często porastają podstawy pni drzew Fot. Andrzej Keczyński Nazwę ...
MIKROSKOPIJNI TRUCICIELE
TOMASZ ŁĘSKI Lipiec 1999
POMIMO OGROMNEJ POPRAWY STANU HIGIENY W OSTATNIM PÓŁWIECZU ZABÓJCZE ZARAZKI WCIĄŻ CZYHAJĄ NA NAS W POŻYWIENIU. CHOCIAŻ NIEKTÓRE MIKROBY ZNIKŁY NIEMAL CAŁKOWICIE, NIESPODZIEWANIE POJAWIŁY SIĘ INNE, DOTĄD NIEZNANE. Bakterie otaczają nas zewsząd, są ...
NAJEŚĆ SIĘ BAKTERII
MAGDALENA KAWALEC Lipiec 1999
KAŻDY Z NAS BOI SIĘ BAKTERII - KOJARZĄ NAM SIĘ RACZEJ Z CHOROBAMI NIŻ PRODUKCJĄ JOGURTÓW CZY SERÓW. Już w 1908 roku jeden z pionierów mikrobiologii i noblista Eliasz Miecznikow zauważył, że "dobre bakterie" zwalczają zakażenia powodowane ...
TAŃSZE BANANY
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 1999
Banany, po ryżu, pszenicy i mleku, są najwartościowszym pożywieniem. Zaledwie 10% z 86 mln ton światowej produkcji tych owoców trafia co roku na międzynarodowe rynki. Większość - wyprodukowana przez ubogich rolników Afryki, Azji i Ameryki Południowej ...
WAŻENIE WIRUSÓW
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN Czerwiec 1999
Mikroskopijne wagi powstałe przy użyciu węglowych nanorurek, zbudowanych z pojedynczej warstwy atomów węgla zwiniętej do promienia kilku nanometrów (1 nanometr to jedna miliardowa metra), mogą służyć do bezpośredniego pomiaru wagi wirusów. W doświadczeniu ...
MUCHOMORY I PURCHAWKI NA STÓŁ!
ALICJA BOROWSKA WIKTOR PAWŁOWSKI Czerwiec 1999
NAWET Z POCZĄTKIEM LATA WYTRAWNI ZBIERACZE MOGĄ WRÓCIĆ DO DOMU Z KOSZYKIEM PEŁNYM GRZYBÓW I PODAĆ NA STÓŁ NIEZWYKŁE DANIA. Kurzawka malutka Jednymi z najcenniejszych z grzybiarskiego punktu widzenia, praktycznie nie zbieranymi, a trudnymi do pomylenia ...
WIELKA NIEPOKONANA
EDWIN BENDYK Czerwiec 1999
CZY W TYM ROKU LATEM WŚCIEKLIZNA ZNÓW ZMUSI DO ZAMKNIĘCIA NIEKTÓRYCH POLSKICH LASÓW? Fot. Marek Chromicki Gorączka, złe samopoczucie, bóle głowy i brzucha, częste oddawanie moczu - to objawy ogólne. Towarzyszy im znaczne pobudzenie ruchowe - ...
KOMÓRA
PAWEŁ WERNICKI Czerwiec 1999
Chyba największym z jednokomórkowych organizmów żywych jest mająca średnicę 10 cm Syringammina fragilissima. Podobny z wyglądu do gąbki pierwotniak został odkryty przez szkockich naukowców prowadzących badania głębinowe koło wyspy Rockall (Północny Atlantyk). ...
WIRUS W POCAŁUNKU MATKI
TOMASZ ŁĘSKI Maj 1999
Wirus opryszczki ukrywa się wewnątrz naszych komórek. Ujawnia się, wywołując nawracające, niegroźne dolegliwości. Czasami bywa jednak śmiertelnie niebezpieczny. Prawie każdy wie, jak wygląda opryszczka. Pod wpływem zimna, stresu albo innych bodźców w ...
LINIE PAPILARNE LISTERII
TOMASZ ŁĘSKI Maj 1999
Często podstawowe badania naukowe wydają się wyłącznie sztuką dla sztuki. Czasami jednak projekty, których cel był pozornie czysto naukowy, niespodziewanie uzyskują doniosłe znaczenie praktyczne. Przykładem takiej działalności okazały się badania Martina ...
SIEWCY ŚMIERCI
IRENEUSZ NOWAK Marzec 1999
BAKTERIE WĄGLIKA, SPREPAROWANE DO CELÓW BOJOWYCH, TO NIEPOZORNY, PRZYPOMINAJĄCY KAKAO, BRUNATNY PROSZEK. JEGO GARŚĆ, ODPOWIEDNIO ROZPYLONA, MOŻE ZABIĆ TYSIĄCE LUDZI. AMERYKANIE TWIERDZĄ, ŻE IRAK POSIADA SETKI KILOGRAMÓW TEJ STRASZLIWEJ BRONI. Spośród ...
ŻYWY DOWÓD EWOLUCJI
MAGDALENA FIKUS Marzec 1999
Nowe osiągnięcie genomiki: w pełni poznany DNA Rickettsia prowazekii (Charles Kurland z zespołem, Uniwersytet w Uppsali) budzi zainteresowanie z dwóch powodów. Chodzi o pasożytnicze bakterie, które mogą żyć i mnożyć się tylko wewnątrz komórki gospodarza, ...
POWTÓRKA Z HISTORII?
MICHAŁ RÓŻYCZKA Styczeń 1999
JEDNYM Z NAJWIĘKSZYCH OSIĄGNIĘĆ MEDYCYNY XX WIEKU BYŁO OPANOWANIE WIELU GROŹNYCH CHORÓB ZAKAŹNYCH, KTÓRE DZIESIĄTKOWAŁY LUDNOŚĆ ŚWIATA. DZIŚ WŚRÓD NAJPOWAŻNIEJSZYCH ZAGROŻEŃ ZDROWOTNYCH ZNÓW ZNALAZŁY SIĘ BAKTERIE I WIRUSY. Nie chodzi tu tylko o nowe ...
AROMATYCZNE, SMACZNE I ZDROWE
TOMASZ ŁĘSKI Grudzień 1998
ROŚLIN O SILNYM SMAKU I AROMACIE UŻYWA SIĘ DO POPRAWIANIA SMAKU POTRAW JUŻ OD TYSIĘCY LAT. OKAZUJE SIĘ, ŻE RÓWNIE WAŻNĄ FUNKCJĄ PRZYPRAW JEST ZAPOBIEGANIE PSUCIU SIĘ ŻYWNOŚCI. Kiedy i gdzie narodził się zwyczaj używania przypraw, nie wiadomo. W średniowiecznej ...
WĄGLIK-TERRORYSTA
PAWEŁ WERNICKI Listopad 1998
W odróżnieniu od innych bakterii, które "dbają" o to, żeby mogły wykorzystywać zaatakowany organizm możliwie długo, strategia wąglika zakłada jego śmierć. Gdy ciało ulega rozkładowi, pod wpływem tlenu tworzą się odporne na zniszczenie przetrwalniki, ...
BAKTERIE Z KAMIENIA
TOMASZ ŁĘSKI Październik 1998
Fot. Internet Niedawno odkryte miniaturowe bakterie mogą być przyczyną powstawania kamieni nerkowych, twierdzą fińscy naukowcy. Badacze ci odkryli, że niezwykle małe drobnoustroje, zwane nanobakteriami, budują wokół swych komórek ściany złożone ze ...
ZARODNIKI ŻYCIA
SŁAWOMIR SWERPEL Październik 1998
AEROZOLE KOJARZĄ SIĘ NAM GŁÓWNIE Z KOSMETYKAMI. TYMCZASEM JESTEŚMY WPROST ZANURZENI W NATURALNYCH AEROZOLACH. Coraz rzadziej traktuje się powierzchnię morza jako granicę rozdzielającą dwa różne środowiska. Jest ona raczej rodzajem gęstego sita, przez ...
PRĄTEK BEZ TAJEMNIC
MAGDALENA KAWALEC Wrzesień 1998
Fot. "Nature" Gdy w 1882 roku Robert Koch zobaczył ją pod mikroskopem po raz pierwszy, wpadł w zachwyt: jasnoniebieska i zgrabna laseczka odcinała się wyraźnie na tle brązowych i bezkształtnych komórek pęcherzyków płucnych. Płuca, z których ...
MILCZENIE GRONKOWCÓW
TOMASZ ŁĘSKI Wrzesień 1998
Naukowcy z University of California w Davis opracowali nową metodę walki z zakażeniami wywoływanymi przez gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus). Różni się ona od dotychczas stosowanych tym, że nie zabija się samych bakterii, a jedynie blokuje ...
WIRUSOWA PUŁAPKA
MAGDALENA KAWALEC Lipiec 1998
Wirusy, nie tylko w przekonaniu naukowców, ale i w powszechnym mniemaniu uważane są za groźne czynniki chorobotwórcze, zdolne zakazić praktycznie wszystkie znane organizmy żywe. Nazywane są "pasożytami informacyjnymi", gdyż tak jak celem tasiemca ...
PRZECHOWALNIA ŻYCIA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Lipiec 1998
Dzięki ostatnim doniesieniom naukowców badających próbki głębokiego lodu z Antarktydy wzrosły szanse na istnienie życia poza Ziemią. Richard Hoover z NASA Marshall Space Flight Center oraz S.S. Abyzow z Rosyjskiej Akademii Nauk odkryli bogate ślady mikroskopijnego ...
Z CEBULĄ NA BAKTERIE
JOANNA KOMOROWSKA Kwiecień 1998
Im cieplejszy klimat, tym bardziej pikantne potrawy narodowej kuchni. Za sprawą badaczy z Cornell University w Stanach Zjednoczonych stwierdzenie to awansowało właśnie ze zwykłej anegdoty do naukowo udowodnionego faktu. Wygląda też na to, że "ogniste" ...
PTASZKI, PSZCZÓŁKI I DROŻDŻE
MARZENNA NOWAKOWSKA Marzec 1998
Dlaczego pojawiło się rozmnażanie płciowe? Liczne eksperymenty wskazują, że ta forma rozrodu przynosi organizmowi rozmaite korzyści, w zależności od tego, jak trudne i nie sprzyjające staje się dlań środowisko. Rozród płciowy jest dość kosztowny. Oprócz ...
WIRUS OPRYSZCZKI NIEBEZPIECZNY W PÓŹNEJ CIĄŻY
MAREK DUCZKOWSKI Styczeń 1998
Wirus opryszczki, wywołujący powszechnie znaną opryszczkę wargową i narządów płciowych, może być szczególnie groźny dla noworodka, powodując ciężkie uszkodzenia mózgu, a nawet śmierć. Dr Zane A. Brown, profesor położnictwa i ginekologii z University ...
ŚWIĄTECZNE GRZYBOBRANIE
WIKTOR PAWŁOWSKI Grudzień 1997
TRUDNO O BARDZIEJ GRZYBOWY MIESIĄC W KULINARNEJ TRADYCJI NIŻ GRUDZIEŃ. TE WIGILIJNE ZUPY, PIEROŻKI, USZKA, ŚWIĄTECZNE BIGOSY...KU ZDUMIENIU WIELU, GRUDZIEŃ MOŻE BYĆ JEDNAK NIE TYLKO MIESIĄCEM JEDZENIA, ALE I ZBIERANIA GRZYBÓW. Nadejście klimatycznej ...
NIEWINNE ZŁEGO POCZĄTKI
MAGDALENA FIKUS Grudzień 1997
ESCHERICHIA COLI - NAJPIERW MALEŃKI REZYDENT NASZYCH JELIT, POTEM OBYWATEL LABORATORIÓW BADAWCZYCH, STAŁA SIĘ WYTRYCHEM W RĘKACH NAUKOWCÓW, POZWALAJĄCYM WŁAMAĆ SIĘ DO ZAMKNIĘTEGO DO NIEDAWNA ŚWIATA GENÓW. Od paru miesięcy w telewizji, radiu, gazetach ...
PRAWDZIWA "BOMBA E"
SŁAWOMIR SWERPEL Październik 1997
W BEZPOŚREDNIM "POLU RAŻENIA" BYLI NIE TYLKO LUDZIE I ZWIERZĘTA. PODMYWANE WYSYPISKA ŚMIECI I ODPADÓW PRZEMYSŁOWYCH, SZAMBA I OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW ZAMIENIŁY SIĘ W EKOLOGICZNĄ BOMBĘ, KTÓREJ SKUTKI ODCZUWAĆ BĘDZIEMY PRZEZ WIELE LAT. Aby zdać ...
SUPERBROŃ XX WIEKU
ANDRZEJ ZIMNIAK Wrzesień 1997
NA UMYTYM DO CZYSTA SZKLE JESZCZE NIKT NIC CIEKAWEGO NIE ZAUWAŻYŁ - MAWIAŁ ALEKSANDER FLEMING. PEWNEGO WRZEŚNIOWEGO DNIA ROKU 1928 Z ZAPLEŚNIAŁEJ HODOWLI GRONKOWCÓW WYIZOLOWAŁ PENICYLINĘ. Mikroskopijny zarodnik pędzlaka Penicillium notatum przypadkowo ...
SŁODKO, A BEZ GRZECHU
MAGDALENA FIKUS Wrzesień 1997
Wiele roślin tropikalnych wytwarza pewne słodkie w smaku białka. Należą do nich taumatyna (3000), jedyne białko znajdujące się już w sprzedaży jako środek słodzący, kurkulina (550), manibilina (100), pentadyna (500) i monellina (3000). Liczby w nawiasach ...
GENETYCZNI KOLONIZATORZY
TOMASZ ŁĘSKI Wrzesień 1997
MIKROORGANIZMY WYWOŁUJĄCE CHOROBĘ NISZCZĄCĄ UPRAWY SŁUŻĄ DZIŚ CZŁOWIEKOWI DO PRODUKCJI ULEPSZONYCH GENETYCZNIE ROŚLIN. Drobnoustroje z rodzaju Agrobacterium do perfekcji opanowały sztukę "kolonizacji genetycznej" - wprowadzania własnych genów ...
WINO GENETYKÓW
MAGDALENA FIKUS Sierpień 1997
Fot. H. Kuglarz Smak i aromat wina zależą m.in. od rodzaju kwasów organicznych, powstałych w wyniku fermentacji alkoholowej. Na skład kwasów z kolei niebagatelny wpływ ma gatunek winorośli i klimat, w jakim rosła. Smak kwaśny warunkują głównie kwasy ...
MINIMALISTA Z GŁĘBIN
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 1997
Załoga batyskafu Alvin badająca atlantyckie głębiny na południowy wschód od Azorów odkryła w wodach hydrotermalnych nieznany nauce organizm. Wydawałoby się, że życie w tak ekstremalnym środowisku: 3650 m pod powierzchnią oceanu oraz w temperaturze 90-113o ...
UWAGA! WIRUS
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Czerwiec 1997
Fot. A. i W. Bilińscy Do tej pory salicylan metylu- olejek eteryczny otrzymywany z rosnącej na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej gauterii - stosowany na różnego rodzaju dolegliwości, znany był głównie pod nazwą handlową wintergreen oil. Najnowsze ...
PIWO RAZ!
MAGDALENA FIKUS Kwiecień 1997
Trudno byłoby przekonać browarnika, że współczesna biotechnologia może jeszcze coś istotnego wnieść, aby polepszyć produkt jego pracy - piwo. Bądź co bądź metody te opracowywano ponad 5 tys. lat. A jednak dwóch badaczy zatrudnionych w duńskiej firmie ...
WIOSENNE GRZYBOBRANIE
WIKTOR PAWŁOWSKI Kwiecień 1997
PRAWIE WSZYSCY LUBIMY ZBIERAĆ GRZYBY.NIESTETY, CORAZ RZADZIEJ WRACAMY Z LASU, NIOSĄC PEŁNE KOSZE. JAK WIĘC POZOSTAĆ ZAPALONYM GRZYBIARZEM, NIE DOŚWIADCZAJĄC ZAWODU MIERNYCH ZBIORÓW? Jest na to prosta rada. Zamiast jesienią, wybierzmy się na grzyby wiosną ...
CZY OCEANY ZAWIODĄ?
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Marzec 1997
Na szczęście natura łagodzi skutki naszych poczynań. Każdego roku w oceanach "topi się" znaczna ilość dwutlenku węgla. Ten oczyszczający atmosferę proces może jednak osłabnąć. W dotychczasowych modelach klimatycznych naukowcy zakładali, że ...
DROŻDŻE W KOMPUTERZE
JACEK SKAŁA Styczeń 1997
BIOLOGICZNYM WYDARZENIEM ROKU 1996 BYŁO NIEWĄTPLIWIE ZAKOŃCZENIE PROGRAMU SEKWENCJONOWANIA GENOMU DROŻDŻY. POZNALIŚMY W TEN SPOSÓB PIERWSZY PEŁNY "PRZEPIS" NA ORGANIZM EUKARIOTYCZNY. Fot. INTERNET Kto z nas nie widział, jak rośnie ciasto, ...
EKSTREMOFILE
MAGDALENA FIKUS Grudzień 1996
Jednym z cudów życia są setki, ba, tysiące reakcji zachodzących stale i jednocześnie w każdej żywej komórce. Co więcej, ku zdumieniu i zazdrości technologów odbywa się to w temperaturze bliskiej otoczeniu i pod atmosferycznym ciśnieniem. Niewiele procesów ...
CHOLERNE BAKTERIE
MAGDALENA FIKUS Grudzień 1996
Naukowców od lat nurtuje zagadka: co sprawia, że zazwyczaj nieszkodliwi mieszkańcy wód, bakterie Vibrio cholerae, nagle nabierają cech chorobotwórczych, powodując jedną z przysłowiowych plag trapiących ludzkość. Od 1870 roku naliczono już 7 światowych ...
SZCZYPTA MYKOGASTRONOMII
PIOTR DASZKIEWICZ Październik 1996
Lubimy grzyby zbierać, lubimy je jeść. Istnieje nawet dziedzina wiedzy zwana mykogastronomią, zajmująca się stosowaniem ich w kuchni. NajsmaczniejszeNiektórzy próbują negować naukowy status mykogastronomii, mimo że zajmowali się nią niemal wszyscy mykolodzy ...
CORAZ WIĘCEJ GENÓW ...
MAGDALENA FIKUS Październik 1996
Sekwenatorzy - ludzie, których pasją jest poznawanie sekwencji nukleotydów w DNA, mają istotne powody do zadowolenia. W prywatnej firmie biotechnologicznej Human Genome Sciences (HGS) zakończono oznaczanie całkowitej sekwencji DNA coraz groźniejszej ...
SZANSA NA LEPSZĄ WODĘ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Wrzesień 1996
Wody powierzchniowe, a czasami także głębinowe strefy umiarkowanej zawierają duże ilości związków organicznych - naturalnej pożywki mikroorganizmów. Jeśli taka woda ma być używana do picia, powinna zostać poddana chlorowaniu lub ozonowaniu. W wyniku ...
OWADY JAKO ROZNOSICIELE ZARAZKÓW
ZYGMUNT SZYMANOWSKI Wrzesień 1996
WRZESIEŃ 1926 ROKU (...) Dawno minęły te czasy, gdy wyobrażano sobie bakterje, bujające stale w powietrzu i przenoszące w ten sposob zarazek, dziś wiemy, że tak nie jest. (...) Wszyscy wiemy, jaką rolę w życiu codziennem odgrywają muchy, jak trudno ...
SROMOTNIK LUBI CYWILIZACJĘ
WIKTOR PAWŁOWSKI Wrzesień 1996
Zwykło się uważać, że człowiek zmienia środowisko niekorzystnie dla przyrody. Tymczasem zdarza się, iż w warunkach wydawałoby się skrajnie nieprzychylnych pojawiają się żywe organizmy. Przykładem jest sromotnik fiołkowy Phallus hadriani Vent.: Pers. ...
WSZYSTKIEMU WINNE BAKTERIE?
JOANNA NURKOWSKA Sierpień 1996
Jednym z problemów trawiących współczesny sport jest doping, czyli sztuczne zwiększanie możliwości organizmu za pomocą rozmaitych środków chemicznych. Choć wszyscy wiedzą o zgubnych skutkach takiego procederu pokusa jest zbyt silna, aby zaufać rozsądkowi. ...
ZABÓJCA W KAPELUSZU
RYSZARD FELDMAN Sierpień 1996
Nadszedł już czas grzybobrania. Wkrótce wyruszą do lasu tłumy grzybiarzy, szukając prawdziwków, gąsek, maślaków, a nawet rydzów. Niebawem pojawią się pierwsze doniesienia o zatruciach grzybami. Jak truje muchomor sromotnikowy?Jak pozbyć się trucizny?Sromotnik ...
O GRZYBIE-DZIWAKU
FELIKS TEODOROWICZ Sierpień 1996
SIERPIEŃ 1926 ROK Jest to, pospolity u nas (zresztą wszędzie, niejadalny prawie), ale i niejadowity: smardz cuchnący (Phallus impudicus), wyobrażony tu na rys. I teraz - t.j. w okresie dojrzewania (...) porowaty trzon, zgnieciony dotąd w wewnętrznem ...
CO MOŻNA ZOBACZYĆ W GLINIE
JAN KOZUBOWSKI Sierpień 1996
Bardzo wiele, jeśli użyć mikroskopu. Ukazuje on szczątki mikroorganizmów żyjących wiele milionów lat temu. Niektóre z nich są zadziwiająco regularne. To fragmenty szkielecików okrzemek żyjących niegdyś w wodach mórz, rzek i jezior. Po śmierci opadają ...
NA CUDZY KOSZT
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Maj 1996
Tajemnicę mikoryzy - związku roślin wyższych i grzybów - skrywa ziemia.Dopiero pod jej powierzchnią można obejrzeć korzenie pokryte mufką - grubymkołnierzem splątanych strzępek grzybni. Wiele leśnych drzew nie mogłobyżyć bez mikoryzy. Polega ...
KILKA PYTAŃ
MAREK W. KOZŁOWSKI Marzec 1996
Chciałbym zadać kilka pytań, choć mogą one brzmieć niepoważnie: Dlaczegoowady, takie jak muchy zaczynają krążyć pod lampą kreśląc kręgi i różnezawijasy? Czy obierają sobie żyrandol jako punkt odniesienia, albo wyczuwają,że jest to obiekt równo oddalony ...
ZAGADKA ŚWIECĄCYCH BAKTERII
MARTA BEBŁOWSKA-WRZOSEK MAŁGORZATA KŁOSZEWSKA Marzec 1996
Większość bakterii luminescencyjnych żyje w oceanach. Występują tam jako symbionty, pływają swobodnie w toni wodnej, bądź rosną jako saprofity na ciałach martwych ryb i skorupiaków. Na przykład można je zaobserwować, jeśli zostawimy do zaśmiardnięcia ...
ŚWIATEŁKA ŻYCIA I ŚMIERCI\LUMINESCENCJA GRZYBÓW
MARTA BEBŁOWSKA-WRZOSEK Marzec 1996
Grzyby i UV Co czeka nas w lesie po wieczornej ulewie? Jakich przeżyć może dostarczyćnam puszcza po zmroku, gdy wokół ciemność "choć oko wykol"? Może się zdarzyć, że błądząc po lesie w środku nocy, zobaczymy nagle intensywniezielonkawo-niebieskie ...
PŁODNY JAK KRÓLIK?
MAGDALENA FIKUS Luty 1996
Wydawałoby się, że tzw. problem australijskich królików został już rozwiązywany. Okazuje się jednak, że nadal nie wiadomo, jak opanować plagę mnożących się szybko kłapouchów. W Australii żyje obecnie około 300 mln królików, zjadających rocznie trawę ...
JAK ŻYĆ Z 470 GENAMI?
MAGDALENA FIKUS Styczeń 1996
W 1995 roku genetyka molekularnaprzekroczyła kolejną granicę: po raz pierwszy oznaczono pełną sekwencjęnukleotydowągenomów dwu mikroorganizmów: Haemophilus influenzae i Mycoplasma genitalium. Oznaczenie sekwencji nukleotydowej genomu, to innymi słowami ...