Twoja wyszukiwarka

Dział - NAUKI ŚCISŁE
Kategoria - CHEMIA
ŚWIATŁO NA NO
JACEK PRZYBYLSKI Czerwiec 2001
Najwięcej o zadziwiających właściwościach tlenku azotu dowiedzieliśmy się przy okazji prezentacji Viagry. Nowe informacje o NO wydają się równie ekscytujące jak lek na impotencję. Jak to często bywa w nauce, również odkrycie niezwykłych właściwości ...
NADPRZEWODZĄCE FUTRO PRABABKI
IRENA KULSZEWICZ-BAJER ADAM PROŃ MAŁGORZATA ZAGÓRSKA Kwiecień 2001
Polimery przewodzące już niebawem zapoczątkują erę elektroniki molekularnej. Dzięki nim pojawią się laptopy i inne urządzenia, które można będzie zwinąć w rulon i upchnąć kolanem w plecaku bez ryzyka ich uszkodzenia. Wiek XX był stuleciem triumfalnego ...
UCZENI W ANEGDOCIE - APTEKARZ
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Luty 2001
Sławny chemik szwedzki Karl Wilhelm Scheele urodził się 9 grudnia 1742 roku w Stralsund na Pomorzu Zachodnim, które wówczas, w wyniku wojny trzydziestoletniej, należało do Szwecji. Karl używał także formy Carl - był siódmym z jedenaściorga dzieci znanego ...
SYNTETYCZNE METALE
ADAM PROŃ Luty 2001
Odkrycia ubiegłorocznych noblistów sprawią, że w najbliższym czasie nasze codzienne życie zmieni się nie do poznania. Dzięki spektakularnemu rozwojowi metalurgii w XIX wieku metale i ich stopy są dziś najpopularniejszymi tworzywami konstrukcyjnymi, ...
SYGNAŁY - BENZEN DO LAMUSA?
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Styczeń 2001
Przemysł chemiczny zaczyna wdrażać "ekologiczne" rozpuszczalniki. Współczesne technologie produkcji plastików, leków, detergentów i wielu innych wytworów przemysłu chemicznego wymagają korzystania z rozpuszczalników organicznych, takich jak ...
RADIOAKTYWNE PAPIEROSY
BOGDAN SKWARZEC Styczeń 2001
Palaczom szkodzi nie tylko nikotyna czy dioksyny, ale także substancje radioaktywne zawarte w dymie papierosowym. Wypalając dwie paczki dziennie, w ciągu roku można otrzymać aż cztery razy większą dawkę promieniowania jonizującego niż ta, którą otrzymali ...
I MAMY WODĘ SODOWĄ
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Grudzień 2000
Był jednym z największych chemików, odkrył tlen i kilka innych gazów, ale za swój najszczęśliwszy pomysł, choć miał on zapewne najmniejszą wartość naukową, uważał potem wynalezienie wody sodowej. Joseph Priestley urodził się w 1733 roku w Fieldhead ...
SYGNAŁY - NIE TAKI SZLACHETNY...
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Listopad 2000
Odkryto pierwszy stabilny związek argonu - pierwiastka zaliczanego do gazów szlachetnych. Ostatnia kolumna układu okresowego skupia pierwiastki, które nie reagują z innymi pierwiastkami - nie tworzą żadnych związków chemicznych. W warunkach normalnych ...
NIEBEZPIECZNE ŻYWE SREBRO
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Listopad 2000
Któż z nas nie bawił się rtęcią z rozbitego termometru? Kogo nie fascynowały kulki "żywego srebra", które pod wpływem najmniejszego nacisku dzielą się na mniejsze i znowu łączą w większe krople? Taka zabawa jest groźna dla zdrowia. To, co ...
SYGNAŁY - PRAWY CUKIER I LEWE BIAŁKO
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Październik 2000
Naukowcy rozwiązali zagadkę jednostronnej chiralności świata żywego. Istnieją związki chemiczne, których atomy mogą ułożyć się w cząsteczce w dwie równoprawne struktury, będące wzajemnym lustrzanym odbiciem. Tę właśnie cechę nazywamy chiralnością, a ...
SYGNAŁY - OGNIWA PALIWOWE CORAZ REALNIEJSZE
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI Lipiec 2000
Wynaleziono katalizator pozwalający spalać węglowodory w całkowicie czysty sposób. Choć co dzień spalamy w silnikach samochodowych i kuchenkach gazowych ogromne ilości węglowodorów, nie wiemy dokładnie, jak przebiega proces spalania tych związków z ...
OLIWA I FALE
ROBERT HOŁYST ALINA CIACH Lipiec 2000
Jak głosi marynarska legenda, wiele statków przetrwało sztorm, bo załoga wylewała oliwę na spienione morze. Czy w ten sposób rzeczywiście można walczyć z żywiołem? W książce Juliusza Verne'a załoga statku "Duncan", na którym dzieci kapitana ...
WYPRAWA DO FEMTOLANDII
EDWIN BENDYK Kwiecień 2000
Niełatwo zostać bohaterem znaczka pocztowego. Trzeba być królem, papieżem lub bardzo zasłużonym, ale najczęściej już nieobecnym na tym świecie bohaterem. Poczta egipska zdecydowała się złamać ten zwyczaj, emitując w 1998 roku znaczek z podobizną Ahmeda ...
SYGNAŁY - MOLEKUŁA SAMOPOWIELAJĄCA SIĘ
JS Kwiecień 2000
Odkrycie Brytyjczyków potwierdza hipotezę, że życie mogło powstać z prostych cząsteczek organicznych zdolnych do reprodukcji. Zespół naukowców brytyjskich z University of Birmingham zsyntetyzował cząsteczkę o nie spotykanych dotąd właściwościach. Charakterystyczną ...
SYGNAŁY - MIĘTA - NATURALNY INSEKTYCYD
JS Marzec 2000
Olejek z mięty pieprzowej może być skuteczną bronią przeciw komarom roznoszącym groźne choroby zakaźne. Indyjscy uczeni donieśli, że olejek miętowy nie tylko odstrasza dorosłe owady, ale także zabija larwy. Działanie wyizolowanego z miejscowej odmiany ...
SYGNAŁY - CZERWONY TLEN
JS Marzec 2000
Ten najbardziej rozpowszechniony na naszej planecie pierwiastek zadziwia uczonych. W postaci związków z innymi pierwiastkami wchodzi w skład hydrosfery (woda) i litosfery (związki krzemu). W atmosferze natomiast występuje w postaci wolnej. Dotąd znane ...
UCZENI W ANEGDOCIE - CZY PAN RZEŹNIK?
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Marzec 2000
Svante Arrhenius urodził się w 1859 roku w Wijk niedaleko Uppsali. Nauczył się czytać, mając trzy lata. Już jako dziecko zadziwiał zdolnościami matematycznymi. Kiedy miał 17 lat, ukończył szkołę katedralną w Uppsali, jako najlepszy i najmłodszy uczeń, ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - CHEMIA
REDAKCJA Styczeń 2000
Nowy proces wytwarzania ceramiki magnetycznej, materiału niezbędnego do produkcji odbiorników telewizyjnych, komputerów i... kart kredytowych, opracowali badacze z University College of London. Metoda nosi nazwę samopropagującej syntezy wysokotemperaturowej ...
CZY BAĆ SIĘ DIOKSYN
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA TADEUSZ PAJĄK Październik 1999
POWSTAJĄ W NATURZE PODCZAS WYBUCHÓW WULKANÓW I POŻARÓW LASÓW. JEDNAK GŁÓWNYM ICH PRODUCENTEM I, JAK SIĘ OSTATNIO OKAZAŁO, TAKŻE JEDNYM Z KONSUMENTÓW JEST CZŁOWIEK. Fot. PhotoDisc Afera związana z wykryciem w belgijskich kurczakach wysokiego stężenia ...
PARSZYWA DWUNASTKA
MAGDALENA PECUL Październik 1999
PARSZYWA DWUNASTKA TO, OPRÓCZ TYTUŁU SŁYNNEGO FILMU, DWANAŚCIE SZKODLIWYCH ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH WYTWARZANYCH PRZEZ CZŁOWIEKA, KTÓRA NAJDŁUŻEJ POZOSTAJĄ W ŚRODOWISKU NATURALNYM. JAK SIĘ ICH POZBYĆ? Niezbędne we współczesnym rolnictwie pestycydy są także ...
NOWE PIERWIASTKI
EDWIN BENDYK Sierpień 1999
Naukowcy z Lawrence Livermore National Laboratory w Berkeley w Kalifornii poinformowali na początku czerwca br., że udało im się otrzymać nie nazwane jeszcze pierwiastki o liczbach atomowych 116 i 118. Wynik ten uzyskali, bombardując atomy izotopu ołowiu ...
GDZIE POWSTAŁO ŻYCIE
MAGDALENA PECUL Czerwiec 1999
Kratery podwodnych wulkanów i wyloty hydrotermalne od pewnego już czasu budzą zainteresowanie jako możliwe miejsce narodzin życia. W głoszących to hipotezach [patrz: Jak narodziło się życie, "WiŻ" nr 9/1997] brakuje jednak miejsca na najważniejszy ...
MOLEKULARNY PUCHAR
EDWIN BENDYK Kwiecień 1999
Chemicy z Uniwersytetu Erlangen w Niemczech skonstruowali molekularną replikę pucharu wręczanego zwycięzcom piłkarskich mistrzostw świata. Chemiczna kopia mierzy 3 nm, jest więc 100 mln razy mniejsza od oryginału. "Nanopuchar" powstał przez ...
STARE, POCZCIWE SZKŁO MATERIAŁEM XXI WIEKU
ILONA BENDYK Kwiecień 1999
Bez znanego od ponad 5 tys. lat szkła trudno sobie wyobrazić współczesny świat. Jednak materiał ten ciągle kryje w sobie wiele tajemnic. Jedną z nich jest przezroczystość substancji, która przecież nie ma budowy krystalicznej. To jeden z większych paradoksów ...
ODKRYTO NOWĄ POSTAĆ AZOTU
EDWIN BENDYK Kwiecień 1999
Azot jest pierwiastkiem niezwykle skromnym. Dotychczas znaliśmy tylko dwie formy, w których atomy azotu są połączone tzw. wiązaniami kowalencyjnymi. Pierwsza forma to wyizolowany z powietrza w 1772 roku azot cząsteczkowy N2. Kolejną formą jest zsyntetyzowany ...
DLACZEGO LIMONY PACHNĄ LIMONAMI
MAGDALENA PECUL Marzec 1999
Zielone limony (owoce limety, Citrus aurantiifolia) nie są w Polsce owocami popularnymi. Pośrednio znamy je jednak doskonale, choć pewnie nie zdajemy sobie z tego sprawy - aromat limonów jest składnikiem coca-coli, 7-up i sprite'a, wielu innych napojów ...
NOWY RODZAJ MAGNESÓW MOLEKULARNYCH
MAGDALENA PECUL Marzec 1999
Niektóre sole nieorganiczne, przede wszystkim halogenki (chlorki, bromki itp.), tworzą struktury przestrzenne żywo przypominające postacie węgla: nawarstwione pseudografitowe arkusze, klatkowe twory podobne do fullerenów, a także nanorurki. Do tej grupy ...
HISTORIA ZAPISANA W TORFIE
MAGDALENA PECUL Marzec 1999
Ołów, jeden z najwcześniej poznanych metali użytkowych (i pierwszy wytapiany z rud), odegrał w dziejach ludzkości istotną rolę. Starożytna i nowożytna historia odbija się wyraźnie w poziomie skażenia atmosfery ołowiem na przestrzeni wieków. Ostatnio ...
TRUCIZNY AGATHY CHRISTIE
MAGDALENA PECUL Luty 1999
CZYTANIE POWIEŚCI KRYMINALNYCH TO STRATA CZASU - STWIERDZI WIELU. KRYMINAŁY TO KSIĄŻKI INSTRUKTAŻOWE DLA PRZESTĘPCÓW - DODADZĄ INNI. ISTNIEJE JEDNAK PEWIEN TYTUŁ Z TEGO GATUNKU, KTÓRY ODKUPIŁ DOMNIEMANE I RZECZYWISTE GRZECHY POWIEŚCI DETEKTYWISTYCZNEJ. ...
CHEMIA BEZ PROBÓWEK
MAGDALENA PECUL Luty 1999
W TEORII TEJ (MECHANICE KWANTOWEJ) ZOSTAŁY SFORMUŁOWANE PODSTAWOWE PRAWA OBEJMUJĄCE ZNACZNĄ CZĘŚĆ FIZYKI I CAŁĄ CHEMIĘ, A JEDYNA TRUDNOŚĆ POLEGA NA TYM, ŻE PROWADZĄ ONE DO RÓWNAŃ, KTÓRE SĄ ZA TRUDNE, ŻEBY MOŻNA BYŁO JE POPRAWNIE ROZWIĄZAĆ. PAUL ...
ARCHITEKCI ŚWIATA MOLEKUŁ
EDWIN BENDYK Styczeń 1999
W DYSCYPLINIE TAK ROZLEGŁEJ, JAK CHEMIA, NIEZWYKLE TRUDNO DOKONAĆ OBIEKTYWNEGO WYBORU NAJISTOTNIEJSZYCH DONIESIEŃ MINIONEGO ROKU. DLATEGO ZDECYDOWALIŚMY SIĘ OPISAĆ KILKA Z RÓŻNYCH JEJ DZIAŁÓW. KOSMOCHEMIA W marcu 1998 roku naukowcy pracujący w NASA ...
DROŻDŻE ZAPRZĘŻONE DO KATALIZY
MAGDALENA PECUL Grudzień 1998
Enzymy są najdoskonalszymi katalizatorami, zwłaszcza tych reakcji chemicznych, w których powstają produkty zbliżone do związków naturalnych. Często wystarczy zastosować pojedynczy enzym: nie ma wtedy problemu z przemianami substancji w kierunku innym ...
ELEKTRONICZNY JĘZYK
MAGDALENA PECUL Listopad 1998
Fot. Krzysztof Kaliński Znane są czujniki naśladujące zmysł węchu, tzn. analizujące skomplikowane mieszaniny gazowe [Elektroniczne nosy, "WiŻ" nr 7/1998]. Ostatnio pojawiła się pierwsza próba zrobienia podobnie działającego analizatora roztworów ...
MNIEJ TRZE, GDY SIĘ TRZĘSIE
MAGDALENA PECUL Listopad 1998
Od lat naukowcy pracują nad zmniejszaniem tarcia, ulepszając skład chemiczny smarów. Teraz pojawił się nowy pomysł - sprawić, aby smar pomiędzy dwiema powierzchniami był bardziej płynny poprzez wprawienie ich w drgania. Cóż bowiem się dzieje, gdy ...
ZROBIĆ DIAMENTY
MAGDALENA PECUL Październik 1998
Rys. Magdalena Pecul Ulepszanie i upraszczanie metod otrzymywania sztucznych diamentów jest stałym tematem wielu badań. Ostatnio zespół uczonych chińskich opracował metodę syntezy, która - choć daleka od doskonałości - zachodzi w najniższej ...
MUSZLE, ALE NIE ZNAD MORZA
MAGDALENA PECUL Październik 1998
Muszle niektórych morskich mięczaków to jedne z najbardziej fascynujących konstrukcji, jakie wytworzyła przyroda. Chemicznie składają się z rombowego węglanu wapnia (tak zwanego aragonitu) przekładanego warstwami elastycznego biopolimeru. Wzajemne ...
CHEMICZNE KNEDLE
MAGDALENA PECUL Sierpień 1998
Nazwą czeskiej narodowej potrawy ochrzczono nowy rodzaj polimerowych cząsteczek, składają cych się z polimerowej, rozpuszczalnej w wodzie otoczki- "ciasta" i nierozpuszczalnego "nadzienia". Po raz pierwszy zsyntetyzowano knedle ...
ELEKTRONICZNE NOSY
MAGDALENA PECUL Lipiec 1998
UMIEJĄ ODRÓŻNIĆ ZAPACH KAWY ROBUSTA OD KAWY ARABICA, WYCZUĆ OBECNOŚĆ GAZU MUSZTARDOWEGO NA POLU BITWY LUB SŁODKAWY ODDECH DIABETYKA. ELEKTRONICZNE NOSY - TAKA NAZWA NA DOBRE JUŻ PRZYLGNĘŁA DO CZUJNIKÓW ANALITYCZNYCH ZDOLNYCH ROZPOZNAWAĆ BARDZO SKOMPLIKOWANE ...
NANORURKI SĄ RÓŻNE
MAGDALENA PECUL Czerwiec 1998
Przepis na nanorurkę węglową jest pozornie prosty: trzeba wziąć arkusz grafitu z węglowymi sześciokątami ułożonymi jak w plastrze miodu i zwinąć go w rulon. Warto jednak zauważyć, że to zrolowanie da się przeprowadzić na wiele sposobów. Po pierwsze, ...
KAŻDA CZĄSTECZKA ROBI CO CHCE
MAGDALENA PECUL Czerwiec 1998
Wśród biologów krąży powiedzenie, że w dokładnie określonych warunkach ciśnienia, wilgotności i temperatury organizm zachowa się dokładnie tak, jak ma na to ochotę. Jest to żartobliwe stwierdzenie zupełnie poważnego faktu, że o zachowaniu przyrody trudno ...
WĘSZĄCA BRAMKA I PACHNĄCE MINY
MAGDALENA PECUL Maj 1998
Od lat na lotniskach pasażerowie przechodzą przez bramki wykrywające metale. Niedawno na niektórych terminalach w Stanach Zjednoczonych pojawiły się także inne urządzenia - bramki wykrywające materiały wybuchowe. Wyglądem nie różnią się one od tych ...
NIEBEZPIECZNA ŻELATYNA
MAGDALENA FIKUS Maj 1998
CZY W ŻELATYNIE MOGĄ ZNAJDOWAĆ SIĘ PRIONY? CZY ZAGRAŻAJĄ ZDROWIU KONSUMENTÓW? WARTO SIĘ NAD TYM ZASTANOWIĆ BEZ POLITYCZNO-GOSPODARCZEGO PODTEKSTU. Żelatyna nie ma koloru, zapachu ani smaku, sprzedawana bywa w formie płatków, proszku, listków. W wodzie ...
CO CZEKA ŚWIAT
BOGDAN MIŚ Maj 1998
Amerykańskie Towarzystwo Przyszłości Świata, zajmujące się -- jak sama nazwa wskazuje - futurologią, opublikowało przewidywania na temat warunków życia w nadchodzących dziesięcioleciach. Autorzy formułują szereg wielce optymistycznych prognoz. ...
NO I CO CZYLI DOBROCZYNNE GAZY
JÓZEF DULAK Kwiecień 1998
Tlenek azotu (NO) i tlenek węgla (CO) to krótko żyjące cząsteczki pełniące ważne funkcje biologiczne. Gazy te wytwarzane są przez dwie grupy enzymów: trzy syntazy tlenku azotu oraz dwie oksygenazy hemowe. Rola NO jest znacznie lepiej poznana aniżeli ...
MOLEKULARNE PALIWO
LECH WOJTCZEK Kwiecień 1998
KAŻDA KOMÓRKA DYSPONUJE MILIONAMI MINIATUROWYCH SILNIKÓW TWORZĄCYCH SIŁĘ NAPĘDOWĄ DLA JEJ PROCESÓW ŻYCIOWYCH. DZIĘKI NIEJ POMPY MOLEKULARNE MOGĄ USTAWICZNIE PRZEPOMPOWYWAĆ JONY PRZEZ BŁONĘ KOMÓRKOWĄ, CO JEST GWARANTEM M.IN. SPRAWNEGO DZIAŁANIA UKŁADU ...
SIARKA NAD PRZEWODNIKIEM
MAGDALENA PECUL Kwiecień 1998
Pierwiastki poddane wysokiemu ciśnieniu dziwnie się zachowują. Dotyczy to zwłaszcza ich właściwości elektrycznych. Izolatory lub półprzewodniki zmieniają się w metale, niektóre - nawet w nadprzewodniki. Tak właśnie dzieje się z selenem i tellurem, ...
SPOSÓB NA GRAFFITI
MAGDALENA PECUL Kwiecień 1998
Graffiti to zmora administracji miejskiej i konserwatorów zabytków - zwłaszcza na powierzchniach kamiennych. Nie sposób zmyć z nich napisów, ponieważ farba przenika w głąb porowatej struktury piaskowca, wapienia czy marmuru. Usunąć je można tylko ...
RADON I RAK
ZBIGNIEW JAWOROWSKI Kwiecień 1998
Polska prasa często pisze, że "radon jest drugą po tytoniu przyczyną nowotworów płuc". Stwierdzenie to daleko odbiega od prawdy. Badania prof. Witolda Zatońskiego z Centrum Onkologii w Warszawie wskazują, że w Polsce wśród mężczyzn chorych ...
MARS PODOBNY DO ZIEMI
MAGDALENA PECUL Marzec 1998
Zakończona misja Pathfindera nie przyniosła sensacji. W dużej mierze potwierdziła to, czego spodziewali się naukowcy na podstawie wcześniejszych danych z sond Mariner i Viking: Mars kilka miliardów lat temu nie był tą pustynną, niegościnną planetą, co ...
CO NAS TRUJE W PAPIEROSACH
MAGDALENA PECUL Styczeń 1998
POLSKIE PRZEPISY STANOWIĄ, ŻE NA KAŻDYM PUDEŁKU PAPIEROSÓW POWINNO ZNAJDOWAĆ SIĘ WYRAŹNE OSTRZEŻENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ O SZKODLIWOŚCI PALENIA. PALACZE, CHCĄC USPOKOIĆ EWENTUALNE WYRZUTY SUMIENIA, SIĘGAJĄ PO "LEKKIE" GATUNKI ...
CHEMIA NA MARSIE
MAGDALENA PECUL Styczeń 1998
WYPRAWA PATHFINDERA NA MARSA JEST OSIĄGNIĘCIEM WIELU DZIEDZIN NAUKI, TAKŻE CHEMII. Wskazanie jednego, przełomowego wydarzenia roku w chemii, dziedzinie nauki bardzo obszernej i zróżnicowanej, nie jest sprawą łatwą. Zwróciłam się więc do kilku znanych ...
FULLERENY CHRONIĄ NEURONY
MAGDALENA PECUL Styczeń 1998
Z badań amerykańskich i tajwańskich lekarzy i chemików wynika, że po raz pierwszy pojawiła się perspektywa zastosowania fullerenów w medycynie. Zmodyfikowane fullereny potencjalnie mogą zmniejszyć, przez osłonę komórek nerwowych, efekty wylewów, urazów ...
WODA PAMIĘTA
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Styczeń 1998
Dwa tyleż największe, co zupełnie błędne, pomysły pseudonaukowe ostatnich dziesięcioleci powoli odchodzą w zapomnienie: spolimeryzowana woda, po której obiecywano sobie zestalenie cieśnin morskich w normalnej temperaturze i zimna synteza termojądrowa, ...
ZABÓJCZA TRUCIZNA
ZBIGNIEW JAWOROWSKI Styczeń 1998
Nasze poczucie winy nie zna granic. Parę tygodni temu przed kilkoma stacjami londyńskiego metra Roger Bate, znany wydawca i dyrektor "European Science and Environment Forum", przeprowadził wśród podróżnych niewielką ankietę: Przemysł rutynowo ...
FILTRY SŁONECZNE
MAGDALENA PECUL Sierpień 1997
Tlenek cynku i dwutlenek tytanu przez długie lata uważane były za całkowicie nieprzepuszczalne dla światła ultrafioletowego. Faktycznie daleko im do tego. Skuteczność ochronnego działania zawiesin tlenków zależy od wielkości ich ziaren. Najbardziej ...
BAĆ SIĘ RADONU?
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI Sierpień 1997
CHOĆ Z RADONEM ŻYJEMY OD ZARANIA DZIEJÓW, TO DOPIERO W OSTATNICH LATACH ZACZĘLIŚMY GO ZAUWAŻAĆ. CO WIĘCEJ - PRASA, RADIO I TELEWIZJA CORAZ CZĘŚCIEJ STRASZĄ NAS TYM PIERWIASTKIEM. W naturze istnieje w stanie mniej lub więcej bliskim równowagi cały szereg ...
RAJSTOPY I LINY OKRĘTOWE
ANDRZEJ ZIMNIAK Maj 1997
Ryc. 1Historia sztucznych włókien zaczyna się już w roku 1665, kiedy to Anglik Robert Hooke wyraził przypuszczenie (czy może raczej miał przeczucie), że możliwe jest wyprodukowanie jedwabiu z zastępczych składników. Lecz dopiero w połowie XIX wieku otrzymano ...
FULLERENY
ROBERT KOŁOS Marzec 1997
ODKRYCIE FULLERENÓW - NOWEJ POSTACI WĘGLA - MOŻE BYĆ DLA CHEMII JEDNYM Z NAJBARDZIEJ DONIOSŁYCH WYDARZEŃ NASZEGO STULECIA. Kiedy zaczyna się ta historia? W 1966 roku, gdy David Jones pod pseudonimem "Daedalus", w błyskotliwym artykule dla ...
MNIEJSZE NIŻ KWARKI
STANISŁAW MRÓWCZYŃSKI Czerwiec 1996
Wyniki pomiarów przeprowadzonych ostatnio w FermiLab w USA, gdzie bada się zderzenia z antyprotonami protonów rozpędzonych do największej obecnie energii, zdają się sugerować, że kwarki - uchodzące za punktowe, najprostsze cegiełki materii - kryją w ...
MAŁPA W LABORATORIUM
REDAKCJA Maj 1996
Zbliża się koniec roku szkolnego, czas matur i egzaminów wstępnych na wyższe uczelnie. W ramach przygotowań do tych ważnych wydarzeń chcemy Czytelnikom "Wiedzy i Życia" zaproponować rozrywkę. Ogłaszamy konkurs pod hasłem "Małpa w laboratorium". ...
H+O=?
JAROSŁAW WŁODARCZYK Maj 1996
Poddawanie mieszaniny wodoru i tlenu wysokim ciśnieniom mało kto uznałby za zajęcie bezpieczne. Zresztą wynik takiego eksperymentu wygląda na oczywisty. Oczekiwalibyśmy powstania wody - w reakcji, którą wszyscy znamy ze szkoły. Utlenianie wodoru powinno ...
ZNIKAJĄCY OZON
ROBERT KOŁOS Kwiecień 1996
Holenderski przyrodnik M. van Marum odnotował w 1785 roku dziwny zapach powietrza wokół maszyn elektrostatycznych. Ani on, ani chemicy, którzy ponad pół wieku później zidentyfikowali źródło tej woni jako trójatomowy tlen - ozon (grec. odzon - pachnący) ...
SŁAWNI, MAŁO ZNANI...
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Luty 1996
Nazwisko Aleksandra Borodina (1833- 1887) kojarzy się nam z jego znanymi kompozycjami: z poematem symfonicznym W stepach Azji Środkowej, albo z operą Kniaź Igor ze słynnymi Tańcami połowieckimi. Zapewne nikomu nie przyjdzie do głowy upatrywać w tym kompozytorze ...
KŁOPOTLIWE AEROZOLE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA Luty 1996
W numerze "WiŻ" z sierpnia ub.r. ukazał się sygnał "Nie ma tego złego..." Nie zgadzam się z zawartą tam opinią jakoby emisja SO2 przyczyniała się do oziębiania klimatu. Jest oczywiste, że obszary, nad którymi rozciąga się warstwa ...