Twoja wyszukiwarka

Dział - NAUKI O ŻYCIU
Kategoria - ZWIERZĘTA I HODOWLA
SYGNAŁY - WSZĘDZIE TYLKO PSZENICA
PIOTR KOSSOBUDZKI Grudzień 2001
Dramatycznie zmniejsza się liczba odmian roślin uprawnych i zwierząt hodowlanych. Najnowsze dane FAO (Organizacji ds. Żywności i Rolnictwa przy ONZ) wykazują, że każdego tygodnia bezpowrotnie znikają dwie rasy zwierząt. Aż 1350 z nich stoi na progu ...
SYGNAŁY - SŁONIOWY EKSPORT
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Grudzień 2001
Republika Południowej Afryki rozpoczęła w październiku br. akcję przesiedlania tysiąca słoni z Parku Narodowego Krugera do sąsiedniego Mozambiku. Uroczystości związane z przekraczaniem granicy przez pierwsze stado, złożone z 40 zwierząt, zaszczycił były ...
SYGNAŁY - BITWA O LIŚCIE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Grudzień 2001
Czy gąsienice potrafią się dogadać? Wydawałoby się, że tłuste gąsienice, flegmatycznie pochłaniające liście, nie należą do konfliktowych stworzeń. Jednak przekonanie to jest z gruntu fałszywe. Spotkanie dwóch larw motyla z północnoamerykańskiego gatunku ...
SZYMPANS - MAŁPA Z KULTURĄ
MAGDALENA ŁUKASIK Grudzień 2001
Szympansy uprawiają politykę. Tworzą też własną kulturę: mają swoje upodobania i zwyczaje, które przekazują z pokolenia na pokolenie. Pytanie, czy zwierzęta mają kulturę, jest podobne do tego, czy kura umie fruwać. Ptak ten nie ma takich zdolności ...
PTASIE WIZYTÓWKI
WIKTOR PAWŁOWSKI Październik 2001
Obrączka na nodze ptaka jest dla nas czymś zupełnie zwyczajnym. W filmie "Pan Tadeusz" nad wojskami Napoleona przelatuje nawet oznakowany bocian. Cóż, musiał chyba podróżować w czasie... Masowe zakładanie obrączek rozpoczęło się zaledwie sto ...
SYGNAŁY - ŚWIŃSKI DOWCIP
GRZEGORZ NALEPA Październik 2001
Świnie mają dobrze rozwinięty układ limbiczny, czyli tę część mózgu, która kontroluje uczucia i emocje. Zwierzęce modele chorób człowieka pozwalają naukowcom lepiej zrozumieć, co dzieje się w organizmie pacjenta. Nikogo już nie dziwią myszy chore na ...
SYGNAŁY - JEDNA PORA ROKU
MARZENNA NOWAKOWSKA Październik 2001
Dlaczego afrykańskie ptaki owadożerne żyją dłużej niż ich kuzyni z Europy? Takie pytanie zadał Will Peach z brytyjskiego British Trust for Ornithology po analizie ogromnej bazy danych, jaką stworzył w ciągu 16 lat dla drobnych ptaków śpiewających. Przy ...
SYGNAŁY - ALE BYCZA FRYZURA!
MARIA SUPRANOWICZ Wrzesień 2001
Byki mogą interesować ludzi nie tylko jako potencjalne befsztyki, czy też dlatego, że chorują na BSE. Niektórzy badacze obserwują ułożenie sierści na ich łbach i wysnuwają daleko idące wnioski. Toreador, który chciałby nacieszyć się zarobionymi podczas ...
SYGNAŁY - SZÓSTY ZMYSŁ FOKI
IRENA SZYMCZAK Wrzesień 2001
Zwęszyć ofiarę w dżungli czy na sawannie to żadna sztuka, ale czy można wytropić rybę pod wodą? Czy wiedzą Państwo, co to jest "ribbentrop"? Jest to jak powiadają żartem nurkowie ślad pozostawiony w wodzie przez płynącą rybę. Idąc takim śladem, ...
SYGNAŁY - GRZYBOBRANIE W MROWISKU
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 2001
Nie tylko ludzie zgłębiają tajemnice agrotechniki. Najlepszymi rolnikami wśród owadów są grzybiarki parasolowe - mrówki, które ciężko pracują na swą nazwę. Parasolowe, bo wycięte żuwaczkami kawałki liści niosą do gniazda niczym parasol nad głową. Grzybiarki ...
SYGNAŁY - PRA...PRAKLESZCZ
PIOTR KOSSOBUDZKI Lipiec 2001
Ród pasożytniczych krwiopijców ma naprawdę długą historię... W 1990 roku w bryle bursztynu przechowywanej w American Museum of Natural History w Nowym Jorku znaleziono kilka owadów, m.in. dobrze zachowanego kleszcza. Niedawno poproszono profesora Hansa ...
SYGNAŁY - TAMA DLA PRYSZCZYCY?
JERZY KITA Lipiec 2001
Naukowcy potrafią już odróżnić przeciwciała powstające w wyniku zarażenia pryszczycą od wytwarzanych po szczepieniu. W 1992 roku Europę uznano za rejon wolny od pryszczycy i wprowadzono zakaz szczepień. Chociaż szczepienia uodporniają zwierzęta przeciwko ...
SYGNAŁY - OSTATNIE LATA ORANGUTANÓW?
PIOTR KOSSOBUDZKI Lipiec 2001
Kolejny gatunek dużych zwierząt zagrożony wymarciem. Amerykańska organizacja Wildlife Conservation Society (WCS) ostrzega, że jeśli nie zostaną zatrzymane obecne trendy, za 10 lat na Ziemi może już nie być orangutanów. Analizy terenów północnej Sumatry ...
SYGNAŁY - EMERYTURA DLA... SZYMPANSÓW
BARBARA PRATZER Maj 2001
Na spokojną starość zasługują nie tylko ludzie. Kongres Stanów Zjednoczonych zdecydował się przeznaczyć 30 mln dolarów na zorganizowanie i utrzymanie rezerwatów dla szympansów niepotrzebnych już do badań naukowych. Problem jest poważny, bowiem w ośrodkach ...
PARSZYWA PRYSZCZYCA
JACEK NAROŻNIAK Maj 2001
Jeszcze nie uporaliśmy się z chorobą wściekłych krów, a tu - jak grom z jasnego nieba - spada na nas pryszczyca. W przeciwieństwie do gąbczastej encefalopatii, czyli BSE, pryszczyca stanowi jednak niewielkie zagrożenie dla człowieka. Wirus pryszczycy ...
SYGNAŁY - ROBAK W KORALACH
DW Maj 2001
Nie tylko ludzie myślą, jak zapewnić sobie dach nad głową i pełną spiżarnię... Wszystko ma swój początek nawet tak wielkie dzieła natury jak rafy koralowe muszą zaczynać od czegoś małego. Aby na wzburzanym przez prądy i fale dnie szelfu zaczęła powstawać ...
SYGNAŁY - NARODZINY NA HELU
MFJ Maj 2001
Młoda foka zwiastuje odtworzenie populacji u wybrzeży Polski. W Stacji Morskiej Uniwersytetu Gdańskiego na Helu przyszła na świat pierwsza foka szara w historii placówki. Nastąpiło to 25 lutego 2001 roku. Rodzicami są najstarsze w helskim stadzie foki ...
KOCHANIE POŁKNĄŁEM DZIECIAKI
MAREK ŻABKA Maj 2001
Większość z nas za wzór przykładnych rodziców uważa ptaki i ssaki. No, może jeszcze pszczoły, termity czy mrówki. Ale płazy? Czy ktoś słyszał o karmiącej, a tym bardziej o ciężarnej żabie? Płazy są jedną z najstarszych gromad kręgowców. To one około ...
SYGNAŁY - ZWIERZĘTA BEZ INSTYNKTU
DOROTA MIKOS Kwiecień 2001
Okresowy brak kontaktu z wrogiem może grozić wyginięciem gatunku. Zwierzęta, które przez długi czas przebywały w środowisku pozbawionym drapieżników, tracą instynkt obronny. Przestają reagować na odgłosy i zapachy zagrażających im gatunków. Tezę tę ...
SYGNAŁY - PŁETWĄ W ZĘBY
GRZEGORZ NALEPA Kwiecień 2001
Czy samo oglądanie przemocy sprawia, że stajemy się agresywni? Biolodzy zajmujący się zachowaniem wybranego gatunku ryb (tilapii mozambijskich) udowodnili, że nawet bierne oglądanie walki wpływa na produkcję męskich hormonów płciowych, które mogą ...
SYGNAŁY - GADATLIWE DELFINY
PIOTR KOSSOBUDZKI Marzec 2001
Czy można prowadzić monolog na dwa głosy? Badacze od dawna próbują określić, czy język delfinów jest skutecznym narzędziem komunikacji. Ostatnio opublikowano interesujące wyniki badań "mowy" delfinów butlonosych. Naukowców zaintrygowała ...
SYGNAŁY - ŻYWA LODÓWKA
GRZEGORZ NALEPA Marzec 2001
Karmić czy pilnować - oto jest pytanie? Para pingwinów królewskich pomaga sobie nawzajem w wysiadywaniu jajek. Kiedy matka je ogrzewa, ojciec wyrusza do oceanu, żeby się najeść. Po pewnym czasie rodzice zamieniają się rolami. W końcu wykluwają się pisklęta, ...
SYGNAŁY - RODZINNY OBIAD
PIOTR KOSSOBUDZKI Styczeń 2001
Jak uchronić przedstawicieli swojego gatunku przed drapieżnikami? Może ich... pozjadać? Kanibalizm występuje dość powszechnie wśród różnych gatunków zwierząt. Spotykany jest przede wszystkim wśród ryb, płazów i owadów. Zjedzenie swojego pobratymca może ...
SYGNAŁY - CHOROWITA ARYSTOKRACJA
PIOTR KOSSOBUDZKI Styczeń 2001
Rasowe psy cierpią na wiele chorób. Czy sytuację poprawi badanie DNA ich dzikich krewnych? Powszechnie wiadomo, że rasowe psy cierpią na wiele dolegliwości. Chcąc utrzymać pożądane cechy, zwierzęta krzyżuje się w obrębie małej grupy. Taka praktyka ...
JAK SÓJKA ZA MORZE
WIKTOR PAWŁOWSKI Październik 2000
Pokonują tysiące kilometrów. Kierują się położeniem gwiazd, polem magnetycznym, szumem morskich fal czy niezawodnym instynktem? Wędrujące ptaki od stuleci fascynują człowieka. Główne drogi migracji ptaków istnieją prawdopodobnie już od milionów lat. ...
LATAJĄCY MONARCHA
MAŁGORZATA SIWIŃSKA Sierpień 2000
Spotkania gromadzące koronowane głowy to dyplomatyczna codzienność. Czy jednak można sobie wyobrazić zlot milionów monarchów, którzy przybyli... na własnych skrzydłach? Aż trzy czwarte świata zwierząt stanowią owady, które zamieszkują kulę ziemską od ...
SYGNAŁY - ŁOSKOT PADAJĄCEGO ŚNIEGU
PIOTR KOSSOBUDZKI Lipiec 2000
Bombardowanie płatkami śniegu dokucza zwierzętom wodnym? Czy możecie wyobrazić sobie delikatne, puszyste płatki śniegu opadające powoli na jezioro? Doprawdy trudno o bardziej piękną i nastrojową scenę. Tymczasem dla zwierząt wodnych będzie to widowisko, ...
KRÓLEWSKIE PTAKI
KAZIMIERZ WALASZ Lipiec 2000
Z czym kojarzy się majestatyczny, biały łabędź? Zapewne nie z tradycyjnym wigilijnym posiłkiem... Tymczasem jeszcze sto lat temu łabędzie były w Anglii cenionym świątecznym przysmakiem. Mieszkańcy Wysp Brytyjskich słyną z przywiązania do tradycji. Jej ...
SYGNAŁY - ZWIERZĘTOM CORAZ CIEPLEJ
WOJCIECH MIKOŁUSZKO Czerwiec 2000
Coraz więcej zwierząt żyje na bakier z kalendarzem. Rosnąca średnia temperatura powoduje przesunięcie granic zasięgów zwierząt ku wyższym szerokościom geograficznym. Tak stało się na przykład z wieloma europejskimi gatunkami motyli, których powędrowały ...
SYGNAŁY - SAMCE LUBIĄ DUŻY ODWŁOK
PIOTR KOSSOBUDZKI Czerwiec 2000
Od dawna wiadomo, że to kobiety rządzą światem. A ich figura jest zawsze w cenie. Te dwie stare prawdy potwierdzili ostatnio amerykańscy entomolodzy. U ogromnej większości zwierząt na Ziemi zaloty spadają na głowę samca. Musi zrobić wszystko, żeby przypodobać ...
DRAPIEŻNIK DODA CI SKRZYDEŁ
KONRAD HAŁUPKA Maj 2000
Czy drapieżnik działa na korzyść swojej ofiary? Jakie są dobre strony bycia prześladowanym? Odpowiedź można znaleźć na biebrzańskich bagnach. Na podmokłych, biebrzańskich łąkach bardzo trudno ukryć się przed niebezpieczeństwem. Nic więc dziwnego, że ...
BEFSZTYK Z PRIONEM W TLE
RADZISŁAW KORDEK Styczeń 2000
Brytyjska wołowina znów ma wolny wstęp na rynki Europy. Czy to oznacza, że nie zagraża nam już choroba Creutzfeldta-Jakoba, będąca odpowiednikiem choroby szalonych krów u ludzi? W sierpniu ub.r. Komisja Europejska zniosła zakaz importu wołowiny z Wielkiej ...
TRADYCJA, TRADYCJA
JOANNA KOMOROWSKA Grudzień 1999
JEŻELI BOŻE NARODZENIE, TO OCZYWIŚCIE TRADYCYJNA WIGILIJNA WIECZERZA, KOLĘDY I ŚWIĄTECZNA CHOINKA. WŁAŚNIE PRZEKAZYWANE MIĘDZY POKOLENIAMI OBYCZAJE I OBRZĄDKI STANOWIĄ O NASZEJ, LUDZKIEJ WYJĄTKOWOŚCI. NOWE BADANIA DOWODZĄ TYMCZASEM, ŻE O CZYMŚ, CO PRZYPOMINA ...
GDZIE SIĘ CHOWASZ PIELĘGNICO?
DOROTA WROŃSKA Listopad 1999
ODKRYCIE GEOLOGÓW STAŁO SIĘ DLA BIOLOGÓW TRUDNĄ ZAGADKĄ, A JEJ ROZWIĄZANIE MOŻE ZREWOLUCJONIZOWAĆ WSPÓŁCZESNE TEORIE NA TEMAT EWOLUCJI GATUNKÓW. Fot. Fred Hoogervorst W Jeziorze Wiktorii - największym afrykańskim akwenie - żyje ponad 300 ...
OKOŃ, PIELĘGNICE I CZŁOWIEK
EWA MAKAŁA VAN DEN BERGEN Listopad 1999
CHYBA NIKT W NAJŚMIELSZYCH MARZENIACH NIE MÓGŁ PRZEWIDZIEĆ TEGO, CO NASTĄPIŁO W KILKADZIESIĄT LAT PO OSIEDLENIU W JEZIORZE JEDNEGO GATUNKU RYBY. Niestety, coraz częściej okazuje się, że ingerencja człowieka w przyrodę miewa dalekosiężne i opłakane skutki. ...
WŚCIEKLIZNA OD PTAKA
JAN MIODEK Październik 1999
W czerwcowym numerze "WiŻ" przeczytałem artykuł na temat wścieklizny. Ponieważnie tak dawno miałem nieprzyjemną przygodę, chciałbym zasięgnąć Państwarady. Kiedy szedłem wczesnym popołudniem przez Ogród Saski, zostałem zaatakowanyprzez dwa ...
ON, ONA I TA TRZECIA
MAREK W. KOZŁOWSKI Wrzesień 1999
Piękne krzewy kaliny koralowej można znaleźć zarówno w wielkomiejskich parkach, jak i w samym środku Puszczy Białowieskiej. I tu, i tam ma swoich zaprzysięgłych wrogów. Są nimi szarynki kalinówki (Galerucella viburni), niewielkie, sympatycznie wyglądające ...
PLUSKWIAKI POD LUPĄ
JERZY GUBERNATOR Sierpień 1999
Wśród pluskwiaków różnoskrzydłych można znaleźć bez liku owadzich "czarnych charakterów". Fascynujące są jednak ich barwy i niezwykłe obyczaje. W Polsce żyje 600 do 800 gatunków tych owadów, a na całym świecie około 50 tys. Ich charakterystyczną ...
ŚLIMAKI W CENIE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1999
Śluz wydzielany przez ślimaki słodkowodne i inne wodne organizmy może oczyszczać rzeki i jeziora z nadmiaru toksycznego glinu. Główną przyczyną zanieczyszczenia glinem są kwaśne deszcze, które sprawiają, że rozpuszczalne składniki związków glinu uwolnione ...
NA TROPIE PRUSAKA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Maj 1999
Prusaki zdradziły jedną ze swoich tajemnic, która może doprowadzić je do zguby. Amerykańscy naukowcy odkryli, że owady te wędrują po śladach swych pobratymców. A konkretnie wiedzie je niezidentyfikowana jeszcze substancja zawarta w ich odchodach, którą ...
GÓRSKIE BOBRY
ANDRZEJ CZECH Maj 1999
BÓBR - UTALENTOWANY INŻYNIER WŚRÓD ZWIERZĄT - PRZYWRACA BIESZCZADZKIEJ PRZYRODZIE UTRACONE BOGACTWO. Bieszczady widziały wiele eksperymentów: osuszanie torfowisk z zamiarem przekształcenia ich w żyzne, pszeniczne pola; budowanie obór dla tysięcy ...
NOWE OBLICZE BIOTECHNOLOGII
MAGDALENA FIKUS Kwiecień 1999
Świat świadomej ingerencji człowieka w geny, który jeszcze kilka lat temu, nawet najwybitniejszym biologom, wydawał się odległą fantazją, świat technologii stwarzających podstawy nowej cywilizacji, jest już w naszym bezpośrednim zasięgu, otacza nas powoli ...
HAREMY KORNIKA DRUKARZA
MAREK W. KOZŁOWSKI Kwiecień 1999
Kornik drukarz cieszy się złą sławą szkodnika lasów świerkowych. Larwy i dorosłe chrząszcze żerują pod korą drzew, a wygryzione przez nie kanały przerywają transport substancji odżywczych, co nieuchronnie kończy się śmiercią świerków. Szkody powodowane ...
LECZNICZE WIELBŁĄDY
MAGDALENA KAWALEC Marzec 1999
Wielbłądy mają wiele unikatowych cech, umożliwiających im przeżycie w ekstremalnych pustynnych warunkach; są też sprawy, z którymi zupełnie sobie nie radzą (np. nie potrafią przechodzić przez ucho igielne...). Wygląda jednak na to, że mogą być interesujące ...
GADÓW SPOSOBY NA ŻYCIE
PIOTR A. SZCZEPANIAK Luty 1999
PRZED MILIONAMI LAT GADY KRÓLOWAŁY W ZIEMSKIEJ FAUNIE. POTEM Z NIEZNANYCH PRZYCZYN WIELKIE DINOZAURY ZNIKNĘŁY, USTĘPUJĄC MIEJSCA SSAKOM. LICZNI PRZEDSTAWICIELE GADZIEJ GROMADY ZNALEŹLI JEDNAK MIEJSCE WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE. Swój sukces ta pradawna ...
KAWKA ALBINOS
ALOJZY CISZKIEWICZ Luty 1999
Ta dziwnie ubarwiona kawka została sfotografowana przy ruchliwej ulicy w centrum Sandomierza. Zwykle widujemy kawki z czarnymi piórami o niebieskawym połysku, tylko głowa tych ptaków z tyłu i boku jest siwa. Przyczyną powstawania anomalii w ubarwieniu ...
SERCE PROSTO OD ŚWINI
TOMASZ ŁĘSKI Styczeń 1999
ZWIERZĘCE NARZĄDY I TKANKI BĘDĄ JUŻ ZA KILKA LAT RUTYNOWO WSZCZEPIANE DZIESIĄTKOM TYSIĘCY PACJENTÓW ROCZNIE. NAUKOWCY OSTRZEGAJĄ, ŻE GROZI TO WYBUCHEM GLOBALNEJ EPIDEMII. Świnie hodowane w brytyjskiej firmie Imutran tylko z pozoru w niczym nie różnią ...
OSZUSTWO ZA CENĘ ŻYCIA
WAWRZYNIEC KOFTA Listopad 1998
PASOŻYTY, STOSUJĄC RÓŻNEGO RODZAJU STRATEGIE, STARAJĄ SIĘ OSZUKAĆ MECHANIZMY OBRONNE WYKORZYSTYWANYCH ORGANIZMÓW. Zjawisko pasożytnictwa jest bardzo stare. W komputerowych symulacjach procesu ewolucji, w których gatunkom odpowiadają programy komputerowe ...
WILK CHRONIONY W CAŁEJ POLSCE
ROBERT MYSŁAJEK Wrzesień 1998
Fot. Grzegorz Dróżdż W kwietniu br. minister ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa objął ochroną gatunkową wilka (Canis lupus). Tym samym zwieńczył wieloletnie starania o odpowiedni status tego drapieżnika. Zapis ten uczynił zadość również ...
CZERWONA ŚMIERĆ
PAWEŁ WERNICKI Wrzesień 1998
Czasami inspirację do pracy naukowej można znaleźć w damskiej torebce. Prowadzone przez amerykańskie ministerstwo rolnictwa badania nad szminkami zaowocowały intrygującym i potencjalnie praktycznym odkryciem. Okazało się, że zawarty w szmince czerwony ...
LOSY POLSKICH PŁAZÓW
PIOTR SURA MARIUSZ RYBACKI Sierpień 1998
Płazy wymierają także w naszym kraju. Trudno jednoznacznie określić skalę tego zjawiska. Badania porównujące liczebność tej grupy zwierząt prowadzone są bardzo rzadko i niestety na niewielkich obszarach. Wiemy jednak, że w Puszczy Niepołomickiej pod ...
ŻÓŁWIE ŁZY OMYWAJĄ ZŁOTE PLAŻE OCEANII
PAWEŁ GAŁKA Sierpień 1998
Oceania, uznawana za raj na Ziemi, od dawna oczarowuje turystów błękitem lagun i złotem piasków plaż, a także życzliwością tubylców żyjących na styku nowoczesności i cywilizacji pierwotnej. Aż trudno uwierzyć, że i w tej oazie spokoju rozgrywa się wytoczona ...
WIELORYBY I WIELORYBNICTWO
LESZEK SOLSKI Lipiec 1998
CZY WIELORYBY MAJĄ SZANSĘ PRZETRWAĆ W KONFRONTACJI Z CZŁOWIEKIEM? PRÓBY ICH OCHRONY NADAL ZAWODZĄ. Wieloryby są jednym z największych osiągnięć ewolucji. To naturalne dzieła sztuki, które przez ponad 50 mln lat panowały w morzach. A potem pojawił się ...
ZAZDROŚĆ W PTASICH PIÓRKACH
PAWEŁ KOZŁOWSKI Maj 1998
Fot. Grzegorz i Tomasz Kłosowscy Zazdrość to problem nie tylko ludzki. Samce trzciniaków (Acrocephalus arundinaceus) - dość pospolitych ptaków z rodziny pokrzewkowatych, zamieszkujących trzcinowiska -- mogą mieć po kilka partnerek gniazdujących ...
POCHODZENIE SMOKÓW
JACEK BALERSTET Kwiecień 1998
SMOKI - OBECNIE JUŻ BARDZO RZADKA I WYMIERAJĄCA GRUPA GADÓW - TOWARZYSZYŁY CZŁOWIEKOWI OD NIEPAMIĘTNYCH CZASÓW, A ZE WZGLĘDU NA SWÓJ WYGLĄD I WOJOWNICZE CECHY CHARAKTERU WYWIERAŁY ZAWSZE SILNY WPŁYW NA LUDZKĄ WYOBRAŹNIĘ. STAŁY SIĘ STWORZENIAMI ...
SZÓSTY ZMYSŁ
JOANNA KOMOROWSKA Kwiecień 1998
Już od lat wiadomo, że pewne organizmy, a wśród nich wiele ptaków oraz niektóre owady, potrafią odczuwać zmiany pola magnetycznego i wykorzystują tę umiejętność podczas nawigacji. Jak dotąd, nikt jednak nie był w stanie wykazać, jak ten proces zachodzi. ...
W PREZENCIE OD EGOISTY
JOANNA KOMOROWSKA Marzec 1998
W SPOŁECZNOŚCIACH LUDZKICH OFIAROWYWANIU PODARUNKÓW TOWARZYSZY, ZDAWAŁOBY SIĘ, RADOSNA BEZINTERESOWNOŚĆ. WŚRÓD AMERYKAŃSKICH WOJSIŁEK, ANTARKTYCZNYCH PINGWINÓW ADELI ORAZ AFRYKAŃSKICH SZYMPANSÓW SPRAWA MA SIĘ JEDNAK ZGOŁA INACZEJ. Upominki są dla nas ...
NOWA KOLONIA PODKOWCÓW
ROBERT MYSŁAJEK Marzec 1998
Fot. R.W. Mysłajek Spośród 21 gatunków nietoperzy występujących w Polsce jedynie dwie należą do rodziny podkowcowatych (Rhinolophidae), pozostałe to przedstawiciele mroczkowatych (Vespertilionidae). Podkowce można spotkać wyłącznie w południowej części ...
SPARTAŃSKIE WYCHOWANIE
MAGDALENA PECUL Marzec 1998
Fot. Internet Małe pingwiny Adeli mają ciężkie życie. Wykluwają się na Antarktydzie, najbardziej niegościnnym kontynencie świata, w gnieździe, na które składa się kilka ułożonych na śniegu kamieni. Później podrośnięte już pisklęta spędzają długie ...
CZY KARBOŃSKIE PŁAZY BYŁY DINOZAURAMI?
KAROL SABATH Luty 1998
Nowa fala dinomanii związana z wejściem na ekrany kinowe filmu Zaginiony Świat nie zaowocowała u nas wysypem książek na temat dinozaurów. Wyjątkiem jest 31 tom serii Co i jak wrocławskiego wydawnictwa ATLAS, zatytułowany Dinozaury. Barwna szata graficzna, ...
CZY EKSPERYMENTOWAĆ NA ZWIERZĘTACH
MAGDALENA FIKUS JOANNA NURKOWSKA Styczeń 1998
DOŚWIADCZENIA NA ZWIERZĘTACH NIGDY NIE WZBUDZAŁY TAK WIELKICH EMOCJI JAK DZISIAJ. NIEZALEŻNIE OD OGRANICZEŃ PRAWNYCH I DOBREJ WOLI NAUKOWCÓW, NIE DA SIĘ UNIKNĄĆ TAKICH PRAKTYK. CO ZROBIĆ, BY JAK NAJMNIEJ ZWIERZĄT SKŁADAŁO OFIARĘ ŻYCIA NA OŁTARZU NAUKI, ...
GENETYCZNE KORALIKI
MAGDALENA FIKUS Styczeń 1998
PO DWUDZIESTU LATACH BADAŃ UJAWNIONO INTYMNĄ STRUKTURĘ NUKLEOSOMU. Przez kilkadziesiąt lat, które upłynęły od odkrycia struktury podwójnej helisy DNA (1952), pozostawało zagadką, w jaki sposób DNA, który na przykład w naszych komórkach mierzy około ...
WITAJ DOLLY
JACEK MODLIŃSKI Styczeń 1998
WIELU OSOBOM, A Z CAŁĄ PEWNOŚCIĄ BIOLOGOM, ROK 1997 KOJARZYĆ SIĘ BĘDZIE Z DOLLY, NAJSŁYNNIEJSZĄ NIEWĄTPLIWIE PRZEDSTAWICIELKĄ OWCZEGO RODU. Dolly jest pierwszym ssakiem, który powstał dzięki sklonowaniu dorosłego osobnika (patrz: "WiŻ" nr ...
PAN ĆMA SZUKA ŻONY
JOANNA KOMOROWSKA Styczeń 1998
Co może być ważniejsze od tężyzny fizycznej i długiego życia? Dla ćmy z gatunku Plodia interpunctella jest to niewątpliwie powiększenie szans na rozprzestrzenienie własnego materiału genetycznego. Według Matthew Gage'a z University of Liverpool w Wielkiej ...
ŚLEPI ROGACZE A EWOLUCJA
JACEK KNIAŹ Grudzień 1997
Naukowcy już od lat zastanawiają się nad prawdopodobnymi przyczynami wymarcia jelenia olbrzymiego - plejstoceńskiego przeżuwacza o gigantycznym porożu osiągającym rozpiętość ponad 3 m. Jedna z hipotez skupia się na obniżonej przeżywalności właścicieli ...
RYZYKOWNA OZNAKA ZDROWIA
BOGDAN MIŚ Grudzień 1997
Długie ciosy spotykane u samców słoni azjatyckich świadczą o ich dobrym zdrowiu. Niestety, one właśnie są łakomym kąskiem dla kłusowników, którzy tym samym eliminują osobniki o najwartościowszych genach. Przeprowadzone przez hinduskich naukowców badania ...
ZAMROŻONE ZOO
MAGDALENA PECUL Grudzień 1997
Coraz więcej gatunków zwierząt zagrożonych jest wyginięciem. Dla wielu z nich jedyną szansą przetrwania są ogrody zoologiczne. Niektóre zwierzęta jednak nie rozmnażają się w niewoli i wtedy na pomoc przychodzą techniki sztucznego zapłodnienia, wykorzystujące ...
PTASI INTELEKTUALIŚCI
JOANNA KOMOROWSKA Listopad 1997
POZOSTAWIONA U WETERYNARZA PAPUGA KRZYCZY ROZDZIERAJĄCO DO ODCHODZĄCEJ OPIEKUNKI: CHODŹ TU, KOCHAM CIĘ, PRZEPRASZAM, CHCĘ WRACAĆ! MYŚLICIE, ŻE TO PRZYPADEK? NIE! PTAKI SĄ INTELIGENTNIEJSZE NIŻ POWSZECHNIE SIĘ SĄDZI... Człowiek współczesny uwielbia wszelakie ...
NOSOROŻCE NA SPRZEDAŻ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Listopad 1997
DO KOGO NALEŻĄ ŚWIATOWE BOGACTWA PRZYRODY? KTO POWINIEN ROZSTRZYGAĆ SPORY WYNIKAJĄCE Z, CZĘSTO SPRZECZNYCH, INTERESÓW ŻYJĄCYCH NA TYM SAMYM TERENIE LUDZI I DZIKICH ZWIERZĄT? Czarny Ląd dawno przestał być bezkresną ostoją dzikiej przyrody. Olbrzymie ...
MAŁPA POTRAFI
MARZENNA NOWAKOWSKA Listopad 1997
Fot. Tim Knight, Amsterdam, Internet Wygląda na to, że coraz mniej różni nas od zwierząt. Wiemy już, że inni przedstawiciele naczelnych używają narzędzi, stosują rośliny jako środki lecznicze i prawdopodobnie posługują się jakąś formą języka. Obecnie ...
PTASI WĘCH
MARZENNA NOWAKOWSKA Październik 1997
Brytyjscy badacze odkryli, że zapach wydzielany przez trujące owady może być środkiem zniechęcającym ptaki do pożywienia się nimi. A niegroźne insekty mogą wykorzystywać przezorność napastników, wytwarzając podobne ostrzegawcze zapachy. Już od jakiegoś ...
NAJSTARSZY PRZYJACIEL
JOANNA NURKOWSKA Wrzesień 1997
Fot. Internet Zdaniem genetyków, przyjaźń człowieka z psem ma znacznie dłuższą historię niż można by sądzić na podstawie badań archeologicznych. Najstarszy dowód na nasze partnerstwo - psiopodobny szkielet znaleziony w miejscu pochówkowym - pochodzi ...
PRZYBYŁO ŻÓŁWI
PIOTR A. SZCZEPANIAK Wrzesień 1997
Fot. Internet/Diputació de Girona 12 czerwca br. na terenie nadleśnictwa Sobibór w województwie chełmskim wypuszczono do środowiska naturalnego 20 młodych żółwi błotnych (Emys orbicularis). Zwierzęta przyszły na świat dzięki herpetologom z wrocławskiej ...
STRZEŻ SIĘ KLESZCZA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1997
Ani jego wygląd, ani obyczaje nie budzą sympatii. Żyje na cudzy koszt, żywiąc się krwią, głównie ssaków. Cierpliwością niewielu może mu dorównać - czekając na żywiciela, potrafi trwać w stanie odrętwienia nawet dwa lata. Wytrzymałość na głód zwiększa ...
JAK LATAJĄ ZWIERZĘTA?
JANUSZ PIECHNA Sierpień 1997
SZYBUJĄCE WYSOKO PTAKI FASCYNOWAŁY LUDZI JUŻ OD ZARANIA DZIEJÓW. ALE TYLKO NIELICZNI PRÓBOWALI DOWIEDZIEĆ SIĘ, NA CZYM POLEGA FENOMEN UNOSZENIA SIĘ ZWIERZĄT W POWIETRZU. Jednym z pierwszych, który przyglądał się racjonalnie lataniu zwierząt, był Leonardo ...
KTO PIERWSZY TEN LEPSZY?
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1997
Fot. Grzegorz i Tomasz Kłosowscy Z pomocą człowieka bobry powoli wracają tam, gdzie dawno temu zostały przezeń wytępione. Żyją już na coraz większych obszarach Europy i w coraz większej liczbie krajów. W Holandii zoolodzy prowadzący akcję osiedlania ...
PTAKI BEZ "PTASZKÓW"
JOANNA NURKOWSKA Lipiec 1997
Przed milionami lat prącie było atrybutem wszystkich ptasich samców, dziś występuje ono jedynie u męskich przedstawicieli 3% gatunków tych zwierząt. Tak powszechna utrata męskości musi mieć jakieś ewolucyjne uzasadnienie, dawać przewagę w grze o pozostawienie ...
A JEDNAK NAJSZYBSZY
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 1997
Fot. Internet Jak się niedawno okazało, gepard został okrzyknięty najszybszym zwierzęciem lądowym na podstawie błędnego pomiaru. Po raz pierwszy oceniano jego sprinterskie możliwości w roku 1965. Miał biec z prędkością 114 km/h. Wkrótce jednak wyszło ...
KRAB KWIATOŻERCA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Czerwiec 1997
Fot. Archiwum Codziennie rano kraby Metasesarma rubripes z rodziny Grapsidae mozolnie wspinają się w górę pni drzew tropikalnego, brazylijskiego lasu. Gnane głodem docierają na wysokość nawet 4 m. Trudy tej wspinaczki nagradzają kwiaty epifitów z ...
UCZŁOWIECZANIE MAŁPY
JOANNA KOMOROWSKA Czerwiec 1997
ZDOLNOŚĆ DO POSŁUGIWANIA SIĘ MOWĄ MIAŁA BYĆ WEDŁUG KARTEZJUSZA TYM, CO NADAJE CZŁOWIEKOWI JEGO UNIKATOWY STATUS WŚRÓD MIESZKAŃCÓW ZIEMI. NAJNOWSZE BADANIA NAD ZDOLNOŚCIAMI JĘZYKOWYMI MAŁP CZŁEKOKSZTAŁTNYCH WYDAJĄ SIĘ JEDNAK PRZECZYĆ TEMU HOMOCENTRYCZNEMU ...
ZALETY TŁOKU
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Czerwiec 1997
Fot. Internet W upalny dzień sama myśl o tym, że istnieją zwierzęta, które - nie tłocząc się - nie mogłyby przetrwać jako gatunek, jest trudna do zniesienia. A jednak. Największy z pingwinów - pingwin cesarski - dokonuje heroicznych wysiłków, by ...
ZJADLIWY OBIADEK
JOANNA KOMOROWSKA Czerwiec 1997
Ichneumony (zwane inaczej mangustami) - niewielkie ssaki należące do rodziny łaszowatych - są w stanie połakomić się nawet na tak niebezpieczny kąsek jak okularnik. Ci osławieni pogromcy węży polegają przy tym nie tylko na swej bystrości oraz szybkości ...
SUKCES W OWCZEJ SKÓRZE
MAGDALENA FIKUS JOANNA NURKOWSKA Maj 1997
KTO DZIŚ NIE SŁYSZAŁ O SKLONOWANIU OWCY? WYDARZENIE TO PORÓWNYWANO DO ZŁAMANIA KODU GENETYCZNEGO, PIERWSZEGO LOTU W KOSMOS, CZY WYNALEZIENIA KOMPUTERA OSOBISTEGO. CO NAPRAWDĘ STAŁO SIĘ W SZKOCJI? JAKIE JEST RZECZYWISTE ZNACZENIE TEGO FAKTU? Zawsze wiedziałem, ...
PTASIE DZIECIŃSTWO
WIKTOR PAWŁOWSKI Maj 1997
DOOKOŁA WIOSNA W PEŁNI. WŁAŚNIE TERAZ W WIĘKSZOŚCI PTASICH GNIAZD POJAWIAJĄ SIĘ PISKLĘTA. JEDNE ZARAZ PO WYKLUCIU OPUSZCZAJĄ GNIAZDO, INNE POZOSTAJĄ W NIM I Z OTWARTYMI DZIOBAMI, WZNIESIONYMI NA DŁUGICH, CHWIEJNYCH SZYJACH, NATARCZYWIE WOŁAJĄ O POKARM. Narodziny ...
PO LEKTURZE "PRZEPEŁNIONEJ ARKI"
EUGENIUSZ FILIPOWICZ Maj 1997
Lektura artykułu Przepełniona arka ("WiŻ" nr 12/96) napełnia smutkiem. Trzykrotne podwojenie grożące ludzkiej populacji w okresie najbliższego stulecia (wzrost z obecnych 6 mld osobników do 12, 25 i 50 mld w ciągu trzech trzydziestokilkuletnich ...
KENIJSKI MALARZ DZIKICH ZWIERZĄT ...
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Kwiecień 1997
* Kenijski malarz dzikich zwierząt wybrał oryginalny sposób na uświadomienie swym krajanom wartości rodzimej przyrody. Wytwarza papier ze słoniowego łajna. Wzorując się na sposobach produkcji papirusu w starożytnym Egipcie, opracował szybką i nieskomplikowaną ...
PODEJRZANE W AMAZONII
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Kwiecień 1997
Wśród ptaków i ssaków samce i samice często łączą się w pary, by wspólnie sprawować opiekę nad swym potomstwem. Do grona troskliwych rodziców można także zaliczyć małe, jaskrawo ubarwione żabki drzewołazy zamieszkujące wilgotne lasy równikowe oraz mgielne ...
UWOLNIĆ ORKI
LESZEK SOLSKI Marzec 1997
TE WIELKIE MORSKIE DRAPIEŻNIKI UWAŻANO KIEDYŚ ZA OKRUTNE BESTIE, BEZWZGLĘDNYCH I PRZERAŻAJĄCYCH MYŚLIWYCH. BLIŻSZE KONTAKTY, A NAWET PRZYJAŹNIE MIĘDZY LUDŹMI I ORKAMI ROZBUDZIŁY ZAINTERESOWANIE TYMI ZWIERZĘTAMI. STRACH I NIECHĘĆ ZASTĄPIŁ PODZIW DLA ICH ...
ANTYKONCEPCJA DLA SŁONI
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Marzec 1997
Rezerwaty i parki narodowe RPA trzeszczą w szwach. Dużym problemem są szybko rozmnażające się słonie, obdarzone stosownym do swych rozmiarów apetytem. Dorosły samiec potrzebuje dziennie około 300 kg pokarmu, samica zaś 170 kg. W porze deszczowej gustują ...
GDZIE PTAKI ZIMUJĄ
WIKTOR PAWŁOWSKI Luty 1997
KTÓREŻ ZE ZWIERZĄT MOŻE WIEŚĆ SWOBODNIEJSZY ŻYWOT NIŻ PTAK? WIOSNĘ ŚPIEWEM OBWIESZCZA, LATO Z WIATREM PRZEFRUWA, BY WRAZ Z NADEJŚCIEM CHŁODÓW ODLECIEĆ ZA SŁOŃCEM GDZIEŚ NA POŁUDNIE, DO CIEPŁYCH KRAJÓW. Takie idylliczne wyobrażenie ptasiego losu niezupełnie ...
SMUTEK POCHMURNEGO DNIA
BRONISŁAW CYMBOROWSKI Grudzień 1996
Światło jest nie tylko nośnikiem informacji o kształtach i barwach otaczającego nas świata. Wyznacza ono także rytmy biologiczne wszystkich żywych organizmów. Od światła do gazuMózgowe "oko" Człowiek współczesny cierpi na brak światła. Coraz ...
PRZEPEŁNIONA ARKA
LESZEK SOLSKI Grudzień 1996
W czasie, jaki poświęcisz Czytelniku na przeczytanie tego artykułu, zostanie wycięte 500 ha lasu tropikalnego, a przynajmniej dwa gatunki zwierząt bezpowrotnie znikną z powierzchni Ziemi. Ile zwierząt zachować?Specjalność gepardPolskie śladyDurrell ...
AFRYKAŃSKIE DINOZAURY
KAROL SABATH Grudzień 1996
Na przełomie stuleci ogromnym rozgłosem cieszyły się wyprawy do Afryki po olbrzymie szkielety jurajskich dinozaurów. Największego, wysokiego na 12 metrów brachiozaura - przywieziono do Berlina z ówczesnej Niemieckiej Afryki Wschodniej. Późniejsze, równie ...
GALIMATIAS Z TARANTULAMI
WOJCIECH STARĘGA Listopad 1996
Niewiele jest równie znanych i otoczonychzłą sławą pająków,co ten oto ptasznik często mylnienazywany tarantulą.Tymczasem gdzietarantulom do niego... Prawdziwe tarantule są dość dużymi (25-35 mm długości ciała) pająkami-pogońcami (Lycosidae) występującymi ...
JAK WYTRZYMAĆ Z WŁASNYM DZIECKIEM
JOANNA NURKOWSKA Listopad 1996
Pierwszym, a równocześnie podstawowym pokarmem młodych ssaków jest mleko, wytwarzane wyłącznie przez organizm ich matek. Naukowcy poznali już dość dobrze mechanizm tej mlecznej produkcji. Uczestniczy w niej wiele czynników, m.in. prolaktyna. Hormon ten ...
ŚLADY PO WALCE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Listopad 1996
Przeważa opinia, że duet roślina - owad współgra od 125 mln lat, odkąd na Ziemi pojawiły się rośliny kwiatowe. Najprawdopodobniej poszukujące pokarmu owady przyspieszyły powstanie kwiatów oferujących im w nagrodę za przeniesienie pyłku słodki nektar. ...
ZAGROŻONE MACIERZYŃSTWO
JOANNA NURKOWSKA Listopad 1996
Radość z pokonania białaczki u małej dziewczynki przyćmiewa fakt, że zastosowana chemioterapia najczęściej niszczy jajniki, co skazuje ją na bezpłodność. Brytyjscy naukowcy z Roslin Institute w Edynburgu i tamtejszego uniwersytetu, a także University ...
MAŁE, ALE SWÓJ ROZUM MA
DOROTA KUCZYŃSKA Październik 1996
Rozwielitka (Daphnia) to planktonowy skorupiak z rzędu wioślarek, dobrze znany akwarystom jako pokarm dla ryb. Rozwielitki pospolite w naszych wodach stojących żywią się głównie odfiltrowanymi z wody glonami. Apetyt mają niemały: jeśli są liczne, mogą ...
Z ŻYCIA LWÓW
TADEUSZ KALETA Wrzesień 1996
Są w tym królewskim rodzie osobniki,które narażają skórę i takie, które chowają się za "plecami" innych. Naukowcy próbują znaleźć biologiczne wytłumaczenietakich zachowań. Lew to jedyny gatunek z rodziny kotów, który prowadzi złożone życie ...
TRANSGENICZNE STRACHY
MAGDALENA FIKUS Wrzesień 1996
Eksperymenty inżynierii genetycznej nadal wywołują gorące dyskusje. Czy nauka ta rzeczywiście zagraża ludziom lub środowisku? Pierwszego dnia Nowego (1996) Roku z "Gazety Wyborczej" powiało grozą, co zapowiadał tytuł artykułu rodem z horroru: ...
WOLNIEJ JEŚĆ I DŁUŻEJ ŻYĆ
MAGDALENA FIKUS Wrzesień 1996
Kilkumilimetrowy robak, nicień Ceanorabditis elegans, który żyje tylko 9 dni, jest wybrańcem genetyków - jednym z kilku organizmów, którego genom postanowiono poznać w całości. Grupa biologów kanadyjskich odkryła ostatnio cztery geny C. elegans, których ...
ŻYCIE W MROKU JASKINI
KRZYSZTOF GOŃCZOWSKI Sierpień 1996
Autor artykułu, jeszcze jako uczeń krakowskiego liceum, udowodnił, że dociekliwy badacz może nadal znaleźć coś ciekawego w faunie jaskiniowej naszego kraju. Etapy ewolucji regresywnejFauna jaskiń Do bardzo charakterystycznych form krasowych na terenach ...
ŻABIA SZKOŁA PRZETRWANIA
PRZEMYSŁAW SUJAK Sierpień 1996
Choć natura nie wyposażyła płazów w kły i pazury, zwierzęta te nie są całkowicie bezbronne. Piekąca i gorzka wydzielina, ostrzegawcze barwy skóry oraz różne strategie ucieczki często ratują im życie. Polskie płazy Chmury rozstępują się, odsłaniając ...
JAK ZACHOWAĆ CHŁODNĄ GŁOWĘ?
ZENON MARIAK Sierpień 1996
Mózg człowieka jest energochłonną i bardzo intensywnie pracującą maszyną bioelektryczną. Jego komórki są jednocześnie szczególnie wrażliwe na temperaturę, toteż do sprawnego działania narząd ten wymaga bardzo wydajnej chłodnicy. Rozszyfrowanie tajemnic ...
GUPIKI DAJĄ ODPOWIEDŹ
MAGDALENA FIKUS Sierpień 1996
Ustalenie wzajemnych relacji pomiędzy czynnikami genetycznymi a społeczno-kulturowymi w formowaniu się określonych zachowań jest jednym z ważnych wyzwań zarówno dla współczesnej biologii jak i socjologii. Ilustracją tego problemu mogą być zasady rządzące ...
GADAJĄCE MRÓWKI?
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Sierpień 1996
Mrówki porozumiewają się za pomocą substancji chemicznych zwanych feromonami lub przez dotyk, ale czy jakiekolwiek znaczenie w tej wymianie informacji ma odgłos "ćwierkania", który wydają, poruszając w górę i w dół końcową częścią odwłoka - ...
DOM CZY KOLEBKA?
WIKTOR PAWŁOWSKI Lipiec 1996
Gniazdo rycyka Często mówimy o powrocie do rodzinnego gniazda. Powiedzenie to dobrze oddaje nasze przekonanie o statusie ptasiego gniazda jako domu całej rodziny. W czasie letniego spaceru możemy natknąć się na opuszczone już ptasie domostwa. Wokół ...
PASAŻEROWIE NA GAPĘ
MARIUSZ LEWANDOWSKI Lipiec 1996
Niejednemu z nas zdarzyło się, z różnych przyczyn, jechać pociągiem, autobusem czy choćby tramwajem bez ważnego biletu. Taką metodę podróżowania stosuje wiele małych organizmów. Do szybkiego przemieszczania się na dalsze odległości wystarczy im znaleźć ...
ZAWIŁOŚCI PSZCZELEGO JĘZYKA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Lipiec 1996
Pszczeli ul może pomieścić nawet 100 tys. mieszkańców. Mimo tłoku panuje w nim wzorowy porządek. Każdy owad zna swoją rolę i wykonuje swoje obowiązki we właściwym czasie. Sprawność funkcjonowania pszczelej rodziny porównywana jest do działania organizmu; ...
PRIONY UJAWNIAJĄ SWOJE TAJEMNICE
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Lipiec 1996
Zagadka prionów powodujących chorobę szalonych krów (pisaliśmy o niej szerzej w czerwcowym numerze "WiŻ") - wydaje się coraz bliższa rozwiązania. Najnowsze badania wykazują, że wbrew wcześniejszym doniesieniom priony są dla funkcjonowania organizmu ...
WRÓG CZY PRZYJACIEL
ANDRZEJ KRUSZEWICZ Czerwiec 1996
Przywykliśmy sądzić, że drapieżniki są pożyteczne, gdyż eliminują zwierzęta chore, słabe i kalekie, a trzebiąc populację swoich ofiar, nie zagrażają jednak jej istnieniu. Wyniki badań przeprowadzonych na ptakach podają w wątpliwość te przekonania. Drapieżnik ...
DUSZA DZIECKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Czerwiec 1996
Zachowanie infantylnych cech aż do podeszłego wieku, zwane neotenią, jest specyficznym typem ewolucyjnego przystosowania występującym, zdaniem niektórych biologów, nie tylko wśród salamander, ptaków, psów, ale i ludzi. Neotenia jest ewolucyjnym mechanizmem ...
MOTYLE NOCY
MAREK W. KOZŁOWSKI Czerwiec 1996
Jesteśmyprzez naturę przysposobieni do oglądania świata w świetle dnia.Ciemność wydaje się nam pełna tajemnic i grozy. I może dlatego nie lubimy motyli nocy. Błyszczka kostrzewica (Plusia festucae) Rozpraszamy mrok światłem świec i lamp. Sztuczna ...
ODNALEŹĆ SZALONĄ KROWĘ
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI Czerwiec 1996
Ciężka choroba bydła wzbudziła wielkie emocje nie tylko na Wyspach Brytyjskich. Postulat wybicia angielskich stad zgłaszały znacznie poważniejsze gremia niż sami przerażeni amatorzy krwistych befsztyków. Niebawem okaże się, czy zginąć muszą wszystkie ...
BEZKARNE ROZKOSZE STOŁU
JOANNA NURKOWSKA Maj 1996
Olestra, sztuczny tłuszcz firmy Procter & Gamble, po 25 latach jej zmagań z amerykańskim Departamentem Kontroli Żywności i Leków (FDA), wkracza na rynek dietetycznej żywności. Czy ten niestrawialny olej, o naturalnym smaku, zaspokoi gusta nałogowych ...
NIE TYLKO CZŁOWIEK
PAWEŁ KOZŁOWSKI Maj 1996
Zwykliśmy uważać, że stosowanie narzędzi, a w szczególności ich celowy wyrób jest cechą właściwą wyłącznie człowiekowi. Znane są wprawdzie fakty wyciągania kaktusowym kolcem larw z kryjówek przez ziębę dzięciołową z Galapagos, rozbijania kamieniem strusich ...
PRZETASOWANIA W SYSTEMATYCE SSAKÓW
KAROL SABATH Maj 1996
Linneusz, twórca nowożytnej systematyki biologicznej, zaklasyfikował zające i króliki do jednej z rodzin w obrębie rzędu gryzoni (Rodentia). Z czasem zajęczaki (zwane też zającokształtnymi - Lagomorpha) awansowały do rangi podrzędu, a następnie samodzielnego ...
JAK WYBRAĆ KOTA?
JOANNA NURKOWSKA Kwiecień 1996
Każdy, kto choć trochę zna koty wie, że są one dużymi indywidualistami i tak jak ludzie mają swoje charaktery. Niektóre koty są przymilne i przyjacielskie w stosunku do każdego, inne niesforne i dzikie, jeszcze inne bojaźliwe i nieufne. Zdarza się więc, ...
DZIEWORÓDZTWO
ANDRZEJ JOACHIMIAK ALEKSANDRA GRABOWSKA-JOACHIMIAK Kwiecień 1996
Natura wciąż pozostaje dla nas nieobliczalna, wdając się w zadziwiającebiologiczneeksperymenty. Jednym z niedawno ujawnionych są narodziny na poły dzieworodnegosamca z gatunku nie stosującego tej formy rozrodu. Biologiczny feminizmByle mieć potomstwo ...
PAZUR ŚWIERGOTKA
WIKTOR PAWŁOWSKI Kwiecień 1996
Jak ptaki poruszają się po ziemi? To chyba zauważył każdy - jedne skaczą,inne chodzą i biegają. Te pierwsze to mieszkańcy koron drzew i krzewów,przeskakujący z gałęzi na gałąź. Te drugie żyją przy powierzchni ziemi.Gatunki nadrzewne mają tylni palec ...
POLSKA BOCIANIM RAJEM
JERZY PTASZYK Kwiecień 1996
Dlaczego spośród europejskich państwwłaśnie w Polsce żyje najwięcejbocianów białych? Czy ptak tenzdoła przystosować się do zmianzachodzących w przyrodzie? Liczebność bocianów w PolsceMigracjeDieta bocianaGniazdo Po krótkich, szarych, zimowych dniach ...
ŚWIATŁA W MORSKICH GŁĘBINACH
MAŁGORZATA KŁOSZEWSKA Marzec 1996
Przypuszczalnie zjawisko bioluminescencji pojawiło się, kiedy pierwotna, beztlenowa atmosfera Ziemi zaczęła zmieniać skład, upodobniając się do tej, którą mamy obecnie. Dla ówczesnych organizmów tlen był śmiertelną trucizną, a luminescencja sposobem ...
ROZMYŚLANIA O ROZUMIE
WITOLD KARCZEWSKI Marzec 1996
Czy zwierzęta mają rozum? - pytał 70 lat temu w pierwszym numerze "Wiedzy i Życia" prof. Jan Dembowski. Wówczas kwestię tę miały rozstrzygnąć obserwacje dotyczącezachowania się zwierząt. Dziś staramy się zajrzeć w głąb mózgu. Wielki Profesornie ...
ŚWIATEŁKA ŻYCIA I ŚMIERCI/ROBACZKI ŚWIĘTOJAŃSKIE
MACIEJ PSZCZÓŁKOWSKI Marzec 1996
Biochemia luminescencji Noc świętego Jana to, wbrew nazwie, czas pogańskich wróżb, ognisk i szukających samotności zakochanych par. Niektórzy wybierający się do lasu w poszukiwaniu kwiatu paproci, przy odrobinie szczęścia, mogą spotkać małego owada, ...
SUSEŁ MORĘGOWANY W POLSCE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Luty 1996
Od pewnego czasu jestem stałą czytelniczką "Wiedzy i Życia". Chciałabym uzyskać od Was informacje na temat susła moręgowanego. Wiem tylko, że prawdopodobnie pojedyncze rodziny tych zwierząt przetrwały w okolicach Góry Świętej Anny. Agnieszka ...
GADAJĄCE DELFINY
JERZY OSIŃSKI Luty 1996
Delfiny to jedne z najbardziej inteligentnych zwierząt.Czy można je nauczyć ludzkiej mowy?A może mają swój własny język? - O, my, papugi znamy dwa języki: mowę ludzką i mowę ptasią - odparła Polinezja dumnie. - Gdy mówię: Poly chce biszkopta, to ...
PRZODKOWIE
MARCIN RYSZKIEWICZ Luty 1996
Jeśli jesteś, Czytelniku, białym Polakiem, jesteś bliskim krewnym królowej brytyjskiej, z którą dzieliłeś wspólnych przodkówprzed kilkunastoma pokoleniami.Twoje pokrewieństwo z byłym cesarzemHajle Selassje jest nieco odleglejsze,ale też sięga w stosunkowo ...
PŁODNY JAK KRÓLIK?
MAGDALENA FIKUS Luty 1996
Wydawałoby się, że tzw. problem australijskich królików został już rozwiązywany. Okazuje się jednak, że nadal nie wiadomo, jak opanować plagę mnożących się szybko kłapouchów. W Australii żyje obecnie około 300 mln królików, zjadających rocznie trawę ...
NOWE SPOJRZENIE NA EWOLUCJĘ OCZU
KAROL SABATH Styczeń 1996
Jesteśmy wzrokowcami. Oczy dostarczają nam więcej informacji o świecie niż pozostałe narządy zmysłów. Szybkie ruchy oczu Narządy zdolne do tworzenia obrazu otoczenia, a nie tylko odróżniania światła od ciemności, występują u jamochłonów, pierścienic, ...
RYZYKO BYCIA NA SZCZYCIE
TADEUSZ KALETA Styczeń 1996
Pawian (Papio cynocephalus) jest zwierzęciem o bardzo złożonym życiu społecznym. Niedawno naukowcy amerykańscy pod przewodnictwem C. Packera z Uniwersytetu Minnesota badając te zwierzęta w Rezerwacie Gombe doszli do wniosku, że wysoki status społeczny ...
TUSZA NIE POPŁACA
PAWEŁ KOZŁOWSKI Styczeń 1996
Sikorka bogatka (Parus major) Od dawna wiadomo, że zimą drobne ptaki są cięższe, gdyż gromadzą zapasy tłuszczu, jako rezerwę na wypadek niedostatku pożywienia. Pokarm zbierany w ciągu dnia jest "przerabiany" na tłuszcz, który organizm zużywa ...
NIE MA JAK SEKS
JOANNA NURKOWSKA Styczeń 1996
Niby wszyscy wiedzą, że rozmnażanie płciowe jest korzystne dla gatunku, ale właściwie brak na to bezpośrednich dowodów. Kanadyjscy naukowcy z Memorial University of Newfoundland w St. John postanowili więc poddać to przekonanie eksperymentalnej weryfikacji. Wiadomo, ...