Twoja wyszukiwarka

Dział - STAŁE RUBRYKI
Kategoria - UCZENI W ANEGDOCIE
UCZENI W ANEGDOCIE - PRZEDE WSZYSTKIM GOŁĘBIE
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Grudzień 2001
Przez kilkadziesiąt lat niemal codziennie w Bryant Park obok New York Public Library można było zobaczyć niecodzienny widok. Wysoki, szczupły człowiek stał pośród wielkiego stada gołębi, które otaczały go szczelnie, siadając mu nawet na głowie, ramionach ...
UCZENI W ANEGDOCIE - SŁODKI TŁUŚCIOSZEK
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Listopad 2001
Ludwig Boltzmann urodził się w Wiedniu 20 lutego 1844 roku, w nocy, kiedy kończył się karnawał, a zaczynał wielki post. Tę chwilę przyjścia na świat podawał potem żartobliwie jako przyczynę częstych zmian swego nastroju: od wesołości do smutku i melancholii. Już ...
UCZENI W ANEGDOCIE - IGŁA BUFFONA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Październik 2001
Georges-Louis Leclerc, znany obecnie pod nazwiskiem Buffon, urodził się 7 września 1707 roku w Montbard. Uczył się najpierw w kolegium jezuickim w Dijon, gdzie był raczej przeciętnym uczniem, ale wykazywał zainteresowanie matematyką. Pod naciskiem ...
UCZENI W ANEGDOCIE - NIEULECZALNE UROJENIA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Wrzesień 2001
Prawo Ohma należy do najbardziej znanych praw fizyki. Zetknął się z nim zapewne każdy uczeń w szkole średniej. Prawie nikt jednak nie wie, że odkrywca tego prawa, Georg Simon Ohm, był profesorem matematyki, a wyniki jego badań były przez większość współczesnych ...
UCZENI W ANEGDOCIE - SAMOTNIK Z NEW HAVEN
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Sierpień 2001
Każdy fizyk i chemik dobrze wie, jak wiele do nauki wniósł Josiah Willard Gibbs, ale poza tymi kręgami naukowców jest to postać zupełnie nieznana. Był to jednak uczony bardzo wybitny, według niektórych opinii największy fizyk teoretyk urodzony na ziemi ...
UCZENI W ANEGDOCIE - EKSCENTRYCZNY TELEGRAFISTA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Lipiec 2001
Oliver Heaviside przyszedł na świat 18 maja 1850 roku w londyńskiej dzielnicy Camden Town, ówczesnych slumsach. Swoje wspomnienia z dzieciństwa opisał w liście do George'a Fitzgeralda: "Urodziłem się i mieszkałem przez 15 lat na bardzo nędznej ulicy, ...
UCZENI W ANEGDOCIE - DOM Z KOMET
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Czerwiec 2001
Edward Emerson Barnard przyszedł na świat w Nashville w stanie Tennessee 10 grudnia 1857 roku. Był wychowywany z bratem przez matkę, ponieważ ojciec zmarł przed jego urodzeniem. Ta kobieta z charakterem, mimo borykania się ze strasznym ubóstwem, dokładała ...
UCZENI W ANEGDOCIE - HERR GEHEIMRAT
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Maj 2001
Pewnego razu do monachijskiego instytutu sławnego fizyka Arnolda Sommerfelda przyjechał z Ameryki gość, który znał trochę niemiecki. Gdy pierwszy raz spotkał na korytarzu Sommerfelda, przywitał go słowami "Guten Morgen" (dzień dobry) i bardzo ...
UCZENI W ANEGDOCIE - NIEZWYKŁY HRABIA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Kwiecień 2001
Benjamin Thompson, znany lepiej jako hrabia Rumford, urodził się w 1753 roku w Woburn w Massachusetts. Przyszły sławny uczony zakończył formalną edukację po paru latach spędzonych w szkole podstawowej i już w 1766 roku został oddany jako uczeń do bostońskiego ...
UCZENI W ANEGDOCIE - SPOD GRUZÓW DO SŁAWY
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Marzec 2001
Joseph Fraunhofer urodził się 6 marca 1787 roku w bawarskiej osadzie Straubing jako jedenaste, ostatnie, dziecko ubogiego szklarza Franza Xavera. W tej rodzinie nie było mowy o kształceniu dzieci, toteż Joseph nauczył się tylko czytać i pisać i jako ...
UCZENI W ANEGDOCIE - APTEKARZ
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Luty 2001
Sławny chemik szwedzki Karl Wilhelm Scheele urodził się 9 grudnia 1742 roku w Stralsund na Pomorzu Zachodnim, które wówczas, w wyniku wojny trzydziestoletniej, należało do Szwecji. Karl używał także formy Carl - był siódmym z jedenaściorga dzieci znanego ...
UCZENI W ANEGDOCIE - JAK PROSTY WIEJSKI CHŁOPAK...
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Styczeń 2001
Werner Karl Heisenberg urodził się 5 grudnia 1901 roku w Würzburgu w Bawarii. Jego ojciec August był filologiem starożytnym, kierował katedrą bizantynistyki na uniwersytecie w Monachium. Werner był młodszym z jego dwóch synów. Jego naukę w gimnazjum ...
I MAMY WODĘ SODOWĄ
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Grudzień 2000
Był jednym z największych chemików, odkrył tlen i kilka innych gazów, ale za swój najszczęśliwszy pomysł, choć miał on zapewne najmniejszą wartość naukową, uważał potem wynalezienie wody sodowej. Joseph Priestley urodził się w 1733 roku w Fieldhead ...
UCZENI W ANEGDOCIE - LICZBY ZWŁASZCZA DUŻE
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Listopad 2000
Sądzę, że we wszechświecie jest 15 747 724 136 275 002 577 605 653 961 181 555 468 044 717 914 527 116 709 366 231 425 076 185 631 031 296 protonów i taka sama liczba elektronów - tak zaczyna się XI rozdział książki "Philosophy of Physical Science" ...
UCZENI W ANEGDOCIE - OJCIEC CHRZESTNY ELEKTRYCZNOŚCI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Październik 2000
William Gilbert urodził się w Colchester 24 maja 1544 roku. Dawniej często podawano jego rok urodzenia jako 1540, co wynikało z błędu w napisie na pomniku wystawionym w Colchester. Studiował w St. John's College w Cambridge i po uzyskaniu niższego stopnia ...
UCZENI W ANEGDOCIE - MAGIK Z NEAPOLU
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Wrzesień 2000
Jeśli wierzyć starym przekazom, największymi atrakcjami turystycznymi Neapolu około 1600 roku były łaźnie w Pozzuoli i Giambattista della Porta, jeden z najsławniejszych uczonych ówczesnego świata. Rozgłos zawdzięczał przede wszystkim dziełu "Magiae ...
UCZENI W ANEGDOCIE - PAJĄKI SĄ SMACZNE
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Sierpień 2000
Joseph Jérôme Lefrancais de La-lande urodził się w Bourg-en-Bresse 11 lipca 1732 roku. Kształcił się w jezuickiej szkole w Lyonie i miał nawet zamiar wstąpić do tego zakonu. Wspaniała kometa, która pojawiła się w 1744 roku, a potem całkowite zaćmienie ...
UCZENI W ANEGDOCIE - DALÉN? KTO TO TAKI?
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Lipiec 2000
Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za 1912 rok otrzymał Szwed Nils Gustaf Dalén. Niemal każdy fizyk, któremu się to powie, zapyta z niedowierzaniem: A kto to taki? Istotnie, tego nazwiska nie można znaleźć w podręcznikach fizyki ani w książkach przedstawiających ...
UCZENI W ANEGDOCIE - BYLI PRZYJACIELE DWAJ...
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Czerwiec 2000
Nernst i Svante Arrhenius spotkali się w 1887 roku, kiedy obaj jako młodzi doktorzy wzbogacali wiedzę w Würzburgu. Bardzo się zaprzyjaźnili i na pewien czas stali się tak nierozłączni, że postanowili razem pojechać do Grazu, aby pracować pod kierunkiem ...
UCZENI W ANEGDOCIE - TYSIACPIĘĆSET
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Maj 2000
Na setne spotkanie z Czytelnikami przygotowałem tekst o jednym z najwybitniejszych polskich uczonych, Marianie Danyszu (1909-1983), fizyku, którego miałem szczęście i zaszczyt być uczniem, a potem współpracownikiem. Pochodził z rodu uczonych. Jego dziad, ...
UCZENI W ANEGDOCIE - WŚRÓD MATEMATYKÓW
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Kwiecień 2000
Wybitny matematyk i filozof brytyjski sir Bertrand Russell napisał: Matematykę można określić jako przedmiot, w którym nigdy nie wiemy, o czym mówimy, ani też, czy to, co mówimy, jest prawdą. Według obiegowej opinii, matematycy to ludzie przeważnie ...
UCZENI W ANEGDOCIE - CZY PAN RZEŹNIK?
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Marzec 2000
Svante Arrhenius urodził się w 1859 roku w Wijk niedaleko Uppsali. Nauczył się czytać, mając trzy lata. Już jako dziecko zadziwiał zdolnościami matematycznymi. Kiedy miał 17 lat, ukończył szkołę katedralną w Uppsali, jako najlepszy i najmłodszy uczeń, ...
UCZENI W ANEGDOCIE - NIC NIE POWSTAJE Z NICZEGO
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Luty 2000
Julius Robert Mayer urodził się 25 listopada 1814 roku w Heilbronn nad Neckarem, w ówczesnym królestwie Wirtembergii. Był synem aptekarza. W dzieciństwie pasjonował się obserwacją różnych mechanizmów, próbował nawet konstruować perpetuum mobile. Dwaj ...
UCZENI W ANEGDOCIE - PRECZ Z KWANTAMI!
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Styczeń 2000
Jednym z punktów dorocznych ceremonii wręczania Nagród Nobla są wykłady, które wygłaszają laureaci, zwykle na tematy związane z własnymi osiągnięciami. Teksty tych wykładów są świetnym podsumowaniem aktualnego stanu wiedzy w danej dziedzinie, nic więc ...
PIERWSZA DAMA W FIZYCE
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Grudzień 1999
Przez wiele stuleci kobiety miały niezwykle utrudniony dostęp do edukacji. Mogły być kształcone przez domowych nauczycieli albo uczyć się w klasztorach, jeśli wybrały habit. Natomiast uniwersytety od swego powstania były dla nich niedostępne. W niektórych ...
ODMIENNY OD INNYCH
MICHAŁ RÓŻYCZKA Listopad 1999
Każdy człowiek jest inny, ale Eugene Wigner był tak bardzo odmienny od innych, jak to tylko jest możliwe - napisał Edward Teller we wspomnieniu pośmiertnym o jednym z najwybitniejszych uczonych naszego stulecia. Nasz bohater urodził się w 1902 roku ...
ZWIERZĄTKA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Październik 1999
W roku 1675, około połowy września,[...] odkryłem nowe żyjące stworzeniaw wodzie deszczowej, która stała tylko kilka dni w nowym naczyniu, pomalowanymod wewnątrz na niebiesko. Ta obserwacja skłoniła mnie, bym dokładniej zbadałtę wodę, zwłaszcza dlatego, ...
POŃCZOCHY SYMMERA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Wrzesień 1999
W 1759 roku w "Philosophical Trans-actions", periodyku wydawanym przezlondyńskie Royal Society, ukazał się artykuł niejakiego Roberta Symmera,zatytułowany Nowe doświadczenia i obserwacje dotyczące elektryczności.Pod tym zwyczajnym tytułem krył ...
OJCIEC I SYN
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Sierpień 1999
Kiedy Nagrodę Nobla z fizyki za rok 1915 otrzymali William Henry Bragg i William Lawrence Bragg, było to niecodzienne wydarzenie, ponieważ William Lawrence miał wtedy zaledwie 25 lat i do dziś pozostaje najmłodszym laureatem w historii tej nagrody. Z ...
KRZESŁO Z NIEBA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Lipiec 1999
Kiedy Antoine Gay, sędzia z miasteczka St. Léonard w departamencie Haute-Vienne, zakupił pobliską posiadłość o nazwie Lussac, postanowił podkreślić swoją pozycję, wzbogacając tą nazwą swe nazwisko, by się wyróżniać spośród mniej majętnych przedstawicieli ...
FIZYK Z NIEŚMIAŁOŚCI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Czerwiec 1999
Wielu słyszało o Jamesie Chadwicku, odkrywcy neutronu. Szczegóły z jego życia prywatnego są jednak mało znane, a niemal nikt nie wie, że został fizykiem zupełnie przez przypadek. James Chadwick (1891-1974) urodził się w Bollington pod Manchesterem ...
OBROŃCA SYRAKUZ
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Maj 1999
Gdyby Syrakuzy nie opowiedziały się po stronie Kartaginy w drugiej wojnie punickiej, nie doszłoby do oblężenia tej greckiej kolonii przez armię rzymską i Archimedes nie miałby okazji, aby wsławić się podczas obrony miasta. Zapewne wtedy jego postać i ...
MISTRZ
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Kwiecień 1999
Hendrik Anton Lorentz urodził się w Arnhem w 1853 roku. Był cichy, spokojny, dość wątły i bardzo późno nauczył się mówić. Nie sprawiał więc wrażenia cudownego dziecka. Kiedy jednak jako sześciolatek zaczął chodzić do szkoły, szybko stał się najlepszym ...
JĄKAŁA Z WYBORU
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Marzec 1999
Sławny fizyk i chemik Robert Boyle (1627-1691) urodził się w Lismore w Ulsterze, jako czternaste dziecko Richarda Boyle'a, który wywodził się z dawnego, ale ubogiego angielskiego rodu. Do Irlandii przybył w końcu XVI stulecia i tam dopiero dorobił ...
PIERWSZY "STERNIK"
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Luty 1999
Twórca cybernetyki Norbert Wiener (1894-1964) urodził się w mieście Columbia w stanie Missouri. Jego ojciec Leo Wiener, pochodzący z Białegostoku, jako szesnastolatek przybył do USA w 1880 roku z paroma dolarami w kieszeni, ale szybko zrobił karierę, ...
LORD KABEL
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Styczeń 1999
Nazwisko Kelvina znane jest wielu ludziom, choćby ze względu na skalę termometryczną, którą ustanowił. Ten wybitny uczony nazywał się naprawdę William Thomsoni urodził się w Belfaście w 1824 roku. Jego ojciec James, profesor matematyki, był potomkiem ...
DAJCIE MI DRUGIEGO NOBLA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Grudzień 1998
Wielki chemik niemiecki, jeden z twórców chemii fizycznej, Wilhelm Ostwald urodził się w Rydze w 1853 roku. Miał prostych rodziców. Jego ojciec, bednarz, pochodził z rodziny emigrantów z Berlina, a matka była córką piekarza z rodziny przybyłej z Hesji. ...
WIĘKSZY NIŻ VOLTAIRE
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Listopad 1998
W ostatnim roku XVIII wieku Alessandro Volta zbudował pierwszą baterię elektryczną, co było przełomem w poznawaniu elektryczności. Niewiele jednak brakowało, by historia badań w tej dziedzinie potoczyła się zupełnie inaczej. Lombardzki ród Volta był ...
NIESPOKOJNY DUCH
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Październik 1998
Charles Marie de La Condamine (1701-1774) urodził się w Paryżu i tam uczył się w jezuickim kolegium Louis-le-Grand. Nie miał skrystalizowanych zainteresowań, ale cechowała go nienasycona ciekawość i żądza przygód. Akurat wybuchła wojna z Hiszpanią ...
DYNASTIA KONSERWATYSTÓW
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Wrzesień 1998
Giovanni Domenico Cassini(1625-1712) urodził się w Perinaldo koło Nicei, wówczas w Republice Genueńskiej. Po ukończeniu kolegium jezuickiego w Genui zaczął zajmować się obserwacjami astronomicznymi, by, jak planował, udowodnić bezzasadność przepowiedni ...
GENIUSZ W CIENIU
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Sierpień 1998
Pod takim tytułem ukazała się niedawno w USA biografia Leo Szi-larda (1898-1964), pióra Williama Lanouette'a. Tytuł ten znakomicie charakteryzuje życie i twórczość wybitnego fizyka amerykańskiego pochodzenia węgierskiego, który wywarł wielki wpływ ...
SALMONIA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Lipiec 1998
Mówiono, że jest najbardziej romantycznym z uczonych. Gdyby nie był największym chemikiem, to zostałby największym poetą swego czasu - wyraził się słuchacz jego wykładów. Humphry Davy był w pierwszych dekadach XIX wieku gwiazdą pierwszej wielkości, ...
TYLKO JEDEN MENDELEJEW
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Czerwiec 1998
Dymitr Mendelejew urodził się w 1834 roku w Tobolsku na Syberii jako ostatnie, siedemnaste dziecko Iwana Pawłowicza i Marii Dmitrejewny Mendelejewów. Ojciec jego był nauczycielem literatury, a matka pochodziła z rodu kupieckiego i była właścicielką pobliskiej ...
NAWET ZA KRATKAMI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Maj 1998
Miasteczko Dolomieu w dawnej prowincji Dauphiné trudno znaleźć nawet na dokładnych mapach Francji. Tam właśnie, 23 czerwca 1750 roku, urodził się chłopiec, któremu dano imię Dieudonné (zwano go także Déodat). Był on jednym z jedenaściorga dzieci François ...
W SZPONACH NAŁOGU
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Kwiecień 1998
Wielu wybitnych uczonych, których przedstawialiśmy na tej stronie, było nałogowymi palaczami tytoniu. Namiętnym palaczem fajki był od młodości sławny Carl Gauss. Podczas studiów w Getyndze zaprzyjaźnił się z Farkasem Bolyai (ojcem Jánosa, sławnego współtwórcy ...
Z ATLETY ASTRONOM
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Marzec 1998
Edwin Powell Hubble urodził się 20 listopada 1889 roku w Marshfield, małym miasteczku w pobliżu Springfield na południu stanu Missouri. Jego ojciec John, prawnik, pracował tam w firmie ubezpieczeniowej. Edwin był trzecim z siedmiorga dzieci. W 1898 roku ...
TYLE DO ZROBIENIA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Luty 1998
W aparatach fotograficznych i rzutnikach pisma używa się tzw. soczewek Fresnela, dających obraz o znacznie większej jasności niż soczewki zwykłe. Wszyscy, którzy zetknęli się trochę z fizyką na poziomie wyższym od szkolnego, wiedzą też, że nazwisko Fresnela ...
W CIENIU GALILEUSZA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Styczeń 1998
Santorio Santorio, znany również pod zlatynizowanym nazwiskiem Sanctorius, urodził się w 1561 roku w Justinopolis w Republice Weneckiej (obecnie Koper w Słowenii). Jego ojciec Antonio Santorio był tam wysokim urzędnikiem państwowym. Rodowe nazwisko, ...
ZEZNAWAŁEM POD PRZYSIĘGĄ!
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Grudzień 1997
Amerykański fizyk Henry Rowland pewnego razu występował podczas rozprawy sądowej jako biegły powołany przez prokuratora. Obrońca oskarżonego, chcąc podważyć wiarygodność stwierdzeń, obciążających jego klienta, zapytał: Profesorze Rowland, a jakie ma ...
MISTRZ ŚWIATŁA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Listopad 1997
Albert Michelson (1852-1931) urodził się w Strzelnie na Kujawach, w ówczesnym zaborze pruskim. Jego ojciec Samuel prowadził mały sklepik bławatny, a matka, Rozalia Przyłubska, była córką miejscowego lekarza. Rodzina wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych, ...
KTO BYŁ KIM?
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Październik 1997
Każdy, kto uczył się matematyki i fizyki, z pewnością nieraz napotkał nazwisko Bernoulliego, skojarzone z licznymi zasadami, metodami, twierdzeniami, wzorami, krzywymi itd. Niektórzy może zastanawiają się, kim był człowiek, który tyle dokonał. Tymczasem ...
ELEKTRON ZAMIAST LOKOMOTYWY
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Wrzesień 1997
Sto lat temu fizyk angielski John Joseph Thompson (1856-1940) odkrył elektron - podstawową cząstkę elementarną, nośnik elementarnego ładunku elektrycznego. Ten znakomity uczony był powszechnie nazywany po prostu inicjałami JJ (czyt. Dżejdżej) i wszystkie ...
W POGONI ZA DUCHAMI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Sierpień 1997
William Crookes (1832-1919) był najstarszym synem ubogiego krawca londyńskiego, który nie mogąc utrzymać szesnaściorga dzieci, w desperacji zajął się handlem nieruchomościami i dzięki szczęściu zbił na tym spory majątek. Nie mający systematycznego wykształcenia ...
AMPER CZY WEBER?
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Lipiec 1997
Znany fizyk amerykański pochodzenia niemieckiego Walter Elsasser opisuje w swych wspomnieniach wizytę w Instytucie Fizyki Uniwersytetu w Heidelbergu w 1932 roku. Oprowadzał go nowy dyrektor instytutu Walther Bothe (późniejszy laureat Nagrody Nobla z ...
NIEDOSZŁY TOKARZ
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Czerwiec 1997
W pierwszych dziesięcioleciach po powstaniu radia mówiono powszechnie o komunikowaniu się za pomocą fal Hertza. Dziś wyrażenie to wyszło z użycia i nazwisko odkrywcy fal elektromagnetycznych znane jest ogółowi tylko dzięki jednostce częstości. Heinrich ...
NIE TYLKO KOMETA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Maj 1997
Sporo ludzi słyszało o komecie Halleya, ponieważ przy okazji kolejnych powrotów w nasze okolice tej najsłynniejszej z komet odświeżane są informacje o uczonym, który pierwszy zauważył, że to zjawisko powtarza się regularnie co 76 lat. Dużo mniej rozpowszechnione ...
KTO NAJLEPSZY?
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Kwiecień 1997
Przedstawiciele różnych nauk często przekomarzają się na temat wyższości ich własnej dyscypliny nad innymi. Znanych jest na przykład kilka powiedzeń wybitnych fizyków na temat rzekomej niższości chemików. Już przed dwustu laty Jean Baptiste Biot zwykł ...
CO Z CIEBIE WYROŚNIE?
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Marzec 1997
Kilkakrotnie na tej stronie opisywałem przypadki cudownych dzieci, które już w wieku kilku lat wykazywały niezwykłe zdolności i zostawały potem wielkimi uczonymi. Istotnie, chyba większość późniejszych sław wyróżniała się pod tym względem wśród rówieśników ...
NAZYWAM SIĘ ARAGO
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Luty 1997
Proszę podać nazwisko - zapytał wchodzącego na egzamin studenta Adrien Marie Legendre (1752-1833), sławny matematyk, wykładowca Szkoły Politechnicznej w Paryżu - Nazywam się Arago - padła odpowiedź - Ach, więc nie jest pan Francuzem - Gdybym nie był ...
NOBLISTA Z PROWINCJI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Styczeń 1997
Dakota Południowa jeszcze dziś należy do najmniej rozwiniętych stanów USA. Na obszarze równym dwóm trzecim powierzchni Polski mieszka zaledwie nieco ponad 700 tys. osób, tyle ile na przykład w Krakowie. W 1901 roku w maleńkim, zaledwie dwutysięcznym, ...
MIARA SKROMNOŚCI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Grudzień 1996
Robert Andrews Millikan (1868-1953) urodził się w miasteczku Morrison w stanie Illinois. Jego ojciec Silas Franklin był pastorem Kościoła kongregacjonistów i wychowywał sześcioro swych dzieci w pobożności i prostocie. Robert był chłopcem niewątpliwie ...
LEPSZY NIŻ CELSUS
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Listopad 1996
Jego pełne imię i nazwisko brzmiało Philippus Aureolus Theophrastus Bombastus von Hohenheim. Na szczęście jednak przybrał sobie krótki, chociaż nieskromny przydomek Paracelsus, chcąc podkreślić, że przewyższa Celsusa, sławnego uczonego z czasów rzymskich. ...
JOHNNY
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Październik 1996
John von Neumann (1903-1957), jeden z najwybitniejszych uczonych naszego stulecia, urodził się w Budapeszcie i gdyby tam pozostał, to w historii nauki byłby znany jako Margittai Neumann János, ponieważ Węgrzy piszą zawsze imię na końcu. Margittai to ...
HILBERT I KLEIN
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Wrzesień 1996
Uniwersytet w Getyndze, na którym w połowie XIX wieku nauczał "książę matematyków" Carl F. Gauss, miał szczęście do wielkich uczonych. W 1886 roku katedrę matematyki objął tam Felix Klein (1849-1925), który stworzył ośrodek służący później ...
OPPIE
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Sierpień 1996
Julius Robert Oppenheimer (1904-1967) był jednym z najbardziej znanych w świecie uczonych ze względu na kierowniczą rolę w "Projekcie Manhattan" - budowy amerykańskiej bomby atomowej. Jego ojciec był zamożnym kupcem w Nowym Jorku, toteż Robert ...
GENERAŁ I UCZENI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Lipiec 1996
We wrześniu 1942 roku pułkownik Leslie Groves został awansowany do stopnia generalskiego i mianowany szefem "Projektu Manhattan" - budowy amerykańskiej bomby atomowej. Groves miał 46 lat. Studiował inżynierię na uniwersytecie stanu Washington ...
KSIĄŻĘ MATEMATYKÓW
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Czerwiec 1996
Carl Friedrich Gauss, któremu nadano ten wzniosły przydomek, urodził się w 1777 roku w bardzo biednej rodzinie w Brunszwiku (Braunschweig). Jego dziad był ubogim wieśniakiem, a ojciec Gerhard robotnikiem, który zarabiał na utrzymanie różnymi zajęciami ...
STRZAŁ W DZIESIĄTKĘ
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Maj 1996
Kiedy wykonujemy obliczenia arytmetyczne, często posługujemy się procentami, promilami itd. Trudno więc wyobrazić sobie czasy, kiedy w użyciu były tylko ułamki zwykłe, które są taką udręką dla wielu uczniów. Rozpowszechnienie ułamków dziesiętnych, niezbędnych ...
ACH, TE EGZAMINY!
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Kwiecień 1996
Ernest Rutherford, o którym w tym miejscu była już nieraz mowa, uważał, że każdy badacz musi umieć szybko oceniać rzędy różnych wielkości fizycznych, z którymi ma mieć do czynienia. Z tego powodu bardzo lubił zadawać podczas egzaminów proste pytania, ...
ŻYCIE PRYWATNE ISAACA NEWTONA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Marzec 1996
O Newtonie, jednym z kilku najsławniejszych uczonych wszechczasów, słyszeliwszyscy, niezależnie od kraju, kultury, czy religii, którzy uczyli sięw szkole średniej. Dużo rzadziej mówi się o jego życiu prywatnym. Isaac Newton urodził się w dniu Bożego ...
SŁAWNI, MAŁO ZNANI...
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Luty 1996
Nazwisko Aleksandra Borodina (1833- 1887) kojarzy się nam z jego znanymi kompozycjami: z poematem symfonicznym W stepach Azji Środkowej, albo z operą Kniaź Igor ze słynnymi Tańcami połowieckimi. Zapewne nikomu nie przyjdzie do głowy upatrywać w tym kompozytorze ...
OD OBOJA DO GALAKTYKI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Styczeń 1996
Wielki astronom angielski William Herschel (1738 - 1822) urodził się wHanowerze i pochodził z rodziny, która przywędrowała z Saksonii, gdziejego pradziad Hans prowadził browar. Ojciec Williama (a właściwie WilhelmaFriedricha - bo takie imiona ...