Twoja wyszukiwarka

Dział - STAŁE RUBRYKI
Kategoria - WIEDZA I CZŁOWIEK
SMS DO ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA
MICHAŁ MIŚ Grudzień 2001
*< |:--))! Jeśli pod *< |< |< |< |= będzie (oJ lub 3:[ to (^--^) t1 bd *|:^)(.)(...) 3V się! PS ~ Qpuj mi żamy!!!Święty Mikołaju! Jeśli pod choinką będzie zestaw do nurkowania lub bulterier, będę zadowolony. Teraz będę lepić bałwana. Trzymaj ...
ŚWIĘTA NOC
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK Grudzień 2001
Wigilijnych potraw może być dwanaście, bo tylu było apostołów. Ale równie często przygotowuje się nieparzystą liczbę dań, pięć, siedem czy jedenaście. Im więcej, tym lepiej, tym obfitszy będzie nadchodzący rok. Boże Narodzenie, w Polsce zwane także ...
KOMU DOKŁADKĘ?
MARIA ORZESZKO Grudzień 2001
Święta to tradycyjnie czas wielkiego obżarstwa. Począwszy od Wigilii, pochłaniamy ogromne ilości ryb, kapusty, słodyczy... Co na to nasz żołądek? Apetyt jest często uważany za oznakę zdrowia. Jednak jedzenie służy nie tylko zaspokajaniu głodu, ale ma ...
PROFESOR
ZBIGNIEW SZAFRAŃSKI Grudzień 2001
"Cudem z Faras" nazwała prasa w 1962 roku odkrycie profesora Kazimierza Michałowskiego w Sudanie. Na ścianach wczesnochrześcijańskiej bazyliki polscy archeolodzy odsłonili ponad 120 pięknych, monumentalnych malowideł. Było to całkowite zaskoczenie, ...
PRAWO WYKUTE W KAMIENIU
MAREK W. LORENC PRZEMYSŁAW NOCUŃ Listopad 2001
Podczas wędrówek po terenach Śląska i Pomorza Zachodniego możemy spotkać ponure krzyże wyciosane z kamienia, mało foremne, często samotnie stojące w odludnych miejscach, pośrodku pól lub łąk albo w lesie. Kto i dlaczego je tutaj ustawiał? To krzyże ...
POSĘPNICA
MICHAŁ SKALSKI Listopad 2001
Wydawałoby się, pełnia szczęścia: urlop za granicą nad morzem, piękna pogoda, całkowity relaks, udane dzieci, w kraju bardzo dobra praca - nagle, jakby ktoś światło wyłączył. Depresja. Wszyscy ludzie podlegają sezonowym wahaniom nastroju. Gdy przychodzi ...
UMRZEĆ JAK GLADIATOR?
BOGDAN ŻURAWSKI Listopad 2001
Najbardziej podobał się cios ostatni, po którym jeden z walczących padał na arenę. Publiczność czekała na ten moment. Otwarcie Amfiteatru Flawiuszów, czyli Koloseum, w 80 roku n.e. było najdłuższą, najkosztowniejszą i najbardziej krwawą imprezą w historii... ...
JAK ZOSTAĆ ŚWIĘTYM?
ANDRZEJ DATKO Październik 2001
"Taki gruby, taki chudy może świętym być" - śpiewa Arka Noego. Tymczasem sprawa nie jest taka prosta. Droga na ołtarze prowadzi bowiem przez procesy beatyfikacyjny i kanonizacyjny. Święty Remigiusz - apostoł Franków, i św. Bonifacy - apostoł ...
KICZ CZY ARCYDZIEŁO?
BARBARA RISS Październik 2001
...nie jest wielkim dziełem, ani nawet wielką powieścią, ale jest bardzo dobrą powieścią, która w pełni zasługuje na olbrzymie powodzenie, które ją spotkało. Urok cichego wieczora opanowywał ich z wolna. - Jak tu cicho i jaki świat śliczny - rzekł zniżonym ...
IM SROŻSZA, TYM LEPSZA
AGNIESZKA LISAK Wrzesień 2001
Powieszenie na haku za żebro, wbicie na pal, spalenie. Przez wieki karę śmierci powszechnie uważano za najbardziej skuteczną, a im była krwawsza, tym lepszą miała być przestrogą dla przestępców. W Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, nie wykonuje ...
STEROWANIE JĘZYKIEM
BRONISŁAW JAKUBOWSKI Wrzesień 2001
W wyścigu do wspólnej Europy może nam przeszkodzić język - twierdzą lingwistyczni dyletanci. Językoznawcy martwią się, że przystąpienie do Unii Europejskiej zagraża polszczyźnie i zastanawiają, jak temu przeciwdziałać. Wszyscy są jednak zgodni, że polszczyznę ...
CZY ISTNIEJE POLSKA W ŚWIECIE?
ADAM SUCHOŃSKI Wrzesień 2001
Uczeń w RPA z podręcznika do historii dowie się, że Hitler i Stalin jednocześnie najechali na Polskę, a wojska radzieckie doszły aż do Wisły. Jego włoski kolega przeczyta, że Niemcy po zajęciu Warszawy we wrześniu 1939 roku wypędzili całą ludność i miasto ...
UCZ SIE JEZYKÓW! ALE JAK!
GRZEGORZ ŚPIEWAK Sierpień 2001
Któż nie marzy o kursie języka w pigułce, najlepiej dosłownie, w formie pastylki (wielu zgodziłoby się nawet na serię bolesnych zastrzyków!), byle nie poświęcać temu zadaniu setek godzin żmudnej pracy. Czy istnieje jedna, uniwersalna i skuteczna dla ...
TAJEMNICE PROTOKOŁU DYPLOMATYCZNEGO
SERGIUSZ SIDOROWICZ Sierpień 2001
Niegdyś bywało, że do sali obrad wykuwano tyleż drzwi, ilu było dyplomatów, by zapobiec sporom, kto wejdzie pierwszy. Dziś te zawiłe kwestie rozstrzyga protokół dyplomatyczny. Bez protokołu dyplomatycznego mogłaby istnieć dyplomacja, ale byłaby niezwykle ...
MAŁPA W INTERNECIE
PAWEŁ RUTKOWSKI Lipiec 2001
Kot, pies, ślimak, świnia, słoń czy wreszcie małpa to tylko niektóre z określeń znanego na całym świecie znaku internetowego @. Skąd bierze się ta różnorodność? Jesienią ubiegłego roku The Linguist List, czyli internetowa lista informacyjna językoznawców ...
WESTERN CIAGLE ŻYWY
MAREK PARYŻ Lipiec 2001
Czy wiecie, że western to nie tylko film? Jednak w kinie zrobił największą karierę i dziś, choć liczy sobie już 100 lat, wciąż ma wielu wielbicieli. Są tacy, którzy cenią ten gatunek filmowy za sensację, inni skłonni są oglądać westerny dlatego, że ...
ETYKA NA CODZIEŃ - SZKOŁA WYŁUDZANIA
PAWEŁ ŁUKÓW Lipiec 2001
Gorączka egzaminacyjna trwa. Wraz z egzaminami pojawia się odwieczny problem: ściągać czy nie ściągać? A jeśli już skorzystamy z tej swoistej "pomocy dydaktycznej", to czy powinniśmy mieć wyrzuty sumienia? W czasie egzaminów w pobliżu jednego ...
AYERS ROCK
MIROSŁAW RUTKOWSKI Lipiec 2001
Tego widoku nie sposób pomylić z żadnym innym. Ayers Rock wielki czerwony monolit wyrasta nagle pośrodku idealnie płaskiej pustyni, jakby spadł tu z kosmosu. Mimo niewątpliwej magii (genius loci) otaczającej to miejsce, trzeba z żalem stwierdzić, że ...
SZUKAM PRACY
RAFAŁ RIEDEL Czerwiec 2001
Prawie 3 mln Polaków szuka pracy - to tyle, ile wynosi populacja dorosłych mieszkańców trzech województw. Lada chwila dołączą do nich tegoroczni absolwenci szkół. Ekonomiści twierdzą, iż stopa bezrobocia na poziomie 4% jest naturalna w krajach, ...
JAK NAS WIDZĄ, TAK NAS CHCĄ
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ Czerwiec 2001
Odpowiedź na pytanie, jak postrzegają Polaków obywatele krajów należących do Unii Europejskiej, jest bardzo ważna; przecież staramy się o jak najszybsze przyjęcie do rodziny państw europejskich. Oto nasz wizerunek w oczach dwóch wybranych narodów: Niemców ...
WIELKI PRZYJACIEL?
MAGDALENA GĄSIOREK Czerwiec 2001
Polacy podzielili się na tych, którzy podglądają "Wielkiego Brata", i tych, którzy twierdzą, że w godzinach emisji wyłączają telewizor, czując obrzydzenie. Jeszcze żaden program telewizyjny nie budził tylu emocji. Na czym polega jego niezwykłość? Po ...
OŚWIATOWEJ REWOLUCJI CIĄG DALSZY
WŁODZIMIERZ ZIELICZ Maj 2001
Jeśli wierzyć Ministerstwu Edukacji, już od 1 września 2002 roku polskie szkolnictwo ponadpodstawowe przejdzie prawdziwą rewolucję. Czteroletnie licea, pięcioletnie technika i znaczna część zasadniczych szkół zawodowych zamieni się w trzyletnie licea ...
CHIŃSZCZYZNA
ADINA ZEMANEK BOGDAN S. ZEMANEK Maj 2001
Wiele milionów Chińczyków - zwłaszcza starszych - nie zna języka ogólnonarodowego. Jedynym środkiem komunikowania się z rodakami z drugiego krańca Chin jest... pismo. Nie mogąc się dogadać, mogą się "dopisać". Nasze pismo - alfabet łaciński ...
ROZWIĄZYWANIE ZAGADEK PRZESZŁOŚCI
KLARA SOŁTAN-KOŚCIELECKA PAWEŁ KOŚCIELECKI Maj 2001
Ludzi pasjonuje wiele tajemnic, które pozostawili nam przodkowie. Nauka próbuje je rozwiązać różnymi metodami. Jedną z takich zagadek jest Całun z Turynu już od 100 lat toczą się spory, kiedy on powstał. W 2000 roku, z okazji Wielkiego Jubileuszu, Całun ...
NA DROGACH MĘKI PAŃSKIEJ
ANDRZEJ DATKO Kwiecień 2001
Żywy już w średniowieczu kult Męki Pańskiej w wiekach XVI i XVII osiąga swoje apogeum, jest faktem religijnym, który dominuje w ówczesnej umysłowości i uczuciowości chrześcijańskiej. Głównymi symptomami nowego sposobu przeżywania Pasji stały się kalwarie ...
CO SIĘ ZDARZYŁO W AMERYCE?
LONGIN PASTUSIAK Kwiecień 2001
Bez przesady można powiedzieć, że cały świat czekał na wynik wyborów prezydenckich w Stanach Zjednoczonych. Opinia publiczna była zaskoczona ich przebiegiem. Czyżby zmierzch demokracji? - pytano. W ubiegłym roku Amerykanie czekali aż 36 dni na wynik ...
WIELKANOC PRADZIADKÓW
TERESA LEWIŃSKA ANDRZEJ LEWIŃSKI Kwiecień 2001
W rodzinnych archiwach, w starych albumach odnaleźć można wysyłane przed laty z okazji Świąt Wielkanocnych karty pocztowe. Przyjrzyjmy się im, jakże są inne od tych współczesnych. Pierwsze karty drukowane (wcześniej były bilety rysowane lub malowane ...
WYGRAĆ, ABY CZASAMI... PRZEGRAĆ
KRZYSZTOF MICHAŁEK Kwiecień 2001
Czy sytuacja, w której Al Gore, wygrywając w głosowaniu powszechnym, nie uzyskał prezydentury, była "wypadkiem przy pracy" w codziennym funkcjonowaniu demokracji w Stanach Zjednoczonych, czy też przejawem kryzysu całego systemu? System wyboru ...
ZWALI TEGO BAŁWANA MARZANNA
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK Marzec 2001
Dziś pierwszy dzień wiosny to "Dzień Wagarowicza". Przez wieki niszczono w tym dniu Marzannę, symbol zimy i śmierci. Bywa, że już na przełomie lutego i marca różne znaki na niebie i ziemi zapowiadają nadejście wiosny. Nam wydaje się, że nie ...
STOJĄC NA WŁASNYM SKRZYDLE
JOANNA KOMOROWSKA Marzec 2001
Każdemu z nas zdarzają się olśnienia: aha! Wiem, jak to zrobić! Okazuje się, że zwierzęta też potrafią rozwiązywać problemy tą metodą. Pewnego popołudnia 1860 roku chemik August Friedrich Kekulé von Stradonitz, drzemiąc przy kominku, śledził ruchy wyimaginowanych ...
JAK WIELE MOŻNA PRZETŁUMACZYĆ?
PAWEŁ RUTKOWSKI Luty 2001
Czytając książkę przełożoną z języka obcego, nie zdajemy sobie sprawy, ile wysiłku włożył tłumacz w ukazanie przedstawionego w niej świata takim, jakim opisał go autor. Tłumacze powtarzają często, iż nie można nauczyć się języka obcego na tyle dobrze, ...
ETYKA NA CO DZIEŃ - OBYWATEL NA GAPĘ
PAWEŁ ŁUKÓW Styczeń 2001
Nadszedł czas płacenia podatków. Kolejny raz wpatrujemy się w rubryki formularzy PIT, a przez głowę przelatuje nam myśl: może udałoby się zapłacić choć trochę mniejszy podatek? Może warto chociaż odrobinę oszukać państwo? Najbardziej racjonalną osobą ...
WAMPIRY
ŁUKASZ MAURYCY STANASZEK Styczeń 2001
Archeolodzy badający cmentarzyska znajdują niekiedy zagadkowe groby. Niezwykłe pozy zmarłych, brak niektórych części ciała - np. głowy - czy przebicie klatki piersiowej ostrym przedmiotem są niemymi świadectwami praktyk mających ochronić ludzi przed ...
GOLD, CZYLI ZŁOTO
KATARZYNA STANIEWSKA Styczeń 2001
Czy miło byłoby dostać jakiś drobny prezent ze złota? Na pewno wielu Czytelników, a zwłaszcza Czytelniczek, ucieszyłoby się z takiego upominku. Ten cenny szlachetny kruszec przyciągał uwagę ludzi już kilka tysięcy lat temu. W szczególny sposób złoto ...
ETYKA NA CO DZIEŃ - PARADOKS PRZYZWOITOŚCI
PAWEŁ ŁUKÓW Grudzień 2000
W cyklu artykułów pod tym hasłem wspólnie zastanawiamy się nad problemami moralnymi, z którymi stykamy się wszyscy. Teraz pomyślmy o zasadzie przyzwoitości - wydawałoby się, tak bardzo jednoznacznej. W większości społeczeństw kultury zachodniej obowiązuje ...
HUMANIŚCI I NAUKA XX WIEKU
MARIA SUPRANOWICZ Grudzień 2000
Sto lat temu tak oto pisano o nadchodzącym wieku: "patrzymy i mówimy o tym wieku dwudziestym, jakby on skądciś z nieba miał nam spaść, już gotowy, ogromne przynieść nam niespodzianki i największe nasze spełnić marzenia. A tymczasem, on będzie takim, ...
ADAM I 44
MARIA CZEPPE Grudzień 2000
Na długie lata Adam Mickiewicz zatrudnił wyobraźnię polonistów i miłośników poezji, umieszczając w III części "Dziadów" liczbę 44. Pokolenia starają się odgadnąć znaczenie tajemniczej liczby. Badacze interpretowali liczbę 44 jako datę lub ...
TE WSPANIAŁE GROBOWCE
JADWIGA IWASZCZUK Listopad 2000
Z opisów archeologów i etnologów znana jest ogromna różnorodność grobów. Ich kształty najogólniej wiążą się z kulturą i wierzeniami danego plemienia czy ludu oraz wynikającymi z nich sposobami chowania zmarłych. W historii ludzkości znane są pochówki ...
Z PROCHU POWSTAŁEŚ...
SERGIUSZ SIDOROWICZ Listopad 2000
Jak wygląda cmentarz? Każdy odwiedza groby, więc odpowiedź nie jest trudna. Kamienne nagrobki, krzyże, nastrój powagi i smutku. Nie wszędzie jednak miejsca pochówku przypominają nasze cmentarze. Są na świecie miejsca wiecznego spoczynku chrześcijan, ...
ZMIERZCH EXPO?
PIOTR KOSSOBUDZKI Listopad 2000
Tegoroczna wystawa światowa w Hanowerze miała przyćmić wszystkie poprzednie. Dlaczego więc przyniosła straty sięgające miliarda marek? Motto Expo 2000 w Hanowerze brzmiało: "Człowiek-Natura-Technika - powstaje nowy świat". Obrazuje ono doskonale ...
KOŚCIÓŁ KOPTYJSKI
IZA ELŻBIETA SMOLIŃSKA Listopad 2000
Początki chrześcijaństwa w Egipcie datuje się na okres działalności ewangelicznej świętego Marka. Prawdopodobnie około 40 roku założył on w Aleksandrii pierwszą na tych terenach wspólnotę wyznawców Chrystusa. Kilka wieków później religia Koptów sięgała ...
TACY PREZYDENCI, JAKI NARÓD
KRZYSZTOF JANICKI Październik 2000
Prezydent to głowa państwa będącego republiką. Nie w każdej republice są jednak prezydenci. I nie każda republika z prezydentem na czele ma cokolwiek wspólnego z demokracją. Prezydentem nazywa się głowę państwa będącego republiką, rzadziej określa się ...
NAUK PRZEMOŻNYCH PERŁA
JOLANTA HERIAN-ŚLUSARSKA Październik 2000
W 1993 roku do krakowskiej wszechnicy powróciły odłączone 50 lat temu wydziały medyczne i dziś jest to jedyny w Polsce uniwersytet kształcący lekarzy. Ale nie tylko w ten sposób łączy się tradycję z nowoczesnością w tej najstarszej polskiej uczelni. Inauguracja ...
ETYKA NA CO DZIEŃ - ZAUFANIE
PAWEŁ ŁUKÓW Październik 2000
Dlaczego ohyda moralna przestępcy nie stanowi wystarczającego powodu do odmowy jego obrony? We wszystkich kulturach istnieją zawody służące ochronie fundamentalnej wartości członkostwa we wspólnocie moralnej. W społeczeństwach takich jak nasze dobrem ...
ETYKA NA CO DZIEŃ - KÓŁKO Z ZAPADKĄ
PAWEŁ ŁUKÓW Wrzesień 2000
Z chwilą osiągnięcia pewnej wrażliwości moralnej i zdolności realizowania dobra - nie ma odwrotu.Nie możemy zgodzić się na "mniejsze dobro", gdyż sama zgoda byłaby złem. Niezależnie od doskonałości cywilizacji technologicznej i sukcesów w ...
ALFRED NOBEL I JEGO NAGRODY
ANNA BĄKIEWICZ Wrzesień 2000
Szwedzki wynalazca, przemysłowiec i humanista Alfred Nobel zobowiązał spadkobierców do przyznawania corocznie nagród twórcom najważniejszych osiągnięć w dziedzinie fizyki, chemii, literatury, medycyny lub fizjologii oraz tym, którzy uczynili najwięcej ...
MAŁPI PROCES
KRZYSZTOF SZYMBORSKI Wrzesień 2000
Większość Amerykanów wciąż nie jest przekonanych o słuszności teorii Darwina. Władze Kentucky radzą unikać słowa "ewolucja", a w Kansas nauka o pochodzeniu gatunków nie jest już obowiązkowa. Za głoszenie, że "człowiek pochodzi od małpy", ...
TYTUŁOMANIA
MONIKA ZAŚKO-ZIELIŃSKA Sierpień 2000
Każdy, kto chce napisać coś na temat języka popularyzacji nauki, ma świadomość, że jego sytuacja jest bardzo trudna. To tak, jakby jeden z najbardziej znanych współczesnych iluzjonistów, David Copperfield, zamiast demonstrować swoje umiejętności, zaczął ...
W BIBLIJNEJ BETSAIDZIE
PRZEMYSŁAW NOWOGÓRSKI Sierpień 2000
"Potem przyszli do Betsaidy. Tam przyprowadzili Mu niewidomego i prosili, żeby się go dotknął". Ewangelia św. Marka 8,22.1 Położenie Betsaidy Tam, gdzie wedle Ewangelii Chrystus uzdrowił niewidomego i dokonał cudownego nakarmienia tłumów ...
W CIENIU WULKANU
STANISŁAW IWANISZEWSKI Sierpień 2000
Popocatépetl, od niedawna uaktywniony wulkan, stale zagraża meksykańskim wieśniakom mieszkającym na jego stokach w małych wioskach. Życie w cieniu tej stale dymiącej góry sprawiło, że postanowili się z nią "zaprzyjaźnić". Wszystko zaczęło ...
ŚWIĘTA KROWA
TOMASZ MAZUR Lipiec 2000
Spacerująca po ulicach krowa jest dla turystów ostatecznym sygnałem potwierdzającym przybycie do Indii. Z czasem jej wszechobecność staje się zjawiskiem całkowicie normalnym. Godzimy się z jej pierwszeństwem w ruchu drogowym, ustępujemy miejsca na chodniku, ...
PLECAK POWIE CI KIM JESTEM
KRZYSZTOF JANICKI Lipiec 2000
Popularność plecaka, zwłaszcza wśród młodzieży, stała się tak powszechna, że traktowany jest niemal jak część codziennej garderoby, którą na dodatek dość prostymi, domowymi sposobami można zależności od gustów i upodobań niemal dowolnie stylizować. Plecak ...
NA TROPACH FUNDAMENTALIZMU
SERGIUSZ SIDOROWICZ Lipiec 2000
Przy okazji transmisji telewizyjnych z krajów muzułmańskich kamerzyści z upodobaniem pokazują grupę wymachujących bronią brodatych mężczyzn, krzyczących "Allah? akbar! Allah? akbar!" "Bóg jest najwyższy!" Kiwamy głową: fundamentaliści. Zjawisko ...
TAMAGOTCHI I FURBY
MICHAŁ MIŚ Czerwiec 2000
Gdy pojawiają się zabawki, w które producenci postanowili tchnąć namiastkę życia, dzieciom - na chwilę - przestaje wystarczać miłe ciepło pluszowego misia i nawet najładniejsze lalki. Elektroniczne zabawki zaczęły szturmem zdobywać serca dzieci na początku ...
LALA I MIŚ
TERESA LEWIŃSKA Czerwiec 2000
Jednymi z najpopularniejszych zabawek są lalka i miś. Towarzyszą nam w dzieciństwie, dzielą z nami radości i smutki i wystarczy się tylko do nich przytulić, aby nie czuć się samotnym i zagubionym. Może dlatego gdy jesteśmy już dorośli, często nie możemy ...
CHOPIN ŻYJE
MARTA GÓRNICKA Czerwiec 2000
Fin de siecle mija przy akompaniamencie muzyki Chopina. Możemy go usłyszeć nie tylko w klasycznym stylu, znamy go także ze świetnych wykonań na nowoczesnych instrumentach, o których kompozytorowi nawet się nie śniło, z opracowań jazzowych. O Chopinie ...
Z RAPORTÓW ONZ - JESTEŚMY CORAZ STARSI
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ Czerwiec 2000
W 2020 roku jedna czwarta ludności Polski będzie miała ponad 60 lat. Styl życia większości starszych Polaków jest monotonny i bierny tylko 5% w wolnych chwilach jeździ na rowerze i jedynie 0.1% uczy się. Natomiast aż 15% pracuje lub poszukuje pracy. Statystyczny ...
KOWALSKI PRZECIWKO POLSCE
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ Czerwiec 2000
Od czasu, gdy Polska w 1993 roku ratyfikowała "Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności", lawinowo rośnie liczba skarg wnoszonych przez Polaków przeciwko swemu państwu. W zeszłym roku nasi rodacy nadesłali do Trybunału Praw ...
SKARBY WAWELU
MAGDALENA PIWOCKA DARIUSZ NOWACKI Maj 2000
Od wieków sylweta Wawelu symbolizuje potęgę dawnej Polski, utrwaloną w monumentalnej architekturze zamku i katedry. Ich historię obrazuje wystawa najpiękniejszych dzieł sztuki związanych z dawną stolicą Rzeczypospolitej. Bez wątpienia jedną z najważniejszych ...
JAKA BĘDZIE NOWA MATURA?
WŁODZIMIERZ ZIELICZ Maj 2000
Wielu uczniów klasy drugiej szkół średnich zaczyna wpadać w popłoch. W 2002 roku przyjdzie im zdawać maturę w nowym kształcie i według nowych zasad. Zdaniem nauczyciela matematyki i fizyki jednego z warszawskich liceów - nie ma powodów do obaw. Od sześciu ...
TAJEMNICA JOANNY D`ARC
JERZY BESALA Maj 2000
Rodacy uznali ją za "heretyczkę, odszczepieńca, bałwochwalczynię", Anglicy ku uciesze tłumów włożyli na głowę mitrę z tym napisem i spalili na stosie. Dla potomnych stała się symbolem patriotyzmu. Uczynili z niej świętą. W 1337 roku wybuchła ...
ONIEMIEĆ Z ZACHWYTU
KRZYSZTOF JANICKI Maj 2000
Na wystawie światowej każdy kraj stara się pokazać to, co jest jego największym osiągnięciem,z czego jest dumny, co chciałby, aby wszyscy mogli podziwiać. Zaszokować świat miały telegraf i kolorowy telewizor, Pałac Kryształowy w Londynie i wieża Eiffla. ...
OJCIEC CZY OJCOWIE POLSKI?
PAWEŁ KOŚCIELECKI Kwiecień 2000
Jak powstało nasze państwo? Na to pytanie z całym przekonaniem nie umiemy dziś odpowiedzieć, pomimo setek prac poświęconych początkom Polski. Wciąż pojawiają się nowe hipotezy na ten temat. Przeszło 100 lat po śmierci Mieszka I tak pisał Gall Anonim: ...
PO CO SYLLABUSY?
DOMINIK MYTKOWSKI Kwiecień 2000
Nazwa syllabus coraz częściej pojawia się wraz z hasłem reforma oświaty. Czym są syllabusy? Wprowadzana od 1998 roku reforma oświaty daje szkołom swobodę tworzenia programów nauczania oraz systemów oceny swoich uczniów. Ministerstwo Edukacji Narodowej ...
PALENIE JUDASZA
ŁUKASZ SMYRSKI Kwiecień 2000
A jeden z Dwunastu, imieniem Judasz, szedł na ich czele i podszedł do Jezusa, aby Go pocałować. Jezus mu rzekł: "Judaszu, pocałunkiem wydajesz Syna Człowieczego?" (Ewangelia według św. Łukasza rozdz. 22, 47-48). Dla chrześcijan wszystkich ...
JAK POWSTAŁA POLSKA?
KATARZYNA STANIEWSKA Kwiecień 2000
Wiele państw europejskich zawdzięcza swe nazwy jakimś grupom plemiennym. Jak jednak od dawnej nazwy ziemi Polan powstało słowo Polska? Ród Piastów pochodził z plemienia Polan. Ich nazwa jest łatwa do objaśnienia - wywodzi się od wyrazu pole, oznaczającego, ...
GDZIE STUDIOWAĆ? - JAPOŃSKA KUŹNIA ELIT
ANNA ZALEWSKA Marzec 2000
W Japonii jest obecnie ponad 500 uniwersytetów, z czego około 400 to uczelnie prywatne. Jeśliby jednak poprosić Japończyka o wskazanie najlepszego, zapewne podałby nazwę państwowego Uniwersytetu Tokijskiego, czyli Tky-daigaku, w skrócie zwykle nazywanego ...
KIEDY UCZENI BYLI ROMANTYKAMI
EWA KOCHANOWSKA Marzec 2000
Wielu poetów romantycznych uważało, że poznanie rozumowe jest istotnym, lecz zaledwie pierwszym krokiem na drodze wiodącej ku odkryciu prawdy o istnieniu - znaleźli sojuszników wśród fizyków, matematyków, biologów. Zaryzykować można tezę, że uczonym ...
HATSZEPSUT - KOBIETA FARAON
ZBIGNIEW SZAFRAŃSKI Marzec 2000
To, co się udało dokonać przez trzydzieści lat burzliwego życia królowej Hatszepsut, kobiecie ambitnej i z charakterem, wystarczyłoby na obdzielenie kilku innych faraonów potężnego kraju nad Nilem. Po kilkunastu latach panowania królowa jednak nagle ...
MADONNY
AGNIESZKA DZIARMAGA-CZAJKOWSKA DOROTA BEDNAREK Luty 2000
Kult Matki Boskiej jest fenomenem religijnym, społecznym, kulturowym. Jego najbarwniejsze formy można spotkać w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej. Dla współczesnych katolików kult Matki Boskiej jest nieodłącznym elementem ich wiary. Nie zawsze jednak tak ...
Z DOMÓW PUBLICZNYCH NA SALONY
WACŁAW TUREK Luty 2000
W ostatnich latach wraca popularność tanga argentyńskiego, szybko zyskuje sobie ono uznanie zarówno wśród krytyków muzycznych, jak i wielbicieli tańca. Publiczność entuzjastycznie powitała na ekranach kin film Carlosa Saury Tango, rośnie również zainteresowanie ...
1000 LAT TEMU
MARIA MIŚKIEWICZ Luty 2000
Jako zadatek przymierza i przyjaźni cesarz Otton III włożył Bolesławowi Chrobremu na głowę diadem cesarski oraz ofiarował jedno z insygniów władzy królewskiej w Niemczech włócznię św. Maurycego z relikwią gwoździa z krzyża Pańskiego. Bolesław zrewanżował ...
Z RAPORTÓW ONZ - POLSKI SKOK
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ Styczeń 2000
Polska awansowała w tym roku z 51. na 44. miejsce w światowym rankingu określającym poziom rozwoju społecznego. Wydawany corocznie przez ONZ Raport o Rozwoju Społecznym [patrz: Zmierzyć dobrobyt, "WiŻ" nr 11/1998] określa m.in. poziom życia ...
ZAKAZANE SŁOWO
KATARZYNA STANIEWSKA Styczeń 2000
Dlaczego nasi przodkowie mówili kosmacz, kudłacz, mrówczarz czy po prostu miś, unikając słowa niedźwiedź? Język, którym mówimy na co dzień i który wydaje się nam tak swojski, kryje wiele reliktów odległej przeszłości. Mogą one pochodzić z czasów, gdy ...
GDZIE STUDIOWAĆ? UCZELNIA Z TRADYCJĄ
KATARZYNA MACIEJEWSKA Styczeń 2000
Uniwersytet Florencki jest dziś prężnym ośrodkiem naukowym, przyciągającym co roku wielu studentów i wybitnych naukowców. Powstał niespełna osiemdziesiąt lat temu, jednak jego historia pośrednio sięga początków XIV wieku. Nie sposób pisać o florenckiej ...
STO LAT TEMU
MARIA SUPRANOWICZ Grudzień 1999
CHĘTNIE GODZIMY SIĘ Z TYM, ŻE NOWY WIEK I NOWE TYSIĄCLECIE NASTANĄ Z POCZĄTKIEM 2000 ROKU. CZY NASI DZIADKOWIE TEŻ TAK BEZKRYTYCZNIE ULEGALI MAGII OKRĄGŁYCH LICZB? W liście do naszej redakcji czytelnicy, zdenerwowani wciąż powtarzającymi się w mediach ...
KRÓTKA HISTORIA KALENDARZA
ANDRZEJ GÓRECKI Grudzień 1999
KALENDARZ, KTÓREGO OBECNIE UŻYWAMY, NIE JEST TAKI STARY, JAK SIĘ WYDAJE.OSTATNIA WERSJA LICZY DOPIERO 417 LAT, CHOCIAŻ JEGO LEGENDARNY POCZĄTEKTO 21 KWIETNIA 753 ROKU P.N.E., KIEDYŚ ROK PIERWSZY A.U.C., CZYLI AB URBECONDITA - OD ZAŁOŻENIA RZYMU. Kalendarz ...
ZWIERZĘTA W JĘZYKU
JAN MIODEK Grudzień 1999
Zaproszony przez Wydział Weterynarii Akademii Rolniczej we Wrocławiu dowygłoszenia okolicznościowego wykładu na pewnej uroczystości, postanowiłemrozwinąć parę myśli związanych z obecnością świata zwierząt w naszym codziennymjęzykowym obcowaniu. Zacząłem ...
NUNAVUT - NASZA ZIEMIA
ELŻBIETA DĄBROWSKA Grudzień 1999
W TYM ROKU POWSTAŁO NUNAVUT. JEGO TERYTORIUM, OBEJMUJĄCE NIEMAL JEDNĄ PIĄTĄCAŁEJ KANADY, ZAMIESZKUJĄ GŁÓWNIE ESKIMOSI I TO ONI STANĄ SIĘ GOSPODARZAMIZIEMI SWOICH PRZODKÓW. NUNAVUT TO W JĘZYKU ESKIMOSKIM "NASZA ZIEMIA". Powstanie Nunavut, nowej ...
TAJEMNICE ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA
TERESA LEWIŃSKA Grudzień 1999
DZIŚ NAZYWAJĄ GO W ANGLII FATHER CHRISTMAS, WE FRANCJI - P`ERE NöEL, W NIEMCZECH - WEIHNACHTSMANN, W HOLANDII - SINTER KLAAS, W TURCJI - NöELBABA, W STANACH ZJEDNOCZONYCH - SANTA CLAUS, W JAPONII - SANTA SAN. Święty Mikołaj, ...
MALARSTWO W REAKTORZE
MONIKA FABIJAŃSKA Grudzień 1999
POD GRUBĄ WARSTWĄ WERNIKSÓW NAKŁADANYCH PRZEZ KOLEJNE POKOLENIA KONSERWATORÓW DAWNE MALARSTWO KRYJE WIELKIE TAJEMNICE. ICH ODSŁONIĘCIE NIE ZAWSZE OZNACZA SENSACJĘ NA MIARĘ ODKRYCIA NIEZNANEGO DZIEŁA WIELKIEGO MISTRZA PĘDZLA PODZNANYM JUŻ MALOWIDŁEM. ...
DAMBOŃ I DĘBSKA KUŹNIA
JAN MIODEK Listopad 1999
Ryc. krysp Wracając niedawno ze swych rodzinnych Tarnowskich Gór do Wrocławia,przejeżdżałem przez podopolską Dębską Kuźnię, a w parę dni później dostałemciekawy list od pewnej opolanki z ulicy Dambonia. Obie formy wywiedzioneod dębu zasługują na uwagę, ...
ŚLADAMI SŁOWACKIEGO
MAREK TROSZYŃSKI Listopad 1999
PO 150 LATACH OD ŚMIERCI POETY NA CMENTARZU MONTMARTRE GRÓB SŁOWACKIEGO JEST ZANIEDBANY, A NAPISY LEDWIE WIDOCZNE. CZY TEN POMNIK NASZEJ KULTURY NIE ZASŁUGUJE NA WIĘKSZĄ TROSKĘ? Wycieczkę śladami Juliusza Słowackiego należałoby rozpocząć w jego rodzinnym ...
GODNOŚĆ CZŁOWIEKA TRWA POZA JEGO ŚMIERĆ
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK Listopad 1999
KULT ZMARŁYCH I ZWIĄZANE Z NIM OBRZĘDY POGRZEBOWE SĄ RÓWNIE STARE, JAK HISTORIA LUDZKOŚCI. I CHOĆ NOSZĄ PIĘTNO CZASÓW I KULTUR, KTÓRE JE STWORZYŁY, TO PODSTAWĄ RÓŻNYCH SPOSOBÓW CHOWANIA ZMARŁYCH BYŁO PRZEKONANIE O ISTNIENIU ŻYCIA POZAGROBOWEGO. Józef ...
KŁOPOTY Z TOŻSAMOŚCIĄ
JAN MIODEK Październik 1999
We Wrocławiu przy ul. Szewskiej znajduje się kościół pod wezwaniem św. Macieja. Ma przy nim swą siedzibę duszpasterstwo akademickie "Maciejówka". Interesujący się historią swego miasta wrocławianie wiedzą, że z tą częścią nadodrzańskiego grodu, ...
TAJEMNICE MAŁEJ CZARNEJ
MAGDALENA ŁUKÓW Październik 1999
SŁABA LUB MOCNA, GORZKA LUB SŁODKA, CZARNA LUB BIAŁA... POTRAFI ZACHWYCIĆ RÓŻNORODNOŚCIĄ SMAKÓW I AROMATÓW. KORZYSTANIE Z TEGO BOGACTWA JEST JEDNAK NIEMAŁĄ SZTUKĄ. Swoje odkrycie i powodzenie zawdzięcza pobudzającym właściwościom zawartej w niej kofeiny. ...
DROGA HERBATY
MAREK SZTRANTOWICZ Październik 1999
LUDZIE ZACZĘLI DELEKTOWAĆ SIĘ HERBATĄ 3 TYS. LAT TEMU W CHINACH. DZIŚ PIJA SIĘ JĄ RÓWNIEŻ Z CYTRYNĄ, MLEKIEM, PRZYPRAWAMI, A W TYBECIE NAWET Z DODATKIEM MASŁA. Herbatę dla Europy odkryli w początkach XVII wieku holenderscy i portugalscy kupcy, prowadzący ...
GENIUSZ-CZŁOWIEK
MARTA GÓRNICKA Październik 1999
W PAŹDZIERNIKU 1999 ROKU MIJA 150. ROCZNICA ŚMIERCI FRYDERYKA CHOPINA. MUZYKA TEGO GENIALNEGO KOMPOZYTORA ZNANA JEST NA CAŁYM ŚWIECIE. MNIEJ WIEMY O CHOPINIE CZŁOWIEKU. Wiedeń 1830 roku. Ponura wigilijna noc. Dwa dni później Fryderyk Chopin napisał ...
ŚWIĘTO ODRODZENIA POLSZCZYZNY
MARIA SUPRANOWICZ Październik 1999
22 LIPCA BR. SEJM UCHWALIŁ USTAWĘ O JĘZYKU POLSKIM. UWZGLĘDNIAJĄCA POPRAWKI SENACKIE OSTATNIA WERSJA USTAWY NAKŁADA NA NAS OBOWIĄZEK POSŁUGIWANIA SIĘ W ŻYCIU PUBLICZNYM JĘZYKIEM POLSKIM, JĘZYKI OBCE ZAŚ DOPUSZCZA JAKO TOWARZYSZĄCE POLSZCZYŹNIE. ZA NARUSZENIE ...
OD PRUSAKA DO HITLERA
ALEKSANDER STROJNY Wrzesień 1999
KARYKATURĘ MOŻNA ZNAKOMICIE WYKORZYSTAĆ W NAUCE HISTORII I POLITOLOGII. ALE MOŻE TEŻ PEŁNIĆ FUNKCJE PROPAGANDOWE, CZEGO PRZYKŁADEM SĄ KARYKATURY NIEMCÓW W POLSKIEJ PRASIE OKRESU MIĘDZYWOJENNEGO. Twórcy karykatury najchętniej odzwierciedlają w niej problemy ...
OKUPACYJNA CODZIENNOŚĆ
KATARZYNA GRACZYKOWSKA Wrzesień 1999
LATA WOJNY I OKUPACJI HITLEROWSKIEJ TO CZAS PEŁEN DRAMATYCZNYCH WYDARZEŃ. Z 35 MLN MIESZKAŃCÓW POLSKI ZGINĘŁO OKOŁO 6 MLN; 5 708 TYS. STANOWIŁA LUDNOŚĆ CYWILNA. JAK WYGLĄDAŁO WÓWCZAS CODZIENNE ŻYCIE PRZECIĘTNEGO CZŁOWIEKA - CO JADŁ, JAK SIĘ UBIERAŁ, ...
EDUKACYJNA REWOLUCJA
WŁODZIMIERZ ZIELICZ Wrzesień 1999
NASZEMU SYSTEMOWI EDUKACJI POTRZEBNE SĄ ZMIANY. CZY JEDNAK MUSZĄ BYĆ TAKIE, JAKIE OD WRZEŚNIA ZACZNĄ SIĘ W SZKOŁACH, I W TAKI SPOSÓB PRZEPROWADZANE? OTO, CO O TYM MYŚLI NAUCZYCIEL JEDNEGO Z LICEÓW. Wspólnie z uczonymi uniwersyteckimi [specjaliści od ...
SUGESTIA
ANDRZEJ AUGUSTYNEK Sierpień 1999
DZIĘKI ODPOWIEDNIEJ SUGESTII - A TAKŻE PO SPECJALNYM TRENINGU MENTALNYM - MOŻNA UZYSKAĆ KONTROLĘ NAD WIELOMA, WYDAWAŁOBY SIĘ ZUPEŁNIE NIEZALEŻNYMI OD NASZEJ ŚWIADOMOŚCI, FUNKCJAMI ORGANIZMU. CHOCIAŻBY ZWOLNIĆ AKCJĘ SERCA DO KILKUNASTU UDERZEŃ ...
MIĘDZY NILEM A SAHARĄ
BOGDAN ŻURAWSKI Sierpień 1999
OGROMNE WYDMY NADCHODZĄCE OD STRONY SAHARY NISZCZĄ WSZYSTKO NA SWEJ DRODZE. ZWYCIĘSKIEMU POCHODOWI PUSTYNI OPIERAJĄ SIĘ TYLKO STAROŻYTNE FORTECE USYTUOWANE NA WZGÓRZACH GÓRUJĄCYCH NAD DOLINĄ NILU. W XIV wieku p.n.e. armia egipska zapuściła się aż za ...
SKĄD SIĘ WZIĘŁA WISŁA?
KATARZYNA STANIEWSKA Sierpień 1999
KIEDY WYMIENIAMY NAZWY POLSKICH RZEK, NIE ZDAJEMY SOBIE SPRAWY Z TEGO, ŻE CZĘSTO SĄ TO SŁOWA PRZEKAZANE NAM PRZED WIEKAMI ALBO I TYSIĄCAMI LAT PRZEZ NIEZNANE JUŻ DZIŚ LUDY. WYDAWAŁOBY SIĘ, ŻE NIE MA NIC BARDZIEJ ULOTNEGO, NIETRWAŁEGO NIŻ SŁOWO... A JEDNAK ...
SALON SZAMPON - DWA W JEDNYM
JAN MIODEK Sierpień 1999
Parę lat temu w naszych sklepach pojawił się, bardzo często reklamowany w środkach masowego przekazu, Vidal Sasoon - salon szampon dwa w jednym. Dziś formuła dwa w jednym, funkcjonująca także w wersji 2 w 1, bije rekordy popularności jako frazeologizm ...
"W POSZUKIWANIU PAŁACU KLEOPATRY
BOGDAN ŻURAWSKI Sierpień 1999
W tym roku kończy się siedmioletnia licencja, wydana francuskiemu badaczowiFranckowi Goddio przez egipski Urząd Starożytności na prowadzenie pracw wodach portu w Aleksandrii. W 1992 roku na głębokości 20 m rozpocząłtu poszukiwania pałacu Kleopatry, który ...
TESTY - ZA I PRZECIW
WŁODZIMIERZ ZIELICZ Lipiec 1999
CORAZ CZĘŚCIEJ KANDYDACI NA STUDIA, ZAMIAST PRACOWICIE ZAPEŁNIAĆ KARTKI PAPIERU EFEKTAMI POSIADANEJ WIEDZY BĄDŹ POPISYWAĆ SIĘ NIMI PRZED KOMISJĄ, W SZALEŃCZYM TEMPIE ZAKREŚLAJĄ ODPOWIEDNIE "OKIENKA" NA SPECJALNIE PRZYGOTOWANYCH FORMULARZACH. Testy ...
SIŁA SŁOWOTWÓRCZEJ ANALOGII
JAN MIODEK Lipiec 1999
SIŁA SŁOWOTWÓRCZEJ ANALOGII Na jednym ze straganów wrocławskich pojawiło się ostrzeżenie skierowane do klientów: Towar pomacany należy do macanta. Trudno go nie traktować w kategoriach językowego dowcipu czy nawet groteski. A przecież jego twórca z ...
WARSZAWSKI ZEGAR
ALEKSANDRA A. GIEJSZTOWT Lipiec 1999
KAŻDY POLAK DOSKONALE WIE, ŻE CODZIENNIE W PROGRAMIE I POLSKIEGO RADIA W POŁUDNIE NADAWANY JEST HEJNAŁ Z WIEŻY MARIACKIEJ W KRAKOWIE. NATOMIAST NIEWIELE OSÓB ORIENTUJE SIĘ, ŻE KAŻDEGO DNIA W TYM SAMYM PROGRAMIE PÓŁNOC WYBIJA ZEGAR Z WIEŻY ZAMKU KRÓLEWSKIEGO ...
JAK TO SIĘ PISZE?
BRONISŁAW JAKUBOWSKI Lipiec 1999
KAŻDY JĘZYK ULEGA ZMIANOM. EWOLUUJE JEGO SYSTEM FONOLOGICZNY, ZACIERA SIĘ PIERWOTNA BUDOWA WYRAZÓW, ZMIENIA SIĘ SKŁADNIA ZDANIA, STYLISTYKA I ZNACZENIE SŁÓW. NAJBARDZIEJ OPORNA NA ZMIANY JEST ORTOGRAFIA. Czy normy ortograficzne w ogóle są potrzebne? ...
MIASTO BEZ IMIENIA
RENATA FARON Lipiec 1999
MACHU PICCHU TO JEDNO Z NAJPIĘKNIEJSZYCH MIEJSC W PERU. SWYMI TAJEMNICZYMIRUINAMI I WSPANIAŁYMI GÓRSKIMI PEJZAŻAMI OD DAWNA PRZYCIĄGAŁO POSZUKIWACZYPRZYGÓD I BADACZY STAROŻYTNYCH KULTUR; OSTATNIO DO JEGO OBEJRZENIA ZAPRASZAJĄI POLSKIE BIURA PODRÓŻY, ...
ILE PRAWDY W TEJ LEGENDZIE?
STANISŁAW DUBISKI Czerwiec 1999
W MIEŚCIE HAMELN NAD WEZERĄ ZGINĘŁO STO TRZYDZIEŚCIORO DZIECI. CZY POWODEM ICH ŚMIERCI BYŁA ZEMSTA OSZUKANEGO PRZEZ MIESZKAŃCÓW DERATYZATORA, CZY PADŁY ONE OFIARĄ "CZARNEJ ŚMIERCI" - DŻUMY SZALEJĄCEJ W XIV WIEKU W EUROPIE? W roku 1284 ...
BURZLIWE PONTYFIKATY
ZBIGNIEW DROZDOWICZ Czerwiec 1999
SĄ W DZIEJACH PAPIESTWA PONTYFIKATY, PODCZAS KTÓRYCH TYLE SIĘ DZIAŁO, ŻE DO DZISIAJ WIDOCZNE SĄ ICH NASTĘPSTWA, A WŚRÓD HISTORYKÓW WYWOŁUJĄ POWAŻNE KONTROWERSJE. W kwietniu 1073 roku kolejnym papieżem został Hildebrand, który przyjął imię Grzegorza ...
CO TO JEST, CZYLI KŁOPOTY Z NAZYWANIEM
AGNIESZKA KAROLCZUK Maj 1999
W miarę rozwoju cywilizacji musimy nazywać coraz więcej nowych rzeczy. Języki wytworzyły swoiste mechanizmy regulujące procesy nazywania - zarówno wynalazków czy idei, jak i różnych firm czy instytucji. Przechadzając się ulicami miast i miasteczek ...
JAK WĘDROWALI SŁOWIANIE?
MARIA MIŚKIEWICZ Kwiecień 1999
W CIĄGU KILKUSET LAT SŁOWIANIE ZAJĘLI WIELKIE OBSZARY EUROPY, JUŻ W VII WIEKU POWSTAŁO PIERWSZE PAŃSTWO SŁOWIAŃSKIE, TZW. PAŃSTWO SAMONA. W JAKI SPOSÓB OSIEDLALI SIĘ NA NOWYCH TERENACH? Starożytni pisarze w VI wieku często wspominają o Słowianach. Znają ...
O SŁOWOTWÓRCZEJ GIĘTKOŚCI NAZWISK
JAN MIODEK Kwiecień 1999
Jeśli dodamy do tego falandyzację i jaskiernizację prawa, to uznać trzeba, że na ten ogranicznik zbytnio liczyć nie możemy - czytam w jednym z artykułów Michała Zielińskiego i uświadamiam sobie nie po raz pierwszy, że można w polszczyźnie urabiać ...
ROK CHWAŁY JOSE SARAMAGO
ELŻBIETA MILEWSKA Kwiecień 1999
SŁYNNE POWIEDZENIE WIELKIEGO POETY FERNANDO PESSOA (1888--1935) MOJA OJCZYZNA TO JĘZYK PORTUGALSKI NABRAŁO NOWEGO ZNACZENIA 8 PAŹDZIERNIKA 1998 ROKU, KIEDY TO PONAD 200 MLN LUDZI MÓWIĄCYCH TYM JĘZYKIEM ŚWIĘTOWAŁO PRZYZNANIE LITERACKIEJ NAGRODY ...
JĘZYK CZY DIALEKT?
BRONISŁAW JAKUBOWSKI Kwiecień 1999
ROZMAWIAJĄC O JĘZYKACH, DOŚĆ SWOBODNIE POSŁUGUJEMY SIĘ OKREŚLENIAMI: JĘZYK POLSKI, FRANCUSKI, NIEMIECKI CZY HISZPAŃSKI. ICH ZNACZENIE WYDAJE SIĘ TAK OCZYWISTE JAK FAKT, ŻE NIE MA JĘZYKA WENEZUELSKIEGO CZY BRAZYLIJSKIEGO. SPRAWA WCALE NIE JEST JEDNAK ...
WIELKANOCNE "TURKI"
LUBOMIR KOSIŃSKI Kwiecień 1999
"Turki" podczas święcenia ognia w Wielką Sobotę; Drobin, woj. mazowieckie Wiele przemawia za tym, że zwyczaj wystawiania w Wielki Piątek Grobów Pańskich i ich adoracji zawdzięczamy bożogrobcom. Ten zakon rycerski, założony w 1099 roku w ...
ILE CZŁOWIEKA W ZWIERZĘCIU
JOANNA KOMOROWSKA Marzec 1999
W KTÓRYM MIEJSCU KOŃCZY SIĘ UMYSŁ ZWIERZĘCIA, A ZACZYNA PRAWDZIWIE LUDZKA ZDOLNOŚĆ DO ROZUMOWANIA I ODCZUWANIA? OKAZUJE SIĘ, ŻE WCALE NIE TAM, GDZIE SPODZIEWAŁABY SIĘ TEGO WIĘKSZOŚĆ Z NAS. Kiedy Nicolas de Malebranche wymierzył kopniaka kulącej się ...
RAJ WŚRÓD KSIĄŻEK
HENRYK HOLLENDER Marzec 1999
NA WARSZAWSKIM POWIŚLU, W DZIELNICY, W KTÓREJ NIEWIELE OSTATNIO BUDOWANO, POJAWIŁ SIĘ NOWOCZESNY GMACH - NOWA BIBLIOTEKA UNIWERSYTECKA. JEST TO JEDNA Z NIELICZNYCH W OSTATNICH DZIESIĘCIOLECIACH WIELKICH INWESTYCJI W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM. Wejście ...
EROS NAD NILEM
KAROL MYŚLIWIEC Marzec 1999
STAROŻYTNY EGIPT ZNAMY Z PIRAMID, ŚWIĄTYŃ, DZIEJÓW POTĘŻNYCH FARAONÓW. MNIEJ WIEMY NATOMIAST O EROTYCE EGIPTU, ZARÓWNO TEJ W WYMIARZE BOSKIM, JAK I LUDZKIM. Świat Egipcjanina był kompozycją antytez, przeciwstawnych pojęć, których łączenie zapewniało ...
TAOIZM
BOGDAN S. ZEMANEK Luty 1999
WIEDZIEĆ, ŻE SIĘ (NIC) NIE WIE, TO JEST SZCZYT (WIEDZY). A NIEWIEDZĘ UZNAWAĆ ZA WIEDZĘ, TO JEST CHOROBA. Filozofia chińska przeżywała swój złoty wiek w poprzedzających zjednoczenie Chin epokach Wiosen i Jesieni (770-481 p.n.e.) i Królestw Walczących ...
DŹWIĘKI Z PRZESZŁOŚCI
PRZEMYSŁAW WIELOWIEJSKI Styczeń 1999
Badania budowli ceremonialnych ze słynnego płaskowyżu Nazca w Peru przynoszą co roku ogromne ilości fragmentów ceramiki, wśród których z łatwością można wydzielić potłuczone fletnie. Zdaniem specjalistów z Misji Andyjskiej Instytutu Archeologii Uniwersytetu ...
TAJEMNICE CZWARTEGO WYMIARU
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI Grudzień 1998
W CENTRALNYCH MIEJSCACH WIELU MIAST POJAWIAJĄ SIĘ ZEGARY ODMIERZAJĄCE CZAS DO 1 STYCZNIA 2000 ROKU, JAKO PIERWSZEGO DNIA TRZECIEGO TYSIĄCLECIA. TYMCZASEM CZEKAJĄCA NAS ZA ROK NOC SYLWESTROWA BĘDZIE JEDYNIE POCZĄTKIEM OSTATNIEGO ROKU XX WIEKU. Od pewnego ...
STARA DONGOLA - NOWE FARAS
STEFAN JAKOBIELSKI Grudzień 1998
NIEWIELE JEST TAKICH GALERII - NA PUSTYNI NUBIJSKIEJ Z MORZA PIASKU WYŁANIAJĄ SIĘ BUDOWLE ZESPOŁU KLASZTORNEGO, A NA ICH ŚCIANACH POLSCY ARCHEOLODZY ODSŁANIAJĄ KAŻDEGO ROKU NIEZWYKŁE MALOWIDŁA... W nadchodzącym roku minie 35 lat od chwili, kiedy ...
ŚWIĄTECZNA OPOWIEŚĆ
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK Grudzień 1998
BOŻE NARODZENIE WPROWADZONO DO KALENDARZA ŚWIĄT KOŚCIELNYCH W IV WIEKU. DOPIERO DWIEŚCIE LAT PÓŹNIEJ ZNALAZŁA SIĘ W NIM WIGILIA, Z JEJ ODRĘBNĄ LITURGIĄ I OBRZĘDOWOŚCIĄ. W dawnej Polsce okres świąt Bożego Narodzenia zwano również Godami, Godnymi lub ...
NIE ZGINĘŁA
PIOTR NIEDZIELA Listopad 1998
W 1918 roku, po przeszło wiekowej niewoli, odrodziło się niepodległe państwo polskie. Za symboliczną datę odzyskania niepodległości przyjęto 11 listopada 1918 roku. Józef Piłsudski w parku belwederskim Jednak już wcześniej, w końcu października i w ...
GDY PIES WYJE I POHUKUJE SOWA
BOGDAN ŻURAWSKI Listopad 1998
LISTA LUDOWYCH ZWIASTUNÓW ŚMIERCI I ZŁYCH WRÓŻB JEST DŁUGA. NIEMIECKI BADACZ PRZESĄDÓW LUDWIG STRACKERJAN PODSUMOWAŁ JĄ BARDZO CELNIE: ZAPOWIEDZI I OZNAK ŚMIERCI JEST TYLE, IŻ CZŁEK PRZESĄDNY MUSI ZACHODZIĆ W GŁOWĘ, DLACZEGO CIĄGLE JESZCZE ŻYJE. Wiele ...
NA SKRZYDŁACH METAFORY
BARBARA RISS Listopad 1998
POZOSTAJE OBOK MIŁOSZA (I KSIĘDZA TWARDOWSKIEGO) NAJCHĘTNIEJ CZYTANYM POETĄ POLSKIM, A JEGO KSIĄŻKI - ODKĄD ZNÓW, PO 1989 ROKU, POJAWIŁY SIĘ W KSIĘGARNIACH - NIEODMIENNIE TRAFIAŁY NA LISTY BESTSELLERÓW, AŻ PO WYDANY TEJ WIOSNY TOM WIERSZY EPILOG ...
ZMIERZYĆ DOBROBYT (Z RAPORTÓW ONZ)
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ Listopad 1998
CO ROKU ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH WYDAJE RAPORT O STANIE ROZWOJU SPOŁECZNEGO NA ŚWIECIE. W TEGOROCZNYM POLSKA ZNALAZŁA SIĘ NA 51 MIEJSCU. CZY JEST TO DOBRA POZYCJA? Od 1990 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych wydaje Raporty o rozwoju społecznym ...
MANICHEIZM
MARIUSZ DOBKOWSKI Październik 1998
CHOCIAŻ NIE MA JUŻ NA ŚWIECIE WYZNAWCÓW MANICHEIZMU, RELIGIA TA JEDNAK CIESZY SIĘ W OSTATNIM DZIESIĘCIOLECIU SZCZEGÓLNYM ZAINTERESOWANIEM BADACZY. MOŻNA NAWET POWIEDZIEĆ, ŻE NIGDY DO TEJ PORY SPECJALIŚCI MANICHEOLODZY NIE DĄŻYLI Z RÓWNĄ KONSEKWENCJĄ ...
SZKIEŁKO I OKO, CZYLI ROMANTYCZNY POETA I NAUKA
EWA KOCHANOWSKA Październik 1998
Z CZYM KOJARZY SIĘ NAM ROMANTYZM? ZAPEWNE Z SZALONYMI WZLOTAMI DUCHA I NIEKONTROLOWANYMI PORYWAMI SERCA, Z BOHATERSKIMI, ACZKOLWIEK PRZEGRANYMI POWSTANIAMI, Z MIERZENIEM SIŁY NA ZAMIARY WRESZCIE, NIE ZAŚ Z TRZEŹWĄ I ROZSĄDNĄ KALKULACJĄ ZYSKÓW I STRAT. Pamiętamy ...
EUROPA, ALE TA GORSZA
JANUSZ TAZBIR Październik 1998
PRZEKLEŃSTWEM NASZYCH DZIEJÓW JEST TO, ŻE ILEKROĆ EUROPA ZNAJDOWAŁA SIĘ NA WIRAŻU, TYLEKROĆ SARMATOM COŚ PRZESZKADZAŁO W KORZYSTANIU Z OWOCÓW POSTĘPU GOSPODARCZEGO, TECHNICZNEGO CZY CYWILIZACYJNEGO. Podczas konferencji poświęconej granicom Europy, która ...
W NOWOGRÓDZKIEJ STRONIE
BARBARA RISS Wrzesień 1998
W ZAOSIU KOŁO NOWOGRÓDKA ZAPLANOWANO NA 8 WRZEŚNIA UROCZYSTE OTWARCIE MUZEUM - ODBUDOWANEGO PRZEZ BIAŁORUSINÓW DWORKU, W KTÓRYM DWIEŚCIE LAT TEMU, 24 GRUDNIA 1798 ROKU, URODZIŁ SIĘ NASZ WIESZCZ. Przy szosie z Baranowicz do Nowogródka, na osiemnastym ...
NA CZYM POLEGA REFORMA OŚWIATY
DOMINIK MYTKOWSKI Wrzesień 1998
PROPONOWANY PRZEZ RZĄD PROJEKT REFORMY OŚWIATY PRZEWIDUJE ZMIANY SYSTEMU EDUKACJI PRAKTYCZNIE WE WSZYSTKICH ASPEKTACH JEGO FUNKCJONOWANIA - POCZĄWSZY OD ZASAD FINANSOWANIA PUBLICZNEGO SZKOLNICTWA, POPRZEZ STWORZENIE NOWYCH TYPÓW SZKÓŁ I NOWEJ ORGANIZACJI ...
ŚWIAT WIDZIANY Z DWÓCH STRON
KATARZYNA MOSIOŁEK-KŁOSIŃSKA Wrzesień 1998
CZŁOWIEK KOŃCA XX WIEKU MA NIEUSTANNY KONTAKT Z ZDOBYCZAMI NAUKI, A PRZY OKAZJI POZNAJE WIELE SŁÓW, KTÓRYCH ZWYKLE NIE UŻYWA, NA PRZYKŁAD: AMNIOPUNKCJA, AKCYZA, PARYTET, TRANSZA, SYNDYK, CESJA, MENHIR, IZOTOP, MEZOTOR CZY NIBYNÓŻKI. CZY BEZ TERMINÓW ...
SANKTUARIA ANDÓW
JUSTYNA OLKO Wrzesień 1998
ODKRYCIA ARCHEOLOGICZNE W NAJWYŻSZYCH PARTIACH ANDÓW PRZYNOSZĄ CORAZ WIĘCEJ INTERESUJĄCYCH, NIEKIEDY WRĘCZ SENSACYJNYCH DANYCH O RYTUAŁACH I KULTACH Z CZASÓW INKÓW. NA NIEDOSTĘPNYCH TERENACH PERU, CHILE I BOLIWII WCIĄŻ KRYJE SIĘ WIELE ZAGADEK DLA NAJBARDZIEJ ...
OBRAZY Z DOLINY CÔA
MAGDA BORKOWSKA SZYMON AUGUSTYNIAK Sierpień 1998
SZTUKA PALEOLITU W EUROPIE JEST KOJARZONA GŁÓWNIE Z MALOWIDŁAMI UKRYTYMI W JASKINIACH POŁUDNIOWEJ FRANCJI CZY HISZPANII. NAZWY STANOWISK, TAKICH JAK ALTAMIRA LUB LASCAUX, POZNAJE SIĘ JUŻ NA LEKCJACH PLASTYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ. TYMCZASEM PRADZIEJOWE ...
ZEN
ANNA ZALEWSKA Sierpień 1998
OPOWIEŚĆ, ZAPISANA W CHIŃSKICH KRONIKACH Z XI WIEKU N.E., GŁOSI, IŻ PEWNEGO RAZU BUDDA W MILCZENIU POKAZAŁ ZGROMADZONYM NA GÓRZE SĘPÓW UCZNIOM KWIAT LOTOSU. WSZYSCY PRZYGLĄDALI SIĘ TEMU ZDUMIENI I TYLKO JEDEN MAHAKAŚJAPA ZROZUMIAŁ PRZESŁANIE I UŚMIECHNĄŁ ...
RADA W RADĘ
MARIA SUPRANOWICZ Sierpień 1998
PRZYSTĘPUJEMY DO UNII EUROPEJSKIEJ. WIELU Z NAS OBAWIA SIĘ, ŻE JĘZYKOWI POLSKIEMU ZAGRAŻAJĄ INNE JĘZYKI PAŃSTW W NIEJ ZRZESZONYCH, ZWŁASZCZA ANGIELSKI, A NASZA ZOSTAĆ KULTURA MOŻE ZUBOŻONA PRZEZ JEJ DALSZĄ AMERYKANIZACJĘ. Podczas kolejnego, czwartego ...
OD KOLUMBA SIĘ ZACZĘŁO...
MAŁGORZATA SZCZEPANIAK Sierpień 1998
DOKŁADNIE 500 LAT TEMU, W SIERPNIU 1498 ROKU, PODCZAS KOLEJNEJ WYPRAWY KRZYSZTOF KOLUMB ODKRYŁ STAŁY LĄD - AMERYKĘ POŁUDNIOWĄ. Jeszcze za życia Krzysztofa Kolumba, a nawet jego syna, zastanawiano się, kogo należy nazwać odkrywcą Nowego Świata. Zasługę ...
REKLAMA PODPROGOWA-FAKT CZY ARTEFAKT?
ANDRZEJ AUGUSTYNEK Lipiec 1998
LĘK PRZED MANIPULOWANIEM NASZĄ PSYCHIKĄ Z POMINIĘCIEM ŚWIADOMOŚCI POPRZEZ TZW. REKLAMĘ PODPROGOWĄ TRWA JUŻ OD PONAD CZTERDZIESTU LAT. OD CZASU DO CZASU PODSYCANY JEST PRZEZ DZIENNIKARZY STRASZĄCYCH CZYTELNIKÓW PERSPEKTYWĄ WYKORZYSTYWANIA ICH PODŚWIADOMOŚCI ...
EUSKERA
BRONISŁAW JAKUBOWSKI Lipiec 1998
SAN SEBASTIÁN, BILBAO, BAJONNA - KRAINA BASKÓW. ZAMIESZKUJE JĄ NARÓD, KTÓREGO POCHODZENIE I JĘZYK WCIĄŻ WYWOŁUJĄ SPORY WŚRÓD UCZONYCH I NADAL POZOSTAJĄ OKRYTE MGIEŁKĄ TAJEMNICY. W Polsce Baskowie kojarzą się przede wszystkim z ETA, beretami i ewentualnie ...
Z JOWISZEM NA KRYMIE
TADEUSZ SARNOWSKI RADOSŁAW KARASIEWICZ-SZCZYPIORSKI Lipiec 1998
W UBIEGŁYM ROKU ARCHEOLODZY Z WARSZAWY I SEWASTOPOLA DOKONALI SENSACYJNEGO ODKRYCIA ŚWIĄTYNI JOWISZA W BAŁAKŁAWIE. JEST TO PIERWSZA ZNANA DOTĄD BUDOWLA KULTOWA, JAKĄ WZNIEŚLI RZYMIANIE POZA GRANICAMI CESARSTWA. W świetle wyników najnowszych wykopalisk ...
...A JAK BĘDĘ ZAKOCHANA, PRZYŚLĘ PANU LIST I KLUCZ
EWA IHNATOWICZ Lipiec 1998
LIST - POŚREDNIK I POWIERNIK UCZUĆ ZAKOCHANYCH, JESZCZE NIEDAWNO TAK OBECNY I W ŻYCIU, I W LITERATURZE. W ŻYCIU BYŁ WYBAWIENIEM DLA NIEŚMIAŁYCH LUB TĘSKNIĄCYCH, W LITERATURZE - WYJĄTKOWO PORĘCZNY - MÓGŁ WYJAWIĆ SEKRET BOHATERA, POPCHNĄĆ AKCJĘ ...
CIENIE WIELKICH CESARZY I PIĘKNYCH KONKUBIN
JOANNA WASILEWSKA-DOBKOWSKA Czerwiec 1998
CHIŃSKA LEGENDA MÓWI, ŻE CESARZ WUDI Z DYNASTII HAN BARDZO CIERPIAŁ PO ŚMIERCI UKOCHANEJ KONKUBINY LI. PEWIEN TAOISTYCZNY MĘDRZEC - CHIŃSKI "MISTRZ TWARDOWSKI" - SPRAWIŁ, ŻE CESARZ ZOBACZYŁ CIEŃ UKOCHANEJ, PRZESUWAJĄCY SIĘ PO KOMNACIE. ...
WYKOPALISKA W KOMPUTERZE
ARKADIUSZ SOŁTYSIAK PIOTR JASKULSKI Czerwiec 1998
ROMANTYCZNY OBRAZ ARCHEOLOGA PRZEMIERZAJĄCEGO PUSTKOWIA, BY W JAKIMŚ MIEJSCU WBIĆ W ZIEMIĘ ŁOPATĘ I PO CHWILI WYKOPAĆ GARNIEC ZE ZŁOTEM, POWOLI ODCHODZI W PRZESZŁOŚĆ. WSPÓŁCZESNA ARCHEOLOGIA STAJE SIĘ NAUKĄ ŚCISŁĄ KORZYSTAJĄCĄ Z OSIĄGNIĘĆ FIZYKI, MATEMATYKI, ...
W MALBORKU
ANTONI CHODYŃSKI Czerwiec 1998
W GRUDNIU 1997 ROKU ZAMEK W MALBORKU WPISANY ZOSTAŁ NA LISTĘ ŚWIATOWEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I PRZYRODNICZEGO UNESCO. JEST TO JEDEN Z NAJCENNIEJSZYCH ZABYTKÓW GOTYCKIEJ ARCHITEKTURY OBRONNEJ W EUROPIE I NA ŚWIECIE. W CZERWCU BR. AKT TEGO WPISU ZOSTANIE ...
Z MATURĄ W ŚWIAT
KRZYSZTOF KAFEL Maj 1998
DYPLOM MATURY MIĘDZYNARODOWEJ, OTWIERAJĄCY DRZWI DO NAJSŁAWNIEJSZYCH UCZELNI NA CAŁYM ŚWIECIE, W DWÓCH POLSKICH SZKOŁACH ZDOBYŁO JUŻ PONAD 150 UCZNIÓW. Od kilku lat, w pierwszych dniach lipca media donoszą o polskich rekordzistach świata w maturze międzynarodowej. ...
POP - ART
DOROTA FOLGA-JANUSZEWSKA Maj 1998
CZYM BYŁ POP-ART? BYŁ GŁOSEM PROTESTU PRZECIWKO PARTYKULARYZMOWI I ELITARNOŚCI SZTUKI. UCZYNIŁ Z NIEJ ZJAWISKO MASOWE I WSZECHOBECNE. Popular Art - sztuka masowa, termin oznaczający zjawisko artystyczne został utworzony, aby, jak się w 1952 roku ...
FASZYZM PRAWDZIWY I MNIEMANY
PAWEŁ SKIBIŃSKI Maj 1998
KLĘSKA PAŃSTW FASZYSTOWSKICH W II WOJNIE ŚWIATOWEJ, JAK I POPEŁNIONE W JEJ TRAKCIE MASOWE ZBRODNIE POŁOŻYŁY KRES ZNACZENIU FASZYZMU NA ŚWIATOWEJ ARENIE POLITYCZNEJ. MIMO TO NIGDY NIE ZOSTAŁ ON CAŁKOWICIE Z NIEJ WYELIMINOWANY. Opinię publiczną w wielu ...
ŁATWIEJ RAZEM
MARIA SUPRANOWICZ Maj 1998
CZY REFORMA ORTOGRAFII UPROŚCI NASZĄ PISOWNIĘ, UŚCIŚLI NIEKTÓRE PRZEPISY I UPORZĄDKUJE REGUŁY? Dla osób, które muszą znać zasady pisowni, jednym z najtrudniejszych problemów jest to, kiedy należy łączyć nie z imiesłowami przymiotnikowymi. Weźmy przykład ...
POLAK, HISZPAN - DWA BRATANKI
PAWEŁ SKIBIŃSKI Kwiecień 1998
BARDZO POPULARNE W POLSKIEJ PUBLICYSTYCE, A TAKŻE W OPRACOWANIACH NAUKOWYCH JEST ZESTAWIANIE PROCESU DEMOKRATYZACJI POLSKI OSTATNICH LAT Z WYDARZENIAMI, JAKIE MIAŁY MIEJSCE W HISZPANII PO 1975 ROKU, TZN. PO ŚMIERCI GENERAŁA FRANCISCO FRANCO, DŁUGOLETNIEGO ...
MIASTO KWITNĄCEJ POMARAŃCZY
DOROTA BEDNAREK Kwiecień 1998
NAJPIĘKNIEJSZE MIASTA ŚWIATA ZNAJDUJĄ SIĘ ZAPEWNE W HISZPANII I NIE WAHAM SIĘ POWIEDZIEĆ, ŻE SEWILLA JEST PIERWSZA SPOŚRÓD NICH. MALOWNICZO POŁOŻONA NAD BRZEGAMI GWADALKIWIRU JEST KULTURALNĄ STOLICĄ ANDALUZJI. Historia Sewilli sięga czasów Fenicjan ...
ZASKAKUJĄCY I ZABAWNY
GIOVANNI ACERBONI Kwiecień 1998
NIE JEST ŁATWO WYTŁUMACZYĆ, DLACZEGO UBIEGŁOROCZNĄ LITERACKĄ NAGRODĘ NOBLA OTRZYMAŁ DARIO FO. WIELE OSÓB, PRZEDE WSZYSTKIM WE WŁOSZECH, NIE PODZIELIŁO WYBORU AKADEMII SZWEDZKIEJ, BARDZO KRYTYCZNIE GO KOMENTUJĄC. Ubiegłoroczny noblista jest lewicowcem, ...
MAKABRYZM
AGNIESZKA SIKORA Marzec 1998
ŚMIERĆ TOWARZYSZY NAM PRZEZ CAŁE ŻYCIE. JEST JAK CIEŃ, NIE ODSTĘPUJE NAS NAWET NA CHWILĘ. CZŁOWIEK PRÓBUJE WIĘC OSWOIĆ SIĘ Z NIĄ, POMNIEJSZYĆ JEJ TRAGIZM. Ze szczególną siłą zagadnienie śmierci poruszało umysły ludzi w średniowieczu i w XVII wieku. ...
GINĄCY ŚWIAT PALEOAZJATÓW
MARIA DYBOWSKA Marzec 1998
NA KAMCZATCE ŻYJE ICH JUŻ NIEWIELU. OSTATNIE ROSYJSKIE STATYSTYKI Z 1979 ROKU PODAJĄ, ŻE MIESZKA TAM ZALEDWIE 7.9 TYS. KORIAKÓW I 1400 ITELMENÓW. PRZEZ PONAD 200 LAT PODDAWANI BYLI ROSYJSKIEJ KOLONIZACJI, MIMO TO POTRAFILI ZACHOWAĆ WIELE ZE SWOICH OBYCZAJÓW ...
MALULA
JOANNA SIUCHTA Marzec 1998
PRAWIE PIĘĆDZIESIĄT KILOMETRÓW NA PÓŁNOCNY WSCHÓD OD STOLICY SYRYJSKIEJ REPUBLIKI ARABSKIEJ - DAMASZKU - U STÓP ŁAŃCUCHA ANTYLIBANU ZNAJDUJE SIĘ WIOSKA, GDZIE JESZCZE DZIŚ MOŻNA USŁYSZEĆ JĘZYK, KTÓRYM MÓWIŁ CHRYSTUS. Malula, w starożytności ...
PRAWDA MITÓW
BOLESŁAW ORŁOWSKI Marzec 1998
ZAPEWNE KAŻDY ZNA MIT O KONIU TROJAŃSKIM, DEDALU I IKARZE ORAZ PROMETEUSZU. CZY OPIEWANE HISTORIE MOGŁY SIĘ ZDARZYĆ? Na obszarze obejmującym wschodnią część basenu Morza Śródziemnego i spory szmat Azji Przedniej, jeszcze zanim doszło do powstania pierwszych ...
O SŁONIU I PSZCZOLE, CZYLI DAWNA WIEDZA O ZWIERZĘTACH
TADEUSZ KALETA Luty 1998
CZŁOWIEK, OBSERWUJĄC PRZYMIOTY I ZACHOWANIE SIĘ ROZMAITYCH ZWIERZĄT, CZĘSTO WIĄZAŁ JE Z SIŁAMI DOBRA LUB ZŁA. WSPOMAGAJĄC SIĘ WYOBRAŹNIĄ, PORZĄDKOWAŁ I PRÓBOWAŁ OBJAŚNIAĆ OTACZAJĄCY GO ŚWIAT. Kanon wiedzy zoologicznej, który funkcjonował w średniowieczu ...
POTĘGA KOLORU
ALEKSANDRA KRAWSZ Luty 1998
KOLOR JEST BEZ WĄTPIENIA NAJSILNIEJSZYM BODŹCEM WZROKOWYM. NIC DZIWNEGO, ŻE CHĘTNIE WYKORZYSTUJE SIĘ JEGO WŁAŚCIWOŚCI WE WSPÓŁCZESNYCH SZTUKACH WIZUALNYCH - FOTOGRAFII, FILMIE, TELEWIZJI, A TAKŻE W DZIEDZINIE, KTÓRĄ NIELICZNI TYLKO NAZYWAJĄ SZTUKĄ ...
DALEJ JUŻ NIC...
BARBARA RISS Luty 1998
TWÓRCZOŚĆ TADEUSZA KANTORA WCIĄŻ WYMYKA SIĘ JEDNOZNACZNYM OKREŚLENIOM, CHOĆ ON SAM ZARZUCAŁ PUBLICZNOŚĆ MANIFESTAMI I NAZWAMI DLA WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI ARTYSTYCZNEJ. Fot. Leszek Dziedzic Tadeusz Kantor pozostawił dorobek zaskakująco różnorodny i olbrzymi. ...
NOWE RELIGIE AFRYKAŃSKIE (2)
ZBIGNIEW DROZDOWICZ Luty 1998
W AFRYCE NOWE RUCHY RELIGIJNE ŁĄCZĄ ELEMENTY MIEJSCOWYCH TRADYCJI Z NAPŁYWOWYMI ELEMENTAMI CHRZEŚCIJAŃSTWA LUB ISLAMU. RUCHY AFROCHRZEŚCIJAŃSKIE SZCZEGÓLNIE LICZNE SĄ W AFRYCE POŁUDNIOWEJ, CENTRALNEJ I ZACHODNIEJ. W poprzednim numerze przedstawiono ...
NOWE RELIGIE AFRYKAŃSKIE (1)
ZBIGNIEW DROZDOWICZ Styczeń 1998
W TEJ CZĘŚCI CYKLU POŚWIĘCONEGO NOWYM RELIGIOM PRZEDSTAWIAMY NIEKTÓRE WSPÓLNOTY RELIGIJNE AFRYKI POŁUDNIOWEJ I CENTRALNEJ. NAKREŚLONY OBRAZ TEGO ZJAWISKA NIE JEST PEŁNY, MOŻNA JEDNAK PRZYJĄĆ, IŻ PREZENTOWANE W ARTYKULE CECHY NOWYCH RELIGII AFRYKAŃSKICH ...
HISTORIA OBELISKU
AGNIESZKA REJNIAK Styczeń 1998
SOLARNY SYMBOL EGIPCJAN, STRZELISTY GIGANT, POMNIK POTĘGI, WŁADZY I CHWAŁY, A TAKŻE TAJEMNEJ WIEDZY ANTYKU, WRESZCIE - NIC NIE ZNACZĄCY DEKORACYJNY ELEMENT. Każdy bez trudu kojarzy obelisk ze starożytnym Egiptem i identyfikuje go z wysokim czworobocznym ...
WIZERUNEK POLAKA WIERZĄCEGO
AGNIESZKA PRZYBYSZ Grudzień 1997
WIELU Z NAS WIERZY W SĄD OSTATECZNY I NIEŚMIERTELNĄ DUSZĘ, A TAKŻE W ŻYCIE POZAGROBOWE I GRZECH PIERWORODNY. Z WIĘKSZĄ REZERWĄ ODNOSIMY SIĘ DO ISTNIENIA PIEKŁA I SZATANA. JAK WIERZY POLAK KOŃCA XX WIEKU? Zgodnie z informacją, zamieszczoną w jednym z ...
ANIELSKIEGO CHLEBA KRUCHY
BARBARA OGRODOWSKA Grudzień 1997
KAŻDEGO ROKU ŚWIĘTA BOŻEGO NARODZENIA ROZPOCZYNAMY OD DZIELENIA SIĘ OPŁATKIEM. JEST TO SYMBOLICZNY GEST ŁAMANIA CHLEBA. OD NAJDAWNIEJSZYCH CZASÓW LUDZIE DZIELILI SIĘ CHLEBEM NA ZNAK BRATERSTWA I JEDNOŚCI. Opłatki, które zgodnie z tradycją kładziemy ...
KRAINA POZŁACANEGO KACYKA
MAŁGORZATA SZCZEPANIAK Grudzień 1997
ROK 1492 OTWORZYŁ EPOKĘ NOWYCH ODKRYĆ GEOGRAFICZNYCH NA PÓŁKULI ZACHODNIEJ, A WRAZ Z NIĄ URZECZYWISTNIŁ WIELE MARZEŃ ŚREDNIOWIECZNEJ EUROPY. OD TEJ PORY ROZWIĄZANIA ZAGADKI STAROŻYTNYCH "ZŁOTYCH" MITÓW I LEGEND POSZUKIWANO W REJONIE NOWEGO ...
KALAT SEMAN
JOANNA SIUCHTA Grudzień 1997
TRZYDZIEŚCI SIEDEM LAT ŻYCIA SZYMON SŁUPNIK SPĘDZIŁ NA WYSOKIEJ KOLUMNIE, POD PALĄCYM SŁOŃCEM, ODDANY CAŁKOWICIE GŁĘBOKIEJ ASCEZIE. WZGARDZIWSZY WSZELKIMI RZECZAMI ZIEMSKIMI, DOSKONALIŁ SWĄ CNOTĘ, ABY DUSZĄ I CIAŁEM WZNIEŚĆ SIĘ DO NIEBA. Howard C. Butler, ...
POPROSZĘ PASZTET Z BABUNI
KATARZYNA MOSIOŁEK-KŁOSIŃSKA Grudzień 1997
OBCOKRAJOWCY UCZĄCY SIĘ JĘZYKA POLSKIEGO CZĘSTO PORÓWNUJĄ ZNALEZIENIE WŁAŚCIWEJ FORMY WYRAZU DO GRY W TOTOLOTKA, A PO JEJ UŻYCIU RADOŚNIE KRZYCZĄ: MILIARD! ALE CZY MOŻE BYĆ INNA REAKCJA, GDY MUSZĄ ZAPAMIĘTAĆ, ŻE TNĘ I CIĄĆ TO JEDYNIE DWIE FORMY TEGO ...
JAK NAUCZYĆ SIĘ OBCEGO JĘZYKA?
LEON SZKUTNIK Listopad 1997
NA TO PYTANIE ISTNIEJE WIELE ODPOWIEDZI. I JA SPRÓBUJĘ COŚ NA TEN TEMAT NAPISAĆ, MAJĄC NA UWADZE POLAKÓW W WIEKU OD 16 DO 96 LAT, UCZĄCYCH SIĘ JĘZYKA ANGIELSKIEGO. Czy istnieją warunki konieczne, które trzeba spełnić, by nauczyć się języka angielskiego? ...
NOWE RELIGIE ORIENTALNE
ZBIGNIEW DROZDOWICZ Listopad 1997
W OGROMNEJ LICZBIE RÓŻNEGO RODZAJU NOWYCH RELIGII ZNACZĄCE MIEJSCE ZAJMUJĄ RELIGIE O RODOWODZIE ORIENTALNYM. NAWIĄZUJĄ ONE DO KONCEPCJI OBECNYCH W HINDUIZMIE CZY ISLAMIE. Okres największych sukcesów nowych religii, wywodzących swoje korzenie ze Wschodu, ...
PSEUDONIM, CZYLI KTO JEST KIM
DOBROSŁAWA ŚWIERCZYŃSKA Listopad 1997
BOLESŁAW PRUS, WŁADYSŁAW ORKAN, ANDRZEJ STRUG, JAN BRZECHWA, BOY, CONRAD, MOLIER, WOLTER, STENDHAL - TO PSEUDONIMY WYBITNYCH PISARZY. NAWET LITERACKIE NAGRODY NOBLA ZDOBYWANO POD PSEUDONIMAMI - PRZYPOMNIJMY ANATOLA FRANCE'A CZY PABLA NERUDĘ. DLACZEGO ...
ŚWIĘTO RADOSNYCH SPOTKAŃ
TERESA WALENDZIAK Listopad 1997
ŚWIĘTO ZMARŁYCH W MEKSYKU W NICZYM NIE PRZYPOMINA TEGO, KTÓRE W ATMOSFERZE PRZYGNĘBIENIA OBCHODZIMY W POLSCE. NA CMENTARZACH, PRZY KOLOROWO OZDOBIONYCH GROBACH, MEKSYKANIE NIE TYLKO WSPOMINAJĄ TYCH, CO ODESZLI, ALE TAKŻE ROZMAWIAJĄ Z NIMI, OPOWIADAJĄC, ...
NOWE RELIGIE ŚWIATA ZACHODNIEGO
ZBIGNIEW DROZDOWICZ Październik 1997
PRZEDSTAWIAMY TRZY SPOŚRÓD OGROMNEJ LICZBY RELIGII, MAJĄCYCH SWOICH MNIEJ LUB BARDZIEJ LICZNYCH WYZNAWCÓW W AMERYCE PÓŁNOCNEJ I W INNYCH KRAJACH ŚWIATA. CHOĆ TE NOWE RELIGIE MAJĄ KORZENIE W CHRZEŚCIJAŃSTWIE, CZASEM TRUDNO DOPATRZYĆ SIĘ ICH ZWIĄZKU Z ...
MOŻE TU ZOSTANĘ ...?
JOANNA PIOTROWSKA Październik 1997
W TYM ROKU DO POLSKI TRAFI OKOŁO 4 TYSIĘCY IMIGRANTÓW. JEDNAK TYLKO 5-10% Z NICH MA SZANSĘ OTRZYMANIA STATUSU UCHODŹCY I LEGALNEGO PRZEBYWANIA W NASZYM KRAJU. Jeszcze dwa lata temu większość imigrantów nie zatrzymywała się w Polsce na dłużej. Nasz kraj ...
W POSZUKIWANIU NOWEJ OJCZYZNY
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ Październik 1997
LICZBA UCHODŹCÓW NA ŚWIECIE STALE WZRASTA. ABY ZWRÓCIĆ UWAGĘ NA TEN DRAMATYCZNY PROBLEM, MAJĄCY WYMIAR SPOŁECZNY I HUMANITARNY, CO ROKU WIĘKSZOŚĆ KRAJÓW ŚWIATA NALEŻĄCYCH DO ONZ OBCHODZI DZIEŃ UCHODŹCY; W POLSCE JEST TO 7 PAŹDZIERNIKA. Bogate państwa ...
PSYCHOLOGIA UDAWANIA
DOROTA BEDNAREK Wrzesień 1997
Pod prowokacyjnym tytułem Dlaczego kobiety kłamią? Prawda i kłamstwo w życiu kobiet - kryje się poważna praca dr Harriet Goldhor Lerner, amerykańskiej psycholog, terapeutki, autorki książek przekładanych na wiele języków. Dlaczego kobiety kłamią? jest ...
KRÓTKA HISTORIA DISCO POLO
ANNA KOWALCZYK Wrzesień 1997
OSTATNIO W PRASIE POJAWIŁY SIĘ GŁOSY O SPADKU POPULARNOŚCI DISCO POLO. PRÓŻNO CHYBA JEDNAK WYGLĄDAĆ RYCHŁEGO KRESU TEGO GATUNKU PIOSENKI POPULARNEJ. Wraz z przemianami polityczno-gospodarczymi końca lat osiemdziesiątych pojawiły się w Polsce reklamy, ...
ŚCINA JAK OBRAZ
STEFAN WRÓBLEWSKI Wrzesień 1997
O PARYŻU MAWIA SIĘ CZĘSTO, ŻE JEST KULTURALNĄ STOLICĄ EUROPY, A NAWET ŚWIATA. W KAŻDYM RAZIE SĄDZĄ TAK PARYŻANIE I CZYNIĄ WIELE, BY OPINIĘ TĘ PODZIELALI INNI. Rodowód malowania reklam na murach prawdopodobnie wywodzi się z dziewiętnastowiecznego Paryża ...
DWIE JADWIGI
TERESA DUNIN-WĄSOWICZ Wrzesień 1997
JADWIGA (1178?-1243), KSIĘŻNA ŚLĄSKA, KANONIZOWANA 15 PAŹDZIERNIKA 1267 ROKU W VITERBO PRZEZ PAPIEŻA KLEMENSA IV. JADWIGA (1373?-1399), REX POLONIAE, KRÓLOWA POLSKA, KANONIZOWANA 8 CZERWCA 1997 ROKU W KRAKOWIE PRZEZ PAPIEŻA JANA PAWŁA II. Obie Panie, ...
ZA KRÓLA SASA
MARTA MĘCLEWSKA Wrzesień 1997
W TYM ROKU OBCHODZIMY TRZECHSETNĄ ROCZNICĘ ELEKCJI I KORONACJI AUGUSTA II Z DYNASTII SASKIEJ WETTINÓW NA KRÓLA POLSKIEGO. TO, ŻE ELEKTORA SASKIEGO OBDARZONO POLSKĄ KORONĄ, JEST DO DZIŚ BARDZO WAŻNYM FAKTEM W DZIEJACH SAKSONII. NA TERENIE SAKSONII WŁADCÓW ...
NAJSTARSZY TEATR ŚWIATA
KRZYSZTOF RENIK Sierpień 1997
JEDNĄ Z NAJBARDZIEJ NIEZWYKŁYCH CECH DAWNEGO TEATRU INDUSÓW BYŁO STWORZENIE WIELCE SKODYFIKOWANEGO JĘZYKA GESTÓW. ZA ICH POMOCĄ W TEATRZE KUDIJATTAM MOŻNA BYŁO PRZEKAZAĆ OKOŁO TRZECH TYSIĘCY POJĘĆ. Klasyczny teatr Indii przez wiele stuleci spowity był ...
NIE CHWAL IMIENIA CUDZEGO
MARIA SUPRANOWICZ Sierpień 1997
KOSMA - STAROPOLSKIE IMIĘ MĘSKIE POCHODZĄCE Z GREKI, KTÓREGO PIERWOTNE ZNACZENIE ŁĄCZYŁO SIĘ Z WYRAZEM KOSMOS, CO ZNACZY PORZĄDEK, WSZECHŚWIAT, OZDOBA. IMIĘ TAK RZADKIE, A TAK DOSTOJNE - MOŻE WARTO DAĆ JE SWEMU DZIECKU ZAMIAST KEWINA, TIMORA CZY TELESFORA? Matka ...
NIEWDZIĘCZNE SPOŁECZEŃSTWO
JANUSZ CZAPIŃSKI Sierpień 1997
W OKRESIE PRZEMIAN SPOŁECZNYCH CI, KTÓRYM DZIEJE SIĘ KRZYWDA, KRZYCZĄ GŁOŚNO I OBARCZAJĄ WŁADZĘ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ ZA WŁASNE NIEPOWODZENIA. BENEFICJENCI ZMIAN ZAŚ SPOŻYWAJĄ SMAKOWITE OWOCE SUKCESU W CISZY, BEZ SZAFOWANIA OKRZYKAMI WDZIĘCZNOŚCI. Każde ...
KOTY PRZYSZŁY Z EGIPTU?
ANNA SMOGORZEWSKA Sierpień 1997
KOT ZOSTAŁ UDOMOWIONY W EGIPCIE OKOŁO POŁOWY II TYSIĄCLECIA P.N.E. NAJPIERW BYŁ SPRZYMIERZEŃCEM CZŁOWIEKA W WALCE Z GRYZONIAMI, PÓŹNIEJ ZACZĄŁ BYĆ TRAKTOWANY JAK CZŁONEK RODZINY, A NAWET CZCZONY JAKO ŚWIĘTE ZWIERZĘ. Kot - w przeciwieństwie do psa - ...
KLUCZ DO KLASZTORU ŚWIĘTEJ TRÓJCY
STEFAN JAKOBIELSKI Lipiec 1997
KAŻDY SEZON WYKOPALISKOWY W STAREJ DONGOLI, LEŻĄCEJ NA PUSTYNI NUBIJSKIEJ W SUDANIE, PRZYNOSI REWELACYJNE ODKRYCIA ARCHEOLOGICZNE. Profesor Kazimierz Michałowski po zakończeniu w 1964 roku wykopalisk w Faras wystąpił do Sudańskiej Służby Starożytności ...
ZARATUSZTRIANIZM
MARIUSZ DOBKOWSKI Lipiec 1997
ZARATUSZTRIANIZM JAKO PIERWSZY ZOSTAŁ UZNANY PRZEZ NOWOŻYTNYCH BADACZY ZA RELIGIĘ DUALISTYCZNĄ. JEST TEŻ NAJSTARSZĄ I JEDYNĄ ŻYWĄ RELIGIĄ O TYM CHARAKTERZE. Można spotkać się z opinią, że religia ustanowiona przez proroka Zaratusztrę jest, jako przedmiot ...
O CZYM MARZYMY?
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ Lipiec 1997
CO DWUDZIESTY POLAK NICZEGO NIE PRAGNIE I NIE MA ŻADNYCH MARZEŃ. TYLE SAMO NIE MYŚLI O SENSIE SWEGO ŻYCIA. Poszukiwaniem sensu życia zawodowo zajmują się filozofowie. Większość z nas jednak, gdy ma już za sobą okres niepokojów egzystencjalnych, jakie ...
O POLSKICH PODRÓŻNIKACH PO STAROŻYTNYM ŚWIECIE
JACEK KNOPEK Lipiec 1997
POLACY PODRÓŻOWALI OD NAJDAWNIEJSZYCH CZASÓW, O CZYM DONOSZĄ RÓŻNE RELACJE I PAMIĘTNIKI. NAJCZĘŚCIEJ DROGI ICH WIODŁY PRZEZ PÓŁWYSEP APENIŃSKI, A CELEM WĘDRÓWEK BYŁ GRÓB CHRYSTUSA W ZIEMI ŚWIĘTEJ. W przeszłości polscy podróżnicy odwiedzali wiele miejsc ...
GWIAZDY TWOICH OCZU ...
KATARZYNA MOSIOŁEK-KŁOSIŃSKA Czerwiec 1997
JEŻELI NIE CHCESZ PISAĆ BANALNIE, TO ZASTĘPUJ NAZWY RZECZY I ZJAWISK WYRAZAMI OZNACZAJĄCYMI COŚ INNEGO - GŁOSZĄ NAUCZYCIELE NA LEKCJACH. UŻYWAJ METAFOR, A POPISZESZ SIĘ POMYSŁOWOŚCIĄ. MAŁO KTO JEDNAK ZASTANAWIA SIĘ NAD TYM, DO CZEGO POTRZEBNE SĄ METAFORY. Już ...
MUSISZ WRÓCIĆ
MARIA SUPRANOWICZ Czerwiec 1997
Brytyjczyk, wykładowca na wydziale antropologicznym, postanawia wyjechać na badania terenowe. Sam się dziwi, jak wpadł na ten pomysł, bo w pracy zawodowej zawsze bardziej pociągały go wyższe stopnie abstrakcji i spekulacje teoretyczne niż patrzenie w ...
PEJOTYZM
ZBIGNIEW DROZDOWICZ Czerwiec 1997
W PEJOTYSTYCZNYM KODEKSIE MORALNYM NAJISTOTNIEJSZYMI ZASADAMI SĄ WSZECHOGARNIAJĄCA BRATERSKA MIŁOŚĆ, OPIEKOWANIE SIĘ RODZINĄ, LICZENIE TYLKO NA SIEBIE ORAZ NIEUŻYWANIE ALKOHOLU. Indianie Ameryki Północnej, szczególnie plemiona zamieszkujące obszary ...
BEZGŁOŚNY JĘZYK INDIAN
KRYSTYNA JARZĄBEK Czerwiec 1997
OD NIEPAMIĘTNYCH CZASÓW LUDZIE, NIE MOGĄC POROZUMIEĆ SIĘ ZA POMOCĄ MOWY, NAWIĄZYWALI ZE SOBĄ KONTAKT, UŻYWAJĄC GESTÓW. W NIEKTÓRYCH SYTUACJACH GESTYKULACJA CAŁKOWICIE ZASTĘPOWAŁA MOWĘ. Z TAKIEGO BEZGŁOŚNEGO SYSTEMU ZNAKÓW KORZYSTALI MIĘDZY INNYMI INDIANIE. ...
KOCHAM I NIE LUBIĘ
MARIA SUPRANOWICZ Czerwiec 1997
Kocham język polski, piękne wiersze w nim napisane, pasjonują mnie dociekania nad etymologią rozmaitych słów, podziwiam nasze tłumaczenia nawet najtrudniejszych dzieł literatury i nauki światowej. Ale często nie lubię mojego ojczystego języka. Niechęć ...
TURNIEJE RYCERSKIE W ŚREDNIOWIECZU
ANTONI CHODYŃSKI Czerwiec 1997
WEDŁUG KRONIKARZA MARCINA Z TOURS, WYNALAZCĄ TURNIEJÓW BYŁ RYCERZ GEOFFROY DE PREUILLY, ZMARŁY W 1066 ROKU. CZYŻBY POŁOWA XI WIEKU TO RZECZYWIŚCIE POCZĄTEK, OD KTÓREGO "WSZYSTKO SIĘ ZACZĘŁO"? Mroki Średniowiecza, a więc stulecia od VI do X, ...
ŻYWA DEMOKRACJA
PAWEŁ ŚPIEWAK Maj 1997
NIE MA DEMOKRACJI TAM, GDZIE SIĘ JEJ NIE PRAKTYKUJE NA CO DZIEŃ, GDZIE OBYWATELE NIE TWORZĄ SIECI POROZUMIEŃ, GDZIE ICH DZIAŁANIA NIE MAJĄ WPŁYWU NA URZĄDZENIA PUBLICZNE, A KAPITAŁ SPOŁECZNEGO ZAUFANIA NIE JEST STALE ODNAWIANY. System federacyjny wprowadzili ...
RODZINA I WOLNOŚĆ
KRZYSZTOF MURAWSKI Maj 1997
JEDNĄ Z NIELICZNYCH INSTYTUCJI SPOŁECZNYCH, KTÓRYCH NIE ZDOŁAŁ ZNISZCZYĆ SOCJALIZM, JEST RODZINA. OBECNIE ODNOWA CYWILIZACYJNA W POLSCE NIE MOŻE SIĘ DOKONAĆ BEZ JEJ UDZIAŁU. Z zasady ludzie chcą dla swoich dzieci wszystkiego najlepszego. Jeśli sami ...
ODPOCZNIJ SOBIE, MAMO
AGNIESZKA PRZYBYSZ Maj 1997
CO ROKU, 26 MAJA, WSZYSTKIE MAMY MAJĄ SWOJE ŚWIĘTO - SKŁADAMY IM ŻYCZENIA, DAJEMY KWIATY. A MOŻE WARTO POMYŚLEĆ O CZYMŚ WIĘCEJ? Jak bowiem wygląda ten dzień? Z reguły niewiele różni się od pozostałych dni w roku. Mamy idą do pracy, wcześniej - oczywiście ...
GEOPOLITYCZNY PRZYPIS?
ROBERT FIRMHOFER Maj 1997
CZY TIMOR WSCHODNI MA SZANSĘ NA NIEPODLEGŁOŚĆ? CZY UBIEGŁOROCZNA POKOJOWA NAGRODA NOBLA DLA DWÓCH WYBITNYCH PRZEDSTAWICIELI NARODU TIMORSKIEGO MOŻE ODMIENIĆ JEGO LOS? Kiedy ogłoszono nazwiska ubiegłorocznych laureatów Pokojowej Nagrody Nobla, komentatorów ...
ALARM DLA ARCHEOLOGÓW
BOŻENA ZAPAŚNIK Maj 1997
KAŻDA WIELKA BUDOWA TO ALARM DLA ARCHEOLOGÓW, MOŻE BOWIEM NA ZAWSZE ZNISZCZYĆ UKRYTE POD ZIEMIĄ POZOSTAŁOŚCI PO NASZYCH PRZODKACH. Niedługo badacze przeszłości będą musieli zmierzyć się z zadaniami, przed jakimi polska archeologia jeszcze nigdy nie ...
KRWAWY EKRAN?
AGNIESZKA PRZYBYSZ Kwiecień 1997
ZDANIEM TELEWIDZÓW LEPSZA INFORMACJA O PROGRAMIE POMOGŁABY IM USTRZEC DZIECI PRZED ZALEWEM OKRUCIEŃSTWA I PRZEMOCY. Dziczenie instynktów, wypowiadające się upodobaniem we wstrząsających, tragicznych zdarzeniach, jako naturalne następstwo zasmakowania ...
DEMOKRACJA PRZEDSTAWICIELSKA
PAWEŁ ŚPIEWAK Kwiecień 1997
DEMOKRACJA NICZEGO NIE GWARANTUJE. NIE ZAPEWNI WŁADZY LUDZIOM MĄDRYM I CNOTLIWYM. SŁUŻY ONA JEDYNIE OCHRONIE PODSTAWOWYCH UPRAWNIEŃ POLITYCZNYCH I WOLNOŚCI. Dwa są argumenty na rzecz demokracji przedstawicielskiej. Pierwszy jest natury organizacyjnej. ...
ŚWIĘTY WOJCIECH - PATRON NOWEJ EUROPY
TERESA DUNIN-WĄSOWICZ Kwiecień 1997
KOŚCIOŁY W POLSCE, W CZECHACH, NA WĘGRZECH I W NIEMCZECH WYSTĘPUJĄ DO STOLICY APOSTOLSKIEJ O OGŁOSZENIE ŚWIĘTEGO WOJCIECHA PATRONEM JEDNOCZĄCEJ SIĘ EUROPY. Święty Wojciech, z pochodzenia Czech, biskup praski, spędził sporo czasu poza granicami swego ...
JAK ŚWIĘTY WOJCIECH ARCHEOLOGOM POMÓGŁ
PRZEMYSŁAW URBAŃCZYK Kwiecień 1997
DOPIERO "ZA PIĘĆ DWUNASTA" OKAZAŁO SIĘ, ŻE ZAINTERESOWANIE ŚWIĘTYM WOJCIECHEM JEST DUŻO WIĘKSZE POZA GRANICAMI POLSKI NIŻ W KRAJU, W KTÓRYM ZGINĄŁ I ZOSTAŁ POCHOWANY. Święty Wojciech poza Polską i Czechami znany jest pod nadanym mu na bierzmowaniu ...
O POŚCIE, JAJKU I ŚWIĘCONYM
TOMASZ WÓJCIK Kwiecień 1997
ZGODNIE Z TRADYCJĄ, W WIELKĄ SOBOTĘ PO POWROCIE Z KOŚCIOŁA ZE ŚWIĘCONYM TRZEBA BYŁO TRZYKROTNIE OBEJŚĆ Z NIM DOMOSTWO, ABY ODPĘDZIĆ WSZELKIE ZŁE MOCE. Wielkanoc, Święto Zmartwychwstania Pańskiego, jest w religii chrześcijańskiej najważniejszym świętem ...
KOŚCIÓŁ EWANGELICKO-METODYSTYCZNY
ADAM KLESZCZYŃSKI Marzec 1997
RUCH RELIGIJNY ZAINICJOWANY W XVIII WIEKU PRZEZ GRUPĘ STUDENTÓW OKSFORDZKIEGO UNIWERSYTETU, POD KONIEC UBIEGŁEGO STULECIA PRZERODZIŁ SIĘ W KOŚCIÓŁ, KTÓRY DZIŚ NOSI NAZWĘ KOŚCIOŁA EWANGELICKO-METODYSTYCZNEGO. Początki i pierwotny rozwój metodyzmu nierozłącznie ...
WYSTARCZY KILKA SEKUND
KATARZYNA MOSIOŁEK-KŁOSIŃSKA Marzec 1997
LEPIEJ, ŻEBY NASZE DZIECI ZNAJDOWAŁY PRZYJEMNOŚĆ, BAWIĄC SIĘ KOMPUTEROWYM SŁOWNIKIEM JĘZYKA POLSKIEGO, NIŻ TRACIŁY CZAS NA STRZELANIU DO KOLEJNYCH OFIAR W GRACH ELEKTRONICZNYCH. Z pełnym przekonaniem mogę powtórzyć pochwały skierowane przez Bogdana ...
DEMOKRACJA PARTYCYPACYJNA
PAWEŁ ŚPIEWAK Marzec 1997
"BEZ POMOCY INSTYTUCJI GMINNYCH NARÓD MOŻE STWORZYĆ SOBIE WOLNY RZĄD, ALE NIE BĘDZIE W NIM DUCHA WOLNOŚCI." ALEXIS DE TOCQUEVILLE Do początków XIX wieku ideał demokracji kojarzono niemal wyłącznie z ateńskim jej wzorcem. A to oznaczało, że ...
RODZAJE NICOŚCI
TOMASZ ZABOROWSKI Marzec 1997
Do tej pory [list dotyczy artykułu K. Polus-Rogalskiej pt. Jakie znasz rodzaje nicości?, "WiŻ" nr 11/1996], gdy rozmyślałem o nicości, moje rozumowanie rozbijało się o "pojęcia". Było ich zbyt wiele. Dopiero Pani artykuł podsunął ...
KONIEC CZASU, KONIEC DZIEJÓW
KATARZYNA ZALEWSKA Marzec 1997
ŚWIAT MATERIALNY, KTÓRY MIAŁ SWÓJ POCZĄTEK, POWINIEN MIEĆ RÓWNIEŻ KONIEC. PRZEKONANIE, ŻE NADEJDĄ KIEDYŚ DNI OSTATECZNE, GDY SKOŃCZY SIĘ CZAS I ZAMKNĄ SIĘ DZIEJE NASZEJ PLANETY, BYŁO WYRAŻANE PRZEZ WIELU MYŚLICIELI ROZPATRUJĄCYCH PROBLEM CELU I SENSU ...
LUD I DEMOKRACJA
PAWEŁ ŚPIEWAK Luty 1997
"...BY, Z BOŻĄ POMOCĄ W TYM NARODZIE, ZNÓW ZRODZIŁA SIĘ WOLNOŚĆ I BY RZĄD LUDU, POPRZEZ LUD I DLA LUDU NIE ZAGINĄŁ NA ZIEMI." Abraham Lincoln Demokracja to tyle, co rządy ludu. Demos po starogrecku znaczy lud, podlegli; krátos - rządy, moc. ...
DZIECKO PRZED TELEWIZOREM
JADWIGA KAMIŃSKA-REYMAN Luty 1997
TELEWIZOR WYŁĄCZ MI, MAMO - TAK PEWNIE PROSIŁOBY DZIECKO, GDYBY WIEDZIAŁO, JAKIM ZAGROŻENIEM DLA JEGO ROZWOJU JEST KOLOROWY EKRAN STALE WŁĄCZONEGO ODBIORNIKA. PONIEWAŻ JESZCZE TEGO WIEDZIEĆ NIE MOŻE, CAŁA NADZIEJA W ROZSĄDKU I WOLI RODZICÓW. Na razie ...
AHMADIJJA
ZBIGNIEW IGIELSKI Luty 1997
W WIELKIEJ BRYTANII CO ROKU JEST ORGANIZOWANE NAJWIĘKSZE I NAJWAŻNIEJSZE SPOTKANIE AHMADIJJCZYKÓW, NA KTÓRE PRZYBYWAJĄ TYSIĄCE WIERNYCH Z CAŁEGO ŚWIATA. Wspólnota Ahmadijja powstała w 1889 roku w Indiach, w Pendżabie, w małym miasteczku Kuadian. Jej ...
ZŁE GRY
TOMASZ BORKOWSKI Luty 1997
ZABAWA JEST STARSZA OD KULTURY. BAWIĄ SIĘ TAKŻE ZWIERZĘTA I ROBIŁY TO DUŻO WCZEŚNIEJ, ZANIM NA ZIEMI POJAWIŁ SIĘ CZŁOWIEK. Granica między grą a zabawą jest trudna do przeprowadzenia. Niektóre języki nie odnotowują nawet takiego rozróżnienia, na przykład ...
GDY BRAK PEŁNEJ INFORMACJI
STANISŁAW WELLISZ Luty 1997
WILLIAM VICKREY I JAMES A. MIRRLEES, UBIEGŁOROCZNI LAUREACI NAGRODY NOBLA W DZIEDZINIE EKONOMII, NIE ZNALI SIĘ OSOBIŚCIE. JEDNAK ICH ZAINTERESOWANIA POKRYWAŁY SIĘ, A MYŚL UZUPEŁNIAŁA. W 1964 roku jako świeżo upieczony profesor Columbia University poprosiłem ...
ZWYCIĘSTWO DEMOKRACJI?
PAWEŁ ŚPIEWAK Styczeń 1997
KOLEJNA FALA DEMOKRACJI ROZLAŁA SIĘ PO CAŁYM ŚWIECIE. W CIĄGU OSTATNIEGO ĆWIERĆWIECZA UPADAŁY DYKTATURY W AMERYCE POŁUDNIOWEJ I ŚRODKOWEJ, ROZPADŁY SIĘ SYSTEMY AUTORYTARNE W PORTUGALII, HISZPANII I GRECJI, ZAŁAMAŁO SIĘ IMPERIUM SOWIECKIE. NOWE DEMOKRACJE ...
SPOJRZENIE ZZA WACHLARZA
SŁAWOMIR KOSIELIŃSKI Styczeń 1997
O TYM, ŻE WACHLARZ SŁUŻY DO WACHLOWANIA, WIE KAŻDY. W PRZESZŁOŚCI POMAGAŁ KOBIETOM W SERCOWYCH PODBOJACH, LECZ W JAKI SPOSÓB? JEDNYM Z NIELICZNYCH KRAJÓW, W KTÓRYM DO DZISIAJ KOBIETY POTRAFIĄ ODPOWIEDZIEĆ NA TO PYTANIE, JEST HISZPANIA. Niektórzy dawni ...
SIKHIZM
ZBIGNIEW IGIELSKI Styczeń 1997
ISTNIEJĄCA JUŻ PRAWIE PIĘĆSET LAT RELIGIA SIKHÓW, KTÓRA DZIŚ LICZY KILKANAŚCIE MILIONÓW WYZNAWCÓW NA CAŁYM ŚWIECIE, PODKREŚLA W SWOIM CREDO: IK OANKAR - BYT JEST JEDEN... Historyczną ojczyzną sikhów jest Pendżab, obszar położony u stóp Himalajów, nad ...
CZY WARTO WIERZYĆ W ROZUM, CZYLI O PUŁAPKACH I ZALETACH RACJONALIZMU
MAGDALENA ŚRODA Styczeń 1997
RACJONALISTA DOMAGA SIĘ DIALOGU, KRYTYKI, KONFRONTACJI ARGUMENTÓW. JEST CZŁOWIEKIEM KOMPROMISU. DLATEGO POSTAWA, KTÓRĄ PRZYJMUJE, JEST JEDYNĄ PRZECIWWAGĄ PRZEMOCY. Koniec wieku sprzyja dyskusjom, których tematem jest kryzys. Kryzys demokracji, tożsamości, ...
ANI ZIEMIA, ANI WODA...
JERZY MAKOWSKI Grudzień 1996
Odnalezienie przez polskiego podróżnika Jacka Pałkiewicza kolejnych już "źródeł" Amazonki wywołało sporą sensację. Zanim jednak informacja ta trafi do atlasów i szkolnych podręczników geografii, konieczne będzie przeprowadzenie wnikliwych badań ...
BYĆ OBYWATELEM
BARBARA MARKIEWICZ Listopad 1996
Jeszcze dla Dantego w czternastowiecznej Europie najwyższym dobrem dla człowieka na ziemi było zostać obywatelem. Czy potrafimy dzisiaj zrozumieć jego przesłanie? Za obywatela uważany jest człowiek, który może w państwie sprawować urzędy. A obywatelem ...
PAŃSTWO ZŁEM KONIECZNYM
WIKTOR OSIATYŃSKI Listopad 1996
Zgadzając się, że państwo jest złem, nie sądzę, by mogło ono przestać istnieć. Bywają zjawiska złe, ale nieuniknione, a nawet niezbędne. Takim zjawiskiem jest właśnie państwo. Wielu ludzi sądzi, że państwo jest dobrem, któremu należy się możliwie największa ...
WZLOT I UPADEK SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO W POLSCE
WIKTOR OSIATYŃSKI Październik 1996
Społeczeństwo obywatelskie lat siedemdziesiątych było odbiciem sytuacji, w jakiej przyszło mu działać. Powstało nie obok państwa, a przeciw niemu - równoważąc największe dolegliwości systemu komunistycznego. Stan wojenny położył kres instytucjonalnemu ...
WĘGIERSKA JESIEŃ 1956
JERZY KOCHANOWSKI Październik 1996
Stopień podporządkowania społeczeństwa i natężenie terroru były na Węgrzech nieporównywalnie wyższe niż w innych krajach bloku. Toteż węgierski stalinizm zakończył się erupcją społecznej nienawiści o rozmiarach niespotykanych w całej komunistycznej Europie. Na ...
JAK POWSTAWAŁ ALFABET?
RAFAŁ KOLIŃSKI Wrzesień 1996
Pisząc list, czytając gazetę czy książkę nie zastanawiamy się, dlaczego znaki, które mamy przed oczami, są takiego a nie innego kształtu. Jak doszło do tego, że dzisiaj prawie cztery miliardy ludzi posługuje się alfabetami? Co łączy nasze pismo z cyrylicą, ...
MIĘDZY WSCHODEM A ZACHODEM
MAGDALENA SZCZĘSNY-MRÓWCZYŃSKA Wrzesień 1996
Większość Polaków dostrzega korzyści gospodarcze płynące z położenia geopolitycznego kraju - donoszą ostatnie badania opinii społecznej. Jednocześnie potwierdzają żywotność stereotypów oraz obaw wobec Rosji i Niemiec. Mija kolejna rocznica wybuchu II ...
PORADŻ SOBIE ZE STRESEM
JAN TYLKA Wrzesień 1996
Naturalnym pragnieniem każdego człowieka jest życie w dobrym zdrowiu i samopoczuciu. Tymczasem zewsząd poddawani jesteśmy różnego rodzaju stresom. Jak sobie z nimi radzić? Dzięki postępom w medycynie żyjemy coraz dłużej i łatwiej pokonujemy choroby, ...
POKOCHAJMY ZIEMIĘ
RYSZARD KOWALSKI Wrzesień 1996
Do powstania tego artykułu przyczynił się tekst opublikowany w zeszłym roku w "Wiedzy i Życiu", w którym autorzy porównali świadomość ekologiczną młodych Polaków z Krakowa i Niemców z Bochum. Wyniki ankiety przeprowadzonej w Siedlcach, mieście ...
ODRODZENIE SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO
WIKTOR OSIATYŃSKI Wrzesień 1996
Klęska faszyzmu w 1945 roku stała się bodźcem do poszukiwania takiej wizji demokracji, która pozwoliłaby uniknąć niebezpieczeństw ukrytych w niczym nie ograniczonym rządzie mas lub władzy dyktatorów działających z poręki i w imię mas. Wzory narzucały ...
CO DZIŚ WIEMY O MAJACH
STANISŁAW IWANISZEWSKI Sierpień 1996
Odczytanie pisma Majów, połączone ze staranną analizą ikonograficzną zabytków, zrewolucjonizowało naszą dotychczasową wiedzę o ich kulturze i cywilizacji. Dzięki przetłumaczeniu inskrypcji możemy mówić o Majach, posługując się ich własną terminologią. Pismo ...
OJCZYZNA WOZU: EUROPA CZY BLISKI WSCHÓD
RAFAŁ MAŁECKI Sierpień 1996
Według najczęściej spotykanych teorii, wóz powstał na Bliskim Wschodzie - w Mezopotamii, pod koniec IV tysiąclecia p.n.e. W ciągu następnych kilkunastu wieków miał upowszechnić się na obszarach Europy i Azji. Jednak najnowsze wyniki badań archeologicznych ...
SPOŁECZEŃSTWO MASOWE
WIKTOR OSIATYŃSKI Sierpień 1996
Społeczeństwo cywilne pragnęło wolności od państwa; społeczeństwo masowe zapragnie wolności poprzez nie. Lud, partia, państwo i wódz - oto nowa wizja społeczeństwa, diametralnie przeciwstawna obywatelskiemu. Utkane z elit społeczeństwa burżuazyjnego ...
CZYTAĆ I PISAĆ, ABY ŻYĆ
EWA ŚWIERZBOWSKA-KOWALIK Sierpień 1996
Umiejętność i sprawność korzystania z informacji nie są nam dane raz na zawsze. Pielęgnuje się je przez ich wykorzystywanie. Brak aktywności stopniowo lokuje człowieka poza obrębem świata informacji. Alfabetyzm Już od kilku lat w Stanach Zjednoczonych ...
TRUDNY START
STANISŁAW WAŁĘGA Lipiec 1996
Po 1503 latach przerwy na ziemi greckiej znów pojawili się sportowcy-olimpijczycy. Otwarcie Igrzysk I Olimpiady ery nowożytnej odbyło się w Atenach 5 kwietnia 1896 roku. Panhelleńskie igrzyska olimpijskie, od 776 roku p.n.e. odbywające się co cztery ...
SZAMANI CZY AKTORZY
KRZYSZTOF RENIK Lipiec 1996
W południowych Indiach, w stanie Kerala, odbywają się niezwykłe widowiska, których tradycja sięga drawidyjskiego kręgu kulturowego, istniejącego przed podbojem subkontynentu indyjskiego przez Ariów. Dźwięk bębnów stawał się coraz donośniejszy. Postać ...
NA POŁUDNIE OD BOMBAJU
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ Lipiec 1996
Największy wpływ na tradycję kulturową Indii przypisujemy dziedzictwu starożytnych Ariów - plemion indoeuropejskich, które na subkontynent indyjski zaczęły przybywać około XV wieku p.n.e. Języki indoeuropejskie nie są jedynymi, jakimi mówią Hindusi; ...
OLIMPIADY PEŁNE POLITYKI
JERZY KOCHANOWSKI Lipiec 1996
Wielki teoretyk wojskowości Karl von Clausewitz stwierdził u progu XIX wieku, że wojna jest kontynuacją polityki tylko innymi środkami. Możliwe, że gdyby urodził się sto lat później, zdanie to zacząłby następująco: wojna i olimpiada... Już w 1925 roku ...
SZTUKA SPOŁECZNEJ ORGANIZACJI
WIKTOR OSIATYŃSKI Lipiec 1996
W ostatnich stuleciach formułowano różne koncepcje społeczeństwa obywatelskiego. Według Locke'a powstawało ono w wyniku umowy społecznej; dla Hegla stanowiło odmienną od wspólnot narodowej i państwowej sieć współzależności opartych na rynku. Gramsci ...
MAŁE WIELKIE SPRAWY
JACEK KUNICKI Maj 1996
Groźny Korsykanin między podbojami krajów i niezliczonymi podbojami kobiet znajdował jeszcze czas na zajmowanie się sprawami, które tylko z pozoru wyglądały na drobiazgowe. Nie ma nic trudniejszego niż zdecydować się. Kto to powiedział? Zagadkę rozwiązuję ...
POEZJA Z REPUBLIKI SUMIENIA
MARZENA SOKOŁOWSKA Maj 1996
Seamus Heaney, ubiegłoroczny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, w całej swej karierze literackiej konsekwentnie dążył do zdobycia uznania jako poeta Irlandii Północnej, reprezentujący kulturę odrębną i autonomiczną w stosunku do kultury brytyjskiej. Świadomość ...
SARMATYZM
ŁUKASZ KĄDZIELA Maj 1996
Niegdyś oryginalny rys kultury szlachty polskiej, jej ideologia i styl życia, z czasem stał się marzeniem o wielkości Rzeczypospolitej i świadkiem jej upadku. Do dziś przetrwał w obyczajowości i charakterze narodowym Polaków. Sarmatyzm należy do tych ...
GINĄCE DZIEŁA SZTUKI
WERONIKA LISZEWSKA Maj 1996
Atramenty blakną, pismo znika. Karty ksiąg coraz bardziej żółkną, stają się kruche, w końcu papier rozpada się... O przetrwanie starych ksiąg walczą konserwatorzy dzieł sztuki. W ostatnich latach nastąpił niezwykle dynamiczny rozwój dziedziny, która ...
IDEALIZM
BOHDAN MISIUNA Kwiecień 1996
Zgoda na los znajduje swój najgłębszy wyraz nie w filozofii, lecz raczej w przeżyciu religijnym. Bezgraniczna wydaje się ufność Hioba wobec zamiarów Bożych. Niewzruszony jest buddyjski święty, który - jak głosi Sutta Nipata - kroczy przez życie samotnie ...
WESOŁY NAM DZIEŃ DZIŚ NASTAŁ
JADWIGA CHLUDZIŃSKA-ŚWIĄTECKA Kwiecień 1996
Ten początek pieśni, nieodłącznie kojarzącej się nam z najważniejszym i najstarszym świętem chrześcijan - ustanowi onym już w 325 roku na soborze w Nicei - pozostaje w pewnej dysharmonii z polską nazwą, która brzmi Wielkanoc. Wraz z chrześcijaństwem ...
CO O SOBIE MYŚLIMY?
EWA NOWICKA Kwiecień 1996
Nie mamy na swój temat zbyt dobrego mniemania. Wręcz przeciwnie, w naszym obrazie własnym dominują cechy negatywne. Taka samoocena buduje w nas ogromny kompleks niższości wobec narodów, które uważamy za bardziej od nas wartościowe. Pojęcie "stereotypu" ...
ŻYCIE W MILCZENIU
KRYSTYNA JARZĄBEK Kwiecień 1996
W codziennych kontaktach umowne gesty odgrywają rolę skromną: po prostu towarzyszą mowie. W niektórych społecznościach gestykulacja stanowi jednak czasem główną bądź jedyną formę komunikacji. Bywa tak wówczas, gdy ich członkowie muszą z pewnych przyczyn ...
ANGLIKANIZM
KAROL KARSKI Kwiecień 1996
Anglikanizm jest w dużej mierze syntezą katolicko-protestancką. Jego charakter i specyfika dają się wyjaśnić tylko w świetle angielskiej historii Kościoła. Jest rzeczą powszechnie znaną, że kiedy król Henryk VIII (panujący w latach1509-1547) zrywał ...
ABY ŚWIAT BYŁ BEZPIECZNY
IRENA POPIUK-RYSIŃSKA Marzec 1996
Mimo istnienia Ligi Narodów i Organizacji Narodów Zjednoczonych, mających dbać o pokój i bezpieczeństwo na świecie, nie udało się wyeliminować konfliktów i wojen z naszych współczesnych dziejów. Czy zatem organizacje te całkowicie zawiodły pokładane ...
OBYŚ PRZEŻYŁ MILIONY LAT
ZBIGNIEW SZAFRAŃSKI Marzec 1996
Przed ponad siedemdziesięciu laty ciało króla Egiptu Tutanchamona,które od 33 wieków spoczywało w ciemnościach grobu, zostało wydobyte naświatło dzienne. W swym pierwszym numerze z 1926 roku "Wiedza i Życie"donosiła o tamtym fascynującym wydarzeniu. ...
WIELKA PRZYGODA INTELEKTUALNA XX WIEKU
JUSTYNA OLKO Marzec 1996
Jeszcze cztery dekady temu wielu badaczy podzielało pogląd, że pismoMajów pozostanie na zawsze zagadką. Wszelkie próby jego odczytania, którepodejmowano w XIX wieku, okazały się zupełnie bezowocne, zaś stosowanemetody jałowe. Tajemnice pism przodkówPodstawowym ...
CZŁOWIEK A ZWIERZĘ
TADEUSZ KALETA Luty 1996
W historii cywilizacji europejskiej świat zwierząt budził zainteresowanie nie tylko jako przedmiot eksploatacji. Człowiek spekulował na temat swojego miejsca w systemie przyrody. Dlatego tak ważne stało się dla ludzi określenie ich stosunku do zwierząt. Tradycja ...
NIHONGO
ANNA ZALEWSKA Luty 1996
Położona u wschodnich wybrzeży kontynentu azjatyckiego, Japonia aż do drugiej połowy XIX wieku była odizolowana i niezależna od wielkich mocarstw Wschodu i Zachodu. Choć dziś jest jedną z największych światowych potęg ekonomicznych, jej kultura i język ...
HIPPOKRATES I POCZĄTKI MEDYCYNY NAUKOWEJ
JERZY CIECHANOWICZ Luty 1996
Nazywa się go ojcem medycyny. Prawdopodobnie to on jest autorem Przysięgi, która dała początek etyce lekarskiej. Z całą pewnością stworzył podwaliny medycyny naukowej i stał się najsłynniejszym lekarzem starożytności. Przysięga Hippokratesa Hippokrates1, ...
NARODY W PRZYSŁOWIACH
DOBROSŁAWA ŚWIERCZYŃSKA Luty 1996
"Można oceniać człowieka wedle jego przynależności narodowej, ale nie powinno się osądzać narodu wedle jego jednego przedstawiciela" - pisał Stanisław Leszczyński przeszło 200 lat temu. Czy jednak opinia o narodzie nie powstaje właśnie jako ...
PAMIĘTNIK MALARSKI ALEKSANDRA SOCHACZEWSKIEGO
MAGDALENA SZCZĘSNY-MRÓWCZYŃSKA Styczeń 1996
Portrety katorżników - towarzyszy niedoli, sceny rodzajowe z życia zesłańców w więzieniach etapowych, w kopalniach i w bezkresnych śniegach podczas ucieczek - to tematyka twórczości artysty. Dziś jego kolekcja stanowi nieocenione źródło historyczne ...
PRZECIW RASIZMOWI I NIETOLERANCJI W EUROPIE
ANDRZEJ SICIŃSKI Styczeń 1996
Jedną z podstawowych cech kultury europejskiej jest pluralizm, któryinaczej można by nazwać - wielością w jedności. By wszystkie cenne tradycjeeuropejskie mogły się rozwijać, potrzebna jest wspólna troska obywatelii rządów o przeciwstawienie się ...
HINDUIZM
WŁODZIMIERZ WILOWSKI Styczeń 1996
Religię tę wyznaje około 640 mln ludzi mieszkających głównie w Indiach, ale również poza tym krajem - w Pakistanie, Śri Lance, w Indonezji na Bali, w Myanmar (Birma), także w Trynidadzie w Ameryce Południowej. Trzy hinduizmyWarto przeczytać Nazwa ...
POSTAWA TAOISTYCZNA
BOHDAN MISIUNA Styczeń 1996
Taoizm wyraża postawę wobec losu pod wieloma względami podobną do stoickiej (patrz: "WiŻ", listopad ub. r.). Czyni to jednak we właściwy myśli chińskiej metaforyczny sposób. Inne są też powody, dla których zgoda na to, co nieuniknione, jest ...